वाल्मीकि रामायण · सर्ग 5.32
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.32.1
ततः शाखान्तरे लीनं दृष्ट्वा चलितमानसा।
वेष्टितार्जुनवस्त्रं तं विद्युत्संघातपिंगलम् ॥ ५.३२.१ ॥
तेव्हा फांद्यांच्या आड लपलेल्या त्याला पाहून, मन विचलित होऊन, पांढऱ्या वस्त्राने वेढलेल्या, विजेच्या समूहासारख्या पिंगट वर्णाच्या त्या (वानराला) (पाहिले).
5.32.2
सा ददर्श कपिं तत्र प्रश्रितं प्रियवादिनम्।
फुल्लाशोकोत्कराभासं तप्तचामीकरेक्षणम् ॥ ५.३२.२ ॥
तेथे विनम्रपणे बसलेल्या, प्रिय बोलणाऱ्या त्या वानराला तिने पाहिले; जो फुललेल्या अशोक फुलांच्या ढिगासारखा दिसत होता आणि ज्याचे डोळे तापवलेल्या सोन्यासारखे होते.
5.32.3
साथ दृष्ट्वा हरिश्रेष्ठं विनीतवदवस्थितम्।
मैथिली चिन्तयामास विस्मयं परमं गता ॥ ५.३२.३ ॥
तेव्हा विनम्रपणे उभ्या असलेल्या त्या वानरश्रेष्ठाला पाहून मैथिलीने विचार केला; ती अत्यंत विस्मयाने भरली.
5.32.4
अहो भीममिदं सत्त्वं वानरस्य दुरासदम्।
दुर्निरीक्ष्यमिदं मत्वा पुनरेव मुमोह सा ॥ ५.३२.४ ॥
अरेरे! या वानराचे रूप अत्यंत भयंकर आणि दुर्धर्ष आहे, याकडे पाहणेही कठीण आहे; असा विचार करून ती पुन्हा मूर्च्छित झाली.
5.32.5
विललाप भृशं सीता करुणं भयमोहिता।
राम रामेति दुःखार्ता लक्ष्मणेति च भामिनी ॥ ५.३२.५ ॥
भयाने मोहित, दुःखाने पीडित झालेली ती भामिनी सीता, 'हे राम! हे राम!' आणि 'हे लक्ष्मणा!' अशी हाक मारत अत्यंत करुणेने विलाप करू लागली.
5.32.6
रुरोद सहसा सीता मन्दमन्दस्वरा सती।
साथ दृष्ट्वा हरिवरं विनीतवदुपागतम्।
मैथिली चिन्तयामास स्वप्नोऽयमिति भामिनी ॥ ५.३२.६ ॥
सती सीता अचानक मंद स्वरात रडू लागली. तेव्हा विनम्रपणे जवळ आलेल्या त्या वानरश्रेष्ठाला पाहून मैथिलीने विचार केला, 'हे स्वप्न आहे का?' त्या भामिनीने असा विचार केला.
5.32.7
सा वीक्षमाणा पृथुभुग्नवक्त्रं
शाखामृगेन्द्रस्य यथोक्तकारम्।
ददर्श पिंगप्रवरं महार्हं
वातात्मजं बुद्धिमतां वरिष्ठम् ॥ ५.३२.७ ॥
रुंद आणि वाकलेल्या मुखाच्या त्या वानराकडे ती पाहत राहिली; आज्ञेनुसार वागणाऱ्या वानरराजाचा, पिंगल वर्णाचा, मौल्यवान, बुद्धिमानांमध्ये श्रेष्ठ वायुपुत्र तिने पाहिला.
5.32.8
सा तं समीक्ष्यैव भृशं विपन्ना
गतासुकल्पेव बभूव सीता।
चिरेण संज्ञां प्रतिलभ्य चैवं
विचिन्तयामास विशालनेत्रा ॥ ५.३२.८ ॥
त्याला पाहताच ती अत्यंत व्याकुळ झाली, जणू प्राणहीन झाली; बऱ्याच वेळाने शुद्धी परत येऊन विशाललोचना सीता अशी विचार करू लागली.
5.32.9
स्वप्नो मयायं विकृतोऽद्य दृष्टः
शाखामृगः शास्त्रगणैर्निषिद्धः।
स्वस्त्यस्तु रामाय सलक्ष्मणाय
तथा पितुर्मे जनकस्य राज्ञः ॥ ५.३२.९ ॥
आज मी हे स्वप्न पाहिले — शास्त्रांनी निषिद्ध ठरवलेला विकृत रूपाचा एक वानर; राम आणि लक्ष्मण यांचे कल्याण होवो, आणि माझे पिता राजा जनक यांचेही कल्याण होवो.
5.32.10
स्वप्नो हि नायं नहि मेऽस्ति निद्रा
शोकेन दुःखेन च पीडितायाः।
सुखं हि मे नास्ति यतो विहीना
तेनेन्दुपूर्णप्रतिमाननेन ॥ ५.३२.१० ॥
हे स्वप्न नाही; मला झोपही लागलेली नाही. शोक आणि दुःखाने पीडित मला सुख नाही, कारण पूर्ण चंद्रासारख्या मुखाच्या त्याच्यापासून मी वियुक्त आहे.
5.32.11
रामेति रामेति सदैव बुद्ध्या
विचिन्त्य वाचा ब्रुवती तमेव।
तस्यानुरूपं च कथां तदर्था-
मेवं प्रपश्यामि तथा शृणोमि ॥ ५.३२.११ ॥
'राम, राम' असे सदैव मनात त्यालाच चिंतीत, वाणीने त्यालाच हाक मारीत, त्याला योग्य आणि त्याच्याविषयीची कथाच — अशी मी पाहते आणि ऐकते.
5.32.12
अहं हि तस्याद्य मनोभवेन
सम्पीडिता तद्गतसर्वभावा।
विचिन्तयन्ती सततं तमेव
तथैव पश्यामि तथा शृणोमि ॥ ५.३२.१२ ॥
आज मी त्यांच्यामुळेच मदनाने पीडित झाले आहे; माझ्या सर्व भावना त्यांच्याकडेच लागल्या आहेत. सतत त्यांचाच विचार करत मी त्यांनाच पाहते आणि त्यांनाच ऐकते.
5.32.13
मनोरथः स्यादिति चिन्तयामि
तथापि बुद्ध्यापि वितर्कयामि।
किं कारणं तस्य हि नास्ति रूपं
सुव्यक्तरूपश्च वदत्ययं माम् ॥ ५.३२.१३ ॥
हा माझ्या इच्छेचा भ्रम असावा असे मला वाटते; तरीही बुद्धीने मी विचार करते. त्यांना तर रूपच नाही, मग स्पष्ट रूप असलेला हा मला का बोलत आहे?
5.32.14
नमोऽस्तु वाचस्पतये सवज्रिणे
स्वयम्भुवे चैव हुताशनाय।
अनेन चोक्तं यदिदं ममाग्रतो
वनौकसा तच्च तथास्तु नान्यथा ॥ ५.३२.१४ ॥
वाचस्पती बृहस्पतीला नमस्कार; वज्रधारी इंद्राला, स्वयंभू ब्रह्मदेवाला आणि अग्निदेवालाही नमस्कार. या वनवासीने माझ्यासमोर जे म्हटले आहे, ते तसेच होवो, अन्यथा नको.