Vedyatra वेदयात्रा
ଖୋଜନ୍ତୁ

ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 5.34

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

ଶବ୍ଦାର୍ଥ ସହ ପଢ଼ନ୍ତୁ

5.34.1

तस्यास्तद् वचनं श्रुत्वा हनूमान् हरिपुंगवः।
दुःखाद् दुःखाभिभूतायाः सान्त्वमुत्तरमब्रवीत् ॥ ५.३४.१ ॥

ତାଙ୍କର ସେହି କଥା ଶୁଣି ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ହନୁମାନ ଦୁଃଖରେ ଅଭିଭୂତା ସେହି ନାରୀକୁ ଉତ୍ତରରେ ସାନ୍ତ୍ୱନାର ବାକ୍ୟ କହିଲେ।

5.34.2

अहं रामस्य संदेशाद् देवि दूतस्तवागतः।
वैदेहि कुशली रामः स त्वां कौशलमब्रवीत् ॥ ५.३४.२ ॥

ହେ ଦେବୀ, ରାମଙ୍କ ସନ୍ଦେଶରେ ମୁଁ ତୁମ ନିକଟକୁ ଦୂତ ହୋଇ ଆସିଛି। ହେ ବୈଦେହୀ, ରାମ କୁଶଳରେ ଅଛନ୍ତି; ସେ ତୁମର କୁଶଳ ପଚାରିଛନ୍ତି।

5.34.3

यो ब्राह्ममस्त्रं वेदांश्च वेद वेदविदां वरः।
स त्वां दाशरथी रामो देवि कौशलमब्रवीत् ॥ ५.३४.३ ॥

ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ଓ ବେଦ ଜାଣେ, ବେଦଜ୍ଞମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେହି ଦଶରଥପୁତ୍ର ରାମ, ହେ ଦେବୀ, ତୁମର କୁଶଳ ପଚାରିଛନ୍ତି।

5.34.4

लक्ष्मणश्च महातेजा भर्तुस्तेऽनुचरः प्रियः।
कृतवाञ्छोकसंतप्तः शिरसा तेऽभिवादनम् ॥ ५.३४.४ ॥

ତୁମ ସ୍ୱାମୀଙ୍କର ପ୍ରିୟ ଅନୁଚର ମହାତେଜସ୍ୱୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଶୋକରେ ସନ୍ତପ୍ତ ହୋଇ ମସ୍ତକ ନତ କରି ତୁମକୁ ଅଭିବାଦନ କରିଛନ୍ତି।

5.34.5

सा तयोः कुशलं देवी निशम्य नरसिंहयोः।
प्रतिसंहृष्टसर्वांगी हनूमन्तमथाब्रवीत् ॥ ५.३४.५ ॥

ସେହି ଦୁଇ ନରସିଂହଙ୍କ କୁଶଳ ଶୁଣି ଦେବୀଙ୍କ ସର୍ବାଙ୍ଗ ହର୍ଷରେ ରୋମାଞ୍ଚିତ ହେଲା; ତା'ପରେ ସେ ହନୁମାନଙ୍କୁ କହିଲେ।

5.34.6

कल्याणी बत गाथेयं लौकिकी प्रतिभाति मा।
एति जीवन्तमानन्दो नरं वर्षशतादपि ॥ ५.३४.६ ॥

ଏହି କଥା କେତେ ମଙ୍ଗଳମୟ! କିନ୍ତୁ ଏହା ଲୋକପ୍ରଚଳିତ ପ୍ରବାଦ ପରି ମନେ ହେଉଛି: ଜୀବିତ ମନୁଷ୍ୟକୁ ଶହେ ବର୍ଷ ପରେ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦ ମିଳେ।

5.34.7

तयोः समागमे तस्मिन् प्रीतिरुत्पादिताद्भुता।
परस्परेण चालापं विश्वस्तौ तौ प्रचक्रतुः ॥ ५.३४.७ ॥

ସେମାନଙ୍କ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ସେହି ସାକ୍ଷାତରେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ପ୍ରୀତି ଜାତ ହେଲା; ବିଶ୍ୱସ୍ତ ହୋଇ ସେମାନେ ପରସ୍ପର ସହ କଥାବାର୍ତ୍ତା କଲେ।

5.34.8

तस्यास्तद् वचनं श्रुत्वा हनूमान् मारुतात्मजः।
सीतायाः शोकतप्तायाः समीपमुपचक्रमे ॥ ५.३४.८ ॥

ତାଙ୍କର ସେହି ବଚନ ଶୁଣି ପବନପୁତ୍ର ହନୁମାନ ଶୋକତପ୍ତା ସୀତାଙ୍କ ସମୀପକୁ ଯିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।

5.34.9

यथा यथा समीपं स हनूमानुपसर्पति।
तथा तथा रावणं सा तं सीता परिशङ्कते ॥ ५.३४.९ ॥

ହନୁମାନ ଯେତିକି ନିକଟକୁ ଆସିଲେ, ସୀତା ସେତିକି ତାଙ୍କୁ ରାବଣ ବୋଲି ସନ୍ଦେହ କଲେ।

5.34.10

अहो धिग् धिक्कृतमिदं कथितं हि यदस्य मे।
रूपान्तरमुपागम्य स एवायं हि रावणः ॥ ५.३४.१० ॥

ଅହୋ, ଧିକ୍! ଏ ମୋତେ ଯାହା କହିଲା ତାହା ନିଶ୍ଚୟ ଧିକ୍କାରଯୋଗ୍ୟ। ଏ ତ ସେହି ରାବଣ, ଯେ ଅନ୍ୟ ରୂପ ଧରି ଆସିଛି।

5.34.11

तामशोकस्य शाखां तु विमुक्त्वा शोककर्शिता।
तस्यामेवानवद्याङ्गी धरण्यां समुपाविशत् ॥ ५.३४.११ ॥

ଶୋକରେ କୃଶ ହୋଇଥିବା ସେହି ନିର୍ଦ୍ଦୋଷାଙ୍ଗୀ ସୀତା ଅଶୋକ ବୃକ୍ଷର ସେହି ଶାଖା ଛାଡ଼ି ସେଥିର ତଳେ ଭୂମିରେ ବସିଗଲେ।

5.34.12

अवन्दत महाबाहुस्ततस्तां जनकात्मजाम्।
सा चैनं भयसंत्रस्ता भूयो नैनमुदैक्षत ॥ ५.३४.१२ ॥

ତେବେ ସେହି ମହାବାହୁ ଜନକ-କନ୍ୟାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ; କିନ୍ତୁ ଭୟରେ ତ୍ରସ୍ତା ସୀତା ପୁନର୍ବାର ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ଚାହିଁଲେ ନାହିଁ।

5.34.13

तं दृष्ट्वा वन्दमानं च सीता शशिनिभानना।
अब्रवीद् दीर्घमुच्छ्वस्य वानरं मधुरस्वरा ॥ ५.३४.१३ ॥

ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରୁଥିବା ଦେଖି ଚନ୍ଦ୍ରମୁଖୀ ସୀତା ଦୀର୍ଘ ନିଶ୍ୱାସ ପକାଇ ମଧୁର ସ୍ୱରରେ ସେହି ବାନରକୁ କହିଲେ।

5.34.14

मायां प्रविष्टो मायावी यदि त्वं रावणः स्वयम्।
उत्पादयसि मे भूयः संतापं तन्न शोभनम् ॥ ५.३४.१४ ॥

ମାୟାରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବା ମାୟାବୀ ତୁମେ ଯଦି ସ୍ୱୟଂ ରାବଣ, ତେବେ ପୁଣି ମୋତେ ସନ୍ତାପ ଦେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

5.34.15

स्वं परित्यज्य रूपं यः परिव्राजकरूपवान्।
जनस्थाने मया दृष्टस्त्वं स एव हि रावणः ॥ ५.३४.१५ ॥

ନିଜ ରୂପ ତ୍ୟାଗ କରି ଯେ ପରିବ୍ରାଜକ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲା, ତାକୁ ମୁଁ ଜନସ୍ଥାନରେ ଦେଖିଥିଲି — ତୁମେ ସେହି ରାବଣ।

5.34.16

उपवासकृशां दीनां कामरूप निशाचर।
संतापयसि मां भूयः संतापं तन्न शोभनम् ॥ ५.३४.१६ ॥

ଉପବାସରେ କୃଶ ଓ ଦୀନା ମୋତେ, ହେ କାମରୂପ ନିଶାଚର, ତୁମେ ପୁଣି ସନ୍ତାପ ଦେଉଛ — ତାହା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

5.34.17

अथवा नैतदेवं हि यन्मया परिशङ्कितम्।
मनसो हि मम प्रीतिरुत्पन्ना तव दर्शनात् ॥ ५.३४.१७ ॥

କିମ୍ବା ମୁଁ ଯାହା ସନ୍ଦେହ କରିଛି ତାହା ସେପରି ନ ହୋଇପାରେ। ତୁମକୁ ଦେଖିବା ଯୋଗୁଁ ମୋ ମନରେ ପ୍ରୀତି ଜନ୍ମିଛି।

5.34.18

यदि रामस्य दूतस्त्वमागतो भद्रमस्तु ते।
पृच्छामि त्वां हरिश्रेष्ठ प्रिया रामकथा हि मे ॥ ५.३४.१८ ॥

ତୁମେ ଯଦି ରାମଙ୍କ ଦୂତ ହୋଇ ଆସିଥାଅ, ତେବେ ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ। ହେ ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମକୁ ପଚାରୁଛି — ରାମକଥା ମୋତେ ଅତି ପ୍ରିୟ।

5.34.19

गुणान् रामस्य कथय प्रियस्य मम वानर।
चित्तं हरसि मे सौम्य नदीकूलं यथा रयः ॥ ५.३४.१९ ॥

ହେ ବାନର, ମୋ ପ୍ରିୟ ରାମଙ୍କ ଗୁଣ କୁହ। ହେ ସୌମ୍ୟ, ନଦୀର ବେଗ ନଦୀକୂଳକୁ ଭାଙ୍ଗି ନେଇଯାଏ, ସେହିପରି ତୁମେ ମୋ ଚିତ୍ତ ହରଣ କରୁଛ।

5.34.20

अहो स्वप्नस्य सुखता याहमेव चिराहृता।
प्रेषितं नाम पश्यामि राघवेण वनौकसम् ॥ ५.३४.२० ॥

ଅହୋ, ଏ ସ୍ୱପ୍ନ କେତେ ସୁଖକର! ବହୁ ଦିନରୁ ହରଣ ହୋଇଥିବା ମୁଁ ଏଠାରେ ଅଛି। ରାଘବ ଜଣେ ବନବାସୀଙ୍କୁ ପଠାଇଛନ୍ତି ବୋଲି ମୁଁ ଦେଖୁଛି।

5.34.21

स्वप्नेऽपि यद्यहं वीरं राघवं सहलक्ष्मणम्।
पश्येयं नावसीदेयं स्वप्नोऽपि मम मत्सरी ॥ ५.३४.२१ ॥

ସ୍ୱପ୍ନରେ ମଧ୍ୟ ଯଦି ମୁଁ ବୀର ରାଘବ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖିପାରେ, ତେବେ ମୁଁ ଦୁଃଖରେ ବୁଡ଼ିବି ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ମୋର ଏ ସ୍ୱପ୍ନ ମଧ୍ୟ ମୋ ପ୍ରତି ଈର୍ଷାଳୁ।

5.34.22

नाहं स्वप्नमिमं मन्ये स्वप्ने दृष्ट्वा हि वानरम्।
न शक्योऽभ्युदयः प्राप्तुं प्राप्तश्चाभ्युदयो मम ॥ ५.३४.२२ ॥

ଏହାକୁ ମୁଁ ସ୍ୱପ୍ନ ବୋଲି ଭାବୁନି, କାରଣ ସ୍ୱପ୍ନରେ ବାନର ଦେଖିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ଅଭ୍ୟୁଦୟ ପାଇବା ସହଜ ନୁହେଁ, ତଥାପି ମୋର ଅଭ୍ୟୁଦୟ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛି।

5.34.23

किं नु स्याच्चित्तमोहोऽयं भवेद् वातगतिस्त्वियम्।
उन्मादजो विकारो वा स्यादयं मृगतृष्णिका ॥ ५.३४.२३ ॥

ଏହା କି ମନର ଭ୍ରମ? ନା ବାୟୁର ଗତି ପରି କୌଣସି ବିକାର? ନା ଉନ୍ମାଦରୁ ଜାତ ବିକାର? ଏହା କି ମୃଗତୃଷ୍ଣା?

5.34.24

अथवा नायमुन्मादो मोहोऽप्युन्मादलक्षणः।
सम्बुध्ये चाहमात्मानमिमं चापि वनौकसम् ॥ ५.३४.२४ ॥

ଅଥବା ଏହା ଉନ୍ମାଦ ନୁହେଁ, କିମ୍ବା ଉନ୍ମାଦର ଲକ୍ଷଣଯୁକ୍ତ ମୋହ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ମୁଁ ନିଜକୁ ଏବଂ ଏହି ବନବାସୀଙ୍କୁ ଭଲ ଭାବେ ବୁଝୁଛି।

5.34.25

इत्येवं बहुधा सीता सम्प्रधार्य बलाबलम्।
रक्षसां कामरूपत्वान्मेने तं राक्षसाधिपम् ॥ ५.३४.२५ ॥

ଏହିପରି ସୀତା ବହୁପ୍ରକାରେ ବଳାବଳ ବିଚାର କରି, ରାକ୍ଷସମାନେ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରନ୍ତି ବୋଲି ତାକୁ ରାକ୍ଷସାଧିପତି ବୋଲି ଭାବିଲେ।

5.34.26

एतां बुद्धिं तदा कृत्वा सीता सा तनुमध्यमा।
न प्रतिव्याजहाराथ वानरं जनकात्मजा ॥ ५.३४.२६ ॥

ଏହି ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ନେଇ ସେହି କ୍ଷୀଣକଟି ଜନକକନ୍ୟା ସୀତା ସେହି ବାନରକୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ ନାହିଁ।

5.34.27

सीताया निश्चितं बुद्ध्वा हनूमान् मारुतात्मजः।
श्रोत्रानुकूलैर्वचनैस्तदा तां सम्प्रहर्षयन् ॥ ५.३४.२७ ॥

ସୀତାଙ୍କ ନିଶ୍ଚୟ ଜାଣି ପବନପୁତ୍ର ହନୁମାନ ସେତେବେଳେ କାନକୁ ପ୍ରିୟ ଲାଗୁଥିବା ବଚନରେ ତାଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦିତ କରି କହିଲେ।

5.34.28

आदित्य इव तेजस्वी लोककान्तः शशी यथा।
राजा सर्वस्य लोकस्य देवो वैश्रवणो यथा ॥ ५.३४.२८ ॥

ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ତେଜସ୍ୱୀ, ଲୋକପ୍ରିୟ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି, ସମସ୍ତ ଲୋକର ରାଜା ଦେବ କୁବେର ପରି।

5.34.29

विक्रमेणोपपन्नश्च यथा विष्णुर्महायशाः।
सत्यवादी मधुरवाग् देवो वाचस्पतिर्यथा ॥ ५.३४.२९ ॥

ପରାକ୍ରମରେ ଯୁକ୍ତ, ମହାଯଶସ୍ୱୀ ବିଷ୍ଣୁ ପରି, ସତ୍ୟବାଦୀ ଓ ମଧୁରଭାଷୀ ଦେବଗୁରୁ ବୃହସ୍ପତି ପରି।

5.34.30

रूपवान् सुभगः श्रीमान् कंदर्प इव मूर्तिमान्।
स्थानक्रोधे प्रहर्ता च श्रेष्ठो लोके महारथः ॥ ५.३४.३० ॥

ରୂପବାନ, ସୁଭଗ, ଶ୍ରୀମାନ, ମୂର୍ତ୍ତିମନ୍ତ କାମଦେବ ପରି; ଉଚିତ ସ୍ଥାନରେ କ୍ରୋଧ କରି ପ୍ରହାରକାରୀ, ଜଗତରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହାରଥୀ।

5.34.31

बाहुच्छायामवष्टब्धो यस्य लोको महात्मनः।
अपक्रम्याश्रमपदान्मृगरूपेण राघवम् ॥ ५.३४.३१ ॥

ଯେଉଁ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ବାହୁଛାୟାରେ ଲୋକ ଆଶ୍ରୟ ପାଏ, ସେହି ରାଘବଙ୍କୁ ଆଶ୍ରମରୁ ମୃଗରୂପରେ ଦୂରକୁ ନେଇଗଲା।

5.34.32

शून्ये येनापनीतासि तस्य द्रक्ष्यसि तत्फलम्।
अचिराद् रावणं संख्ये यो वधिष्यति वीर्यवान् ॥ ५.३४.३२ ॥

ଯିଏ ତୁମକୁ ଶୂନ୍ୟ ସ୍ଥାନରୁ ହରଣ କଲା, ତାହାର ଫଳ ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଦେଖିବ; ବୀର୍ଯ୍ୟବାନ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶୀଘ୍ର ରାବଣକୁ ବଧ କରିବେ।

5.34.33

क्रोधप्रमुक्तैरिषुभिर्ज्वलद्भिरिव पावकैः।
तेनाहं प्रेषितो दूतस्त्वत्सकाशमिहागतः ॥ ५.३४.३३ ॥

କ୍ରୋଧରେ ଛାଡ଼ିତ ଜ୍ଵଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିସଦୃଶ ବାଣବିଶିଷ୍ଟ ସେ ମୋତେ ଦୂତ ଭାବେ ପଠାଇଛନ୍ତି; ସେଥିପାଇଁ ମୁଁ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛି।

5.34.34

त्वद्वियोगेन दुःखार्तः स त्वां कौशलमब्रवीत्।
लक्ष्मणश्च महातेजाः सुमित्रानन्दवर्धनः ॥ ५.३४.३४ ॥

ତୁମ ବିୟୋଗରେ ଦୁଃଖପୀଡ଼ିତ ସେ ତୁମର କୁଶଳ ପଚାରିଲେ; ସୁମିତ୍ରାଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ବଢ଼ାଉଥିବା ମହାତେଜସ୍ୱୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ମଧ୍ୟ ତୁମର କୁଶଳ ପଚାରିଲେ।

5.34.35

अभिवाद्य महाबाहुः स त्वां कौशलमब्रवीत्।
रामस्य च सखा देवि सुग्रीवो नाम वानरः ॥ ५.३४.३५ ॥

ମହାବାହୁ ତୁମକୁ ପ୍ରଣାମ କରି ତୁମର କୁଶଳ ପଚାରିଲେ। ହେ ଦେବୀ, ରାମଙ୍କ ସଖା ସୁଗ୍ରୀବ ନାମକ ବାନର ମଧ୍ୟ ତୁମର କୁଶଳ ପଚାରିଲେ।

5.34.36

राजा वानरमुख्यानां स त्वां कौशलमब्रवीत्।
नित्यं स्मरति ते रामः ससुग्रीवः सलक्ष्मणः ॥ ५.३४.३६ ॥

ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠମାନଙ୍କ ରାଜା (ସୁଗ୍ରୀବ) ମଧ୍ୟ ତୁମର କୁଶଳ ପଚାରିଲେ। ରାମ ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ ସର୍ବଦା ତୁମକୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି।

5.34.37

दिष्ट्या जीवसि वैदेहि राक्षसीवशमागता।
नचिराद् द्रक्ष्यसे रामं लक्ष्मणं च महारथम् ॥ ५.३४.३७ ॥

ହେ ବୈଦେହୀ, ସୌଭାଗ୍ୟବଶତଃ ରାକ୍ଷସୀମାନଙ୍କ ବଶରେ ରହି ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଜୀବିତ ଅଛ। ଶୀଘ୍ର ତୁମେ ମହାରଥୀ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖିବ।

5.34.38

मध्ये वानरकोटीनां सुग्रीवं चामितौजसम्।
अहं सुग्रीवसचिवो हनूमान् नाम वानरः ॥ ५.३४.३८ ॥

କୋଟି କୋଟି ବାନରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅମିତ ତେଜସ୍ୱୀ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ସଚିବ, ହନୁମାନ୍ ନାମକ ବାନର ମୁଁ।

5.34.39

प्रविष्टो नगरीं लङ्कां लङ्घयित्वा महोदधिम्।
कृत्वा मूर्ध्नि पदन्यासं रावणस्य दुरात्मनः ॥ ५.३४.३९ ॥

ମହାସାଗର ଡେଇଁ ଲଙ୍କା ନଗରୀରେ ପ୍ରବେଶ କଲି; ଦୁରାତ୍ମା ରାବଣର ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ପାଦ ରଖିଲି।

5.34.40

त्वां द्रष्टुमुपयातोऽहं समाश्रित्य पराक्रमम्।
नाहमस्मि तथा देवि यथा मामवगच्छसि।
विशङ्का त्यज्यतामेषा श्रद्धत्स्व वदतो मम ॥ ५.३४.४० ॥

ଦେବୀ, ତୁମକୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ ମୁଁ ମୋ ପରାକ୍ରମକୁ ଭରସା କରି ଆସିଛି। ତୁମେ ଯେମିତି ମୋତେ ଭାବୁଛ, ମୁଁ ସେମିତି ନୁହେଁ। ଏହି ସନ୍ଦେହ ଛାଡ଼, ମୋ କଥାରେ ବିଶ୍ୱାସ କର।