Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 5.36
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.36.1
भूय एव महातेजा हनूमान् पवनात्मजः।
अब्रवीत् प्रश्रितं वाक्यं सीताप्रत्ययकारणात् ॥ ५.३६.१ ॥
Una vez más, Hanumān, de gran resplandor, hijo del Viento, habló con palabras humildes para que Sītā creyera en él.
5.36.2
वानरोऽहं महाभागे दूतो रामस्य धीमतः।
रामनामाङ्कितं चेदं पश्य देव्यङ्गुलीयकम् ॥ ५.३६.२ ॥
Oh, dama de gran fortuna, soy un mono, mensajero del sabio Rāma. Reina, mira este anillo marcado con el nombre de Rāma.
5.36.3
प्रत्ययार्थं तवानीतं तेन दत्तं महात्मना।
समाश्वसिहि भद्रं ते क्षीणदुःखफला ह्यसि ॥ ५.३६.३ ॥
Esto te fue traído como prenda de confianza, entregado por el magnánimo Rāma. Que la buena fortuna sea tuya; consuélate, pues el fruto de tu dolor se ha agotado.
5.36.4
गृहीत्वा प्रेक्षमाणा सा भर्तुः करविभूषितम्।
भर्तारमिव सम्प्राप्तं जानकी मुदिताभवत् ॥ ५.३६.४ ॥
Tomando y contemplando el anillo que había adornado la mano de su esposo, Jānakī se llenó de alegría, como si su mismo esposo hubiera llegado.
5.36.5
चारु तद् वदनं तस्यास्ताम्रशुक्लायतेक्षणम्।
बभूव हर्षोदग्रं च राहुमुक्त इवोडुराट् ॥ ५.३६.५ ॥
Su hermoso rostro, con sus amplios ojos rojizos y blancos, resplandeció de alegría, como la luna liberada de Rāhu.
5.36.6
ततः सा ह्रीमती बाला भर्तुः संदेशहर्षिता।
परितुष्टा प्रियं कृत्वा प्रशशंस महाकपिम् ॥ ५.३६.६ ॥
Entonces la joven modesta, alegrada por el mensaje de su esposo y plenamente satisfecha, alabó al gran mono que había hecho aquel favor.
5.36.7
विक्रान्तस्त्वं समर्थस्त्वं प्राज्ञस्त्वं वानरोत्तम।
येनेदं राक्षसपदं त्वयैकेन प्रधर्षितम् ॥ ५.३६.७ ॥
Eres valiente, capaz y sabio, el mejor de los monos; tú solo has arrasado esta morada de los rākṣasas.
5.36.8
शतयोजनविस्तीर्णः सागरो मकरालयः।
विक्रमश्लाघनीयेन क्रमता गोष्पदीकृतः ॥ ५.३६.८ ॥
El océano, de cien yojanas de ancho y morada de los makaras, quedó reducido al tamaño de una huella de pezuña de vaca por tu salto, digno de alabanza por tu valor.
5.36.9
नहि त्वां प्राकृतं मन्ये वानरं वानरर्षभ।
यस्य ते नास्ति संत्रासो रावणादपि सम्भ्रमः ॥ ५.३६.९ ॥
Toro entre los monos, no te considero un mono común, pues no sientes temor ni turbación ni siquiera ante Rāvaṇa.
5.36.10
अर्हसे च कपिश्रेष्ठ मया समभिभाषितुम्।
यद्यसि प्रेषितस्तेन रामेण विदितात्मना ॥ ५.३६.१० ॥
Y, mejor de los monos, mereces hablar conmigo, si has sido enviado por Rāma, el de alma conocida.
5.36.11
प्रेषयिष्यति दुर्धर्षो रामो नह्यपरीक्षितम्।
पराक्रममविज्ञाय मत्सकाशं विशेषतः ॥ ५.३६.११ ॥
El invencible Rāma no enviaría a nadie hacia mí, sobre todo, sin antes poner a prueba y conocer su valor.
5.36.12
दिष्ट्या च कुशली रामो धर्मात्मा सत्यसंगरः।
लक्ष्मणश्च महातेजाः सुमित्रानन्दवर्धनः ॥ ५.३६.१२ ॥
Afortunadamente, Rāma, justo de alma y fiel a su voto, está bien; y Lakṣmaṇa, de gran resplandor, el que aumenta la alegría de Sumitrā, también está bien.
5.36.13
कुशली यदि काकुत्स्थः किं न सागरमेखलाम्।
महीं दहति कोपेन युगान्ताग्निरिवोत्थितः ॥ ५.३६.१३ ॥
Si Kākutstha está bien, ¿por qué no incendia la tierra ceñida por el mar, como el fuego del fin de la edad levantado en cólera?
5.36.14
अथवा शक्तिमन्तौ तौ सुराणामपि निग्रहे।
ममैव तु न दुःखानामस्ति मन्ये विपर्ययः ॥ ५.३६.१४ ॥
O bien, aquellos dos poderosos son capaces de dominar incluso a los dioses; pero creo que no hay cambio alguno en mis penas.
5.36.15
कच्चिन्न व्यथते रामः कच्चिन्न परितप्यते।
उत्तराणि च कार्याणि कुरुते पुरुषोत्तमः ॥ ५.३६.१५ ॥
¿No se aflige Rāma? ¿No se atormenta? ¿Realiza aquel mejor de los hombres grandes empresas?
5.36.16
कच्चिन्न दीनः सम्भ्रान्तः कार्येषु च न मुह्यति।
कच्चित् पुरुषकार्याणि कुरुते नृपतेः सुतः ॥ ५.३६.१६ ॥
¿No está abatido y desconcertado aquel príncipe? ¿No se confunde en sus empresas? ¿Realiza el hijo del rey hazañas dignas de un hombre?
5.36.17
द्विविधं त्रिविधोपायमुपायमपि सेवते।
विजिगीषुः सुहृत् कच्चिन्मित्रेषु च परंतपः ॥ ५.३६.१७ ॥
Oh abrasador de enemigos, ¿emplea el amigo que desea la victoria los medios dobles y triples? ¿Es un verdadero bienhechor entre sus aliados?
5.36.18
कच्चिन्मित्राणि लभतेऽमित्रैश्चाप्यभिगम्यते।
कच्चित् कल्याणमित्रश्च मित्रैश्चापि पुरस्कृतः ॥ ५.३६.१८ ॥
¿Obtiene amigos? ¿Se le acercan incluso los enemigos? ¿Es un amigo benévolo, honrado por sus amigos?
5.36.19
कच्चिदाशास्ति देवानां प्रसादं पार्थिवात्मजः।
कच्चित् पुरुषकारं च दैवं च प्रतिपद्यते ॥ ५.३६.१९ ॥
¿Abriga el hijo del rey la esperanza en el favor de los dioses? ¿Confía él tanto en el esfuerzo humano como en el destino?
5.36.20
कच्चिन्न विगतस्नेहो विवासान्मयि राघवः।
कच्चिन्मां व्यसनादस्मान्मोक्षयिष्यति राघवः ॥ ५.३६.२० ॥
¿No se ha desvanecido el afecto de Rāghava hacia mí por el exilio? ¿Me librará Rāghava de esta desgracia?
5.36.21
सुखानामुचितो नित्यमसुखानामनूचितः।
दुःखमुत्तरमासाद्य कच्चिद् रामो न सीदति ॥ ५.३६.२१ ॥
¿No se hunde Rāma, siempre acostumbrado a los placeres y ajeno a las penurias, ante esta pena mayor?
5.36.22
कौसल्यायास्तथा कच्चित् सुमित्रायास्तथैव च।
अभीक्ष्णं श्रूयते कच्चित् कुशलं भरतस्य च ॥ ५.३६.२२ ॥
¿Se oyen con frecuencia noticias del bienestar de Kausalyā y de Sumitrā? ¿Y también del bienestar de Bharata?
5.36.23
मन्निमित्तेन मानार्हः कच्चिच्छोकेन राघवः।
कच्चिन्नान्यमना रामः कच्चिन्मां तारयिष्यति ॥ ५.३६.२३ ॥
¿Está Rāghava, digno de honor, afligido de dolor por mi causa? ¿No se ha distraído la mente de Rāma en otra cosa? ¿Me rescatará Rāma?
5.36.24
कच्चिदक्षौहिणीं भीमां भरतो भ्रातृवत्सलः।
ध्वजिनीं मन्त्रिभिर्गुप्तां प्रेषयिष्यति मत्कृते ॥ ५.३६.२४ ॥
¿Enviará Bharata, afectuoso con su hermano, por mi causa un temible ejército akṣauhiṇī, con estandartes y custodiado por sus ministros?
5.36.25
वानराधिपतिः श्रीमान् सुग्रीवः कच्चिदेष्यति।
मत्कृते हरिभिर्वीरैर्वृतो दन्तनखायुधैः ॥ ५.३६.२५ ॥
¿Vendrá por mí el glorioso señor de los monos, Sugrīva, rodeado de monos heroicos cuyas armas son sus dientes y uñas?
5.36.26
कच्चिच्च लक्ष्मणः शूरः सुमित्रानन्दवर्धनः।
अस्त्रविच्छरजालेन राक्षसान् विधमिष्यति ॥ ५.३६.२६ ॥
¿Y destruirá el valiente Lakṣmaṇa, alegría de Sumitrā, diestro en las armas, a los rākṣasas con una red de flechas?
5.36.27
रौद्रेण कच्चिदस्त्रेण रामेण निहतं रणे।
द्रक्ष्याम्यल्पेन कालेन रावणं ससुहृज्जनम् ॥ ५.३६.२७ ॥
¿Veré en poco tiempo a Rāvaṇa, abatido en batalla por el arma feroz de Rāma, junto con sus compañeros?
5.36.28
कच्चिन्न तद्धेमसमानवर्णं
तस्याननं पद्मसमानगन्धि।
मया विना शुष्यति शोकदीनं
जलक्षये पद्ममिवातपेन ॥ ५.३६.२८ ॥
¿No se marchita su rostro, color de oro y perfumado como loto, sin mí, afligido por el dolor, como el loto se seca al sol cuando falta el agua?
5.36.29
धर्मापदेशात् त्यजतः स्वराज्यं
मां चाप्यरण्यं नयतः पदातेः।
नासीद् यथा यस्य न भीर्न शोकः
कच्चित् स धैर्यं हृदये करोति ॥ ५.३६.२९ ॥
Cuando abandonó su reino con el pretexto del dharma y me llevó a pie al bosque, sin miedo ni dolor en él, ¿conserva aún la firmeza en su corazón?
5.36.30
न चास्य माता न पिता न चान्यः
स्नेहाद् विशिष्टोऽस्ति मया समो वा।
तावद्ध्यहं दूत जिजीविषेयं
यावत् प्रवृत्तिं शृणुयां प्रियस्य ॥ ५.३६.३० ॥
Ni madre, ni padre, ni nadie más le es más querido en afecto que yo, ni igual a mí. ¡Oh mensajero! Deseo vivir solo mientras pueda oír noticias de mi amado.
5.36.31
इतीव देवी वचनं महार्थं
तं वानरेन्द्रं मधुरार्थमुक्त्वा।
श्रोतुं पुनस्तस्य वचोऽभिरामं
रामार्थयुक्तं विरराम रामा ॥ ५.३६.३१ ॥
Así, la diosa Sītā, habiendo dicho estas palabras llenas de sentido y dulces al señor de los monos, guardó silencio deseando volver a oír sus palabras encantadoras, unidas al propósito de Rāma.
5.36.32
सीताया वचनं श्रुत्वा मारुतिर्भीमविक्रमः।
शिरस्यञ्जलिमाधाय वाक्यमुत्तरमब्रवीत् ॥ ५.३६.३२ ॥
Habiendo oído las palabras de Sītā, Hanumān, hijo de Māruta, de valor terrible, colocó las manos juntas sobre su cabeza y respondió con estas palabras.
5.36.33
न त्वामिहस्थां जानीते रामः कमललोचनः।
तेन त्वां नानयत्याशु शचीमिव पुरंदरः ॥ ५.३६.३३ ॥
Rāma, de ojos de loto, no sabe que tú estás aquí; por eso no te trae pronto, como Puraṃdara trajo pronto a Śacī.
5.36.34
श्रुत्वैव च वचो मह्यं क्षिप्रमेष्यति राघवः।
चमूं प्रकर्षन् महतीं हर्यृक्षगणसंयुताम् ॥ ५.३६.३४ ॥
Al oír mis palabras, el Rāghava vendrá pronto, conduciendo un gran ejército unido a las huestes de monos y osos.
5.36.35
विष्टम्भयित्वा बाणौघैरक्षोभ्यं वरुणालयम्।
करिष्यति पुरीं लङ्कां काकुत्स्थः शान्तराक्षसाम् ॥ ५.३६.३५ ॥
Kākutstha, con oleadas de flechas, detendrá la inquebrantable morada de Varuṇa y dejará la ciudad de Laṅkā sin sus demonios.
5.36.36
तत्र यद्यन्तरा मृत्युर्यदि देवा महासुराः।
स्थास्यन्ति पथि रामस्य स तानपि वधिष्यति ॥ ५.३६.३६ ॥
Si allí surgiera la muerte en medio, o si dioses o grandes asuras se pusieran en el camino de Rāma, él los matará también.
5.36.37
तवादर्शनजेनार्ये शोकेन परिपूरितः।
न शर्म लभते रामः सिंहार्दित इव द्विपः ॥ ५.३६.३७ ॥
Oh noble dama, colmado por el dolor nacido de no verte, Rāma no encuentra paz, como un elefante acosado por un león.
5.36.38
मन्दरेण च ते देवि शपे मूलफलेन च।
मलयेन च विन्ध्येन मेरुणा दर्दुरेण च ॥ ५.३६.३८ ॥
Oh diosa, te juro por Mandara, por las raíces y frutos, por Malaya, por Vindhya, por Meru y por Dardura.
5.36.39
यथा सुनयनं वल्गु बिम्बोष्ठं चारुकुण्डलम्।
मुखं द्रक्ष्यसि रामस्य पूर्णचन्द्रमिवोदितम् ॥ ५.३६.३९ ॥
Verás el rostro de Rāma, de hermosos ojos, gracioso, con labios como el fruto bimba y bellos pendientes, como la luna llena que ha salido.
5.36.40
क्षिप्रं द्रक्ष्यसि वैदेहि रामं प्रस्रवणे गिरौ।
शतक्रतुमिवासीनं नागपृष्ठस्य मूर्धनि ॥ ५.३६.४० ॥
Oh Vaidehī, pronto verás a Rāma en el monte Prasravaṇa, sentado como Indra en la cima del lomo de un elefante.
5.36.41
न मांसं राघवो भुङ्क्ते न चैव मधु सेवते।
वन्यं सुविहितं नित्यं भक्तमश्नाति पञ्चमम् ॥ ५.३६.४१ ॥
Rāghava no come carne ni consume miel. Siempre come alimento del bosque, bien preparado, en la quinta hora.
5.36.42
नैव दंशान् न मशकान् न कीटान् न सरीसृपान्।
राघवोऽपनयेद् गात्रात् त्वद्गतेनान्तरात्मना ॥ ५.३६.४२ ॥
Rāghava ni siquiera aparta de su cuerpo a los tábanos, mosquitos, insectos ni reptiles, pues su yo interior está vuelto hacia ti.
5.36.43
नित्यं ध्यानपरो रामो नित्यं शोकपरायणः।
नान्यच्चिन्तयते किंचित् स तु कामवशं गतः ॥ ५.३६.४३ ॥
Rāma está siempre absorto en la meditación y siempre entregado al dolor. No piensa en nada más; ha caído bajo el poder del deseo.
5.36.44
अनिद्रः सततं रामः सुप्तोऽपि च नरोत्तमः।
सीतेति मधुरां वाणीं व्याहरन् प्रतिबुध्यते ॥ ५.३६.४४ ॥
Rāma nunca duerme; incluso cuando duerme, el mejor de los hombres despierta pronunciando la dulce palabra "Sītā".
5.36.45
दृष्ट्वा फलं वा पुष्पं वा यच्चान्यत् स्त्रीमनोहरम्।
बहुशो हा प्रियेत्येवं श्वसंस्त्वामभिभाषते ॥ ५.३६.४५ ॥
Al ver una fruta o una flor, o cualquier otra cosa que cautive el corazón de una mujer, suspira una y otra vez, "¡Ay, amada!", y te habla a ti.
5.36.46
स देवि नित्यं परितप्यमान-
स्त्वामेव सीतेत्यभिभाषमाणः।
धृतव्रतो राजसुतो महात्मा
तवैव लाभाय कृतप्रयत्नः ॥ ५.३६.४६ ॥
Oh diosa, siempre atormentado, te habla solo a ti, llamándote "Sītā". Aquel príncipe magnánimo, firme en su voto, se esfuerza solo por conseguirte.
5.36.47
सा रामसंकीर्तनवीतशोका
रामस्य शोकेन समानशोका।
शरन्मुखेनाम्बुदशेषचन्द्रा
निशेव वैदेहसुता बभूव ॥ ५.३६.४७ ॥
Liberada del dolor al recordar a Rāma, y compartiendo su mismo pesar, la hija de Videha se volvió como una noche al inicio del otoño, con la luna que quedó entre las nubes.