વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 5.40
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.40.1
श्रुत्वा तु वचनं तस्य वायुसूनोर्महात्मनः।
उवाचात्महितं वाक्यं सीता सुरसुतोपमा ॥ ५.४०.१ ॥
વાયુપુત્ર મહાત્માનાં એ વચન સાંભળીને, દેવકન્યા જેવી સીતાએ પોતાના હિતનું વચન કહ્યું.
5.40.2
त्वां दृष्ट्वा प्रियवक्तारं सम्प्रहृष्यामि वानर।
अर्धसंजातसस्येव वृष्टिं प्राप्य वसुंधरा ॥ ५.४०.२ ॥
હે વાનર, પ્રિય વચન બોલનાર તને જોઈને હું અત્યંત હર્ષિત થાઉં છું; અર્ધ ઊગેલા પાકવાળી ભૂમિ વરસાદ પામ્યા જેવી.
5.40.3
यथा तं पुरुषव्याघ्रं गात्रैः शोकाभिकर्शितैः।
संस्पृशेयं सकामाहं तथा कुरु दयां मयि ॥ ५.४०.३ ॥
શોકથી ક્ષીણ થયેલા મારા અંગો વડે હું એ પુરુષવ્યાઘ્ર (રામ)ને સ્પર્શી શકું અને મારી ઇચ્છા પૂર્ણ થાય, તેમ મારા પર દયા કર.
5.40.4
अभिज्ञानं च रामस्य दद्या हरिगणोत्तम।
क्षिप्तामिषीकां काकस्य कोपादेकाक्षिशातनीम् ॥ ५.४०.४ ॥
હે વાનરશ્રેષ્ઠ, રામ માટે ઓળખનું ચિહ્ન પણ આપ—ક્રોધથી કાગડાની એક આંખ ફોડનાર તરણું ફેંક્યાની વાત.
5.40.5
मनःशिलायास्तिलको गण्डपार्श्वे निवेशितः।
त्वया प्रणष्टे तिलके तं किल स्मर्तुमर्हसि ॥ ५.४०.५ ॥
મનઃશિલાનો તિલક મારા ગાલની બાજુએ કરવામાં આવ્યો હતો. એ તિલક ભુસાઈ ગયું છે; તેથી તારે તેને (રામને) યાદ અપાવવું જોઈએ.
5.40.6
स वीर्यवान् कथं सीतां हृतां समनुमन्यसे।
वसन्तीं रक्षसां मध्ये महेन्द्रवरुणोपम ॥ ५.४०.६ ॥
રાક્ષસોની વચ્ચે રહેતી, હરાયેલી સીતાને એ પરાક્રમી (રામ) કેમ સ્વીકારે છે? હે ઇન્દ્ર-વરુણ સમાન, તું કેમ એને માન્ય કરે છે?
5.40.7
एष चूडामणिर्दिव्यो मया सुपरिरक्षितः।
एतं दृष्ट्वा प्रहृष्यामि व्यसने त्वामिवानघ ॥ ५.४०.७ ॥
આ મેં સારી રીતે સાચવેલી દિવ્ય ચૂડામણિ છે. એને જોઈને, હે નિષ્પાપ, સંકટમાં પણ તને જોયો હોય તેમ હું હર્ષ પામું છું.
5.40.8
एष निर्यातितः श्रीमान् मया ते वारिसम्भवः।
अतः परं न शक्ष्यामि जीवितुं शोकलालसा ॥ ५.४०.८ ॥
આ શોભાયુક્ત કમળ-ચિહ્ન હું તારા માટે મોકલું છું. હવે પછી, શોકની ઝંખનામાં હું જીવી શકીશ નહીં.
5.40.9
असह्यानि च दुःखानि वाचश्च हृदयच्छिदः।
राक्षसैः सह संवासं त्वत्कृते मर्षयाम्यहम् ॥ ५.४०.९ ॥
અસહ્ય દુઃખો, હૃદય વીંધતા વચનો, રાક્ષસો સાથે વાસ — તારા માટે હું આ બધું સહન કરું છું.
5.40.10
धारयिष्यामि मासं तु जीवितं शत्रुसूदन।
मासादूर्ध्वं न जीविष्ये त्वया हीना नृपात्मज ॥ ५.४०.१० ॥
હે શત્રુસંહારક, હું માત્ર એક મહિના સુધી પ્રાણ ટકાવીશ. હે રાજકુમાર, એક મહિના પછી, તારા વિના હું જીવીશ નહીં.
5.40.11
घोरो राक्षसराजोऽयं दृष्टिश्च न सुखा मयि।
त्वां च श्रुत्वा विषज्जन्तं न जीवेयमपि क्षणम् ॥ ५.४०.११ ॥
આ રાક્ષસરાજ ભયંકર છે; એની દૃષ્ટિ મારા પર સુખદ નથી. તારા વિશે એ આસક્ત છે એમ સાંભળીને હું એક ક્ષણ પણ જીવીશ નહીં.
5.40.12
वैदेह्या वचनं श्रुत्वा करुणं साश्रुभाषितम्।
अथाब्रवीन्महातेजा हनूमान् मारुतात्मजः ॥ ५.४०.१२ ॥
વૈદેહીના કરુણ, આંસુ સાથે કહેલા શબ્દો સાંભળી, મહાતેજસ્વી વાયુપુત્ર હનુમાન પછી બોલ્યા.
5.40.13
त्वच्छोकविमुखो रामो देवि सत्येन ते शपे।
रामे शोकाभिभूते तु लक्ष्मणः परितप्यते ॥ ५.४०.१३ ॥
હે દેવી, તારા શોકથી મુખ ફેરવેલા રામ — સત્યના સોગંદ લઉં છું. રામ શોકથી અભિભૂત છે, અને લક્ષ્મણ તેમના માટે સંતાપે છે.
5.40.14
दृष्टा कथंचिद् भवती न कालः परिदेवितुम्।
इमं मुहूर्तं दुःखानामन्तं द्रक्ष्यसि भामिनि ॥ ५.४०.१४ ॥
હે ભામિની, કોઈ રીતે તારાં દર્શન થયાં; હવે વિલાપનો સમય નથી. આ ક્ષણે જ તું દુઃખોનો અંત જોઈશ.
5.40.15
तावुभौ पुरुषव्याघ्रौ राजपुत्रावनिन्दितौ।
त्वद्दर्शनकृतोत्साहौ लङ्कां भस्मीकरिष्यतः ॥ ५.४०.१५ ॥
તે બંને — પુરુષોમાં વ્યાઘ્ર સમાન, નિર્દોષ રાજકુમારો — તને જોવાના ઉત્સાહથી લંકાને ભસ્મ કરશે.
5.40.16
हत्वा तु समरे रक्षो रावणं सहबान्धवैः।
राघवौ त्वां विशालाक्षि स्वां पुरीं प्रति नेष्यतः ॥ ५.४०.१६ ॥
યુદ્ધમાં બાંધવો સહિત રાક્ષસ રાવણનો વધ કરીને, હે વિશાલાક્ષી, બે રાઘવો તને તારા નગર તરફ લઈ જશે.
5.40.17
यत्तु रामो विजानीयादभिज्ञानमनिन्दिते।
प्रीतिसंजननं भूयस्तस्य त्वं दातुमर्हसि ॥ ५.४०.१७ ॥
હે નિર્દોષ, રામ જે ઓળખચિહ્ન ઓળખશે અને જે તેમનામાં ફરી પ્રેમ જગાવશે, તે તારે તેમને આપવું જોઈએ.
5.40.18
साब्रवीद् दत्तमेवाहो मयाभिज्ञानमुत्तमम्।
एतदेव हि रामस्य दृष्ट्वा यत्नेन भूषणम् ॥ ५.४०.१८ ॥
તેણીએ કહ્યું — અરે, મેં પહેલેથી જ આ ઉત્તમ ચિહ્ન આપ્યું છે; આ એ જ આભૂષણ છે જે રામે યત્નપૂર્વક જોયું હતું.
5.40.19
श्रद्धेयं हनुमन् वाक्यं तव वीर भविष्यति।
स तं मणिवरं गृह्य श्रीमान् प्लवगसत्तमः ॥ ५.४०.१९ ॥
હે હનુમાન, હે વીર, તારું વચન વિશ્વાસપાત્ર થશે. પછી તે શ્રીમાન વાનરશ્રેષ્ઠે તે ઉત્તમ મણિ લીધો.
5.40.20
प्रणम्य शिरसा देवीं गमनायोपचक्रमे।
तमुत्पातकृतोत्साहमवेक्ष्य हरियूथपम् ॥ ५.४०.२० ॥
દેવીને મસ્તક નમાવી પ્રણામ કરીને તેણે પ્રયાણની તૈયારી કરી. કૂદવા ઉત્સાહિત એ વાનરયૂથપતિને જોઈને,
5.40.21
वर्धमानं महावेगमुवाच जनकात्मजा।
अश्रुपूर्णमुखी दीना बाष्पगद्गदया गिरा ॥ ५.४०.२१ ॥
મહાવેગથી વધતા જતા એ વાનરને જનકપુત્રીએ કહ્યું. આંસુથી ભરેલા મુખવાળી, દીન સીતાએ આંસુથી રૂંધાયેલા સ્વરે કહ્યું.
5.40.22
हनूमन् सिंहसंकाशौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ।
सुग्रीवं च सहामात्यं सर्वान् ब्रूया अनामयम् ॥ ५.४०.२२ ॥
હે હનુમાન, સિંહ સમાન એ બંને ભાઈ રામ અને લક્ષ્મણને, અને અમાત્યો સહિત સુગ્રીવને, સૌને ક્ષેમ-કુશળ કહેજે.
5.40.23
यथा च स महाबाहुर्मां तारयति राघवः।
अस्माद् दुःखाम्बुसंरोधात् त्वं समाधातुमर्हसि ॥ ५.४०.२३ ॥
જે રીતે તે મહાબાહુ રાઘવ મને આ દુઃખ-સાગરના અવરોધમાંથી પાર ઉતારશે, તે રીતે તારે વ્યવસ્થા કરવી.
5.40.24
इदं च तीव्रं मम शोकवेगं
रक्षोभिरेभिः परिभर्त्सनं च।
ब्रूयास्तु रामस्य गतः समीपं
शिवश्च तेऽध्वास्तु हरिप्रवीर ॥ ५.४०.२४ ॥
મારો આ તીવ્ર શોકવેગ અને આ રાક્ષસોએ આપેલી ધમકીઓ રામ પાસે જઈને કહેજે. હે વાનરવીર, તારો માર્ગ મંગલમય હો.
5.40.25
स राजपुत्र्या प्रतिवेदितार्थः
कपिः कृतार्थः परिहृष्टचेताः।
तदल्पशेषं प्रसमीक्ष्य कार्यं
दिशं ह्युदीचीं मनसा जगाम ॥ ५.४०.२५ ॥
રાજપુત્રી પાસેથી પોતાના કાર્યનો સંદેશ મેળવીને, કૃતાર્થ અને હર્ષિત ચિત્તવાળો તે વાનર, બાકી રહેલા થોડા કાર્યનો સારી રીતે વિચાર કરીને, મનથી ઉત્તર દિશા તરફ ગયો.