ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 5.40
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.40.1
श्रुत्वा तु वचनं तस्य वायुसूनोर्महात्मनः।
उवाचात्महितं वाक्यं सीता सुरसुतोपमा ॥ ५.४०.१ ॥
ਵਾਯੂਪੁੱਤਰ ਮਹਾਤਮਾ ਦੇ ਉਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਕੰਨਿਆ ਵਰਗੀ ਸੀਤਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਲੇ ਦੀ ਗੱਲ ਆਖੀ।
5.40.2
त्वां दृष्ट्वा प्रियवक्तारं सम्प्रहृष्यामि वानर।
अर्धसंजातसस्येव वृष्टिं प्राप्य वसुंधरा ॥ ५.४०.२ ॥
ਹੇ ਵਾਨਰ, ਪਿਆਰੇ ਬੋਲ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਰਹੀ ਹਾਂ; ਅੱਧੀ ਉੱਗੀ ਫ਼ਸਲ ਵਾਲੀ ਧਰਤੀ ਮੀਂਹ ਪਾ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
5.40.3
यथा तं पुरुषव्याघ्रं गात्रैः शोकाभिकर्शितैः।
संस्पृशेयं सकामाहं तथा कुरु दयां मयि ॥ ५.४०.३ ॥
ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਏ ਆਪਣੇ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ ਮੈਂ ਉਸ ਪੁਰਸ਼ਵਿਆਘਰ (ਰਾਮ) ਨੂੰ ਛੂਹ ਸਕਾਂ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰ।
5.40.4
अभिज्ञानं च रामस्य दद्या हरिगणोत्तम।
क्षिप्तामिषीकां काकस्य कोपादेकाक्षिशातनीम् ॥ ५.४०.४ ॥
ਹੇ ਵਾਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਰਾਮ ਲਈ ਪਛਾਣ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਵੀ ਦੇ—ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਕਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਅੱਖ ਫੋੜਨ ਵਾਲੀ ਸਰਕੰਡੇ ਦੀ ਸਿੱਕ ਸੁੱਟਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ।
5.40.5
मनःशिलायास्तिलको गण्डपार्श्वे निवेशितः।
त्वया प्रणष्टे तिलके तं किल स्मर्तुमर्हसि ॥ ५.४०.५ ॥
ਮਨਹਸ਼ਿਲਾ ਦਾ ਤਿਲਕ ਮੇਰੇ ਗੱਲ੍ਹ ਦੇ ਪਾਸੇ ਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਤਿਲਕ ਮਿਟ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ (ਰਾਮ ਨੂੰ) ਯਾਦ ਕਰਵਾਉਣਾ।
5.40.6
स वीर्यवान् कथं सीतां हृतां समनुमन्यसे।
वसन्तीं रक्षसां मध्ये महेन्द्रवरुणोपम ॥ ५.४०.६ ॥
ਰਾਖ਼ਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਰਹਿੰਦੀ, ਹਰੀ ਗਈ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਉਹ ਪਰਾਕਰਮੀ (ਰਾਮ) ਕਿਵੇਂ ਮੰਨਦਾ ਹੈ? ਹੇ ਇੰਦਰ-ਵਰੁਣ ਵਰਗੇ, ਤੂੰ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਮੰਨਦਾ ਹੈਂ?
5.40.7
एष चूडामणिर्दिव्यो मया सुपरिरक्षितः।
एतं दृष्ट्वा प्रहृष्यामि व्यसने त्वामिवानघ ॥ ५.४०.७ ॥
ਇਹ ਮੈਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਭਾਲੀ ਹੋਈ ਦਿਵਿਆ ਚੂੜਾਮਣੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖਣ ਵਾਂਗ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੀ ਹਾਂ।
5.40.8
एष निर्यातितः श्रीमान् मया ते वारिसम्भवः।
अतः परं न शक्ष्यामि जीवितुं शोकलालसा ॥ ५.४०.८ ॥
ਇਹ ਸ਼ੋਭਾਯੁਕਤ ਕਮਲ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਭੇਜਦੀ ਹਾਂ। ਹੁਣ ਤੋਂ ਅੱਗੇ, ਸੋਗ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਜੀਅ ਨਹੀਂ ਸਕਾਂਗੀ।
5.40.9
असह्यानि च दुःखानि वाचश्च हृदयच्छिदः।
राक्षसैः सह संवासं त्वत्कृते मर्षयाम्यहम् ॥ ५.४०.९ ॥
ਅਸਹਿ ਦੁੱਖ, ਦਿਲ ਚੀਰਨ ਵਾਲੇ ਬੋਲ, ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਵਾਸ — ਤੇਰੇ ਲਈ ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਸਹਿੰਦੀ ਹਾਂ।
5.40.10
धारयिष्यामि मासं तु जीवितं शत्रुसूदन।
मासादूर्ध्वं न जीविष्ये त्वया हीना नृपात्मज ॥ ५.४०.१० ॥
ਹੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ਕ, ਮੈਂ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਪ੍ਰਾਣ ਰੱਖਾਂਗੀ। ਹੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ, ਤੈਥੋਂ ਵਿਛੜ ਕੇ ਮੈਂ ਜਿਉਂਦੀ ਨਹੀਂ ਰਹਾਂਗੀ।
5.40.11
घोरो राक्षसराजोऽयं दृष्टिश्च न सुखा मयि।
त्वां च श्रुत्वा विषज्जन्तं न जीवेयमपि क्षणम् ॥ ५.४०.११ ॥
ਇਹ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਭਿਆਨਕ ਹੈ; ਇਸ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਸੁਖਦਾਈ ਨਹੀਂ। ਤੇਰੇ ਬਾਰੇ ਇਸ ਦਾ ਮੋਹ ਸੁਣ ਕੇ ਮੈਂ ਇੱਕ ਪਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜੀਵਾਂਗੀ।
5.40.12
वैदेह्या वचनं श्रुत्वा करुणं साश्रुभाषितम्।
अथाब्रवीन्महातेजा हनूमान् मारुतात्मजः ॥ ५.४०.१२ ॥
ਵੈਦੇਹੀ ਦੇ ਕਰੁਣਾ-ਭਰੇ, ਅੱਥਰੂਆਂ ਨਾਲ ਕਹੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਪਵਨਪੁੱਤਰ ਹਨੂਮਾਨ ਫਿਰ ਬੋਲੇ।
5.40.13
त्वच्छोकविमुखो रामो देवि सत्येन ते शपे।
रामे शोकाभिभूते तु लक्ष्मणः परितप्यते ॥ ५.४०.१३ ॥
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੇਰੇ ਸੋਗ ਤੋਂ ਮੂੰਹ ਮੋੜਿਆ ਰਾਮ — ਸੱਚ ਦੀ ਸਹੁੰ ਖਾਂਦਾ ਹਾਂ। ਰਾਮ ਸੋਗ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਤੜਪਦਾ ਹੈ।
5.40.14
दृष्टा कथंचिद् भवती न कालः परिदेवितुम्।
इमं मुहूर्तं दुःखानामन्तं द्रक्ष्यसि भामिनि ॥ ५.४०.१४ ॥
ਹੇ ਭਾਮਿਨੀ, ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਰੇ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋ ਗਏ; ਹੁਣ ਵਿਰਲਾਪ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ। ਇਸੇ ਪਲ ਤੂੰ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਵੇਖੇਂਗੀ।
5.40.15
तावुभौ पुरुषव्याघ्रौ राजपुत्रावनिन्दितौ।
त्वद्दर्शनकृतोत्साहौ लङ्कां भस्मीकरिष्यतः ॥ ५.४०.१५ ॥
ਉਹ ਦੋਵੇਂ — ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਵਰਗੇ, ਬੇਦਾਗ਼ ਰਾਜਕੁਮਾਰ — ਤੈਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਸੁਆਹ ਕਰ ਦੇਣਗੇ।
5.40.16
हत्वा तु समरे रक्षो रावणं सहबान्धवैः।
राघवौ त्वां विशालाक्षि स्वां पुरीं प्रति नेष्यतः ॥ ५.४०.१६ ॥
ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਰਾਕਸ਼ਸ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਾਲਾਕਸ਼ੀ, ਦੋਵੇਂ ਰਾਘਵ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਗਰ ਲੈ ਜਾਣਗੇ।
5.40.17
यत्तु रामो विजानीयादभिज्ञानमनिन्दिते।
प्रीतिसंजननं भूयस्तस्य त्वं दातुमर्हसि ॥ ५.४०.१७ ॥
ਹੇ ਬੇਦਾਗ਼, ਜਿਸ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਨੂੰ ਰਾਮ ਪਛਾਣ ਲੈਣਗੇ ਅਤੇ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਪਿਆਰ ਜਗਾਏਗੀ, ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
5.40.18
साब्रवीद् दत्तमेवाहो मयाभिज्ञानमुत्तमम्।
एतदेव हि रामस्य दृष्ट्वा यत्नेन भूषणम् ॥ ५.४०.१८ ॥
ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ — ਆਹ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇਹ ਉੱਤਮ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ; ਇਹ ਉਹੀ ਗਹਿਣਾ ਹੈ ਜੋ ਰਾਮ ਨੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ ਸੀ।
5.40.19
श्रद्धेयं हनुमन् वाक्यं तव वीर भविष्यति।
स तं मणिवरं गृह्य श्रीमान् प्लवगसत्तमः ॥ ५.४०.१९ ॥
ਹੇ ਹਨੂਮਾਨ, ਹੇ ਵੀਰ, ਤੇਰੀ ਗੱਲ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਹੋਵੇਗੀ। ਫਿਰ ਉਸ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਵਾਨਰ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੇ ਉਹ ਉੱਤਮ ਮਣੀ ਲੈ ਲਈ।
5.40.20
प्रणम्य शिरसा देवीं गमनायोपचक्रमे।
तमुत्पातकृतोत्साहमवेक्ष्य हरियूथपम् ॥ ५.४०.२० ॥
ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੇ ਗਮਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ। ਛਾਲ ਮਾਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਉਸ ਵਾਨਰ-ਯੂਥਪਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ,
5.40.21
वर्धमानं महावेगमुवाच जनकात्मजा।
अश्रुपूर्णमुखी दीना बाष्पगद्गदया गिरा ॥ ५.४०.२१ ॥
ਵਧ ਰਹੇ ਮਹਾਂ-ਵੇਗ ਵਾਲੇ ਉਸ ਵਾਨਰ ਨੂੰ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਨੇ ਕਿਹਾ। ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਮੂੰਹ ਵਾਲੀ, ਦੁਖੀ ਸੀਤਾ ਨੇ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਰੁੰਧੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਬੋਲਿਆ।
5.40.22
हनूमन् सिंहसंकाशौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ।
सुग्रीवं च सहामात्यं सर्वान् ब्रूया अनामयम् ॥ ५.४०.२२ ॥
ਹੇ ਹਨੂਮਾਨ, ਸ਼ੇਰਾਂ ਵਰਗੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ, ਸਭ ਨੂੰ ਕੁਸ਼ਲ-ਖ਼ਬਰ ਦੇਣੀ।
5.40.23
यथा च स महाबाहुर्मां तारयति राघवः।
अस्माद् दुःखाम्बुसंरोधात् त्वं समाधातुमर्हसि ॥ ५.४०.२३ ॥
ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਮਹਾਬਾਹੂ ਰਾਘਵ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਦੁੱਖ-ਸਾਗਰ ਦੀ ਰੁਕਾਵਟ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲਾਉਣਗੇ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੈਨੂੰ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
5.40.24
इदं च तीव्रं मम शोकवेगं
रक्षोभिरेभिः परिभर्त्सनं च।
ब्रूयास्तु रामस्य गतः समीपं
शिवश्च तेऽध्वास्तु हरिप्रवीर ॥ ५.४०.२४ ॥
ਮੇਰਾ ਇਹ ਤੀਬਰ ਸ਼ੋਕ-ਵੇਗ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਧਮਕੀਆਂ, ਰਾਮ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਦੱਸਣਾ। ਹੇ ਵਾਨਰ-ਵੀਰ, ਤੇਰਾ ਰਸਤਾ ਸ਼ੁਭ ਹੋਵੇ।
5.40.25
स राजपुत्र्या प्रतिवेदितार्थः
कपिः कृतार्थः परिहृष्टचेताः।
तदल्पशेषं प्रसमीक्ष्य कार्यं
दिशं ह्युदीचीं मनसा जगाम ॥ ५.४०.२५ ॥
ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਕਾਰਜ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਸੁਣ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਤਾਰਥ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਮਨ ਵਾਲਾ ਉਹ ਵਾਨਰ, ਬਚੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰ ਕੇ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪਿਆ।