વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 5.41
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.41.1
स च वाग्भिः प्रशस्ताभिर्गमिष्यन् पूजितस्तया।
तस्माद् देशादपाक्रम्य चिन्तयामास वानरः ॥ ५.४१.१ ॥
સીતાના ઉત્તમ વચનોથી સન્માનિત થઈને જવા તૈયાર થયેલો તે વાનર તે સ્થાનેથી ખસીને વિચારવા લાગ્યો.
5.41.2
अल्पशेषमिदं कार्यं दृष्टेयमसितेक्षणा।
त्रीनुपायानतिक्रम्य चतुर्थ इह दृश्यते ॥ ५.४१.२ ॥
આ કાર્ય થોડું જ બાકી છે, કારણ કે કાળી આંખોવાળી આનાં દર્શન થયાં. ત્રણ ઉપાયોને વટાવીને અહીં ચોથો ઉપાય દેખાય છે.
5.41.3
न साम रक्षःसु गुणाय कल्पते
न दानमर्थोपचितेषु युज्यते।
न भेदसाध्या बलदर्पिता जनाः
पराक्रमस्त्वेष ममेह रोचते ॥ ५.४१.३ ॥
રાક્ષસો પર સામ ઉપયોગી નથી; ધનવાનોને દાન યોગ્ય નથી; બળના ગર્વવાળા લોકો ભેદથી વશ થતા નથી. અહીં મને આ પરાક્રમ જ ગમે છે.
5.41.4
न चास्य कार्यस्य पराक्रमादृते
विनिश्चयः कश्चिदिहोपपद्यते।
हतप्रवीराश्च रणे तु राक्षसाः
कथंचिदीयुर्यदिहाद्य मार्दवम् ॥ ५.४१.४ ॥
આ કાર્યમાં પરાક્રમ વિના બીજો કોઈ નિશ્ચય અહીં સંભવતો નથી. યુદ્ધમાં મુખ્ય વીરો મર્યા હોય અને રાક્ષસો કોઈ રીતે આજે નમ્રતા પામે તો...
5.41.5
कार्ये कर्मणि निर्वृत्ते यो बहून्यपि साधयेत्।
पूर्वकार्याविरोधेन स कार्यं कर्तुमर्हति ॥ ५.४१.५ ॥
એક કાર્ય સિદ્ધ થયા પછી, પૂર્વના કાર્યનો વિરોધ કર્યા વિના જે ઘણાં કાર્યો પણ સાધી શકે, તે જ તે કાર્ય કરવા યોગ્ય છે.
5.41.6
न ह्येकः साधको हेतुः स्वल्पस्यापीह कर्मणः।
यो ह्यर्थं बहुधा वेद स समर्थोऽर्थसाधने ॥ ५.४१.६ ॥
અહીં નાના કાર્યનું પણ સાધક કારણ એક જ નથી. જે અર્થને અનેક પ્રકારે જાણે છે, તે જ અર્થ સાધવામાં સમર્થ છે.
5.41.7
इहैव तावत्कृतनिश्चयो ह्यहं
व्रजेयमद्य प्लवगेश्वरालयम्।
परात्मसम्मर्दविशेषतत्त्ववित्
ततः कृतं स्यान्मम भर्तृशासनम् ॥ ५.४१.७ ॥
અહીં જ મેં નિશ્ચય કર્યો છે; આજે હું વાનરરાજના નિવાસસ્થાને જઈશ, કારણ કે શત્રુ અને પોતાના સંઘર્ષનું વિશેષ તત્ત્વ હું જાણું છું; ત્યારે મારા સ્વામીની આજ્ઞા પૂર્ણ થશે.
5.41.8
कथं नु खल्वद्य भवेत् सुखागतं
प्रसह्य युद्धं मम राक्षसैः सह।
तथैव खल्वात्मबलं च सारवत्
समानयेन्मां च रणे दशाननः ॥ ५.४१.८ ॥
આજે રાક્ષસો સાથે મારું બળપૂર્વકનું યુદ્ધ કેવી રીતે સહેલાઈથી થશે? અને એ જ રીતે દશાનન યુદ્ધમાં મને પોતાના સારભૂત બળ સાથે લાવશે કે?
5.41.9
ततः समासाद्य रणे दशाननं
समन्त्रिवर्गं सबलं सयायिनम्।
हृदि स्थितं तस्य मतं बलं च
सुखेन मत्वाहमितः पुनर्व्रजे ॥ ५.४१.९ ॥
પછી યુદ્ધમાં દશાનનને તેના મંત્રીમંડળ, સેના અને પરિવાર સહિત મળીને, તેના હૃદયમાં રહેલા વિચાર અને બળને સહેલાઈથી જાણીને, હું અહીંથી પાછો જઈશ.
5.41.10
इदमस्य नृशंसस्य नन्दनोपममुत्तमम्।
वनं नेत्रमनःकान्तं नानाद्रुमलतायुतम् ॥ ५.४१.१० ॥
આ ક્રૂરનું આ ઉત્તમ વન નંદનવન જેવું છે; આંખ અને મનને પ્રિય; વિવિધ વૃક્ષો અને વેલાઓથી ભરેલું છે.
5.41.11
इदं विध्वंसयिष्यामि शुष्कं वनमिवानलः।
अस्मिन् भग्ने ततः कोपं करिष्यति स रावणः ॥ ५.४१.११ ॥
આ વનનો હું સૂકા જંગલને અગ્નિ બાળે તેમ વિનાશ કરીશ; એ ભાંગી પડશે ત્યારે તે રાવણ કોપે ભરાશે.
5.41.12
ततो महत्साश्वमहारथद्विपं
बलं समानेष्यति राक्षसाधिपः।
त्रिशूलकालायसपट्टिशायुधं
ततो महद्युद्धमिदं भविष्यति ॥ ५.४१.१२ ॥
ત્યારે રાક્ષસાધિપતિ અશ્વ, મહારથ અને હાથીઓ સાથેની વિશાળ સેના લાવશે; ત્રિશૂળ, કાલાયસ અને પટ્ટિશ જેમનાં આયુધો છે; ત્યારે આ મહાયુદ્ધ થશે.
5.41.13
अहं च तैः संयति चण्डविक्रमैः
समेत्य रक्षोभिरभङ्गविक्रमः।
निहत्य तद् रावणचोदितं बलं
सुखं गमिष्यामि हरीश्वरालयम् ॥ ५.४१.१३ ॥
હું એ ઉગ્ર પરાક્રમી રાક્ષસો સાથે યુદ્ધમાં ભેટીને, અખંડ પરાક્રમથી રાવણે મોકલેલી એ સેનાનો સંહાર કરીને, સુખપૂર્વક વાનરરાજના નિવાસે જઈશ.
5.41.14
ततो मारुतवत् क्रुद्धो मारुतिर्भीमविक्रमः।
ऊरुवेगेन महता द्रुमान् क्षेप्तुमथारभत् ॥ ५.४१.१४ ॥
ત્યારે પવન જેવો ક્રોધે ભરાયેલો, ભયંકર પરાક્રમી મારુતિ પોતાની જાંઘોના મહાન વેગથી વૃક્ષો ઉખેડીને ફેંકવા લાગ્યો.
5.41.15
ततस्तद्धनुमान् वीरो बभञ्ज प्रमदावनम्।
मत्तद्विजसमाघुष्टं नानाद्रुमलतायुतम् ॥ ५.४१.१५ ॥
ત્યારે એ વીર હનુમાને મદમસ્ત પક્ષીઓના કલરવથી ગૂંજતું, વિવિધ વૃક્ષો અને વેલાઓથી ભરેલું એ પ્રમદાવન ભાંગી નાખ્યું.
5.41.16
तद्वनं मथितैर्वृक्षैर्भिन्नैश्च सलिलाशयैः।
चूर्णितैः पर्वताग्रैश्च बभूवाप्रियदर्शनम् ॥ ५.४१.१६ ॥
એ વન ઉખડેલા વૃક્ષો, તૂટેલાં સરોવરો અને ચૂરેલા પર્વતશિખરોથી જોવામાં અપ્રિય બની ગયું.
5.41.17
नानाशकुन्तविरुतैः प्रभिन्नसलिलाशयैः।
ताम्रैः किसलयैः क्लान्तैः क्लान्तद्रुमलतायुतैः ॥ ५.४१.१७ ॥
અનેક પક્ષીઓના કલરવ, ભાંગેલાં સરોવરો, રાતા કૂંપળો અને કરમાયેલાં વૃક્ષ-વેલાઓથી એ વન ભરેલું હતું.
5.41.18
न बभौ तद् वनं तत्र दावानलहतं यथा।
व्याकुलावरणा रेजुर्विह्वला इव ता लताः ॥ ५.४१.१८ ॥
દાવાનળથી ઘવાયેલા વનની જેમ એ વન શોભ્યું નહીં; એ વેલાઓ વિખરાયેલા આવરણો સાથે વિહ્વળ જેવી લાગતી હતી.
5.41.19
लतागृहैश्चित्रगृहैश्च सादितै-
र्व्यालैर्मृगैरार्तरवैश्च पक्षिभिः।
शिलागृहैरुन्मथितैस्तथा गृहैः
प्रणष्टरूपं तदभून्महद् वनम् ॥ ५.४१.१९ ॥
લતાગૃહો અને ચિત્રગૃહો તૂટી પડ્યાં, સર્પો, મૃગો અને પક્ષીઓ આર્ત સ્વરે બોલ્યાં, શિલાગૃહો અને અન્ય ગૃહો ઉખેડાયાં, અને તે મહાવન રૂપ ગુમાવી બેઠું.
5.41.20
सा विह्वलाशोकलताप्रताना
वनस्थली शोकलताप्रताना।
जाता दशास्यप्रमदावनस्य
कपेर्बलाद्धि प्रमदावनस्य ॥ ५.४१.२० ॥
અશોકલતાના મંડપો વિહ્વળ થયેલું તે વનસ્થળ, દશાસ્યના પ્રમદાવનમાં શોકલતાના મંડપોથી ભરાઈ ગયું; વાનરના બળથી જ.
5.41.21
ततः स कृत्वा जगतीपतेर्महान्
महद् व्यलीकं मनसो महात्मनः।
युयुत्सुरेको बहुभिर्महाबलैः
श्रिया ज्वलंस्तोरणमाश्रितः कपिः ॥ ५.४१.२१ ॥
ત્યારે તે મહાન કપિએ, જગત્પતિના મનને મોટો આઘાત આપીને, એકલા જ અનેક મહાબળવાનો સાથે યુદ્ધ કરવાની ઇચ્છાથી, તેજથી ઝળહળતો થઈને તોરણનો આશ્રય લીધો.