ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 5.41
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.41.1
स च वाग्भिः प्रशस्ताभिर्गमिष्यन् पूजितस्तया।
तस्माद् देशादपाक्रम्य चिन्तयामास वानरः ॥ ५.४१.१ ॥
ਸੀਤਾ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋ ਕੇ ਜਾਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਉਹ ਵਾਨਰ ਉਸ ਥਾਂ ਤੋਂ ਹਟ ਕੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ।
5.41.2
अल्पशेषमिदं कार्यं दृष्टेयमसितेक्षणा।
त्रीनुपायानतिक्रम्य चतुर्थ इह दृश्यते ॥ ५.४१.२ ॥
ਇਹ ਕੰਮ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੀ ਬਾਕੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਾਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਇਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਤਿੰਨ ਉਪਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਇੱਥੇ ਚੌਥਾ ਉਪਾਅ ਦਿਖਦਾ ਹੈ।
5.41.3
न साम रक्षःसु गुणाय कल्पते
न दानमर्थोपचितेषु युज्यते।
न भेदसाध्या बलदर्पिता जनाः
पराक्रमस्त्वेष ममेह रोचते ॥ ५.४१.३ ॥
ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਉੱਤੇ ਸਾਮ ਲਾਭਦਾਇਕ ਨਹੀਂ; ਧਨਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਯੋਗ ਨਹੀਂ; ਬਲ ਦੇ ਮਾਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਭੇਦ ਨਾਲ ਵੱਸ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ। ਇੱਥੇ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਪਰਾਕਰਮ ਹੀ ਪਸੰਦ ਹੈ।
5.41.4
न चास्य कार्यस्य पराक्रमादृते
विनिश्चयः कश्चिदिहोपपद्यते।
हतप्रवीराश्च रणे तु राक्षसाः
कथंचिदीयुर्यदिहाद्य मार्दवम् ॥ ५.४१.४ ॥
ਇਸ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਪਰਾਕਰਮ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਨਿਸ਼ਚਾ ਇੱਥੇ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ। ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਵੀਰ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੱਜ ਨਰਮੀ ਪਾ ਲੈਣ ਤਾਂ...
5.41.5
कार्ये कर्मणि निर्वृत्ते यो बहून्यपि साधयेत्।
पूर्वकार्याविरोधेन स कार्यं कर्तुमर्हति ॥ ५.४१.५ ॥
ਇੱਕ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਿਛਲੇ ਕੰਮ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਜੋ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਵੀ ਸਾਧ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਉਸ ਕੰਮ ਨੂੰ ਕਰਨ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈ।
5.41.6
न ह्येकः साधको हेतुः स्वल्पस्यापीह कर्मणः।
यो ह्यर्थं बहुधा वेद स समर्थोऽर्थसाधने ॥ ५.४१.६ ॥
ਇੱਥੇ ਛੋਟੇ ਕੰਮ ਦਾ ਵੀ ਸਾਧਕ ਕਾਰਨ ਇੱਕੋ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਜੋ ਅਰਥ ਨੂੰ ਕਈ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਧਣ ਵਿੱਚ ਸਮਰੱਥ ਹੈ।
5.41.7
इहैव तावत्कृतनिश्चयो ह्यहं
व्रजेयमद्य प्लवगेश्वरालयम्।
परात्मसम्मर्दविशेषतत्त्ववित्
ततः कृतं स्यान्मम भर्तृशासनम् ॥ ५.४१.७ ॥
ਇੱਥੇ ਹੀ ਮੈਂ ਪੱਕਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ; ਅੱਜ ਮੈਂ ਵਾਨਰਰਾਜ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਵੱਲ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੁਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਟਕਰਾਅ ਦਾ ਖ਼ਾਸ ਤੱਤ ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ; ਤਦ ਮੇਰੇ ਸੁਆਮੀ ਦਾ ਹੁਕਮ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇਗਾ।
5.41.8
कथं नु खल्वद्य भवेत् सुखागतं
प्रसह्य युद्धं मम राक्षसैः सह।
तथैव खल्वात्मबलं च सारवत्
समानयेन्मां च रणे दशाननः ॥ ५.४१.८ ॥
ਅੱਜ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਲੜਾਈ ਕਿਵੇਂ ਸੌਖੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਸਮੁਖ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਫ਼ੌਜ ਨਾਲ ਲਿਆਵੇਗਾ ਕਿ?
5.41.9
ततः समासाद्य रणे दशाननं
समन्त्रिवर्गं सबलं सयायिनम्।
हृदि स्थितं तस्य मतं बलं च
सुखेन मत्वाहमितः पुनर्व्रजे ॥ ५.४१.९ ॥
ਫਿਰ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਦਸਮੁਖ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਮੰਤਰੀ-ਮੰਡਲ, ਫ਼ੌਜ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਇਰਾਦੇ ਅਤੇ ਬਲ ਨੂੰ ਸੌਖਿਆਂ ਜਾਣ ਕੇ, ਮੈਂ ਇੱਥੋਂ ਫਿਰ ਵਾਪਸ ਜਾਵਾਂਗਾ।
5.41.10
इदमस्य नृशंसस्य नन्दनोपममुत्तमम्।
वनं नेत्रमनःकान्तं नानाद्रुमलतायुतम् ॥ ५.४१.१० ॥
ਇਸ ਕਰੂਰ ਦਾ ਇਹ ਉੱਤਮ ਬਾਗ਼ ਨੰਦਨ ਵਨ ਵਰਗਾ ਹੈ; ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ; ਅਨੇਕ ਰੁੱਖਾਂ ਤੇ ਵੇਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ।
5.41.11
इदं विध्वंसयिष्यामि शुष्कं वनमिवानलः।
अस्मिन् भग्ने ततः कोपं करिष्यति स रावणः ॥ ५.४१.११ ॥
ਇਸ ਬਾਗ਼ ਨੂੰ ਮੈਂ ਸੁੱਕੇ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ; ਇਹ ਟੁੱਟਣ ਨਾਲ ਉਹ ਰਾਵਣ ਕ੍ਰੋਧ ਕਰੇਗਾ।
5.41.12
ततो महत्साश्वमहारथद्विपं
बलं समानेष्यति राक्षसाधिपः।
त्रिशूलकालायसपट्टिशायुधं
ततो महद्युद्धमिदं भविष्यति ॥ ५.४१.१२ ॥
ਫਿਰ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਘੋੜਿਆਂ, ਮਹਾਰਥਾਂ ਅਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਵੱਡੀ ਫ਼ੌਜ ਲਿਆਵੇਗਾ; ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ, ਕਾਲਾਯਸ ਅਤੇ ਪੱਟਿਸ਼ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਹਨ; ਤਦ ਇਹ ਮਹਾ ਯੁੱਧ ਹੋਵੇਗਾ।
5.41.13
अहं च तैः संयति चण्डविक्रमैः
समेत्य रक्षोभिरभङ्गविक्रमः।
निहत्य तद् रावणचोदितं बलं
सुखं गमिष्यामि हरीश्वरालयम् ॥ ५.४१.१३ ॥
ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਚੰਡ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਭਿੜ ਕੇ, ਅਟੁੱਟ ਬਹਾਦਰੀ ਨਾਲ, ਰਾਵਣ ਵੱਲੋਂ ਭੇਜੀ ਉਸ ਸੈਨਾ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਕੇ, ਸੁਖ ਨਾਲ ਵਾਨਰਰਾਜ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਨੂੰ ਜਾਵਾਂਗਾ।
5.41.14
ततो मारुतवत् क्रुद्धो मारुतिर्भीमविक्रमः।
ऊरुवेगेन महता द्रुमान् क्षेप्तुमथारभत् ॥ ५.४१.१४ ॥
ਤਦ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਕ੍ਰੋਧਿਤ, ਭਿਆਨਕ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਮਾਰੁਤੀ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪੱਟਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਵੇਗ ਨਾਲ ਰੁੱਖ ਪੁੱਟ ਕੇ ਸੁੱਟਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ।
5.41.15
ततस्तद्धनुमान् वीरो बभञ्ज प्रमदावनम्।
मत्तद्विजसमाघुष्टं नानाद्रुमलतायुतम् ॥ ५.४१.१५ ॥
ਤਦ ਉਸ ਵੀਰ ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਮਸਤ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਚਹਿਕ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦੇ, ਨਾਨਾ ਰੁੱਖਾਂ ਤੇ ਵੇਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਉਸ ਪ੍ਰਮਦਾਵਨ ਨੂੰ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ।
5.41.16
तद्वनं मथितैर्वृक्षैर्भिन्नैश्च सलिलाशयैः।
चूर्णितैः पर्वताग्रैश्च बभूवाप्रियदर्शनम् ॥ ५.४१.१६ ॥
ਉਹ ਬਨ ਪੁੱਟੇ ਰੁੱਖਾਂ, ਟੁੱਟੇ ਤਲਾਬਾਂ ਅਤੇ ਚੂਰ ਹੋਏ ਪਰਬਤ ਸ਼ਿਖਰਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਅਪ੍ਰਿਯ ਹੋ ਗਿਆ।
5.41.17
नानाशकुन्तविरुतैः प्रभिन्नसलिलाशयैः।
ताम्रैः किसलयैः क्लान्तैः क्लान्तद्रुमलतायुतैः ॥ ५.४१.१७ ॥
ਅਨੇਕ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਚਹਿਕ, ਫੁੱਟੇ ਤਲਾਬ, ਲਾਲ ਕੂੰਬਲਾਂ ਅਤੇ ਮੁਰਝਾਏ ਰੁੱਖਾਂ-ਵੇਲਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਬਨ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
5.41.18
न बभौ तद् वनं तत्र दावानलहतं यथा।
व्याकुलावरणा रेजुर्विह्वला इव ता लताः ॥ ५.४१.१८ ॥
ਦਾਵਾਨਲ ਨਾਲ ਝੁਲਸੇ ਬਨ ਵਾਂਗ ਉਹ ਬਨ ਸ਼ੋਭਿਆ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਵੇਲਾਂ ਖਿੰਡੇ ਢੱਕਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਜਿਹੀਆਂ ਲੱਗਦੀਆਂ ਸਨ।
5.41.19
लतागृहैश्चित्रगृहैश्च सादितै-
र्व्यालैर्मृगैरार्तरवैश्च पक्षिभिः।
शिलागृहैरुन्मथितैस्तथा गृहैः
प्रणष्टरूपं तदभून्महद् वनम् ॥ ५.४१.१९ ॥
ਲਤਾ-ਗ੍ਰਹਾਂ ਅਤੇ ਚਿੱਤਰ-ਗ੍ਰਹਾਂ ਨੂੰ ਢਾਹਿਆ ਗਿਆ, ਸੱਪਾਂ, ਮ੍ਰਿਗਾਂ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨੇ ਦੁਖੀ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਕੀਤੀਆਂ, ਸ਼ਿਲਾ-ਗ੍ਰਹਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗ੍ਰਹਾਂ ਨੂੰ ਉਖਾੜਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਹ ਮਹਾਨ ਵਨ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਗੁਆ ਬੈਠਾ।
5.41.20
सा विह्वलाशोकलताप्रताना
वनस्थली शोकलताप्रताना।
जाता दशास्यप्रमदावनस्य
कपेर्बलाद्धि प्रमदावनस्य ॥ ५.४१.२० ॥
ਅਸ਼ੋਕ-ਲਤਾਵਾਂ ਦੇ ਮੰਡਪ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਗਏ, ਉਹ ਵਨ-ਥਲੀ, ਦਸ਼ਾਸਯ ਦੇ ਪ੍ਰਮਦਾਵਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਕ-ਲਤਾਵਾਂ ਦੇ ਮੰਡਪਾਂ ਵਾਲੀ ਹੋ ਗਈ; ਵਾਨਰ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਹੀ।
5.41.21
ततः स कृत्वा जगतीपतेर्महान्
महद् व्यलीकं मनसो महात्मनः।
युयुत्सुरेको बहुभिर्महाबलैः
श्रिया ज्वलंस्तोरणमाश्रितः कपिः ॥ ५.४१.२१ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਮਹਾਨ ਕਪੀ ਨੇ, ਜਗਤਪਤੀ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਠੇਸ ਪਹੁੰਚਾ ਕੇ, ਇਕੱਲੇ ਹੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਹਾਬਲੀਆਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਸ਼ੋਭਾ ਨਾਲ ਦਮਕਦੇ ਹੋਏ ਤੋਰਨ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲਿਆ।