ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 5.48
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.48.1
ततस्तु रक्षोऽधिपतिर्महात्मा
हनूमताक्षे निहते कुमारे।
मनः समाधाय स देवकल्पं
समादिदेशेन्द्रजितं सरोषः ॥ ५.४८.१ ॥
ಆಗ ಮಹಾತ್ಮನಾದ ರಾಕ್ಷಸಾಧಿಪತಿಯು, ಹನುಮಂತನಿಂದ ಕುಮಾರ ಅಕ್ಷನು ಹತನಾದುದನ್ನು ಕಂಡು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸಮಾಧಾನಗೊಳಿಸಿ, ಕೋಪದಿಂದ ದೇವಸಮಾನನಾದ ಇಂದ್ರಜಿತ್ತಿಗೆ ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದನು.
5.48.2
त्वमस्त्रविच्छस्त्रभृतां वरिष्ठः
सुरासुराणामपि शोकदाता।
सुरेषु सेन्द्रेषु च दृष्टकर्मा
पितामहाराधनसंचितास्त्रः ॥ ५.४८.२ ॥
ನೀನು ಅಸ್ತ್ರವಿದ್ಯೆ ತಿಳಿದವನು, ಶಸ್ತ್ರಧಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು; ದೇವಾಸುರರಿಗೂ ಶೋಕ ನೀಡುವವನು. ಇಂದ್ರನೊಡನೆ ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಕರ್ಮಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧ; ಪಿತಾಮಹನ ಆರಾಧನೆಯಿಂದ ನೀನು ಅಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿದೆ.
5.48.3
त्वदस्त्रबलमासाद्य ससुराः समरुद्गणाः।
न शेकुः समरे स्थातुं सुरेश्वरसमाश्रिताः ॥ ५.४८.३ ॥
ನಿನ್ನ ಅಸ್ತ್ರಬಲವನ್ನು ಎದುರಿಸಿ, ದೇವತೆಗಳೂ ಮರುದ್ಗಣಗಳೂ, ಇಂದ್ರನ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿದ್ದವರೂ ಕೂಡ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಲಾರದೆ ಹೋದರು.
5.48.4
न कश्चित् त्रिषु लोकेषु संयुगे न गतश्रमः।
भुजवीर्याभिगुप्तश्च तपसा चाभिरक्षितः।
देशकालप्रधानश्च त्वमेव मतिसत्तमः ॥ ५.४८.४ ॥
ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಆಯಾಸವಿಲ್ಲದವನು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ; ಬಾಹುಬಲದಿಂದ ರಕ್ಷಿತನಾಗಿ, ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಕಾಯಲ್ಪಟ್ಟ ನೀನೇ, ದೇಶಕಾಲ ತಿಳಿದವರಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನನೂ ಬುದ್ಧಿವಂತರಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮನೂ ಆಗಿರುವೆ.
5.48.5
न तेऽस्त्यशक्यं समरेषु कर्मणां
न तेऽस्त्यकार्यं मतिपूर्वमन्त्रणे।
न सोऽस्ति कश्चित् त्रिषु संग्रहेषु
न वेद यस्तेऽस्त्रबलं बलं च ॥ ५.४८.५ ॥
ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ನಿನಗೆ ಅಸಾಧ್ಯವಾದ ಕರ್ಮವಿಲ್ಲ; ಬುದ್ಧಿಪೂರ್ವಕ ಮಂತ್ರಾಲೋಚನೆಯಲ್ಲಿ ನಿನಗೆ ಮಾಡಲಾಗದ ಕಾರ್ಯವಿಲ್ಲ. ಮೂರು ಲೋಕಗಳ ಜನಸಮೂಹಗಳಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಅಸ್ತ್ರಬಲವನ್ನೂ ನಿನ್ನ ಬಲವನ್ನೂ ತಿಳಿಯದವನು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ.
5.48.6
ममानुरूपं तपसो बलं च ते
पराक्रमश्चास्त्रबलं च संयुगे।
न त्वां समासाद्य रणावमर्दे
मनः श्रमं गच्छति निश्चितार्थम् ॥ ५.४८.६ ॥
ನಿನ್ನ ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ಬಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕದೇ ನನ್ನ ಬಲ; ನಿನ್ನ ಪರಾಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಅಸ್ತ್ರಬಲವೂ ಹಾಗೆಯೇ. ರಣದ ಹೊಡೆದಾಟದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನನ್ನು ಎದುರಿಸಿದರೆ, ದೃಢ ಗುರಿಯ ಮನಸ್ಸೂ ಆಯಾಸಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
5.48.7
निहताः किंकराः सर्वे जम्बुमाली च राक्षसः।
अमात्यपुत्रा वीराश्च पञ्च सेनाग्रगामिनः ॥ ५.४८.७ ॥
ಎಲ್ಲ ಕಿಂಕರರೂ ಹತರಾದರು; ರಾಕ್ಷಸ ಜಂಬುಮಾಲಿಯೂ. ಮಂತ್ರಿಗಳ ವೀರ ಪುತ್ರರು ಮತ್ತು ಸೇನೆಯ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗಿದ ಐವರೂ.
5.48.8
बलानि सुसमृद्धानि साश्वनागरथानि च।
सहोदरस्ते दयितः कुमारोऽक्षश्च सूदितः।
न तु तेष्वेव मे सारो यस्त्वय्यरिनिषूदन ॥ ५.४८.८ ॥
ಕುದುರೆ, ಆನೆ, ರಥಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಸಮೃದ್ಧ ಸೇನೆಗಳು; ನಿನ್ನ ಸಹೋದರ, ಪ್ರಿಯ ಕುಮಾರ, ಅಕ್ಷನೂ ಹತರಾದರು. ಆದರೆ ಶತ್ರುನಾಶಕನೇ, ನನ್ನ ನಿಜವಾದ ಸಾರ ಅವರಲ್ಲಿಲ್ಲ, ಅದು ನಿನ್ನಲ್ಲಿದೆ.
5.48.9
इदं च दृष्ट्वा निहतं महद् बलं
कपेः प्रभावं च पराक्रमं च।
त्वमात्मनश्चापि निरीक्ष्य सारं
कुरुष्व वेगं स्वबलानुरूपम् ॥ ५.४८.९ ॥
ಈ ಮಹಾ ಸೇನೆ ನಾಶವಾದುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಕಪಿಯ ಪ್ರಭಾವ ಮತ್ತು ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನು ನೋಡಿ, ನಿನ್ನ ಸ್ವಬಲದ ಸಾರವನ್ನೂ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ನಿನ್ನ ಬಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ವೇಗದಿಂದ ಕಾರ್ಯವೆಸಗು.
5.48.10
बलावमर्दस्त्वयि संनिकृष्टे
यथा गते शाम्यति शान्तशत्रौ।
तथा समीक्ष्यात्मबलं परं च
समारभस्वास्त्रभृतां वरिष्ठ ॥ ५.४८.१० ॥
ನೀನು ಹತ್ತಿರ ಬಂದಾಗ ಸೇನೆಯ ನಾಶ ಶಮನವಾಗುವಂತೆ, ಶತ್ರು ಶಾಂತನಾದಾಗ, ಹಾಗೆಯೇ ನಿನ್ನ ಬಲವನ್ನೂ ಎದುರಾಳಿಯ ಬಲವನ್ನೂ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಅಸ್ತ್ರಧಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಕಾರ್ಯ ಆರಂಭಿಸು.
5.48.11
न वीर सेना गणशो च्यवन्ति
न वज्रमादाय विशालसारम्।
न मारुतस्यास्ति गतिप्रमाणं
न चाग्निकल्पः करणेन हन्तुम् ॥ ५.४८.११ ॥
ವೀರನೇ, ಸೇನೆ ಗುಂಪುಗುಂಪಾಗಿಯೂ ಕದಲದು; ವಿಶಾಲಸಾರದ ವಜ್ರವನ್ನು ಹಿಡಿದರೂ ಅಲ್ಲ. ಮಾರುತನ ವೇಗಕ್ಕೆ ಪ್ರಮಾಣವಿಲ್ಲ; ಅಗ್ನಿಸಮಾನ ಸಾಧನದಿಂದ ಅವನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
5.48.12
तमेवमर्थं प्रसमीक्ष्य सम्यक्
स्वकर्मसाम्याद्धि समाहितात्मा।
स्मरंश्च दिव्यं धनुषोऽस्य वीर्यं
व्रजाक्षतं कर्म समारभस्व ॥ ५.४८.१२ ॥
ಇದನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ವಿಚಾರಿಸಿ, ತನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯದ ಸಮತೆಯಿಂದ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿ, ಈ ದಿವ್ಯ ಧನುಸ್ಸಿನ ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ, ಅಕ್ಷತವಾದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿರಿ.
5.48.13
न खल्वियं मतिश्रेष्ठ यत्त्वां सम्प्रेषयाम्यहम्।
इयं च राजधर्माणां क्षत्रस्य च मतिर्मता ॥ ५.४८.१३ ॥
ಮತಿಶ್ರೇಷ್ಠರೇ, ನಾನು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಕಳುಹಿಸುತ್ತಿರುವುದು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ತಪ್ಪಲ್ಲ; ಇದು ರಾಜಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಕ್ಷತ್ರಿಯನ ಮತಿಗೆ ಸರಿಯಾದದ್ದೆಂದು ಪರಿಗಣಿತ.
5.48.14
नानाशस्त्रेषु संग्रामे वैशारद्यमरिंदम।
अवश्यमेव बोद्धव्यं काम्यश्च विजयो रणे ॥ ५.४८.१४ ॥
ಅರಿಂದಮನೇ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಶಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನೈಪುಣ್ಯವನ್ನು ಅವಶ್ಯವಾಗಿ ತಿಳಿಯಬೇಕು; ರಣದಲ್ಲಿ ಜಯವೂ ಬಯಸಲ್ಪಡತಕ್ಕದ್ದು.
5.48.15
ततः पितुस्तद्वचनं निशम्य
प्रदक्षिणं दक्षसुतप्रभावः।
चकार भर्तारमतित्वरेण
रणाय वीरः प्रतिपन्नबुद्धिः ॥ ५.४८.१५ ॥
ಆಗ ತಂದೆಯ ಆ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ, ದಕ್ಷಸುತನ ಪ್ರಭಾವವುಳ್ಳ ಆ ವೀರನು ಅತಿ ಶೀಘ್ರದಿಂದ ಒಡೆಯನನ್ನು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿ, ದೃಢ ನಿಶ್ಚಯದಿಂದ ರಣಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧನಾದನು.
5.48.16
ततस्तैः स्वगणैरिष्टैरिन्द्रजित् प्रतिपूजितः।
युद्धोद्धतकृतोत्साहः संग्रामं सम्प्रपद्यत ॥ ५.४८.१६ ॥
ಆಗ ತನ್ನ ಪ್ರಿಯ ಗಣಗಳಿಂದ ಇಂದ್ರಜಿತ್ ಸತ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು; ಯುದ್ಧೋದ್ರೇಕದ ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಅವನು ಸಂಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದನು.
5.48.17
श्रीमान् पद्मविशालाक्षो राक्षसाधिपतेः सुतः।
निर्जगाम महातेजाः समुद्र इव पर्वणि ॥ ५.४८.१७ ॥
ಕಮಲದಂತೆ ವಿಶಾಲ ನೇತ್ರಗಳುಳ್ಳ, ರಾಕ್ಷಸಾಧಿಪತಿಯ ಪುತ್ರನಾದ ಆ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ಪೂರ್ಣಿಮೆಯ ಉಬ್ಬರದ ಸಮುದ್ರದಂತೆ ಹೊರಟನು.
5.48.18
स पक्षिराजोपमतुल्यवेगै-
र्व्याघ्रैश्चतुर्भिः स तु तीक्ष्णदंष्ट्रैः।
रथं समायुक्तमसह्यवेगः
समारुरोहेन्द्रजिदिन्द्रकल्पः ॥ ५.४८.१८ ॥
ಗರುಡನಂತೆ ವೇಗವುಳ್ಳ, ಹರಿತ ದಾಡೆಗಳ ನಾಲ್ಕು ಹುಲಿಗಳು ಕಟ್ಟಿದ ಆ ರಥವನ್ನು, ತಡೆಯಲಾಗದ ವೇಗದ ಇಂದ್ರಸದೃಶ ಇಂದ್ರಜಿತು ಏರಿದನು.
5.48.19
स रथी धन्विनां श्रेष्ठः शस्त्रज्ञोऽस्त्रविदां वरः।
रथेनाभिययौ क्षिप्रं हनूमान् यत्र सोऽभवत् ॥ ५.४८.१९ ॥
ಆ ರಥಿಕನು ಧನುರ್ಧರರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು, ಶಸ್ತ್ರಜ್ಞನು, ಅಸ್ತ್ರವಿದರಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮನು; ಅವನು ರಥದಲ್ಲಿ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಹನುಮಂತನಿದ್ದೆಡೆಗೆ ಧಾವಿಸಿದನು.
5.48.20
स तस्य रथनिर्घोषं ज्यास्वनं कार्मुकस्य च।
निशम्य हरिवीरोऽसौ सम्प्रहृष्टतरोऽभवत् ॥ ५.४८.२० ॥
ಅವನ ರಥದ ಘರ್ಜನೆಯನ್ನೂ ಧನುಸ್ಸಿನ ಹೆದೆಯ ಟಂಕಾರವನ್ನೂ ಕೇಳಿ ಆ ವಾನರವೀರನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಹರ್ಷಗೊಂಡನು.
5.48.21
इन्द्रजिच्चापमादाय शितशल्यांश्च सायकान्।
हनूमन्तमभिप्रेत्य जगाम रणपण्डितः ॥ ५.४८.२१ ॥
ಇಂದ್ರಜಿತು ಧನುಸ್ಸು ಮತ್ತು ಹರಿತ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಹನುಮಂತನನ್ನು ಗುರಿಯಿಟ್ಟು ಮುನ್ನಡೆದನು; ಅವನು ಯುದ್ಧಪಂಡಿತನಾಗಿದ್ದನು.
5.48.22
तस्मिंस्ततः संयति जातहर्षे
रणाय निर्गच्छति बाणपाणौ।
दिशश्च सर्वाः कलुषा बभूवु-
र्मृगाश्च रौद्रा बहुधा विनेदुः ॥ ५.४८.२२ ॥
ಆಗ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹರ್ಷ ಮೂಡಿರಲು, ಕೈಯಲ್ಲಿ ಬಾಣ ಹಿಡಿದು ರಣಕ್ಕೆ ಹೊರಟಾಗ, ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳು ಕಲುಷಿತವಾದವು; ಭಯಂಕರ ಮೃಗಗಳು ಅನೇಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕೂಗಿದವು.
5.48.23
समागतास्तत्र तु नागयक्षा
महर्षयश्चक्रचराश्च सिद्धाः।
नभः समावृत्य च पक्षिसङ्घा
विनेदुरुच्चैः परमप्रहृष्टाः ॥ ५.४८.२३ ॥
ಅಲ್ಲಿ ನಾಗರು, ಯಕ್ಷರು, ಮಹರ್ಷಿಗಳು, ಚಕ್ರಚರರು ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧರು ಸೇರಿದರು; ಆಕಾಶವನ್ನು ಆವರಿಸಿದ ಪಕ್ಷಿಸಮೂಹಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಹರ್ಷದಿಂದ ಜೋರಾಗಿ ಕೂಗಿದವು.
5.48.24
आयान्तं स रथं दृष्ट्वा तूर्णमिन्द्रध्वजं कपिः।
ननाद च महानादं व्यवर्धत च वेगवान् ॥ ५.४८.२४ ॥
ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಬರುತ್ತಿರುವ ಇಂದ್ರಧ್ವಜದಂತಿದ್ದ ರಥವನ್ನು ನೋಡಿ ಆ ಕಪಿ ಮಹಾನಾದದಿಂದ ಗರ್ಜಿಸಿ, ವೇಗದಿಂದ ಇನ್ನಷ್ಟು ಬೆಳೆದನು.
5.48.25
इन्द्रजित् स रथं दिव्यमाश्रितश्चित्रकार्मुकः।
धनुर्विस्फारयामास तडिदूर्जितनिःस्वनम् ॥ ५.४८.२५ ॥
ಆ ದಿವ್ಯ ರಥವನ್ನು ಏರಿದ ಇಂದ್ರಜಿತ್ತು ವಿಚಿತ್ರ ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಎಳೆದು ಮಿಂಚಿನಂತಹ ಪ್ರಬಲ ಟಂಕಾರ ಮಾಡಿದನು.
5.48.26
ततः समेतावतितीक्ष्णवेगौ
महाबलौ तौ रणनिर्विशङ्कौ।
कपिश्च रक्षोऽधिपतेस्तनूजः
सुरासुरेन्द्राविव बद्धवैरौ ॥ ५.४८.२६ ॥
ಆಗ ಅತಿ ತೀವ್ರ ವೇಗ ಮತ್ತು ಮಹಾಬಲವುಳ್ಳ ಆ ಇಬ್ಬರು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಭಯರಾಗಿ ಎದುರಾದರು — ಆ ಕಪಿ ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸರಾಜನ ಪುತ್ರ, ವೈರದಿಂದ ಬದ್ಧರಾದ ದೇವಾಸುರ ಇಂದ್ರರಂತೆ.
5.48.27
स तस्य वीरस्य महारथस्य
धनुष्मतः संयति सम्मतस्य।
शरप्रवेगं व्यहनत् प्रवृद्ध-
श्चचार मार्गे पितुरप्रमेयः ॥ ५.४८.२७ ॥
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಗೌರವಾನ್ವಿತನಾದ ಆ ವೀರ ಮಹಾರಥನ, ಧನುರ್ಧಾರಿಯ ಬಾಣವೇಗವನ್ನು ಅವನು ತಡೆದನು; ಬೆಳೆದ ಅಪ್ರಮೇಯ ಹನುಮಂತನು ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿದನು.
5.48.28
ततः शरानायततीक्ष्णशल्यान्
सुपत्रिणः काञ्चनचित्रपुङ्खान्।
मुमोच वीरः परवीरहन्ता
सुसंततान् वज्रसमानवेगान् ॥ ५.४८.२८ ॥
ಆಗ ಶತ್ರುವೀರರನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವ ಆ ವೀರನು ಉದ್ದ ಹರಿತ ಮೊನೆಗಳು, ಸುಂದರ ಗರಿಗಳು, ಚಿನ್ನದ ವಿಚಿತ್ರ ಪುಂಖಗಳುಳ್ಳ, ವಜ್ರಸದೃಶ ವೇಗದ ಬಾಣಗಳನ್ನು ದಟ್ಟವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟನು.
5.48.29
ततः स तत्स्यन्दननिःस्वनं च
मृदङ्गभेरीपटहस्वनं च।
विकृष्यमाणस्य च कार्मुकस्य
निशम्य घोषं पुनरुत्पपात ॥ ५.४८.२९ ॥
ಆಗ ಅವನು ರಥದ ಘರ್ಜನೆ, ಮೃದಂಗ-ಭೇರಿ-ಪಟಹ ಧ್ವನಿ ಮತ್ತು ಬಿಲ್ಲು ಎಳೆಯುವ ಟಂಕಾರವನ್ನು ಕೇಳಿ ಮತ್ತೆ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹಾರಿದನು.
5.48.30
शराणामन्तरेष्वाशु व्यावर्तत महाकपिः।
हरिस्तस्याभिलक्ष्यस्य मोक्षयँल्लक्ष्यसंग्रहम् ॥ ५.४८.३० ॥
ಮಹಾಕಪಿ ಬಾಣಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರಗಳ ಮೂಲಕ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ತಿರುಗಿ ಸರಿದನು; ಗುರಿಯ ಸಮೂಹವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುತ್ತಾ ದೂರ ಹೋದನು.
5.48.31
शराणामग्रतस्तस्य पुनः समभिवर्तत।
प्रसार्य हस्तौ हनुमानुत्पपातानिलात्मजः ॥ ५.४८.३१ ॥
ಬಾಣಗಳ ಮುಂದೆ ಅವನು ಮತ್ತೆ ಹತ್ತಿರ ಬಂದನು; ಎರಡು ಕೈಗಳನ್ನು ಚಾಚಿ ವಾಯುಪುತ್ರ ಹನುಮಂತನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹಾರಿದನು.
5.48.32
तावुभौ वेगसम्पन्नौ रणकर्मविशारदौ।
सर्वभूतमनोग्राहि चक्रतुर्युद्धमुत्तमम् ॥ ५.४८.३२ ॥
ವೇಗದಿಂದ ಕೂಡಿದ, ರಣಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರಾದ ಆ ಇಬ್ಬರೂ ಸರ್ವಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸೆಳೆಯುವ ಉತ್ತಮ ಯುದ್ಧವನ್ನು ನಡೆಸಿದರು.
5.48.33
हनूमतो वेद न राक्षसोऽन्तरं
न मारुतिस्तस्य महात्मनोऽन्तरम्।
परस्परं निर्विषहौ बभूवतुः
समेत्य तौ देवसमानविक्रमौ ॥ ५.४८.३३ ॥
ರಾಕ್ಷಸನು ಹನುಮಂತನ ದೌರ್ಬಲ್ಯವನ್ನು ಅರಿಯಲಿಲ್ಲ; ವಾಯುಪುತ್ರನೂ ಆ ಮಹಾತ್ಮನ ದೌರ್ಬಲ್ಯವನ್ನು ಅರಿಯಲಿಲ್ಲ. ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಸಮಾನ ಪರಾಕ್ರಮದ ಆ ಇಬ್ಬರೂ ಎದುರಾಗಿ ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಗೆಲ್ಲಲಾಗದವರಾದರು.
5.48.34
ततस्तु लक्ष्ये स विहन्यमाने
शरेष्वमोघेषु च सम्पतत्सु।
जगाम चिन्तां महतीं महात्मा
समाधिसंयोगसमाहितात्मा ॥ ५.४८.३४ ॥
ಆಗ ಅವನ ಗುರಿ ಪೆಟ್ಟು ತಿನ್ನುತ್ತಿರಲು, ತಪ್ಪದ ಬಾಣಗಳು ಬೀಳುತ್ತಿರಲು, ಸಮಾಧಿಯ ಯೋಗದಿಂದ ಸ್ಥಿರಗೊಂಡ ಮನಸ್ಸಿನ ಆ ಮಹಾತ್ಮನು ಆಳವಾದ ಚಿಂತೆಗೆ ಒಳಗಾದನು.
5.48.35
ततो मतिं राक्षसराजसूनु-
श्चकार तस्मिन् हरिवीरमुख्ये।
अवध्यतां तस्य कपेः समीक्ष्य
कथं निगच्छेदिति निग्रहार्थम् ॥ ५.४८.३५ ॥
ಆಗ ರಾಕ್ಷಸರಾಜನ ಮಗನು ವಾನರವೀರರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಆ ಹನುಮಂತನ ಮೇಲೆ ಯೋಚಿಸಿದನು. ಆ ಕಪಿಯ ಅವಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಂಡು, ಅವನನ್ನು ಹೇಗೆ ನಿಗ್ರಹಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಚಿಂತಿಸಿದನು.
5.48.36
ततः पैतामहं वीरः सोऽस्त्रमस्त्रविदां वरः।
संदधे सुमहातेजास्तं हरिप्रवरं प्रति ॥ ५.४८.३६ ॥
ಆಗ ಆ ವೀರನು, ಅಸ್ತ್ರವಿದರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು, ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯು, ಬ್ರಹ್ಮದೇವನಿಂದ ಬಂದ ಆ ಅಸ್ತ್ರವನ್ನು ಆ ವಾನರಶ್ರೇಷ್ಠನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದನು.
5.48.37
अवध्योऽयमिति ज्ञात्वा तमस्त्रेणास्त्रतत्त्ववित्।
निजग्राह महाबाहुं मारुतात्मजमिन्द्रजित् ॥ ५.४८.३७ ॥
ಇವನು ಅವಧ್ಯನೆಂದು ತಿಳಿದು, ಅಸ್ತ್ರತತ್ತ್ವ ಬಲ್ಲ ಇಂದ್ರಜಿತನು ಆ ಮಹಾಬಾಹು ವಾಯುಪುತ್ರನನ್ನು ಅಸ್ತ್ರದಿಂದ ಬಂಧಿಸಿದನು.
5.48.38
तेन बद्धस्ततोऽस्त्रेण राक्षसेन स वानरः।
अभवन्निर्विचेष्टश्च पपात च महीतले ॥ ५.४८.३८ ॥
ಆ ರಾಕ್ಷಸನ ಅಸ್ತ್ರದಿಂದ ಬಂಧಿತನಾದ ಆ ವಾನರನು ನಿಶ್ಚೇಷ್ಟನಾಗಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದನು.
5.48.39
ततोऽथ बुद्ध्वा स तदस्त्रबन्धं
प्रभोः प्रभावाद् विगताल्पवेगः।
पितामहानुग्रहमात्मनश्च
विचिन्तयामास हरिप्रवीरः ॥ ५.४८.३९ ॥
ಆಗ ಆ ವಾನರವೀರನು ಆ ಅಸ್ತ್ರಬಂಧವನ್ನು ಅರಿತು, ಪ್ರಭುವಿನ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ತನ್ನ ವೇಗ ಕಡಿಮೆಯಾದುದನ್ನು ತಿಳಿದು, ಪಿತಾಮಹನ ಅನುಗ್ರಹವನ್ನು ಮತ್ತು ತನ್ನ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಚಿಂತಿಸಿದನು.
5.48.40
ततः स्वायम्भुवैर्मन्त्रैर्ब्रह्मास्त्रं चाभिमन्त्रितम्।
हनूमांश्चिन्तयामास वरदानं पितामहात् ॥ ५.४८.४० ॥
ಆಗ ಹನುಮಂತನು ಸ್ವಯಂಭುವಿನ ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಅಭಿಮಂತ್ರಿತವಾದ ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ತ್ರವನ್ನೂ, ಪಿತಾಮಹನಿಂದ ಪಡೆದ ವರದಾನವನ್ನೂ ಚಿಂತಿಸಿದನು.
5.48.41
न मेऽस्य बन्धस्य च शक्तिरस्ति
विमोक्षणे लोकगुरोः प्रभावात्।
इत्येवमेवं विहितोऽस्त्रबन्धो
मयाऽऽत्मयोनेरनुवर्तितव्यः ॥ ५.४८.४१ ॥
ಈ ಬಂಧನವನ್ನು ಬಿಡಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ನನಗಿಲ್ಲ; ಲೋಕಗುರುವಿನ (ಬ್ರಹ್ಮನ) ಪ್ರಭಾವದಿಂದಲೇ ಅದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಹೀಗೆ ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅಸ್ತ್ರಬಂಧವನ್ನು ಆತ್ಮಯೋನಿಯ (ಬ್ರಹ್ಮನ) ಆಜ್ಞೆಯೆಂದು ನಾನು ಅನುಸರಿಸಬೇಕು.
5.48.42
स वीर्यमस्त्रस्य कपिर्विचार्य
पितामहानुग्रहमात्मनश्च।
विमोक्षशक्तिं परिचिन्तयित्वा
पितामहाज्ञामनुवर्तते स्म ॥ ५.४८.४२ ॥
ಆ ವಾನರನು ಅಸ್ತ್ರದ ಬಲವನ್ನು, ಪಿತಾಮಹನ ಅನುಗ್ರಹವನ್ನು ಮತ್ತು ತನ್ನ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ; ಬಿಡುಗಡೆಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಚಿಂತಿಸಿ ಪಿತಾಮಹನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿತು.
5.48.43
अस्त्रेणापि हि बद्धस्य भयं मम न जायते।
पितामहमहेन्द्राभ्यां रक्षितस्यानिलेन च ॥ ५.४८.४३ ॥
ಅಸ್ತ್ರದಿಂದ ಬಂಧಿತನಾದರೂ ನನಗೆ ಭಯವಿಲ್ಲ; ಏಕೆಂದರೆ ನಾನು ಪಿತಾಮಹ, ಮಹೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ವಾಯುದೇವನಿಂದ ರಕ್ಷಿತನಾಗಿದ್ದೇನೆ.
5.48.44
ग्रहणे चापि रक्षोभिर्महन्मे गुणदर्शनम्।
राक्षसेन्द्रेण संवादस्तस्माद् गृह्णन्तु मां परे ॥ ५.४८.४४ ॥
ರಾಕ್ಷಸರಿಂದ ಹಿಡಿಯಲ್ಪಡುವುದರಲ್ಲಿಯೂ ನನಗೆ ದೊಡ್ಡ ಲಾಭವಿದೆ; ಅದರಿಂದ ರಾಕ್ಷಸರಾಜನೊಂದಿಗೆ ಸಂವಾದವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಶತ್ರುಗಳು ನನ್ನನ್ನು ಹಿಡಿಯಲಿ.
5.48.45
स निश्चितार्थः परवीरहन्ता
समीक्ष्यकारी विनिवृत्तचेष्टः।
परैः प्रसह्याभिगतैर्निगृह्य
ननाद तैस्तैः परिभर्त्स्यमानः ॥ ५.४८.४५ ॥
ಅವನು ದೃಢನಿಶ್ಚಯನು, ಶತ್ರುವೀರರನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವವನು, ವಿಚಾರಮಾಡಿ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡುವವನು; ತನ್ನ ಚೇಷ್ಟೆಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ್ದನು. ಶತ್ರುಗಳು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಬಂದು ಅವನನ್ನು ಹಿಡಿದರು; ಅವರಿಂದ ಬೆದರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಅವನು ಗರ್ಜಿಸಿದನು.
5.48.46
ततस्ते राक्षसा दृष्ट्वा विनिश्चेष्टमरिंदमम्।
बबन्धुः शणवल्कैश्च द्रुमचीरैश्च संहतैः ॥ ५.४८.४६ ॥
ಆಗ ಆ ರಾಕ್ಷಸರು ಚಲನರಹಿತನಾದ ಶತ್ರುದಮನನನ್ನು ಕಂಡು, ಸೆಣಬಿನ ನಾರುಗಳಿಂದಲೂ ಮರದ ತೊಗಟೆಗಳಿಂದಲೂ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಕಟ್ಟಿದರು.
5.48.47
स रोचयामास परैश्च बन्धं
प्रसह्य वीरैरभिगर्हणं च।
कौतूहलान्मां यदि राक्षसेन्द्रो
द्रष्टुं व्यवस्येदिति निश्चितार्थः ॥ ५.४८.४७ ॥
ಇತರರು ಹಾಕಿದ ಬಂಧನವನ್ನೂ ವೀರರು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಮಾಡಿದ ನಿಂದೆಯನ್ನೂ ಅವನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡನು; ರಾಕ್ಷಸರಾಜನು ಕುತೂಹಲದಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ನೋಡಲು ಬಯಸಿದರೆ ಹಾಗೆಯೇ ಆಗಲಿ ಎಂದು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದನು.
5.48.48
स बद्धस्तेन वल्केन विमुक्तोऽस्त्रेण वीर्यवान्।
अस्त्रबन्धः स चान्यं हि न बन्धमनुवर्तते ॥ ५.४८.४८ ॥
ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ಅವನು ಆ ಮರದ ಹುರಿಯಿಂದ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟನು; ಆಮೇಲೆ ಅಸ್ತ್ರದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡನು. ಅಸ್ತ್ರಬಂಧವು ಬೇರೆ ಯಾವ ಬಂಧವನ್ನೂ ಅನುಸರಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
5.48.49
अथेन्द्रजित् तं द्रुमचीरबद्धं
विचार्य वीरः कपिसत्तमं तम्।
विमुक्तमस्त्रेण जगाम चिन्ता-
मन्येन बद्धोऽप्यनुवर्ततेऽस्त्रम् ॥ ५.४८.४९ ॥
ಆಗ ವೀರ ಇಂದ್ರಜಿತ್ ಮರದ ಹುರಿಗಳಿಂದ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ಕಪಿಶ್ರೇಷ್ಠನನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಅಸ್ತ್ರದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡ ಅವನ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಂತೆಗೀಡಾದನು—ಬೇರೆಯದರಿಂದ ಬಂಧಿತನಾದರೂ ಅಸ್ತ್ರವು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ.
5.48.50
अहो महत् कर्म कृतं निरर्थं
न राक्षसैर्मन्त्रगतिर्विमृष्टा।
पुनश्च नास्त्रे विहतेऽस्त्रमन्यत्
प्रवर्तते संशयिताः स्म सर्वे ॥ ५.४८.५० ॥
ಅಯ್ಯೋ! ಮಹತ್ಕಾರ್ಯವು ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಆದರೆ ಅದು ನಿರರ್ಥಕವಾಯಿತು; ರಾಕ್ಷಸರು ಮಂತ್ರಾಲೋಚನೆಯ ಹಾದಿಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲಿಲ್ಲ. ಅಸ್ತ್ರ ವಿಫಲವಾದರೆ ಮತ್ತೊಂದು ಅಸ್ತ್ರ ಮುಂದುವರಿಯುವುದಿಲ್ಲ; ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಸಂಶಯದಲ್ಲಿದ್ದೇವೆ.
5.48.51
अस्त्रेण हनुमान् मुक्तो नात्मानमवबुध्यते।
कृष्यमाणस्तु रक्षोभिस्तैश्च बन्धैर्निपीडितः ॥ ५.४८.५१ ॥
ಅಸ್ತ್ರದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡ ಹನುಮಂತನು ತನ್ನನ್ನು ತಾನೇ ಅರಿತುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ; ರಾಕ್ಷಸರಿಂದ ಎಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟು ಆ ಬಂಧನಗಳಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗಿ.
5.48.52
हन्यमानस्ततः क्रूरै राक्षसैः कालमुष्टिभिः।
समीपं राक्षसेन्द्रस्य प्राकृष्यत स वानरः ॥ ५.४८.५२ ॥
ಆಗ ಕ್ರೂರ ರಾಕ್ಷಸರಿಂದ ಯಮನಂತಹ ಮುಷ್ಟಿಗಳಿಂದ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ವಾನರನು ರಾಕ್ಷಸೇಂದ್ರನ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಎಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟನು.
5.48.53
अथेन्द्रजित् तं प्रसमीक्ष्य मुक्त-
मस्त्रेण बद्धं द्रुमचीरसूत्रैः।
व्यदर्शयत् तत्र महाबलं तं
हरिप्रवीरं सगणाय राज्ञे ॥ ५.४८.५३ ॥
ಆಗ ಇಂದ್ರಜಿತ್ ಅಸ್ತ್ರದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡು ಮರದ ನಾರಿನ ಹಗ್ಗಗಳಿಂದ ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ಮಹಾಬಲ ವಾನರವೀರನನ್ನು ಪರಿವಾರದೊಂದಿಗಿದ್ದ ರಾಜನಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಿದನು.
5.48.54
तं मत्तमिव मातङ्गं बद्धं कपिवरोत्तमम्।
राक्षसा राक्षसेन्द्राय रावणाय न्यवेदयन् ॥ ५.४८.५४ ॥
ಮದಿಸಿದ ಆನೆಯಂತೆ ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಾನರನನ್ನು ರಾಕ್ಷಸರು ರಾಕ್ಷಸೇಂದ್ರ ರಾವಣನಿಗೆ ನಿವೇದಿಸಿದರು.
5.48.56
कोऽयं कस्य कुतो वापि किं कार्यं कोऽभ्युपाश्रयः।
हन्यतां दह्यतां वापि भक्ष्यतामिति चापरे।
राक्षसास्तत्र संक्रुद्धाः परस्परमथाब्रुवन् ॥ ५.४८.५६ ॥
"ಇವನು ಯಾರು? ಯಾರವನು? ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂದವನು? ಏನು ಉದ್ದೇಶ? ಯಾರ ಆಶ್ರಯ?" ಎಂದು, "ಇವನನ್ನು ಹೊಡೆಯಿರಿ, ಸುಡಿರಿ ಅಥವಾ ತಿಂದುಬಿಡಿ" ಎಂದು ಇತರರು ಹೇಳಿದರು; ಅಲ್ಲಿ ಕೋಪಗೊಂಡ ರಾಕ್ಷಸರು ಪರಸ್ಪರ ಹೀಗೆ ಮಾತನಾಡಿಕೊಂಡರು.
5.48.57
अतीत्य मार्गं सहसा महात्मा
स तत्र रक्षोऽधिपपादमूले।
ददर्श राज्ञः परिचारवृद्धान्
गृहं महारत्नविभूषितं च ॥ ५.४८.५७ ॥
ಮಹಾತ್ಮ ಹನುಮಂತನು ಸಹಸಾ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ದಾಟಿ, ಅಲ್ಲಿ ರಾಕ್ಷಸೇಂದ್ರನ ಪಾದಮೂಲದಲ್ಲಿ ರಾಜನ ಹಿರಿಯ ಸೇವಕರನ್ನೂ ಮಹಾರತ್ನಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತ ಗೃಹವನ್ನೂ ಕಂಡನು.
5.48.58
स ददर्श महातेजा रावणः कपिसत्तमम्।
रक्षोभिर्विकृताकारैः कृष्यमाणमितस्ततः ॥ ५.४८.५८ ॥
ಆ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ರಾವಣನು, ವಿಕೃತ ರೂಪದ ರಾಕ್ಷಸರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಎಳೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಕಪಿಶ್ರೇಷ್ಠನನ್ನು ನೋಡಿದನು.
5.48.59
राक्षसाधिपतिं चापि ददर्श कपिसत्तमः।
तेजोबलसमायुक्तं तपन्तमिव भास्करम् ॥ ५.४८.५९ ॥
ವಾನರಶ್ರೇಷ್ಠನು ರಾಕ್ಷಸಾಧಿಪತಿಯನ್ನೂ ನೋಡಿದನು; ಅವನು ತೇಜಸ್ಸು ಮತ್ತು ಬಲದಿಂದ ಕೂಡಿ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.
5.48.60
स रोषसंवर्तितताम्रदृष्टि-
र्दशाननस्तं कपिमन्ववेक्ष्य।
अथोपविष्टान् कुलशीलवृद्धान्
समादिशत् तं प्रति मुख्यमन्त्रीन् ॥ ५.४८.६० ॥
ಕೋಪದಿಂದ ಕೆಂಪಾದ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ತಿರುಗಿಸುತ್ತಾ ದಶಾನನನು ಆ ವಾನರನನ್ನು ನೋಡಿ, ಅಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಕುಲ ಮತ್ತು ಶೀಲದಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳಿಗೆ ಅವನ ಬಗ್ಗೆ ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದನು.
5.48.61
यथाक्रमं तैः स कपिश्च पृष्टः
कार्यार्थमर्थस्य च मूलमादौ।
निवेदयामास हरीश्वरस्य
दूतः सकाशादहमागतोऽस्मि ॥ ५.४८.६१ ॥
ಅವರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಕೇಳಿದಾಗ, ಆ ವಾನರನು ಕಾರ್ಯದ ಉದ್ದೇಶವನ್ನೂ ವಿಷಯದ ಮೂಲವನ್ನೂ ಆರಂಭದಿಂದಲೇ ನಿವೇದಿಸಿದನು — "ವಾನರೇಶ್ವರನ ಬಳಿಯಿಂದ ನಾನು ದೂತನಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ."