వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 5.48
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.48.1
ततस्तु रक्षोऽधिपतिर्महात्मा
हनूमताक्षे निहते कुमारे।
मनः समाधाय स देवकल्पं
समादिदेशेन्द्रजितं सरोषः ॥ ५.४८.१ ॥
అప్పుడు మహాత్ముడైన రాక్షసాధిపతి, హనుమంతుడు కుమారుడు అక్షుణ్ణి చంపిన తర్వాత మనసును నిలబెట్టుకుని, కోపంతో దేవతాసమానుడైన ఇంద్రజిత్తును ఆజ్ఞాపించాడు.
5.48.2
त्वमस्त्रविच्छस्त्रभृतां वरिष्ठः
सुरासुराणामपि शोकदाता।
सुरेषु सेन्द्रेषु च दृष्टकर्मा
पितामहाराधनसंचितास्त्रः ॥ ५.४८.२ ॥
నీవు అస్త్రవిద్య తెలిసినవాడవు, ఆయుధధారులలో శ్రేష్ఠుడవు; దేవతలకూ అసురులకూ కూడా శోకం కలిగించేవాడవు. ఇంద్రునితో కూడిన దేవతలలో నీ కర్మలు ప్రసిద్ధమైనవి; పితామహుని ఆరాధించి నీవు అస్త్రాలను సంపాదించావు.
5.48.3
त्वदस्त्रबलमासाद्य ससुराः समरुद्गणाः।
न शेकुः समरे स्थातुं सुरेश्वरसमाश्रिताः ॥ ५.४८.३ ॥
నీ అస్త్రాల బలాన్ని ఎదుర్కొని, దేవతలూ మరుద్గణాలూ, ఇంద్రుని ఆశ్రయంలో ఉన్నవారూ కూడా యుద్ధంలో నిలబడలేకపోయారు.
5.48.4
न कश्चित् त्रिषु लोकेषु संयुगे न गतश्रमः।
भुजवीर्याभिगुप्तश्च तपसा चाभिरक्षितः।
देशकालप्रधानश्च त्वमेव मतिसत्तमः ॥ ५.४८.४ ॥
మూడు లోకాలలో యుద్ధంలో అలసట లేనివాడు ఎవ్వడూ లేడు; భుజబలంతో రక్షింపబడి తపస్సుతో కాపాడబడిన నీవే, దేశకాలాలను తెలిసినవారిలో ప్రధానుడవు, బుద్ధిమంతులలో ఉత్తముడవు.
5.48.5
न तेऽस्त्यशक्यं समरेषु कर्मणां
न तेऽस्त्यकार्यं मतिपूर्वमन्त्रणे।
न सोऽस्ति कश्चित् त्रिषु संग्रहेषु
न वेद यस्तेऽस्त्रबलं बलं च ॥ ५.४८.५ ॥
యుద్ధాలలో నీకు అసాధ్యమైన కర్మ లేదు; బుద్ధిపూర్వక మంత్రాలోచనలో నీకు చేయరానిది లేదు. మూడు లోకాల సమూహాలలో నీ అస్త్రబలాన్ని, నీ బలాన్ని తెలియనివాడు ఎవ్వడూ లేడు.
5.48.6
ममानुरूपं तपसो बलं च ते
पराक्रमश्चास्त्रबलं च संयुगे।
न त्वां समासाद्य रणावमर्दे
मनः श्रमं गच्छति निश्चितार्थम् ॥ ५.४८.६ ॥
నీ తపస్సుకు, బలానికి తగినదే నా బలం; నీ పరాక్రమం, యుద్ధంలో నీ అస్త్రబలం కూడా అలాంటివే. రణ సంఘర్షణలో నిన్ను ఎదుర్కొంటే, నిశ్చిత లక్ష్యం కల మనసు కూడా అలసిపోతుంది.
5.48.7
निहताः किंकराः सर्वे जम्बुमाली च राक्षसः।
अमात्यपुत्रा वीराश्च पञ्च सेनाग्रगामिनः ॥ ५.४८.७ ॥
కింకరులందరూ చంపబడ్డారు; రాక్షసుడు జంబుమాలి కూడా. మంత్రుల వీర పుత్రులు, సేనకు ముందుండి నడిచిన ఐదుగురు కూడా.
5.48.8
बलानि सुसमृद्धानि साश्वनागरथानि च।
सहोदरस्ते दयितः कुमारोऽक्षश्च सूदितः।
न तु तेष्वेव मे सारो यस्त्वय्यरिनिषूदन ॥ ५.४८.८ ॥
గుర్రాలు, ఏనుగులు, రథాలతో కూడిన సమృద్ధ సేనలు; నీ సోదరుడు, ప్రియ కుమారుడు అక్షుడు కూడా చంపబడ్డారు. కానీ శత్రునాశకా, నా అసలు సారం వారిలో లేదు, అది నీలోనే ఉంది.
5.48.9
इदं च दृष्ट्वा निहतं महद् बलं
कपेः प्रभावं च पराक्रमं च।
त्वमात्मनश्चापि निरीक्ष्य सारं
कुरुष्व वेगं स्वबलानुरूपम् ॥ ५.४८.९ ॥
ఈ మహాసేన నశించడం చూసి, కపి యొక్క ప్రభావాన్ని, పరాక్రమాన్ని చూసి, నీ స్వబలసారాన్ని కూడా పరిశీలించి, నీ బలానికి తగిన వేగంతో పని చేయి.
5.48.10
बलावमर्दस्त्वयि संनिकृष्टे
यथा गते शाम्यति शान्तशत्रौ।
तथा समीक्ष्यात्मबलं परं च
समारभस्वास्त्रभृतां वरिष्ठ ॥ ५.४८.१० ॥
నీవు దగ్గరగా వచ్చినప్పుడు సేనల విధ్వంసం శాంతించినట్లు, శత్రువు శాంతించినప్పుడు, అలాగే నీ బలాన్ని, శత్రువు బలాన్ని బాగా పరిశీలించి, అస్త్రధారులలో శ్రేష్ఠుడా, కార్యం ప్రారంభించు.
5.48.11
न वीर सेना गणशो च्यवन्ति
न वज्रमादाय विशालसारम्।
न मारुतस्यास्ति गतिप्रमाणं
न चाग्निकल्पः करणेन हन्तुम् ॥ ५.४८.११ ॥
వీరా, సైన్యం గుంపులుగా కూడా చలించదు; విశాలసారమైన వజ్రాన్ని పట్టుకున్నా కాదు. మారుతి వేగానికి కొలత లేదు; అగ్నితో సమానమైన సాధనంతో అతడిని చంపడమూ సాధ్యం కాదు.
5.48.12
तमेवमर्थं प्रसमीक्ष्य सम्यक्
स्वकर्मसाम्याद्धि समाहितात्मा।
स्मरंश्च दिव्यं धनुषोऽस्य वीर्यं
व्रजाक्षतं कर्म समारभस्व ॥ ५.४८.१२ ॥
ఈ విషయాన్ని బాగా ఆలోచించి, తన కర్మ సమానత్వంతో మనసును స్థిరంగా ఉంచుకుని, ఈ దివ్య ధనుస్సు శక్తిని స్మరించి, అక్షతమైన కార్యాన్ని ప్రారంభించండి.
5.48.13
न खल्वियं मतिश्रेष्ठ यत्त्वां सम्प्रेषयाम्यहम्।
इयं च राजधर्माणां क्षत्रस्य च मतिर्मता ॥ ५.४८.१३ ॥
మతిశ్రేష్ఠా, నేను మిమ్మల్ని పంపుతున్నది నిజంగా తప్పు కాదు; ఇది రాజధర్మానికి, క్షత్రియుని ఆలోచనకు తగిన మార్గమని భావింపబడింది.
5.48.14
नानाशस्त्रेषु संग्रामे वैशारद्यमरिंदम।
अवश्यमेव बोद्धव्यं काम्यश्च विजयो रणे ॥ ५.४८.१४ ॥
అరిందమా, యుద్ధంలో వివిధ ఆయుధాలలో నైపుణ్యం తప్పక తెలుసుకోవాలి; రణంలో విజయమూ కోరదగినదే.
5.48.15
ततः पितुस्तद्वचनं निशम्य
प्रदक्षिणं दक्षसुतप्रभावः।
चकार भर्तारमतित्वरेण
रणाय वीरः प्रतिपन्नबुद्धिः ॥ ५.४८.१५ ॥
అప్పుడు తండ్రి ఆ మాటను విని, దక్షసుతునితో సమానమైన ప్రభావం గల ఆ వీరుడు, అత్యంత వేగంగా ప్రభువుకు ప్రదక్షిణం చేసి, దృఢనిశ్చయంతో రణానికి సిద్ధమయ్యాడు.
5.48.16
ततस्तैः स्वगणैरिष्टैरिन्द्रजित् प्रतिपूजितः।
युद्धोद्धतकृतोत्साहः संग्रामं सम्प्रपद्यत ॥ ५.४८.१६ ॥
అప్పుడు తన ప్రియమైన అనుచరులచే ఇంద్రజిత్తు గౌరవించబడ్డాడు; యుద్ధోత్సాహంతో ఉద్రేకితుడై అతడు సంగ్రామం వైపు వెళ్లాడు.
5.48.17
श्रीमान् पद्मविशालाक्षो राक्षसाधिपतेः सुतः।
निर्जगाम महातेजाः समुद्र इव पर्वणि ॥ ५.४८.१७ ॥
పద్మాల వంటి విశాల నేత్రాలు గల, రాక్షసాధిపతి కుమారుడైన ఆ తేజోమూర్తి పౌర్ణమి నాటి సముద్రంలా బయలుదేరాడు.
5.48.18
स पक्षिराजोपमतुल्यवेगै-
र्व्याघ्रैश्चतुर्भिः स तु तीक्ष्णदंष्ट्रैः।
रथं समायुक्तमसह्यवेगः
समारुरोहेन्द्रजिदिन्द्रकल्पः ॥ ५.४८.१८ ॥
గరుడరాజుతో సమాన వేగంగల, పదునైన కోరలు గల నాలుగు పులులు కట్టబడిన ఆ రథాన్ని, ఎదుర్కోరాని వేగంగల ఇంద్రసమాన ఇంద్రజిత్ ఎక్కాడు.
5.48.19
स रथी धन्विनां श्रेष्ठः शस्त्रज्ञोऽस्त्रविदां वरः।
रथेनाभिययौ क्षिप्रं हनूमान् यत्र सोऽभवत् ॥ ५.४८.१९ ॥
ఆ రథికుడు ధనుర్ధరులలో శ్రేష్ఠుడు, శస్త్రజ్ఞుడు, అస్త్రవిదులలో ఉత్తముడు; అతడు రథంపై త్వరగా హనుమంతుడు ఉన్న చోటికి వెళ్లాడు.
5.48.20
स तस्य रथनिर्घोषं ज्यास्वनं कार्मुकस्य च।
निशम्य हरिवीरोऽसौ सम्प्रहृष्टतरोऽभवत् ॥ ५.४८.२० ॥
అతని రథ ధ్వనిని, ధనుస్సు నారి ధ్వనిని విని ఆ వానరవీరుడు మరింత సంతోషించాడు.
5.48.21
इन्द्रजिच्चापमादाय शितशल्यांश्च सायकान्।
हनूमन्तमभिप्रेत्य जगाम रणपण्डितः ॥ ५.४८.२१ ॥
ఇంద్రజిత్ ధనుస్సు, పదునైన బాణాలు తీసుకుని, హనుమంతుని లక్ష్యంగా చేసుకుని ముందుకు సాగాడు; అతడు రణపండితుడు.
5.48.22
तस्मिंस्ततः संयति जातहर्षे
रणाय निर्गच्छति बाणपाणौ।
दिशश्च सर्वाः कलुषा बभूवु-
र्मृगाश्च रौद्रा बहुधा विनेदुः ॥ ५.४८.२२ ॥
అప్పుడు యుద్ధంలో హర్షం పుట్టిన వేళ, చేతిలో బాణం ధరించి రణానికి బయలుదేరుతుండగా, అన్ని దిక్కులు కలుషితమయ్యాయి; భయంకర మృగాలు అనేక విధాలుగా అరిచాయి.
5.48.23
समागतास्तत्र तु नागयक्षा
महर्षयश्चक्रचराश्च सिद्धाः।
नभः समावृत्य च पक्षिसङ्घा
विनेदुरुच्चैः परमप्रहृष्टाः ॥ ५.४८.२३ ॥
అక్కడ నాగులు, యక్షులు, మహర్షులు, చక్రచరులు, సిద్ధులు చేరారు; ఆకాశాన్ని కప్పిన పక్షిసమూహాలు అత్యంత సంతోషంతో గట్టిగా అరిచాయి.
5.48.24
आयान्तं स रथं दृष्ट्वा तूर्णमिन्द्रध्वजं कपिः।
ननाद च महानादं व्यवर्धत च वेगवान् ॥ ५.४८.२४ ॥
వేగంగా వస్తున్న ఇంద్రధ్వజంలాంటి ఆ రథాన్ని చూసి ఆ కపి గొప్పగా గర్జించి, వేగంతో మరింత పెరిగాడు.
5.48.25
इन्द्रजित् स रथं दिव्यमाश्रितश्चित्रकार्मुकः।
धनुर्विस्फारयामास तडिदूर्जितनिःस्वनम् ॥ ५.४८.२५ ॥
ఆ దివ్య రథంపై ఎక్కిన ఇంద్రజిత్తు విచిత్రమైన విల్లును సాగదీసి మెరుపులాంటి బలమైన టంకారం చేశాడు.
5.48.26
ततः समेतावतितीक्ष्णवेगौ
महाबलौ तौ रणनिर्विशङ्कौ।
कपिश्च रक्षोऽधिपतेस्तनूजः
सुरासुरेन्द्राविव बद्धवैरौ ॥ ५.४८.२६ ॥
అప్పుడు అత్యంత తీవ్రవేగం కలిగిన, మహాబలులైన, యుద్ధంలో భయంలేని వారిద్దరూ ఎదురుపడ్డారు — ఆ కపి, రాక్షసాధిపతి కుమారుడు, వైరంతో బద్ధులైన దేవాసుర ఇంద్రులవలె.
5.48.27
स तस्य वीरस्य महारथस्य
धनुष्मतः संयति सम्मतस्य।
शरप्रवेगं व्यहनत् प्रवृद्ध-
श्चचार मार्गे पितुरप्रमेयः ॥ ५.४८.२७ ॥
యుద్ధంలో ప్రసిద్ధుడైన ఆ వీర మహారథుడు, ధనుర్ధారి అయిన వాడి బాణవేగాన్ని అతడు అడ్డుకున్నాడు; అపరిమితుడైన హనుమంతుడు పెరిగి తన తండ్రి మార్గంలో సంచరించాడు.
5.48.28
ततः शरानायततीक्ष्णशल्यान्
सुपत्रिणः काञ्चनचित्रपुङ्खान्।
मुमोच वीरः परवीरहन्ता
सुसंततान् वज्रसमानवेगान् ॥ ५.४८.२८ ॥
అప్పుడు శత్రువీరులను సంహరించే ఆ వీరుడు పొడవైన పదునైన మొనలు, చక్కని రెక్కలు, బంగారు చిత్రపు పుంఖాలు కలిగిన, వజ్రంలాంటి వేగం గల బాణాలను దట్టంగా ప్రయోగించాడు.
5.48.29
ततः स तत्स्यन्दननिःस्वनं च
मृदङ्गभेरीपटहस्वनं च।
विकृष्यमाणस्य च कार्मुकस्य
निशम्य घोषं पुनरुत्पपात ॥ ५.४८.२९ ॥
అప్పుడు అతడు రథధ్వనిని, మృదంగ-భేరీ-పటహ ధ్వనులను, ధనుస్సు లాగబడిన ఘోషను విని మళ్ళీ పైకి ఎగిరాడు.
5.48.30
शराणामन्तरेष्वाशु व्यावर्तत महाकपिः।
हरिस्तस्याभिलक्ष्यस्य मोक्षयँल्लक्ष्यसंग्रहम् ॥ ५.४८.३० ॥
మహాకపి బాణాల మధ్య ఖాళీల గుండా వేగంగా తప్పుకున్నాడు; లక్ష్యాల సమూహాన్ని తప్పించుకుంటూ వెనుదిరిగాడు.
5.48.31
शराणामग्रतस्तस्य पुनः समभिवर्तत।
प्रसार्य हस्तौ हनुमानुत्पपातानिलात्मजः ॥ ५.४८.३१ ॥
బాణాల ముందుకు అతడు మళ్ళీ దగ్గరకు వచ్చాడు; రెండు చేతులు చాచి వాయుపుత్రుడు హనుమంతుడు పైకి ఎగిరాడు.
5.48.32
तावुभौ वेगसम्पन्नौ रणकर्मविशारदौ।
सर्वभूतमनोग्राहि चक्रतुर्युद्धमुत्तमम् ॥ ५.४८.३२ ॥
వేగంతో కూడినవారు, రణకార్యంలో నిపుణులైన ఆ ఇద్దరూ సర్వప్రాణుల మనసులను ఆకర్షించే ఉత్తమ యుద్ధాన్ని సాగించారు.
5.48.33
हनूमतो वेद न राक्षसोऽन्तरं
न मारुतिस्तस्य महात्मनोऽन्तरम्।
परस्परं निर्विषहौ बभूवतुः
समेत्य तौ देवसमानविक्रमौ ॥ ५.४८.३३ ॥
రాక్షసుడు హనుమంతుని బలహీనతను తెలుసుకోలేదు, వాయుపుత్రుడు ఆ మహాత్ముని బలహీనతను తెలుసుకోలేదు; దేవతలతో సమానమైన పరాక్రమం గల ఆ ఇద్దరూ ఎదురెదురై ఒకరినొకరు జయించలేకపోయారు.
5.48.34
ततस्तु लक्ष्ये स विहन्यमाने
शरेष्वमोघेषु च सम्पतत्सु।
जगाम चिन्तां महतीं महात्मा
समाधिसंयोगसमाहितात्मा ॥ ५.४८.३४ ॥
అప్పుడు అతని లక్ష్యం దెబ్బతింటూ, తప్పని బాణాలు అతనిపై పడుతుండగా, సమాధి-యోగంతో స్థిరమైన మనసు గల ఆ మహాత్ముడు గొప్ప ఆలోచనలో మునిగిపోయాడు.
5.48.35
ततो मतिं राक्षसराजसूनु-
श्चकार तस्मिन् हरिवीरमुख्ये।
अवध्यतां तस्य कपेः समीक्ष्य
कथं निगच्छेदिति निग्रहार्थम् ॥ ५.४८.३५ ॥
అప్పుడు రాక్షసరాజ కుమారుడు వానర వీరులలో ప్రధానుడైన ఆ హనుమంతునిపై ఆలోచించాడు. ఆ కపి అవధ్యుడని చూసి, అతడిని బంధించేందుకు ఎలా సాధ్యమవుతుందో అని తలచాడు.
5.48.36
ततः पैतामहं वीरः सोऽस्त्रमस्त्रविदां वरः।
संदधे सुमहातेजास्तं हरिप्रवरं प्रति ॥ ५.४८.३६ ॥
అప్పుడు ఆ వీరుడు, అస్త్రవిదులలో శ్రేష్ఠుడు, మహాతేజస్వి, బ్రహ్మసంబంధమైన ఆ అస్త్రాన్ని ఆ వానరోత్తముడిపై సంధించాడు.
5.48.37
अवध्योऽयमिति ज्ञात्वा तमस्त्रेणास्त्रतत्त्ववित्।
निजग्राह महाबाहुं मारुतात्मजमिन्द्रजित् ॥ ५.४८.३७ ॥
ఇతడు అవధ్యుడని తెలిసి, అస్త్రతత్త్వం తెలిసిన ఇంద్రజిత్తు ఆ మహాబాహువైన వాయుపుత్రుడిని అస్త్రంతో బంధించాడు.
5.48.38
तेन बद्धस्ततोऽस्त्रेण राक्षसेन स वानरः।
अभवन्निर्विचेष्टश्च पपात च महीतले ॥ ५.४८.३८ ॥
ఆ రాక్షసుని అస్త్రంతో బంధించబడిన ఆ వానరుడు నిశ్చలుడై నేలపై పడిపోయాడు.
5.48.39
ततोऽथ बुद्ध्वा स तदस्त्रबन्धं
प्रभोः प्रभावाद् विगताल्पवेगः।
पितामहानुग्रहमात्मनश्च
विचिन्तयामास हरिप्रवीरः ॥ ५.४८.३९ ॥
అప్పుడు ఆ వానరవీరుడు ఆ అస్త్రబంధాన్ని గ్రహించి, ప్రభువు ప్రభావం వల్ల తన వేగం తగ్గిపోయిందని తెలుసుకొని, పితామహుని అనుగ్రహాన్ని, తన స్థితిని ఆలోచించాడు.
5.48.40
ततः स्वायम्भुवैर्मन्त्रैर्ब्रह्मास्त्रं चाभिमन्त्रितम्।
हनूमांश्चिन्तयामास वरदानं पितामहात् ॥ ५.४८.४० ॥
అప్పుడు హనుమంతుడు స్వయంభువు మంత్రాలతో అభిమంత్రితమైన బ్రహ్మాస్త్రాన్ని, పితామహుని నుండి పొందిన వరాన్ని గురించి ఆలోచించాడు.
5.48.41
न मेऽस्य बन्धस्य च शक्तिरस्ति
विमोक्षणे लोकगुरोः प्रभावात्।
इत्येवमेवं विहितोऽस्त्रबन्धो
मयाऽऽत्मयोनेरनुवर्तितव्यः ॥ ५.४८.४१ ॥
ఈ బంధాన్ని విడదీసే శక్తి నాకు లేదు; లోకగురువు (బ్రహ్మ) ప్రభావం చేతనే అది విడిపోతుంది. కాబట్టి ఇలా విధించబడిన అస్త్ర-బంధాన్ని ఆత్మయోని (బ్రహ్మ) ఆజ్ఞగా నేను అనుసరించాలి.
5.48.42
स वीर्यमस्त्रस्य कपिर्विचार्य
पितामहानुग्रहमात्मनश्च।
विमोक्षशक्तिं परिचिन्तयित्वा
पितामहाज्ञामनुवर्तते स्म ॥ ५.४८.४२ ॥
ఆ వానరుడు అస్త్ర శక్తిని, పితామహుని అనుగ్రహాన్ని, తన స్థితిని విచారించి; విమోచన శక్తిని ధ్యానించి పితామహుని ఆజ్ఞను అనుసరించాడు.
5.48.43
अस्त्रेणापि हि बद्धस्य भयं मम न जायते।
पितामहमहेन्द्राभ्यां रक्षितस्यानिलेन च ॥ ५.४८.४३ ॥
అస్త్రంతో బంధించబడినా నాకు భయం కలగదు; ఎందుకంటే నేను పితామహుని, మహేంద్రుని, వాయుదేవుని రక్షణలో ఉన్నాను.
5.48.44
ग्रहणे चापि रक्षोभिर्महन्मे गुणदर्शनम्।
राक्षसेन्द्रेण संवादस्तस्माद् गृह्णन्तु मां परे ॥ ५.४८.४४ ॥
రాక్షసులు పట్టుకోవడంలోనూ నాకు గొప్ప ప్రయోజనం ఉంది; దానివల్ల రాక్షసరాజుతో సంభాషణ జరుగుతుంది. కాబట్టి శత్రువులు నన్ను పట్టుకోనివ్వండి.
5.48.45
स निश्चितार्थः परवीरहन्ता
समीक्ष्यकारी विनिवृत्तचेष्टः।
परैः प्रसह्याभिगतैर्निगृह्य
ननाद तैस्तैः परिभर्त्स्यमानः ॥ ५.४८.४५ ॥
అతడు దృఢనిశ్చయుడు, శత్రువీరులను సంహరించువాడు, ఆలోచించి చేసేవాడు; తన చేష్టలను నిలిపివేశాడు. శత్రువులు బలవంతంగా వచ్చి అతడిని పట్టుకున్నారు; వారిచే బెదిరించబడి అతడు గర్జించాడు.
5.48.46
ततस्ते राक्षसा दृष्ट्वा विनिश्चेष्टमरिंदमम्।
बबन्धुः शणवल्कैश्च द्रुमचीरैश्च संहतैः ॥ ५.४८.४६ ॥
అప్పుడు ఆ రాక్షసులు నిశ్చేష్టుడైన శత్రుదమనుని చూసి, జనపనార నారలు, చెట్ల బెరడులతో గట్టిగా కట్టివేశారు.
5.48.47
स रोचयामास परैश्च बन्धं
प्रसह्य वीरैरभिगर्हणं च।
कौतूहलान्मां यदि राक्षसेन्द्रो
द्रष्टुं व्यवस्येदिति निश्चितार्थः ॥ ५.४८.४७ ॥
ఇతరులు వేసిన బంధనాన్ని, వీరులు బలవంతంగా చేసిన నిందను అతడు అంగీకరించాడు; రాక్షస రాజు కుతూహలంతో నన్ను చూడాలనుకుంటే చూడనీ అని నిశ్చయించుకున్నాడు.
5.48.48
स बद्धस्तेन वल्केन विमुक्तोऽस्त्रेण वीर्यवान्।
अस्त्रबन्धः स चान्यं हि न बन्धमनुवर्तते ॥ ५.४८.४८ ॥
బలవంతుడైన అతడు ఆ బెరడు తాడుతో బంధించబడ్డాడు; తరువాత అస్త్రంతో విడిపించబడ్డాడు. అస్త్రబంధం మరే బంధాన్నీ అనుసరించదు.
5.48.49
अथेन्द्रजित् तं द्रुमचीरबद्धं
विचार्य वीरः कपिसत्तमं तम्।
विमुक्तमस्त्रेण जगाम चिन्ता-
मन्येन बद्धोऽप्यनुवर्ततेऽस्त्रम् ॥ ५.४८.४९ ॥
అప్పుడు వీరుడైన ఇంద్రజిత్తు చెట్ల బెరడు తాళ్లతో కట్టబడి ఉన్న ఆ వానరోత్తముడిని చూసి, అస్త్రంతో విడిపించబడ్డ అతని గురించి ఆలోచనలో మునిగిపోయాడు—మరొకదానితో బంధించబడినా అస్త్రం అనుసరిస్తుంది.
5.48.50
अहो महत् कर्म कृतं निरर्थं
न राक्षसैर्मन्त्रगतिर्विमृष्टा।
पुनश्च नास्त्रे विहतेऽस्त्रमन्यत्
प्रवर्तते संशयिताः स्म सर्वे ॥ ५.४८.५० ॥
అయ్యో! గొప్ప కార్యం చేయబడింది, కానీ అది వ్యర్థమైంది; రాక్షసులు ఆలోచనా మార్గాన్ని పరిశీలించలేదు. అస్త్రం విఫలమైతే మరో అస్త్రం పనిచేయదు; మనమంతా సందేహంలో ఉన్నాము.
5.48.51
अस्त्रेण हनुमान् मुक्तो नात्मानमवबुध्यते।
कृष्यमाणस्तु रक्षोभिस्तैश्च बन्धैर्निपीडितः ॥ ५.४८.५१ ॥
అస్త్రంతో విడిపించబడ్డ హనుమంతుడు తనను తాను గుర్తించలేకపోయాడు; రాక్షసులచే ఈడ్వబడుతూ, ఆ బంధాలతో బాధింపబడుతూ.
5.48.52
हन्यमानस्ततः क्रूरै राक्षसैः कालमुष्टिभिः।
समीपं राक्षसेन्द्रस्य प्राकृष्यत स वानरः ॥ ५.४८.५२ ॥
అప్పుడు క్రూరులైన రాక్షసులచే యమునివంటి పిడికిళ్లతో కొట్టబడుతూ ఆ వానరుడు రాక్షసేంద్రుని సమీపానికి ఈడ్చబడ్డాడు.
5.48.53
अथेन्द्रजित् तं प्रसमीक्ष्य मुक्त-
मस्त्रेण बद्धं द्रुमचीरसूत्रैः।
व्यदर्शयत् तत्र महाबलं तं
हरिप्रवीरं सगणाय राज्ञे ॥ ५.४८.५३ ॥
అప్పుడు ఇంద్రజిత్తు అస్త్రంతో విడిపించబడి చెట్ల బెరడు తాళ్లతో బంధించబడిన ఆ మహాబల వానరవీరుడిని పరివారంతో ఉన్న రాజుకు అక్కడ చూపించాడు.
5.48.54
तं मत्तमिव मातङ्गं बद्धं कपिवरोत्तमम्।
राक्षसा राक्षसेन्द्राय रावणाय न्यवेदयन् ॥ ५.४८.५४ ॥
మదించిన ఏనుగులా బంధించబడిన ఆ వానరోత్తముడిని రాక్షసులు రాక్షసేంద్రుడైన రావణునికి విన్నవించారు.
5.48.56
कोऽयं कस्य कुतो वापि किं कार्यं कोऽभ्युपाश्रयः।
हन्यतां दह्यतां वापि भक्ष्यतामिति चापरे।
राक्षसास्तत्र संक्रुद्धाः परस्परमथाब्रुवन् ॥ ५.४८.५६ ॥
"ఇతడు ఎవడు? ఎవరివాడు? ఎక్కడినుంచి వచ్చాడు? ఏ పని కోసం? ఎవరి ఆశ్రయం?" అని, "ఇతడిని కొట్టండి, కాల్చండి లేదా తినేయండి" అని మరికొందరు అన్నారు; అక్కడ కోపించిన రాక్షసులు ఒకరితో ఒకరు ఇలా మాట్లాడుకున్నారు.
5.48.57
अतीत्य मार्गं सहसा महात्मा
स तत्र रक्षोऽधिपपादमूले।
ददर्श राज्ञः परिचारवृद्धान्
गृहं महारत्नविभूषितं च ॥ ५.४८.५७ ॥
మహాత్ముడైన హనుమంతుడు అకస్మాత్తుగా మార్గాన్ని దాటి, అక్కడ రాక్షసేంద్రుని పాదాల చెంత రాజు వృద్ధ సేవకులను, మహారత్నాలతో అలంకరించబడిన గృహాన్ని చూశాడు.
5.48.58
स ददर्श महातेजा रावणः कपिसत्तमम्।
रक्षोभिर्विकृताकारैः कृष्यमाणमितस्ततः ॥ ५.४८.५८ ॥
ఆ మహాతేజస్వి రావణుడు, వికృత రూపులైన రాక్షసులచే ఇటు అటు ఈడ్వబడుతున్న ఆ కపిశ్రేష్ఠుడిని చూశాడు.
5.48.59
राक्षसाधिपतिं चापि ददर्श कपिसत्तमः।
तेजोबलसमायुक्तं तपन्तमिव भास्करम् ॥ ५.४८.५९ ॥
వానరశ్రేష్ఠుడు రాక్షసాధిపతిని కూడా చూశాడు; అతడు తేజస్సు, బలం కలిగి, సూర్యునిలా ప్రకాశిస్తూ ఉన్నాడు.
5.48.60
स रोषसंवर्तितताम्रदृष्टि-
र्दशाननस्तं कपिमन्ववेक्ष्य।
अथोपविष्टान् कुलशीलवृद्धान्
समादिशत् तं प्रति मुख्यमन्त्रीन् ॥ ५.४८.६० ॥
కోపంతో ఎర్రబడిన కనులు తిప్పుతూ దశాననుడు ఆ వానరుని వైపు చూసి, అక్కడ కూర్చున్న కులశీలవృద్ధులైన ప్రధాన మంత్రులకు అతని గురించి ఆజ్ఞాపించాడు.
5.48.61
यथाक्रमं तैः स कपिश्च पृष्टः
कार्यार्थमर्थस्य च मूलमादौ।
निवेदयामास हरीश्वरस्य
दूतः सकाशादहमागतोऽस्मि ॥ ५.४८.६१ ॥
వారు క్రమంగా అడగగా, ఆ వానరుడు కార్యప్రయోజనాన్ని, విషయ మూలాన్ని మొదటినుండి నివేదించాడు — "వానరేశ్వరుని వద్ద నుండి దూతగా నేను వచ్చాను."