Vedyatra वेदयात्रा
തിരയുക

വാല്മീകി രാമായണം · സർഗം 5.48

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

പദാർഥങ്ങളോടെ വായിക്കുക

5.48.1

ततस्तु रक्षोऽधिपतिर्महात्मा
हनूमताक्षे निहते कुमारे।
मनः समाधाय स देवकल्पं
समादिदेशेन्द्रजितं सरोषः ॥ ५.४८.१ ॥

അപ്പോൾ മഹാത്മാവായ രാക്ഷസാധിപതി, ഹനൂമാൻ കുമാരൻ അക്ഷനെ വധിച്ചതിനുശേഷം മനസ്സ് അടക്കി, കോപത്തോടെ ദേവതുല്യനായ ഇന്ദ്രജിത്തിനോട് ആജ്ഞാപിച്ചു.

5.48.2

त्वमस्त्रविच्छस्त्रभृतां वरिष्ठः
सुरासुराणामपि शोकदाता।
सुरेषु सेन्द्रेषु च दृष्टकर्मा
पितामहाराधनसंचितास्त्रः ॥ ५.४८.२ ॥

നീ അസ്ത്രവിദ്യ അറിയുന്നവനും ശസ്ത്രധാരികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനുമാണ്; ദേവാസുരന്മാർക്കും ദുഃഖം നൽകുന്നവൻ. ഇന്ദ്രനോടുകൂടിയ ദേവന്മാരിൽ നിന്റെ കർമ്മങ്ങൾ പ്രസിദ്ധമാണ്; പിതാമഹനെ ആരാധിച്ച് നീ അസ്ത്രങ്ങൾ നേടി.

5.48.3

त्वदस्त्रबलमासाद्य ससुराः समरुद्गणाः।
न शेकुः समरे स्थातुं सुरेश्वरसमाश्रिताः ॥ ५.४८.३ ॥

നിന്റെ അസ്ത്രബലത്തെ നേരിട്ടപ്പോൾ ദേവന്മാരും മരുദ്ഗണങ്ങളും ഇന്ദ്രന്റെ ആശ്രയത്തിലുള്ളവരും യുദ്ധത്തിൽ നിലനിൽക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല.

5.48.4

न कश्चित् त्रिषु लोकेषु संयुगे न गतश्रमः।
भुजवीर्याभिगुप्तश्च तपसा चाभिरक्षितः।
देशकालप्रधानश्च त्वमेव मतिसत्तमः ॥ ५.४८.४ ॥

മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലും യുദ്ധത്തിൽ ക്ഷീണമില്ലാത്തവൻ ആരുമില്ല; ഭുജവീര്യത്താൽ സംരക്ഷിതനും തപസ്സാൽ കാക്കപ്പെട്ടവനുമായ നീ മാത്രമാണ് ദേശകാലമറിയുന്നവരിലും ബുദ്ധിമാന്മാരിലും ശ്രേഷ്ഠൻ.

5.48.5

न तेऽस्त्यशक्यं समरेषु कर्मणां
न तेऽस्त्यकार्यं मतिपूर्वमन्त्रणे।
न सोऽस्ति कश्चित् त्रिषु संग्रहेषु
न वेद यस्तेऽस्त्रबलं बलं च ॥ ५.४८.५ ॥

യുദ്ധങ്ങളിൽ നിനക്ക് അസാധ്യമായ കർമ്മമില്ല; ബുദ്ധിപൂർവ്വമായ മന്ത്രണത്തിൽ നിനക്ക് ചെയ്യാനാകാത്തതൊന്നുമില്ല. മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലെ ജനസമൂഹങ്ങളിൽ നിന്റെ അസ്ത്രബലവും ബലവും അറിയാത്തവൻ ആരുമില്ല.

5.48.6

ममानुरूपं तपसो बलं च ते
पराक्रमश्चास्त्रबलं च संयुगे।
न त्वां समासाद्य रणावमर्दे
मनः श्रमं गच्छति निश्चितार्थम् ॥ ५.४८.६ ॥

നിന്റെ തപസ്സിനും ബലത്തിനും യോജിച്ചതാണ് എന്റെ ബലം; നിന്റെ പരാക്രമവും യുദ്ധത്തിൽ നിന്റെ അസ്ത്രബലവും അങ്ങനെതന്നെ. രണകലഹത്തിൽ നിന്നെ നേരിട്ടാൽ, ഉറച്ച ലക്ഷ്യമുള്ള മനസ്സും ക്ഷീണിക്കുന്നു.

5.48.7

निहताः किंकराः सर्वे जम्बुमाली च राक्षसः।
अमात्यपुत्रा वीराश्च पञ्च सेनाग्रगामिनः ॥ ५.४८.७ ॥

കിങ്കരന്മാരെല്ലാം വധിക്കപ്പെട്ടു; രാക്ഷസൻ ജംബുമാലിയും. മന്ത്രിപുത്രരായ വീരന്മാരും സേനാഗ്രത്തിൽ നടന്ന അഞ്ചുപേരും.

5.48.8

बलानि सुसमृद्धानि साश्वनागरथानि च।
सहोदरस्ते दयितः कुमारोऽक्षश्च सूदितः।
न तु तेष्वेव मे सारो यस्त्वय्यरिनिषूदन ॥ ५.४८.८ ॥

കുതിര, ആന, രഥങ്ങളോടു കൂടിയ സമൃദ്ധസേനകൾ; നിന്റെ സഹോദരനും പ്രിയപുത്രനായ കുമാരനും അക്ഷനും വധിക്കപ്പെട്ടു. എന്നാൽ ശത്രുസംഹാരീ, എന്റെ യഥാർഥ സാരം അവരിലല്ല, നിന്നിലാണ്.

5.48.9

इदं च दृष्ट्वा निहतं महद् बलं
कपेः प्रभावं च पराक्रमं च।
त्वमात्मनश्चापि निरीक्ष्य सारं
कुरुष्व वेगं स्वबलानुरूपम् ॥ ५.४८.९ ॥

ഈ മഹാസേന നശിക്കുന്നത് കണ്ടും, കപിയുടെ പ്രഭാവവും പരാക്രമവും കണ്ടും, നിന്റെ സ്വബലസാരവും പരിശോധിച്ചും, നിന്റെ ബലത്തിനൊത്ത വേഗത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുക.

5.48.10

बलावमर्दस्त्वयि संनिकृष्टे
यथा गते शाम्यति शान्तशत्रौ।
तथा समीक्ष्यात्मबलं परं च
समारभस्वास्त्रभृतां वरिष्ठ ॥ ५.४८.१० ॥

നീ അടുത്തെത്തുമ്പോൾ സേനാനാശം ശമിക്കുന്നതുപോലെ, ശത്രു ശാന്തനാകുമ്പോൾ, അതുപോലെ നിന്റെ ബലവും ശത്രുബലവും നന്നായി പരിശോധിച്ച്, അസ്ത്രധാരികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ, പ്രവൃത്തി ആരംഭിക്കുക.

5.48.11

न वीर सेना गणशो च्यवन्ति
न वज्रमादाय विशालसारम्।
न मारुतस्यास्ति गतिप्रमाणं
न चाग्निकल्पः करणेन हन्तुम् ॥ ५.४८.११ ॥

വീരാ, സൈന്യം കൂട്ടംകൂട്ടമായി പോലും ഇളകില്ല; വിശാലസാരമുള്ള വജ്രം എടുത്താലും അല്ല. മാരുതന്റെ വേഗത്തിന് അളവില്ല; അഗ്നിതുല്യമായ ഉപകരണംകൊണ്ട് അവനെ കൊല്ലാനും കഴിയില്ല.

5.48.12

तमेवमर्थं प्रसमीक्ष्य सम्यक्
स्वकर्मसाम्याद्धि समाहितात्मा।
स्मरंश्च दिव्यं धनुषोऽस्य वीर्यं
व्रजाक्षतं कर्म समारभस्व ॥ ५.४८.१२ ॥

ഇതു നന്നായി ആലോചിച്ച്, സ്വകർമ്മത്തിന്റെ സമത്വത്താൽ മനസ്സ് സ്ഥിരമാക്കി, ഈ ദിവ്യധനുസ്സിന്റെ വീര്യം ഓർമ്മിച്ച്, അക്ഷതമായ കർമ്മം ആരംഭിച്ചാലും.

5.48.13

न खल्वियं मतिश्रेष्ठ यत्त्वां सम्प्रेषयाम्यहम्।
इयं च राजधर्माणां क्षत्रस्य च मतिर्मता ॥ ५.४८.१३ ॥

മതിശ്രേഷ്ഠാ, ഞാൻ നിങ്ങളെ അയയ്ക്കുന്നത് തീർച്ചയായും ശരിയല്ലാത്തതല്ല; ഇതു രാജധർമ്മത്തിനും ക്ഷത്രിയന്റെ മതിക്കും ചേർന്നതായി കരുതപ്പെടുന്നു.

5.48.14

नानाशस्त्रेषु संग्रामे वैशारद्यमरिंदम।
अवश्यमेव बोद्धव्यं काम्यश्च विजयो रणे ॥ ५.४८.१४ ॥

അരിന്ദമാ, യുദ്ധത്തിൽ വിവിധ ശസ്ത്രങ്ങളിലുള്ള വൈദഗ്ധ്യം തീർച്ചയായും അറിയേണ്ടതാണ്; രണത്തിൽ വിജയവും അഭിലഷണീയമാണ്.

5.48.15

ततः पितुस्तद्वचनं निशम्य
प्रदक्षिणं दक्षसुतप्रभावः।
चकार भर्तारमतित्वरेण
रणाय वीरः प्रतिपन्नबुद्धिः ॥ ५.४८.१५ ॥

അപ്പോൾ പിതാവിന്റെ ആ വാക്ക് കേട്ട്, ദക്ഷപുത്രന്റെ പ്രഭാവമുള്ള ആ വീരൻ അതിവേഗത്തിൽ പ്രഭുവിനെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത്, ഉറച്ച മനസ്സോടെ യുദ്ധത്തിനായി ഒരുങ്ങി.

5.48.16

ततस्तैः स्वगणैरिष्टैरिन्द्रजित् प्रतिपूजितः।
युद्धोद्धतकृतोत्साहः संग्रामं सम्प्रपद्यत ॥ ५.४८.१६ ॥

അപ്പോൾ തന്റെ പ്രിയഗണങ്ങളാൽ ഇന്ദ്രജിത്ത് ബഹുമാനിക്കപ്പെട്ടു; യുദ്ധോത്സാഹം ഉയർന്നവനായി അവൻ സംഗ്രാമത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.

5.48.17

श्रीमान् पद्मविशालाक्षो राक्षसाधिपतेः सुतः।
निर्जगाम महातेजाः समुद्र इव पर्वणि ॥ ५.४८.१७ ॥

താമരപ്പൂവുപോലെ വിശാലമായ കണ്ണുകളുള്ള, രാക്ഷസാധിപതിയുടെ പുത്രനായ ആ മഹാതേജസ്വി പൗർണമിയിലെ കടൽപോലെ പുറപ്പെട്ടു.

5.48.18

स पक्षिराजोपमतुल्यवेगै-
र्व्याघ्रैश्चतुर्भिः स तु तीक्ष्णदंष्ट्रैः।
रथं समायुक्तमसह्यवेगः
समारुरोहेन्द्रजिदिन्द्रकल्पः ॥ ५.४८.१८ ॥

ഗരുഡനു തുല്യമായ വേഗമുള്ള, മൂർച്ചയുള്ള കോരപ്പല്ലുകളുള്ള നാല് കടുവകൾ പൂട്ടിയ ആ രഥത്തിൽ, തടുക്കാനാവാത്ത വേഗമുള്ള ഇന്ദ്രതുല്യനായ ഇന്ദ്രജിത് കയറി.

5.48.19

स रथी धन्विनां श्रेष्ठः शस्त्रज्ञोऽस्त्रविदां वरः।
रथेनाभिययौ क्षिप्रं हनूमान् यत्र सोऽभवत् ॥ ५.४८.१९ ॥

ആ രഥി വില്ലാളികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനും ആയുധജ്ഞനും അസ്ത്രവിദ്യയിൽ ഉത്തമനുമായിരുന്നു; അവൻ രഥത്തിൽ വേഗത്തിൽ ഹനുമാൻ ഉണ്ടായിരുന്നിടത്തേക്ക് പാഞ്ഞു.

5.48.20

स तस्य रथनिर्घोषं ज्यास्वनं कार्मुकस्य च।
निशम्य हरिवीरोऽसौ सम्प्रहृष्टतरोऽभवत् ॥ ५.४८.२० ॥

അവന്റെ രഥഘോഷവും വില്ലിന്റെ ഞാണൊലിയും കേട്ട് ആ വാനരവീരൻ കൂടുതൽ സന്തോഷിച്ചു.

5.48.21

इन्द्रजिच्चापमादाय शितशल्यांश्च सायकान्।
हनूमन्तमभिप्रेत्य जगाम रणपण्डितः ॥ ५.४८.२१ ॥

ഇന്ദ്രജിത് വില്ലും മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകളും എടുത്ത്, ഹനുമാനെ ലക്ഷ്യമാക്കി മുന്നോട്ടു നീങ്ങി; അവൻ യുദ്ധനിപുണനായിരുന്നു.

5.48.22

तस्मिंस्ततः संयति जातहर्षे
रणाय निर्गच्छति बाणपाणौ।
दिशश्च सर्वाः कलुषा बभूवु-
र्मृगाश्च रौद्रा बहुधा विनेदुः ॥ ५.४८.२२ ॥

അപ്പോൾ യുദ്ധത്തിൽ സന്തോഷം ഉയർന്നിരിക്കെ, കൈയിൽ അമ്പുമായി യുദ്ധത്തിന് പുറപ്പെടുമ്പോൾ, എല്ലാ ദിക്കുകളും കലങ്ങി; ഭയങ്കര മൃഗങ്ങൾ പലവിധത്തിൽ ഘോഷിച്ചു.

5.48.23

समागतास्तत्र तु नागयक्षा
महर्षयश्चक्रचराश्च सिद्धाः।
नभः समावृत्य च पक्षिसङ्घा
विनेदुरुच्चैः परमप्रहृष्टाः ॥ ५.४८.२३ ॥

അവിടെ നാഗന്മാരും യക്ഷന്മാരും മഹർഷിമാരും ചക്രചരന്മാരും സിദ്ധന്മാരും ഒത്തുകൂടി; ആകാശം മൂടിയ പക്ഷിക്കൂട്ടങ്ങൾ അത്യധികം സന്തോഷത്തോടെ ഉച്ചത്തിൽ കരഞ്ഞു.

5.48.24

आयान्तं स रथं दृष्ट्वा तूर्णमिन्द्रध्वजं कपिः।
ननाद च महानादं व्यवर्धत च वेगवान् ॥ ५.४८.२४ ॥

വേഗത്തിൽ വരുന്ന ഇന്ദ്രധ്വജസമാനമായ ആ രഥം കണ്ട് ആ കപി മഹാനാദത്തോടെ ഗർജ്ജിച്ചു; വേഗവാനായി അവൻ വളർന്നു.

5.48.25

इन्द्रजित् स रथं दिव्यमाश्रितश्चित्रकार्मुकः।
धनुर्विस्फारयामास तडिदूर्जितनिःस्वनम् ॥ ५.४८.२५ ॥

ആ ദിവ്യരഥത്തിൽ കയറിയ ഇന്ദ്രജിത് അത്ഭുതവില്ല് വലിച്ചുകുലച്ച് മിന്നൽപോലെ ശക്തമായ ടങ്കാരശബ്ദം മുഴക്കി.

5.48.26

ततः समेतावतितीक्ष्णवेगौ
महाबलौ तौ रणनिर्विशङ्कौ।
कपिश्च रक्षोऽधिपतेस्तनूजः
सुरासुरेन्द्राविव बद्धवैरौ ॥ ५.४८.२६ ॥

അപ്പോൾ അതിവേഗവും മഹാബലവുമുള്ള ആ ഇരുവരും യുദ്ധത്തിൽ നിർഭയരായി ഏറ്റുമുട്ടി — ആ കപിയും രാക്ഷസാധിപതിയുടെ പുത്രനും, വൈരം കെട്ടിയ ദേവാസുരേന്ദ്രന്മാരെപ്പോലെ.

5.48.27

स तस्य वीरस्य महारथस्य
धनुष्मतः संयति सम्मतस्य।
शरप्रवेगं व्यहनत् प्रवृद्ध-
श्चचार मार्गे पितुरप्रमेयः ॥ ५.४८.२७ ॥

യുദ്ധത്തിൽ പ്രസിദ്ധനായ ആ വീരമഹാരഥനും വില്ലാളിയുമായവന്റെ ശരവേഗത്തെ അവൻ തടുത്തു; വളർന്ന അപ്രമേയനായ ഹനുമാൻ പിതാവിന്റെ വഴിയിൽ സഞ്ചരിച്ചു.

5.48.28

ततः शरानायततीक्ष्णशल्यान्
सुपत्रिणः काञ्चनचित्रपुङ्खान्।
मुमोच वीरः परवीरहन्ता
सुसंततान् वज्रसमानवेगान् ॥ ५.४८.२८ ॥

അപ്പോൾ ശത്രുവീരന്മാരെ വധിക്കുന്ന ആ വീരൻ നീണ്ടു മൂർച്ചയുള്ള മുനകളും മനോഹരമായ തൂവലുകളും സ്വർണ്ണവർണ്ണമുള്ള വിചിത്രപുംഖങ്ങളും വജ്രസമാനവേഗവുമുള്ള ശരങ്ങൾ ഇടതൂർന്ന് അയച്ചു.

5.48.29

ततः स तत्स्यन्दननिःस्वनं च
मृदङ्गभेरीपटहस्वनं च।
विकृष्यमाणस्य च कार्मुकस्य
निशम्य घोषं पुनरुत्पपात ॥ ५.४८.२९ ॥

അപ്പോൾ അദ്ദേഹം രഥത്തിന്റെ മുഴക്കവും മൃദംഗം, ഭേരി, പടഹം എന്നിവയുടെ ഒച്ചയും വില്ല് വലിക്കുന്ന ശബ്ദവും കേട്ട് വീണ്ടും മുകളിലേക്ക് ചാടി.

5.48.30

शराणामन्तरेष्वाशु व्यावर्तत महाकपिः।
हरिस्तस्याभिलक्ष्यस्य मोक्षयँल्लक्ष्यसंग्रहम् ॥ ५.४८.३० ॥

മഹാകപി അമ്പുകൾക്കിടയിലെ വിടവുകളിലൂടെ വേഗത്തിൽ തിരിഞ്ഞു മാറി; ലക്ഷ്യങ്ങളുടെ കൂട്ടത്തിൽ നിന്ന് ഒഴിഞ്ഞുമാറി.

5.48.31

शराणामग्रतस्तस्य पुनः समभिवर्तत।
प्रसार्य हस्तौ हनुमानुत्पपातानिलात्मजः ॥ ५.४८.३१ ॥

അമ്പുകൾക്ക് മുന്നിൽ അദ്ദേഹം വീണ്ടും അടുത്തെത്തി; ഇരു കൈകളും നീട്ടി വായുപുത്രനായ ഹനുമാൻ മുകളിലേക്ക് ചാടി.

5.48.32

तावुभौ वेगसम्पन्नौ रणकर्मविशारदौ।
सर्वभूतमनोग्राहि चक्रतुर्युद्धमुत्तमम् ॥ ५.४८.३२ ॥

വേഗമുള്ളവരും യുദ്ധകർമ്മത്തിൽ വിദഗ്ദ്ധരുമായ ആ ഇരുവരും സകല ജീവികളുടെയും മനസ്സിനെ പിടിച്ചുനിർത്തുന്ന ഉത്തമയുദ്ധം നടത്തി.

5.48.33

हनूमतो वेद न राक्षसोऽन्तरं
न मारुतिस्तस्य महात्मनोऽन्तरम्।
परस्परं निर्विषहौ बभूवतुः
समेत्य तौ देवसमानविक्रमौ ॥ ५.४८.३३ ॥

രാക്ഷസൻ ഹനുമാന്റെ ദൗർബല്യം അറിഞ്ഞില്ല; വായുപുത്രനും ആ മഹാത്മാവിന്റെ ദൗർബല്യം അറിഞ്ഞില്ല. ദേവസമാനമായ വിക്രമമുള്ള ആ ഇരുവരും പരസ്പരം ഏറ്റുമുട്ടി, ഒരാൾക്കും മറ്റേയാളെ കീഴടക്കാനായില്ല.

5.48.34

ततस्तु लक्ष्ये स विहन्यमाने
शरेष्वमोघेषु च सम्पतत्सु।
जगाम चिन्तां महतीं महात्मा
समाधिसंयोगसमाहितात्मा ॥ ५.४८.३४ ॥

അപ്പോൾ ലക്ഷ്യം ആഘാതമേൽക്കുകയും പിഴയ്ക്കാത്ത അമ്പുകൾ വീഴുകയും ചെയ്തപ്പോൾ, സമാധിയോഗത്താൽ മനസ്സ് സ്ഥിരമായ ആ മഹാത്മാവ് വലിയ ചിന്തയിൽ മുഴുകി.

5.48.35

ततो मतिं राक्षसराजसूनु-
श्चकार तस्मिन् हरिवीरमुख्ये।
अवध्यतां तस्य कपेः समीक्ष्य
कथं निगच्छेदिति निग्रहार्थम् ॥ ५.४८.३५ ॥

അപ്പോൾ രാക്ഷസരാജപുത്രൻ വാനരവീരന്മാരിൽ മുഖ്യനായ ആ ഹനുമാനെക്കുറിച്ച് ചിന്തിച്ചു. ആ കപിയുടെ അവധ്യതയെ കണ്ട്, അവനെ എങ്ങനെ നിഗ്രഹിക്കാമെന്ന് അവൻ ആലോചിച്ചു.

5.48.36

ततः पैतामहं वीरः सोऽस्त्रमस्त्रविदां वरः।
संदधे सुमहातेजास्तं हरिप्रवरं प्रति ॥ ५.४८.३६ ॥

അപ്പോൾ ആ വീരൻ, അസ്ത്രജ്ഞരിൽ ശ്രേഷ്ഠനും മഹാതേജസ്വിയുമായവൻ, ബ്രഹ്മാവിന്റേതായ ആ അസ്ത്രത്തെ ആ വാനരശ്രേഷ്ഠനു നേരെ തൊടുത്തു.

5.48.37

अवध्योऽयमिति ज्ञात्वा तमस्त्रेणास्त्रतत्त्ववित्।
निजग्राह महाबाहुं मारुतात्मजमिन्द्रजित् ॥ ५.४८.३७ ॥

ഇവൻ അവധ്യനാണെന്നറിഞ്ഞ്, അസ്ത്രതത്ത്വമറിയുന്ന ഇന്ദ്രജിത്ത് ആ മഹാബാഹുവായ വായുപുത്രനെ അസ്ത്രംകൊണ്ട് പിടികൂടി.

5.48.38

तेन बद्धस्ततोऽस्त्रेण राक्षसेन स वानरः।
अभवन्निर्विचेष्टश्च पपात च महीतले ॥ ५.४८.३८ ॥

ആ രാക്ഷസന്റെ അസ്ത്രത്താൽ ബന്ധിതനായ ആ വാനരൻ ചലനമറ്റവനായി നിലത്തു വീണു.

5.48.39

ततोऽथ बुद्ध्वा स तदस्त्रबन्धं
प्रभोः प्रभावाद् विगताल्पवेगः।
पितामहानुग्रहमात्मनश्च
विचिन्तयामास हरिप्रवीरः ॥ ५.४८.३९ ॥

അപ്പോൾ ആ വാനരവീരൻ ആ അസ്ത്രബന്ധം മനസ്സിലാക്കി, പ്രഭുവിന്റെ പ്രഭാവത്താൽ തന്റെ അല്പവേഗം നഷ്ടപ്പെട്ടതറിഞ്ഞ്, പിതാമഹന്റെ അനുഗ്രഹത്തെയും തന്റെ സ്ഥിതിയെയും ചിന്തിച്ചു.

5.48.40

ततः स्वायम्भुवैर्मन्त्रैर्ब्रह्मास्त्रं चाभिमन्त्रितम्।
हनूमांश्चिन्तयामास वरदानं पितामहात् ॥ ५.४८.४० ॥

അപ്പോൾ ഹനുമാൻ സ്വയംഭുവിന്റെ മന്ത്രങ്ങളാൽ അഭിമന്ത്രിതമായ ബ്രഹ്മാസ്ത്രത്തെയും, പിതാമഹനിൽനിന്നു ലഭിച്ച വരത്തെയും ചിന്തിച്ചു.

5.48.41

न मेऽस्य बन्धस्य च शक्तिरस्ति
विमोक्षणे लोकगुरोः प्रभावात्।
इत्येवमेवं विहितोऽस्त्रबन्धो
मयाऽऽत्मयोनेरनुवर्तितव्यः ॥ ५.४८.४१ ॥

ഈ ബന്ധനം അഴിക്കാനുള്ള ശക്തി എനിക്കില്ല; ലോകഗുരുവായ (ബ്രഹ്മാവിന്റെ) പ്രഭാവത്താലേ അതു മോചിക്കപ്പെടൂ. അതിനാൽ ഇങ്ങനെ വിധിക്കപ്പെട്ട അസ്ത്രബന്ധനം ആത്മയോനിയുടെ (ബ്രഹ്മാവിന്റെ) കല്പനയായി ഞാൻ അനുസരിക്കണം.

5.48.42

स वीर्यमस्त्रस्य कपिर्विचार्य
पितामहानुग्रहमात्मनश्च।
विमोक्षशक्तिं परिचिन्तयित्वा
पितामहाज्ञामनुवर्तते स्म ॥ ५.४८.४२ ॥

ആ വാനരൻ അസ്ത്രത്തിന്റെ വീര്യവും പിതാമഹന്റെ അനുഗ്രഹവും സ്വന്തം നിലയും വിചാരിച്ചു; മോചനശക്തിയെ ധ്യാനിച്ച് പിതാമഹന്റെ കല്പന അനുസരിച്ചു.

5.48.43

अस्त्रेणापि हि बद्धस्य भयं मम न जायते।
पितामहमहेन्द्राभ्यां रक्षितस्यानिलेन च ॥ ५.४८.४३ ॥

അസ്ത്രത്താൽ ബന്ധിതനായാലും എനിക്കു ഭയമില്ല; ഞാൻ പിതാമഹനും മഹേന്ദ്രനും വായുദേവനും കാക്കുന്നവനാണ്.

5.48.44

ग्रहणे चापि रक्षोभिर्महन्मे गुणदर्शनम्।
राक्षसेन्द्रेण संवादस्तस्माद् गृह्णन्तु मां परे ॥ ५.४८.४४ ॥

രാക്ഷസന്മാർ പിടിക്കുന്നതിലും എനിക്കു വലിയ ഗുണമുണ്ട്; അതിലൂടെ രാക്ഷസരാജാവുമായി സംഭാഷണം നടക്കും. അതിനാൽ ശത്രുക്കൾ എന്നെ പിടികൂടട്ടെ.

5.48.45

स निश्चितार्थः परवीरहन्ता
समीक्ष्यकारी विनिवृत्तचेष्टः।
परैः प्रसह्याभिगतैर्निगृह्य
ननाद तैस्तैः परिभर्त्स्यमानः ॥ ५.४८.४५ ॥

അവൻ ദൃഢനിശ്ചയിയായിരുന്നു, ശത്രുവീരന്മാരെ കൊല്ലുന്നവനായിരുന്നു, വിചാരിച്ചു പ്രവർത്തിക്കുന്നവനായിരുന്നു; ചേഷ്ടകൾ നിർത്തിയിരുന്നു. ശത്രുക്കൾ ബലാത്കാരമായി വന്ന് അവനെ പിടികൂടി; അവരാൽ ഭീഷണിപ്പെട്ടപ്പോൾ അവൻ ഗർജിച്ചു.

5.48.46

ततस्ते राक्षसा दृष्ट्वा विनिश्चेष्टमरिंदमम्।
बबन्धुः शणवल्कैश्च द्रुमचीरैश्च संहतैः ॥ ५.४८.४६ ॥

അപ്പോൾ ആ രാക്ഷസന്മാർ ചലനമറ്റ ശത്രുദമനനെ കണ്ട്, ചണനാരുകൊണ്ടും മരപ്പട്ടയുടെ നാരുകൊണ്ടും ഇറുകെ ബന്ധിച്ചു.

5.48.47

स रोचयामास परैश्च बन्धं
प्रसह्य वीरैरभिगर्हणं च।
कौतूहलान्मां यदि राक्षसेन्द्रो
द्रष्टुं व्यवस्येदिति निश्चितार्थः ॥ ५.४८.४७ ॥

മറ്റുള്ളവർ ചെയ്ത ബന്ധനവും വീരന്മാർ ബലമായി നടത്തിയ നിന്ദയും അവൻ അംഗീകരിച്ചു; രാക്ഷസരാജാവ് കൗതുകത്താൽ എന്നെ കാണാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ അങ്ങനെ ആകട്ടെ എന്ന് അവൻ ഉറച്ചു.

5.48.48

स बद्धस्तेन वल्केन विमुक्तोऽस्त्रेण वीर्यवान्।
अस्त्रबन्धः स चान्यं हि न बन्धमनुवर्तते ॥ ५.४८.४८ ॥

ശക്തനായ അവൻ ആ മരവല്ക്കയറിനാൽ ബന്ധിക്കപ്പെട്ടു; പിന്നീട് അസ്ത്രത്താൽ മോചിതനായി. അസ്ത്രബന്ധം മറ്റൊരു ബന്ധത്തെയും പിന്തുടരുന്നില്ല.

5.48.49

अथेन्द्रजित् तं द्रुमचीरबद्धं
विचार्य वीरः कपिसत्तमं तम्।
विमुक्तमस्त्रेण जगाम चिन्ता-
मन्येन बद्धोऽप्यनुवर्ततेऽस्त्रम् ॥ ५.४८.४९ ॥

അപ്പോൾ വീരനായ ഇന്ദ്രജിത്ത് മരവല്ക്കയറുകളാൽ ബന്ധിക്കപ്പെട്ട ആ കപിശ്രേഷ്ഠനെ പരിശോധിച്ചു; അസ്ത്രത്താൽ മോചിതനായതിനെക്കുറിച്ച് ചിന്തയിലായി—മറ്റൊന്നാൽ ബന്ധിതനായാലും അസ്ത്രം പിന്തുടരുന്നു.

5.48.50

अहो महत् कर्म कृतं निरर्थं
न राक्षसैर्मन्त्रगतिर्विमृष्टा।
पुनश्च नास्त्रे विहतेऽस्त्रमन्यत्
प्रवर्तते संशयिताः स्म सर्वे ॥ ५.४८.५० ॥

അയ്യോ! വലിയ കർമ്മം ചെയ്യപ്പെട്ടു, പക്ഷേ അത് വ്യർഥമായി; രാക്ഷസർ ആലോചനയുടെ ഗതി പരിശോധിച്ചില്ല. അസ്ത്രം പരാജയപ്പെട്ടാൽ മറ്റൊരു അസ്ത്രം പ്രവർത്തിക്കുന്നില്ല; നാമെല്ലാവരും സംശയത്തിലായി.

5.48.51

अस्त्रेण हनुमान् मुक्तो नात्मानमवबुध्यते।
कृष्यमाणस्तु रक्षोभिस्तैश्च बन्धैर्निपीडितः ॥ ५.४८.५१ ॥

അസ്ത്രത്താൽ മോചിതനായ ഹനുമാൻ തന്നെ തിരിച്ചറിഞ്ഞില്ല; രാക്ഷസരാൽ വലിച്ചിഴക്കപ്പെട്ടും ആ ബന്ധനങ്ങളാൽ പീഡിതനായും.

5.48.52

हन्यमानस्ततः क्रूरै राक्षसैः कालमुष्टिभिः।
समीपं राक्षसेन्द्रस्य प्राकृष्यत स वानरः ॥ ५.४८.५२ ॥

പിന്നെ ക്രൂരരായ രാക്ഷസന്മാർ കാലമുഷ്ടികളാൽ പ്രഹരിച്ച ആ വാനരൻ രാക്ഷസേന്ദ്രന്റെ സമീപത്തേക്ക് വലിച്ചിഴക്കപ്പെട്ടു.

5.48.53

अथेन्द्रजित् तं प्रसमीक्ष्य मुक्त-
मस्त्रेण बद्धं द्रुमचीरसूत्रैः।
व्यदर्शयत् तत्र महाबलं तं
हरिप्रवीरं सगणाय राज्ञे ॥ ५.४८.५३ ॥

പിന്നെ ഇന്ദ്രജിത്ത്, അസ്ത്രത്താൽ വിമുക്തനായി മരവുരിയിഴകളാൽ ബന്ധിക്കപ്പെട്ട ആ മഹാബലനായ വാനരവീരനെ പരിവാരങ്ങളോടുകൂടിയ രാജാവിനു അവിടെ കാണിച്ചുകൊടുത്തു.

5.48.54

तं मत्तमिव मातङ्गं बद्धं कपिवरोत्तमम्।
राक्षसा राक्षसेन्द्राय रावणाय न्यवेदयन् ॥ ५.४८.५४ ॥

മദം പൊട്ടിയ ആനയെപ്പോലെ ബന്ധിക്കപ്പെട്ട ആ വാനരോത്തമനെ രാക്ഷസന്മാർ രാക്ഷസേന്ദ്രനായ രാവണനോട് അറിയിച്ചു.

5.48.56

कोऽयं कस्य कुतो वापि किं कार्यं कोऽभ्युपाश्रयः।
हन्यतां दह्यतां वापि भक्ष्यतामिति चापरे।
राक्षसास्तत्र संक्रुद्धाः परस्परमथाब्रुवन् ॥ ५.४८.५६ ॥

"ഇവൻ ആര്? ആരുടേത്? എവിടെനിന്ന്? എന്ത് കാര്യത്തിന്? ആരുടെ അഭയം?" എന്നും, "ഇവനെ അടിക്കൂ, ദഹിപ്പിക്കൂ, അല്ലെങ്കിൽ തിന്നൂ" എന്നും മറ്റു ചിലർ പറഞ്ഞു; അവിടെ കോപിച്ച രാക്ഷസന്മാർ തമ്മിൽ ഇങ്ങനെ സംസാരിച്ചു.

5.48.57

अतीत्य मार्गं सहसा महात्मा
स तत्र रक्षोऽधिपपादमूले।
ददर्श राज्ञः परिचारवृद्धान्
गृहं महारत्नविभूषितं च ॥ ५.४८.५७ ॥

മഹാത്മാവായ ഹനുമാൻ പെട്ടെന്ന് വഴി കടന്ന്, അവിടെ രാക്ഷസാധിപതിയുടെ പാദമൂലത്തിൽ രാജാവിന്റെ മുതിർന്ന പരിചാരകരെയും മഹാരത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച ഗൃഹത്തെയും കണ്ടു.

5.48.58

स ददर्श महातेजा रावणः कपिसत्तमम्।
रक्षोभिर्विकृताकारैः कृष्यमाणमितस्ततः ॥ ५.४८.५८ ॥

ആ മഹാതേജസ്വിയായ രാവണൻ, വികൃതരൂപികളായ രാക്ഷസന്മാരാൽ ഇവിടെയും അവിടെയും വലിച്ചിഴക്കപ്പെടുന്ന ആ വാനരോത്തമനെ കണ്ടു.

5.48.59

राक्षसाधिपतिं चापि ददर्श कपिसत्तमः।
तेजोबलसमायुक्तं तपन्तमिव भास्करम् ॥ ५.४८.५९ ॥

വാനരശ്രേഷ്ഠൻ രാക്ഷസാധിപനെയും കണ്ടു; തേജസ്സും ബലവും ചേർന്നവനായി സൂര്യനെപ്പോലെ ജ്വലിക്കുന്നവനെ.

5.48.60

स रोषसंवर्तितताम्रदृष्टि-
र्दशाननस्तं कपिमन्ववेक्ष्य।
अथोपविष्टान् कुलशीलवृद्धान्
समादिशत् तं प्रति मुख्यमन्त्रीन् ॥ ५.४८.६० ॥

കോപത്താൽ ചുവന്ന കണ്ണുകൾ ചുഴറ്റി ദശാനനൻ ആ വാനരനെ നോക്കി; അവിടെ ഇരുന്നിരുന്ന കുലത്തിലും ശീലത്തിലും വൃദ്ധരായ പ്രധാന മന്ത്രിമാരോട് അവനെക്കുറിച്ച് കല്പിച്ചു.

5.48.61

यथाक्रमं तैः स कपिश्च पृष्टः
कार्यार्थमर्थस्य च मूलमादौ।
निवेदयामास हरीश्वरस्य
दूतः सकाशादहमागतोऽस्मि ॥ ५.४८.६१ ॥

അവർ ക്രമമായി ചോദിച്ചപ്പോൾ ആ വാനരൻ കാര്യോദ്ദേശ്യവും വിഷയത്തിന്റെ മൂലവും ആദ്യം മുതൽ അറിയിച്ചു — "വാനരേശ്വരന്റെ അടുത്തുനിന്ന് ദൂതനായി ഞാൻ വന്നിരിക്കുന്നു."