বাল্মীকি রামায়ণ · সর্গ 5.49
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.49.1
ततः स कर्मणा तस्य विस्मितो भीमविक्रमः।
हनूमान् क्रोधताम्राक्षो रक्षोऽधिपमवैक्षत ॥ ५.४९.१ ॥
তখন তার কর্মে বিস্মিত, ভয়ংকর পরাক্রমী হনুমান ক্রোধে রক্তবর্ণ নেত্র রাক্ষসাধিপতিকে দেখলেন।
5.49.2
भ्राजमानं महार्हेण काञ्चनेन विराजता।
मुक्ताजालवृतेनाथ मुकुटेन महाद्युतिम् ॥ ५.४९.२ ॥
মূল্যবান সোনায় উজ্জ্বল, মুক্তাজালে আবৃত মুকুটে বিরাজমান মহাদ্যুতিসম্পন্ন তিনি।
5.49.3
वज्रसंयोगसंयुक्तैर्महार्हमणिविग्रहैः।
हैमैराभरणैश्चित्रैर्मनसेव प्रकल्पितैः ॥ ५.४९.३ ॥
হীরার সংযোজনে যুক্ত, মহামূল্য মণিখচিত, সোনার বিচিত্র অলংকার যেন মন দিয়েই গড়া।
5.49.4
महार्हक्षौमसंवीतं रक्तचन्दनरूषितम्।
स्वनुलिप्तं विचित्राभिर्विविधाभिश्च भक्तिभिः ॥ ५.४९.४ ॥
মহামূল্য রেশমি বসন পরিহিত, রক্তচন্দনে লিপ্ত, বিচিত্র নানা নকশায় সুসজ্জিত।
5.49.5
विचित्रं दर्शनीयैश्च रक्ताक्षैर्भीमदर्शनैः।
दीप्ततीक्ष्णमहादंष्ट्रं प्रलम्बं दशनच्छदैः ॥ ५.४९.५ ॥
বিচিত্র ও দর্শনীয়, রক্তনেত্র, ভয়ংকর দর্শন, জ্বলন্ত তীক্ষ্ণ বৃহৎ দংষ্ট্রাযুক্ত, দাঁত ঢেকে ঝুলে থাকা ওষ্ঠযুক্ত।
5.49.6
शिरोभिर्दशभिर्वीरो भ्राजमानं महौजसम्।
नानाव्यालसमाकीर्णैः शिखरैरिव मन्दरम् ॥ ५.४९.६ ॥
দশটি মস্তকে উজ্জ্বল সেই বীর মহাশক্তিধর; নানা হিংস্র জন্তুতে পূর্ণ শিখরযুক্ত মন্দর পর্বতের মতো দীপ্যমান।
5.49.7
नीलाञ्जनचयप्रख्यं हारेणोरसि राजता।
पूर्णचन्द्राभवक्त्रेण सबालार्कमिवाम्बुदम् ॥ ५.४९.७ ॥
নীল অঞ্জনের স্তূপের ন্যায়, বক্ষে হারে উজ্জ্বল, পূর্ণচন্দ্রসদৃশ মুখমণ্ডলযুক্ত, যেন নবোদিত সূর্যসহ মেঘ।
5.49.8
बाहुभिर्बद्धकेयूरैश्चन्दनोत्तमरूषितैः।
भ्राजमानाङ्गदैर्भीमैः पञ्चशीर्षैरिवोरगैः ॥ ५.४९.८ ॥
বাজুবন্ধ পরিহিত বাহুতে, উৎকৃষ্ট চন্দনে লিপ্ত, উজ্জ্বল অঙ্গদে সজ্জিত, পঞ্চশীর্ষ ভয়ংকর সর্পের ন্যায়।
5.49.9
महति स्फाटिके चित्रे रत्नसंयोगचित्रिते।
उत्तमास्तरणास्तीर्णे सूपविष्टं वरासने ॥ ५.४९.९ ॥
বৃহৎ স্ফটিকনির্মিত, বিচিত্র, রত্নসংযোগে চিত্রিত, উৎকৃষ্ট আস্তরণে বিছানো শ্রেষ্ঠ আসনে তিনি সুন্দরভাবে উপবিষ্ট ছিলেন।
5.49.10
अलंकृताभिरत्यर्थं प्रमदाभिः समन्ततः।
वालव्यजनहस्ताभिरारात्समुपसेवितम् ॥ ५.४९.१० ॥
চারপাশে অত্যন্ত অলংকৃত নারীগণ, হাতে চামর নিয়ে, নিকটে সেবারত ছিলেন।
5.49.11
दुर्धरेण प्रहस्तेन महापार्श्वेन रक्षसा।
मन्त्रिभिर्मन्त्रतत्त्वज्ञैर्निकुम्भेन च मन्त्रिणा ॥ ५.४९.११ ॥
দুর্ধর, প্রহস্ত, মহাপার্শ্ব নামক রাক্ষসদের সঙ্গে, মন্ত্রতত্ত্বজ্ঞ মন্ত্রীদের সঙ্গে, এবং মন্ত্রী নিকুম্ভের সঙ্গে।
5.49.12
उपोपविष्टं रक्षोभिश्चतुर्भिर्बलदर्पितम्।
कृत्स्नं परिवृतं लोकं चतुर्भिरिव सागरैः ॥ ५.४९.१२ ॥
চারপাশে উপবিষ্ট চার রাক্ষসের দ্বারা, বলদর্পে গর্বিত তিনি সমস্ত লোককে ঘিরে থাকা চার সাগরের ন্যায় প্রতীয়মান হলেন।
5.49.13
मन्त्रिभिर्मन्त्रतत्त्वज्ञैरन्यैश्च शुभदर्शिभिः।
आश्वास्यमानं सचिवैः सुरैरिव सुरेश्वरम् ॥ ५.४९.१३ ॥
মন্ত্রতত্ত্ব জানা মন্ত্রী ও শুভদর্শী অন্যদের দ্বারা সান্ত্বনা পাওয়া সেই রাক্ষসরাজ দেবতাদের দ্বারা বেষ্টিত সুরেশ্বরের মতো দেখাচ্ছিল।
5.49.14
अपश्यद् राक्षसपतिं हनूमानतितेजसम्।
वेष्टितं मेरुशिखरे सतोयमिव तोयदम् ॥ ५.४९.१४ ॥
অতি তেজস্বী রাক্ষসপতিকে হনুমান দেখলেন; মেরুশিখরে আবৃত জলভরা মেঘের মতো তিনি ছিলেন।
5.49.15
स तैः सम्पीड्यमानोऽपि रक्षोभिर्भीमविक्रमैः।
विस्मयं परमं गत्वा रक्षोऽधिपमवैक्षत ॥ ५.४९.१५ ॥
ভয়ংকর বিক্রমী রাক্ষসদের দ্বারা পীড়িত হয়েও তিনি পরম বিস্ময় লাভ করে রাক্ষসাধিপতিকে দেখলেন।
5.49.16
भ्राजमानं ततो दृष्ट्वा हनुमान् राक्षसेश्वरम्।
मनसा चिन्तयामास तेजसा तस्य मोहितः ॥ ५.४९.१६ ॥
তারপর উজ্জ্বল রাক্ষসেশ্বরকে দেখে হনুমান তাঁর তেজে মুগ্ধ হয়ে মনে মনে ভাবতে লাগলেন।
5.49.17
अहो रूपमहो धैर्यमहो सत्त्वमहो द्युतिः।
अहो राक्षसराजस्य सर्वलक्षणयुक्तता ॥ ५.४९.१७ ॥
অহো রূপ! অহো ধৈর্য! অহো সত্ত্ব! অহো দ্যুতি! অহো রাক্ষসরাজের সর্বলক্ষণযুক্ততা!
5.49.18
यद्यधर्मो न बलवान् स्यादयं राक्षसेश्वरः।
स्यादयं सुरलोकस्य सशक्रस्यापि रक्षिता ॥ ५.४९.१८ ॥
যদি এই রাক্ষসেশ্বর অধর্মের দ্বারা বলবান না হতেন, তবে তিনি ইন্দ্রসহ দেবলোকেরও রক্ষক হতেন।
5.49.19
अस्य क्रूरैर्नृशंसैश्च कर्मभिर्लोककुत्सितैः।
सर्वे बिभ्यति खल्वस्माल्लोकाः सामरदानवाः ॥ ५.४९.१९ ॥
এর নিষ্ঠুর, নির্দয় ও লোকনিন্দিত কর্মের কারণে দেবতা ও দানবসহ সকল লোক একে ভয় পায়।
5.49.20
अयं ह्युत्सहते क्रुद्धः कर्तुमेकार्णवं जगत्।
दृष्ट्वा राक्षसराजस्य प्रभावममितौजसः ॥ ५.४९.२० ॥
অমিততেজা রাক্ষসরাজের প্রভাব দেখে মনে হয়, ক্রুদ্ধ হলে এ জগৎকে একটিমাত্র মহাসাগরে পরিণত করতে পারে।