ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 5.5
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.5.1
ततः स मध्यंगतमंशुमन्तं
ज्योत्स्नावितानं मुहुरुद्वमन्तम्।
ददर्श धीमान् भुवि भानुमन्तं
गोष्ठे वृषं मत्तमिव भ्रमन्तम् ॥ ५.५.१ ॥
ଏହାପରେ ସେଇ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଆକାଶର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଅବସ୍ଥିତ, କିରଣଯୁକ୍ତ, ବାରମ୍ବାର ଜ୍ୟୋତ୍ସ୍ନାର ଚନ୍ଦ୍ରାତପ ବିସ୍ତାର କରୁଥିବା, ପୃଥିବୀରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଦେଖିଲେ; ତାହା ଗୋଶାଳାରେ ବୁଲୁଥିବା ମଦମତ୍ତ ଷଣ୍ଢ ପରି ଲାଗିଲା।
5.5.2
लोकस्य पापानि विनाशयन्तं
महोदधिं चापि समेधयन्तम्।
भूतानि सर्वाणि विराजयन्तं
ददर्श शीतांशुमथाभियान्तम् ॥ ५.५.२ ॥
ତାପରେ ଜଗତର ପାପ ବିନାଶ କରୁଥିବା, ମହାସମୁଦ୍ରକୁ ଉଛୁଳାଉଥିବା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀକୁ ଆଲୋକିତ କରୁଥିବା, ନିକଟକୁ ଆସୁଥିବା ଶୀତଳ-କିରଣ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ସେ ଦେଖିଲେ।
5.5.3
या भाति लक्ष्मीर्भुवि मन्दरस्था
यथा प्रदोषेषु च सागरस्था।
तथैव तोयेषु च पुष्करस्था
रराज सा चारुनिशाकरस्था ॥ ५.५.३ ॥
ମନ୍ଦର ପର୍ବତରେ ପୃଥିବୀରେ ଶୋଭାଯୁକ୍ତ ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ପ୍ରଦୋଷକାଳରେ ସମୁଦ୍ରରେ ଥିବା ପରି, ଜଳରେ ଓ ପଦ୍ମସରୋବରରେ ଥିବା ପରି, ସେହି ସୁନ୍ଦର ଚନ୍ଦ୍ରରେ ସ୍ଥିତ ହୋଇ ଶୋଭିଲେ।
5.5.4
हंसो यथा राजतपञ्जरस्थः
सिंहो यथा मन्दरकन्दरस्थः।
वीरो यथा गर्वितकुञ्जरस्थ-
श्चन्द्रोऽपि बभ्राज तथाम्बरस्थः ॥ ५.५.४ ॥
ରୂପା ପିଞ୍ଜରାରେ ଥିବା ହଂସ ପରି, ମନ୍ଦର ଗୁମ୍ଫାରେ ଥିବା ସିଂହ ପରି, ଗର୍ବିତ ହାତୀ ଉପରେ ଥିବା ବୀର ପରି, ଆକାଶରେ ଥିବା ଚନ୍ଦ୍ରମା ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ଶୋଭିଲେ।
5.5.5
स्थितः ककुद्मानिव तीक्ष्णशृङ्गो
महाचलः श्वेत इवोर्ध्वशृङ्गः।
हस्तीव जाम्बूनदबद्धशृङ्गो
विभाति चन्द्रः परिपूर्णशृङ्गः ॥ ५.५.५ ॥
ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶୃଙ୍ଗ ବିଶିଷ୍ଟ କକୁଦ୍ମାନ୍ ଷଣ୍ଢ ପରି, ଉଚ୍ଚ ଶିଖରଯୁକ୍ତ ଶ୍ୱେତ ମହାପର୍ବତ ପରି, ସୁନାରେ ବାନ୍ଧିତ ଦନ୍ତଯୁକ୍ତ ହସ୍ତୀ ପରି, ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୃଙ୍ଗବିଶିଷ୍ଟ ଚନ୍ଦ୍ର ଶୋଭିଲେ।
5.5.6
विनष्टशीताम्बुतुषारपङ्को
महाग्रहग्राहविनष्टपङ्कः।
प्रकाशलक्ष्म्याश्रयनिर्मलाङ्को
रराज चन्द्रो भगवान् शशाङ्कः ॥ ५.५.६ ॥
ଶୀତଳ ଜଳ, ତୁଷାର ଓ ପଙ୍କ ଯାହାର ନଷ୍ଟ ହୋଇଛି, ମହାଗ୍ରହରୂପୀ ଗ୍ରାହ ଦ୍ୱାରା ଯାହାର କଳଙ୍କ ନଷ୍ଟ ହୋଇଛି, ପ୍ରକାଶ-ଲକ୍ଷ୍ମୀର ଆଶ୍ରୟ ନିର୍ମଳ ଅଙ୍ଗ ଯୁକ୍ତ ସେ ଭଗବାନ ଶଶାଙ୍କ ଚନ୍ଦ୍ର ଶୋଭିଲେ।
5.5.7
शिलातलं प्राप्य यथा मृगेन्द्रो
महारणं प्राप्य यथा गजेन्द्रः।
राज्यं समासाद्य यथा नरेन्द्र-
स्तथा प्रकाशो विरराज चन्द्रः ॥ ५.५.७ ॥
ଶିଳାତଳ ପାଇ ସିଂହ ଯେପରି, ମହାବନ ପାଇ ଗଜେନ୍ଦ୍ର ଯେପରି, ରାଜ୍ୟ ପାଇ ନରେନ୍ଦ୍ର ଯେପରି, ସେପରି ପ୍ରକାଶମାନ ଚନ୍ଦ୍ର ଶୋଭିଲେ।
5.5.8
प्रकाशचन्द्रोदयनष्टदोषः
प्रवृद्धरक्षःपिशिताशदोषः।
रामाभिरामेरितचित्तदोषः
स्वर्गप्रकाशो भगवान् प्रदोषः ॥ ५.५.८ ॥
ପ୍ରକାଶମାନ ଚନ୍ଦ୍ରୋଦୟରେ ଯାହାର ଦୋଷ ନଷ୍ଟ ହୋଇଛି, ବଢ଼ିଥିବା ରାକ୍ଷସଙ୍କ ମାଂସଲୋଭ ଯାହାର ଦୋଷ, ରମଣୀୟ ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ମନୋଦୋଷଯୁକ୍ତ, ସ୍ୱର୍ଗ ପରି ପ୍ରକାଶମାନ ଭଗବାନ ପ୍ରଦୋଷ (ସନ୍ଧ୍ୟା)।
5.5.9
तन्त्रीस्वराः कर्णसुखाः प्रवृत्ताः
स्वपन्ति नार्यः पतिभिः सुवृत्ताः।
नक्तंचराश्चापि तथा प्रवृत्ता
विहर्तुमत्यद्भुतरौद्रवृत्ताः ॥ ५.५.९ ॥
କାନକୁ ସୁଖଦାୟକ ବୀଣା ଆଦି ତନ୍ତ୍ରୀବାଦ୍ୟର ସ୍ୱର ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ସୁଶୀଳା ନାରୀମାନେ ସ୍ୱାମୀ ସହିତ ଶୋଉଛନ୍ତି; ରାତ୍ରିରେ ବିଚରଣକାରୀ ଓ ଅଦ୍ଭୁତ ଭୟଙ୍କର ଆଚରଣ ଥିବା ଲୋକମାନେ ବିହାର ପାଇଁ ବାହାରିଲେ।
5.5.10
मत्तप्रमत्तानि समाकुलानि
रथाश्वभद्रासनसंकुलानि।
वीरश्रिया चापि समाकुलानि
ददर्श धीमान् स कपिः कुलानि ॥ ५.५.१० ॥
ମତ୍ତ ଓ ଅସାବଧାନ, ରଥ, ଘୋଡ଼ା ଓ ସୁନ୍ଦର ଆସନରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ବୀରଶ୍ରୀରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ଗୃହସମୂହ ସେହି ବୁଦ୍ଧିମାନ କପି ଦେଖିଲେ।
5.5.11
परस्परं चाधिकमाक्षिपन्ति
भुजांश्च पीनानधिविक्षिपन्ति।
मत्तप्रलापानधिविक्षिपन्ति
मत्तानि चान्योन्यमधिक्षिपन्ति ॥ ५.५.११ ॥
ସେମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ଅତ୍ୟଧିକ ଟାଣନ୍ତି; ମୋଟା ବାହୁ ଦୋହଲାନ୍ତି; ମଦର ପ୍ରଳାପ କହନ୍ତି; ମତ୍ତ ହୋଇ ପରସ୍ପରକୁ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି।
5.5.12
रक्षांसि वक्षांसि च विक्षिपन्ति
गात्राणि कान्तासु च विक्षिपन्ति।
रूपाणि चित्राणि च विक्षिपन्ति
दृढानि चापानि च विक्षिपन्ति ॥ ५.५.१२ ॥
ରାକ୍ଷସମାନେ ନିଜ ବକ୍ଷ ଦୋହଲାନ୍ତି; ଶରୀର ପ୍ରିୟା ନାରୀମାନଙ୍କ ଉପରେ ପକାନ୍ତି; ବିଚିତ୍ର ରୂପ ମଧ୍ୟ ଫିଙ୍ଗନ୍ତି; ଦୃଢ଼ ଧନୁ ମଧ୍ୟ ଫିଙ୍ଗି ଦିଅନ୍ତି।
5.5.13
ददर्श कान्ताश्च समालभन्त्य-
स्तथापरास्तत्र पुनः स्वपन्त्यः।
सुरूपवक्त्राश्च तथा हसन्त्यः
क्रुद्धाः पराश्चापि विनिःश्वसन्त्यः ॥ ५.५.१३ ॥
ସେଠାରେ ସୁନ୍ଦର ମୁଖବିଶିଷ୍ଟା ପ୍ରିୟା ନାରୀମାନଙ୍କୁ ସେ ଦେଖିଲେ; କେହି ପରସ୍ପରକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରୁଥିଲେ; ଅନ୍ୟମାନେ ସେଠାରେ ପୁଣି ଶୋଇଥିଲେ; କେହି ହସୁଥିଲେ, ଆଉ ଅନ୍ୟମାନେ କ୍ରୋଧରେ ଦୀର୍ଘ ନିଶ୍ୱାସ ପକାଉଥିଲେ।
5.5.14
महागजैश्चापि तथा नदद्भिः
सुपूजितैश्चापि तथा सुसद्भिः।
रराज वीरैश्च विनिःश्वसद्भि-
र्ह्रदा भुजंगैरिव निःश्वसद्भिः ॥ ५.५.१४ ॥
ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା ମହାହସ୍ତୀ ଓ ଉତ୍ତମ ଆସନରେ ବସିଥିବା, ସୁପୂଜିତ, ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡୁଥିବା ବୀରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତାହା ଶୋଭା ପାଉଥିଲା; ଯେପରି ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡୁଥିବା ସର୍ପଯୁକ୍ତ ହ୍ରଦ ଶୋଭା ପାଏ।
5.5.15
बुद्धिप्रधानान् रुचिराभिधानान्
संश्रद्दधानाञ्जगतः प्रधानान्।
नानाविधानान् रुचिराभिधानान्
ददर्श तस्यां पुरि यातुधानान् ॥ ५.५.१५ ॥
ସେହି ନଗରରେ ସେ ବୁଦ୍ଧିପ୍ରଧାନ, ସୁନ୍ଦର ନାମବିଶିଷ୍ଟ, ଦୃଢ଼ ବିଶ୍ୱାସୀ, ଜଗତର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ନାନାବିଧ ସୁନ୍ଦର ନାମଧାରୀ ଯାତୁଧାନମାନଙ୍କୁ (ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ) ଦେଖିଲେ।
5.5.16
ननन्द दृष्ट्वा स च तान् सुरूपान्
नानागुणानात्मगुणानुरूपान्।
विद्योतमानान् स च तान् सुरूपान्
ददर्श कांश्चिच्च पुनर्विरूपान् ॥ ५.५.१६ ॥
ସୁନ୍ଦର ରୂପ ଥିବା ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ସେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲା; ଅନେକ ଗୁଣଯୁକ୍ତ, ନିଜ ସ୍ୱଭାବ ଅନୁରୂପ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେତେକଙ୍କୁ ସେ ସୁନ୍ଦର ଦେଖିଲା; ଆଉ କେତେକଙ୍କୁ ବିରୂପ ଦେଖିଲା।
5.5.17
ततो वरार्हाः सुविशुद्धभावा-
स्तेषां स्त्रियस्तत्र महानुभावाः।
प्रियेषु पानेषु च सक्तभावा
ददर्श तारा इव सुस्वभावाः ॥ ५.५.१७ ॥
ସେଠାରେ ସେମାନଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଦେଖାଗଲେ; ସେମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସମ୍ମାନର ଯୋଗ୍ୟ, ଅତି ଶୁଦ୍ଧ ଭାବଯୁକ୍ତ, ମହା ତେଜସ୍ୱିନୀ ଥିଲେ; ପ୍ରିୟଜନ ଓ ପାନରେ ଆସକ୍ତ ମନ ଥିବା ସେହି ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ସେ ତାରା ପରି ସୁସ୍ୱଭାବ ବିଶିଷ୍ଟ ଦେଖିଲା।
5.5.18
स्त्रियो ज्वलन्तीस्त्रपयोपगूढा
निशीथकाले रमणोपगूढाः।
ददर्श काश्चित् प्रमदोपगूढा
यथा विहंगा विहगोपगूढाः ॥ ५.५.१८ ॥
ମଧ୍ୟରାତ୍ରିରେ, ଲଜ୍ଜାରେ ଆବୃତ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ସେ ଦେଖିଲା; କେତେକ ନିଜ ପ୍ରିୟଙ୍କ ଆଲିଙ୍ଗନରେ ଥିଲେ, ଯେପରି ପକ୍ଷୀମାନେ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରନ୍ତି।
5.5.19
अन्याः पुनर्हर्म्यतलोपविष्टा-
स्तत्र प्रियाङ्केषु सुखोपविष्टाः।
भर्तुः परा धर्मपरा निविष्टा
ददर्श धीमान् मदनोपविष्टाः ॥ ५.५.१९ ॥
ଅନ୍ୟ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ସେଠାରେ ପ୍ରାସାଦ ଛାତ ଉପରେ ବସିଥିଲେ; ପ୍ରିୟଙ୍କ କୋଳରେ ସୁଖରେ ବସିଥିଲେ; ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ପ୍ରତି ଅର୍ପିତ, ଧର୍ମପରାୟଣ ଓ ତନ୍ମୟ; ବୁଦ୍ଧିମାନ ସେ କାମନାରେ ବସିଥିବା ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖିଲା।
5.5.20
अप्रावृताः काञ्चनराजिवर्णाः
काश्चित्परार्घ्यास्तपनीयवर्णाः।
पुनश्च काश्चिच्छशलक्ष्मवर्णाः
कान्तप्रहीणा रुचिराङ्गवर्णाः ॥ ५.५.२० ॥
ଘୋମଟା ବିନା, ସୁନାର ସାରି ପରି ବର୍ଣ୍ଣବିଶିଷ୍ଟା; କେତେକ ଅତି ମୂଲ୍ୟବାନ, ତପ୍ତ ସୁନାର ବର୍ଣ୍ଣବିଶିଷ୍ଟା; ପୁଣି କେତେକ ଚନ୍ଦ୍ରର ଚିହ୍ନ ପରି ବର୍ଣ୍ଣବିଶିଷ୍ଟା; ପ୍ରିୟଙ୍କଠାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନା, ସୁନ୍ଦର ଅଙ୍ଗର ବର୍ଣ୍ଣବିଶିଷ୍ଟା।
5.5.21
ततः प्रियान् प्राप्य मनोऽभिरामान्
सुप्रीतियुक्ताः सुमनोऽभिरामाः।
गृहेषु हृष्टाः परमाभिरामा
हरिप्रवीरः स ददर्श रामाः ॥ ५.५.२१ ॥
ଏବେ ମନକୁ ମୋହୁଥିବା ପ୍ରିୟଜନଙ୍କୁ ପାଇ, ଅତି ସ୍ନେହଯୁକ୍ତ, ପ୍ରସନ୍ନ ମୁଖର, ଘରେ ଆନନ୍ଦିତ, ପରମ ସୁନ୍ଦର ନାରୀମାନଙ୍କୁ ସେ ବାନରବୀର ଦେଖିଲେ।
5.5.22
चन्द्रप्रकाशाश्च हि वक्त्रमाला
वक्राः सुपक्ष्माश्च सुनेत्रमालाः।
विभूषणानां च ददर्श मालाः
शतह्रदानामिव चारुमालाः ॥ ५.५.२२ ॥
ଚନ୍ଦ୍ରପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମୁଖର ମାଳା, ବଙ୍କା ସୁନ୍ଦର ପାପୁଡ଼ିଯୁକ୍ତ ସୁନ୍ଦର ଆଖିର ପଂକ୍ତି, ଏବଂ ଶହେ ବିଜୁଳିର ସୁନ୍ଦର ମାଳା ପରି ଅଳଙ୍କାରର ମାଳା ମଧ୍ୟ ସେ ଦେଖିଲେ।
5.5.23
न त्वेव सीतां परमाभिजातां
पथि स्थिते राजकुले प्रजाताम्।
लतां प्रफुल्लामिव साधुजातां
ददर्श तन्वीं मनसाभिजाताम् ॥ ५.५.२३ ॥
କିନ୍ତୁ ସେ ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ। ସେ ପରମ ଉତ୍ତମ କୁଳରେ ଜନ୍ମିତା, ରାଜକୁଳରେ ଉତ୍ପନ୍ନା; ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ ଲତା ପରି ସୁଜାତା, କୃଶା, ମନରେ ମଧ୍ୟ ଉଚ୍ଚକୁଳୀନା।
5.5.24
सनातने वर्त्मनि संनिविष्टां
रामेक्षणीं तां मदनाभिविष्टाम्।
भर्तुर्मनः श्रीमदनुप्रविष्टां
स्त्रीभ्यः पराभ्यश्च सदा विशिष्टाम् ॥ ५.५.२४ ॥
ସନାତନ ପଥରେ ଦୃଢ଼ ରହିଥିବା, ରାମଙ୍କ ଆଖି ପରି ଆଖିଯୁକ୍ତା, ମଦନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆବିଷ୍ଟା, ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ତେଜସ୍ୱୀ ମନରେ ପ୍ରବେଶିତା, ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ନାରୀଙ୍କ ଠାରୁ ସଦା ବିଶିଷ୍ଟା ସେଇ ସୀତାଙ୍କୁ (ସେ ଦେଖିଲେ)।
5.5.25
उष्णार्दितां सानुसृतास्रकण्ठीं
पुरा वरार्होत्तमनिष्ककण्ठीम्।
सुजातपक्ष्मामभिरक्तकण्ठीं
वने प्रनृत्तामिव नीलकण्ठीम् ॥ ५.५.२५ ॥
ଗ୍ରୀଷ୍ମରେ ପୀଡ଼ିତା, ଲୁହ ବହି ଗଳା ରୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିବା, ପୂର୍ବରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁନାର ଉତ୍ତମ ହାର ପିନ୍ଧୁଥିବା, ସୁନ୍ଦର ପାପୁଡ଼ିଯୁକ୍ତା, ରକ୍ତାଭ କଣ୍ଠା; ବନରେ ନାଚୁଥିବା ନୀଳକଣ୍ଠୀ ପରି।
5.5.26
अव्यक्तरेखामिव चन्द्रलेखां
पांसुप्रदिग्धामिव हेमरेखाम्।
क्षतप्ररूढामिव वर्णरेखां
वायुप्रभुग्नामिव मेघरेखाम् ॥ ५.५.२६ ॥
ସେ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ରେଖାଯୁକ୍ତ ଚନ୍ଦ୍ରଲେଖା ପରି, ଧୂଳିରେ ଲିପ୍ତ ସୁବର୍ଣ୍ଣରେଖା ପରି, ସୁଖିଲା କ୍ଷତର ବର୍ଣ୍ଣରେଖା ପରି, ବାୟୁରେ ନଇଁଯାଇଥିବା ମେଘରେଖା ପରି ଥିଲେ।
5.5.27
सीतामपश्यन्मनुजेश्वरस्य
रामस्य पत्नीं वदतां वरस्य।
बभूव दुःखोपहतश्चिरस्य
प्लवंगमो मन्द इवाचिरस्य ॥ ५.५.२७ ॥
ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ଅଧିପତି ରାମଙ୍କ ପତ୍ନୀ, କଥା କହୁଥିବାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ସୀତାଙ୍କୁ ନ ଦେଖି ସେ ବାନର ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଦୁଃଖରେ ଆହତ ହେଲା; ଯେମିତି କିଛି ସମୟ ପୂର୍ବେ ହିଁ ଆଶା ହରାଇଥିବା ଭଳି ସେ ମନ୍ଦ ହୋଇଗଲା।