ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 5.5
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.5.1
ततः स मध्यंगतमंशुमन्तं
ज्योत्स्नावितानं मुहुरुद्वमन्तम्।
ददर्श धीमान् भुवि भानुमन्तं
गोष्ठे वृषं मत्तमिव भ्रमन्तम् ॥ ५.५.१ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਨੇ ਅਕਾਸ਼ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ, ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਲੇ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਚਾਂਦਨੀ ਦਾ ਚੰਦੋਆ ਵਿਛਾਉਂਦੇ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਚਮਕਦੇ ਚੰਦ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ; ਉਹ ਗਊਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਮਦਮਸਤ ਬਲਦ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ।
5.5.2
लोकस्य पापानि विनाशयन्तं
महोदधिं चापि समेधयन्तम्।
भूतानि सर्वाणि विराजयन्तं
ददर्श शीतांशुमथाभियान्तम् ॥ ५.५.२ ॥
ਫਿਰ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ਼ ਕਰਦੇ, ਮਹਾਸਾਗਰ ਨੂੰ ਉਛਾਲਦੇ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ, ਨੇੜੇ ਆਉਂਦੇ ਸ਼ੀਤਲ-ਕਿਰਨ ਚੰਦਰਮਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
5.5.3
या भाति लक्ष्मीर्भुवि मन्दरस्था
यथा प्रदोषेषु च सागरस्था।
तथैव तोयेषु च पुष्करस्था
रराज सा चारुनिशाकरस्था ॥ ५.५.३ ॥
ਮੰਦਰ ਪਰਬਤ ਉੱਤੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਸੋਭਦੀ ਲਕਸ਼ਮੀ, ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਦੋਸ਼ ਵੇਲੇ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ, ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਕਮਲ-ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੋ ਕੇ ਸੋਭਦੀ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਚੰਦਰਮਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਚਮਕੀ।
5.5.4
हंसो यथा राजतपञ्जरस्थः
सिंहो यथा मन्दरकन्दरस्थः।
वीरो यथा गर्वितकुञ्जरस्थ-
श्चन्द्रोऽपि बभ्राज तथाम्बरस्थः ॥ ५.५.४ ॥
ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਪਿੰਜਰੇ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਹੰਸ ਜਿਵੇਂ, ਮੰਦਰ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਸ਼ੇਰ ਜਿਵੇਂ, ਹੰਕਾਰੀ ਹਾਥੀ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ ਵੀਰ ਜਿਵੇਂ ਸੋਭਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਅੰਬਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਚੰਦਰਮਾ ਵੀ ਸੋਭਿਆ।
5.5.5
स्थितः ककुद्मानिव तीक्ष्णशृङ्गो
महाचलः श्वेत इवोर्ध्वशृङ्गः।
हस्तीव जाम्बूनदबद्धशृङ्गो
विभाति चन्द्रः परिपूर्णशृङ्गः ॥ ५.५.५ ॥
ਤਿੱਖੇ ਸਿੰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਕਕੁਦਮਾਨ ਬਲਦ ਵਾਂਗ, ਉੱਚੇ ਸਿਖਰਾਂ ਵਾਲੇ ਚਿੱਟੇ ਮਹਾਪਰਬਤ ਵਾਂਗ, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੇ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ, ਪੂਰਨ ਸਿਖਰ ਵਾਲਾ ਚੰਦਰਮਾ ਸੋਭਿਆ।
5.5.6
विनष्टशीताम्बुतुषारपङ्को
महाग्रहग्राहविनष्टपङ्कः।
प्रकाशलक्ष्म्याश्रयनिर्मलाङ्को
रराज चन्द्रो भगवान् शशाङ्कः ॥ ५.५.६ ॥
ਠੰਡਾ ਪਾਣੀ, ਤੁਸ਼ਾਰ ਅਤੇ ਕੀਚੜ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਗਏ ਹਨ ਜਿਸਦੇ, ਵੱਡੇ ਗ੍ਰਹਿ-ਮਗਰਮੱਛਾਂ ਨੇ ਜਿਸਦਾ ਕਲੰਕ ਮਿਟਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਸ਼ੋਭਾ ਦਾ ਆਸਰਾ ਨਿਰਮਲ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲਾ, ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਚੰਦਰਮਾ ਸ਼ੋਭਿਆ।
5.5.7
शिलातलं प्राप्य यथा मृगेन्द्रो
महारणं प्राप्य यथा गजेन्द्रः।
राज्यं समासाद्य यथा नरेन्द्र-
स्तथा प्रकाशो विरराज चन्द्रः ॥ ५.५.७ ॥
ਚੱਟਾਨੀ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ ਸ਼ੇਰ ਜਿਵੇਂ, ਵੱਡੇ ਬਨ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਿਆ ਗਜਰਾਜ ਜਿਵੇਂ, ਰਾਜ ਪਾਇਆ ਰਾਜਾ ਜਿਵੇਂ, ਤਿਵੇਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਚੰਦਰਮਾ ਸ਼ੋਭਿਆ।
5.5.8
प्रकाशचन्द्रोदयनष्टदोषः
प्रवृद्धरक्षःपिशिताशदोषः।
रामाभिरामेरितचित्तदोषः
स्वर्गप्रकाशो भगवान् प्रदोषः ॥ ५.५.८ ॥
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਚੜ੍ਹਨ ਨਾਲ ਜਿਸਦੇ ਦੋਸ਼ ਨਾਸ਼ ਹੋਏ, ਵਧੇ ਹੋਏ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦੀ ਮਾਸ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਜਿਸਦਾ ਦੋਸ਼ ਹੈ, ਸੁੰਦਰ ਰਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਮਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਵਾਲਾ, ਸਵਰਗ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਭਗਵਾਨ ਪ੍ਰਦੋਸ਼ (ਸ਼ਾਮ) ਹੈ।
5.5.9
तन्त्रीस्वराः कर्णसुखाः प्रवृत्ताः
स्वपन्ति नार्यः पतिभिः सुवृत्ताः।
नक्तंचराश्चापि तथा प्रवृत्ता
विहर्तुमत्यद्भुतरौद्रवृत्ताः ॥ ५.५.९ ॥
ਕੰਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਵੀਣਾ ਆਦਿ ਤੰਤੀ-ਵਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸੁਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ। ਸੁਸ਼ੀਲ ਇਸਤਰੀਆਂ ਪਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸੌਂ ਰਹੀਆਂ ਹਨ; ਰਾਤ ਨੂੰ ਵਿਚਰਨ ਵਾਲੇ ਵੀ, ਅਦਭੁਤ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਵਤੀਰੇ ਵਾਲੇ, ਵਿਹਾਰ ਲਈ ਨਿਕਲ ਪਏ ਹਨ।
5.5.10
मत्तप्रमत्तानि समाकुलानि
रथाश्वभद्रासनसंकुलानि।
वीरश्रिया चापि समाकुलानि
ददर्श धीमान् स कपिः कुलानि ॥ ५.५.१० ॥
ਮਤਵਾਲੇ ਤੇ ਬੇਖ਼ਬਰ, ਰਥਾਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਸੋਹਣੇ ਆਸਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ, ਵੀਰਤਾ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਨਾਲ ਭਰੇ ਘਰਾਣੇ ਉਸ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਕਪੀ ਨੇ ਵੇਖੇ।
5.5.11
परस्परं चाधिकमाक्षिपन्ति
भुजांश्च पीनानधिविक्षिपन्ति।
मत्तप्रलापानधिविक्षिपन्ति
मत्तानि चान्योन्यमधिक्षिपन्ति ॥ ५.५.११ ॥
ਉਹ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਖਿੱਚਦੇ ਹਨ; ਮੋਟੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਹਿਲਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਨਸ਼ੇ ਦੀਆਂ ਬੜਬੜਾਂ ਬੋਲਦੇ ਹਨ; ਮਤਵਾਲੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਤਾਅਨੇ ਮਾਰਦੇ ਹਨ।
5.5.12
रक्षांसि वक्षांसि च विक्षिपन्ति
गात्राणि कान्तासु च विक्षिपन्ति।
रूपाणि चित्राणि च विक्षिपन्ति
दृढानि चापानि च विक्षिपन्ति ॥ ५.५.१२ ॥
ਰਾਖ਼ਸ਼ ਆਪਣੀਆਂ ਛਾਤੀਆਂ ਹਿਲਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਸਰੀਰ ਪਿਆਰੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਢਾਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਰੂਪ ਵੀ ਸੁੱਟਦੇ ਹਨ; ਮਜ਼ਬੂਤ ਧਨੁਸ਼ ਵੀ ਪਰ੍ਹੇ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
5.5.13
ददर्श कान्ताश्च समालभन्त्य-
स्तथापरास्तत्र पुनः स्वपन्त्यः।
सुरूपवक्त्राश्च तथा हसन्त्यः
क्रुद्धाः पराश्चापि विनिःश्वसन्त्यः ॥ ५.५.१३ ॥
ਉੱਥੇ ਸੁੰਦਰ ਮੁੱਖਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਪਿਆਰੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਉਸ ਨੇ ਵੇਖੀਆਂ; ਕੁਝ ਇੱਕ ਦੂਜੀ ਨੂੰ ਗਲਵੱਕੜੀ ਪਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ; ਹੋਰ ਕੁਝ ਉੱਥੇ ਹੀ ਫਿਰ ਸੌਂ ਰਹੀਆਂ ਸਨ; ਕੋਈ ਹੱਸ ਰਹੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲੰਮੇ ਸਾਹ ਲੈ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
5.5.14
महागजैश्चापि तथा नदद्भिः
सुपूजितैश्चापि तथा सुसद्भिः।
रराज वीरैश्च विनिःश्वसद्भि-
र्ह्रदा भुजंगैरिव निःश्वसद्भिः ॥ ५.५.१४ ॥
ਗਰਜਦੇ ਵੱਡੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਆਸਨਾਂ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤਿਕਾਰੇ ਗਏ, ਲੰਮੇ ਸਾਹ ਲੈਂਦੇ ਵੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਸ਼ੋਭਦਾ ਸੀ; ਜਿਵੇਂ ਸਾਹ ਲੈਂਦੇ ਸੱਪਾਂ ਵਾਲੇ ਸਰੋਵਰ ਸ਼ੋਭਦੇ ਹਨ।
5.5.15
बुद्धिप्रधानान् रुचिराभिधानान्
संश्रद्दधानाञ्जगतः प्रधानान्।
नानाविधानान् रुचिराभिधानान्
ददर्श तस्यां पुरि यातुधानान् ॥ ५.५.१५ ॥
ਉਸ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਬੁੱਧੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਸੁੰਦਰ ਨਾਵਾਂ ਵਾਲੇ, ਪੱਕੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵਾਲੇ, ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਨਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਯਾਤੁਧਾਨ (ਰਾਖ਼ਸ਼) ਵੇਖੇ।
5.5.16
ननन्द दृष्ट्वा स च तान् सुरूपान्
नानागुणानात्मगुणानुरूपान्।
विद्योतमानान् स च तान् सुरूपान्
ददर्श कांश्चिच्च पुनर्विरूपान् ॥ ५.५.१६ ॥
ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ; ਅਨੇਕ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ, ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਅ ਅਨੁਸਾਰ ਚਮਕਦੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਸੁੰਦਰ ਵੇਖਿਆ; ਅਤੇ ਫਿਰ ਕੁਝ ਨੂੰ ਵਿਕ੍ਰਿਤ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਵੇਖਿਆ।
5.5.17
ततो वरार्हाः सुविशुद्धभावा-
स्तेषां स्त्रियस्तत्र महानुभावाः।
प्रियेषु पानेषु च सक्तभावा
ददर्श तारा इव सुस्वभावाः ॥ ५.५.१७ ॥
ਉੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਵੇਖੀਆਂ; ਉਹ ਉੱਤਮ ਸਨਮਾਨ ਦੇ ਯੋਗ, ਅਤਿ ਸ਼ੁੱਧ ਭਾਵ ਵਾਲੀਆਂ, ਮਹਾ ਤੇਜ ਵਾਲੀਆਂ ਸਨ; ਪਿਆਰਿਆਂ ਅਤੇ ਪਾਨ ਵਿੱਚ ਮਨ ਲਗਾਈ ਬੈਠੀਆਂ ਉਹਨਾਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਤਾਰਿਆਂ ਵਾਂਗ ਸੁਸ਼ੀਲ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲੀਆਂ ਵੇਖਿਆ।
5.5.18
स्त्रियो ज्वलन्तीस्त्रपयोपगूढा
निशीथकाले रमणोपगूढाः।
ददर्श काश्चित् प्रमदोपगूढा
यथा विहंगा विहगोपगूढाः ॥ ५.५.१८ ॥
ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਵੇਲੇ, ਸ਼ਰਮ ਨਾਲ ਘਿਰੀਆਂ, ਚਮਕਦੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਉਸ ਨੇ ਵੇਖੀਆਂ; ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਦੀ ਬਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਪੰਛੀ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਲਪਟੇ ਹੋਣ।
5.5.19
अन्याः पुनर्हर्म्यतलोपविष्टा-
स्तत्र प्रियाङ्केषु सुखोपविष्टाः।
भर्तुः परा धर्मपरा निविष्टा
ददर्श धीमान् मदनोपविष्टाः ॥ ५.५.१९ ॥
ਫਿਰ ਹੋਰ ਇਸਤਰੀਆਂ ਉੱਥੇ ਮਹਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਛੱਤਾਂ ਉੱਤੇ ਬੈਠੀਆਂ ਸਨ; ਪਿਆਰਿਆਂ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਸੁਖ ਨਾਲ ਬੈਠੀਆਂ; ਪਤੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ, ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਲੀਨ; ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਉਸ ਨੇ ਕਾਮ ਵਿੱਚ ਬੈਠੀਆਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
5.5.20
अप्रावृताः काञ्चनराजिवर्णाः
काश्चित्परार्घ्यास्तपनीयवर्णाः।
पुनश्च काश्चिच्छशलक्ष्मवर्णाः
कान्तप्रहीणा रुचिराङ्गवर्णाः ॥ ५.५.२० ॥
ਬਿਨਾਂ ਘੁੰਡ ਦੀਆਂ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਲੜੀ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਵਾਲੀਆਂ; ਕੁਝ ਅਤਿ ਮੁੱਲਵਾਨ, ਤਪੇ ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਵਾਲੀਆਂ; ਫਿਰ ਕੁਝ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਦਾਗ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਵਾਲੀਆਂ; ਪ੍ਰੀਤਮ ਤੋਂ ਵਿਛੋੜੀਆਂ, ਸੁੰਦਰ ਅੰਗਾਂ ਦੇ ਰੰਗ ਵਾਲੀਆਂ।
5.5.21
ततः प्रियान् प्राप्य मनोऽभिरामान्
सुप्रीतियुक्ताः सुमनोऽभिरामाः।
गृहेषु हृष्टाः परमाभिरामा
हरिप्रवीरः स ददर्श रामाः ॥ ५.५.२१ ॥
ਫਿਰ ਮਨ ਨੂੰ ਭਾਉਂਦੇ ਪਿਆਰਿਆਂ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਮੁਖ ਵਾਲੀਆਂ, ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼, ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਉਸ ਵਾਨਰ-ਵੀਰ ਨੇ ਵੇਖਿਆ।
5.5.22
चन्द्रप्रकाशाश्च हि वक्त्रमाला
वक्राः सुपक्ष्माश्च सुनेत्रमालाः।
विभूषणानां च ददर्श मालाः
शतह्रदानामिव चारुमालाः ॥ ५.५.२२ ॥
ਚੰਦਰਮਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਮੁਖਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਵਕਰੀਆਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਪਲਕਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸੁੰਦਰ ਅੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ, ਅਤੇ ਸੌ ਬਿਜਲੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਗਹਿਣਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਵੀ ਉਸਨੇ ਵੇਖੀਆਂ।
5.5.23
न त्वेव सीतां परमाभिजातां
पथि स्थिते राजकुले प्रजाताम्।
लतां प्रफुल्लामिव साधुजातां
ददर्श तन्वीं मनसाभिजाताम् ॥ ५.५.२३ ॥
ਪਰ ਉਸਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ। ਉਹ ਪਰਮ ਉੱਤਮ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ, ਰਾਜ-ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ; ਖਿੜੀ ਹੋਈ ਵੇਲ ਵਾਂਗ ਸੁੰਦਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਧੀ, ਪਤਲੀ, ਮਨ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਚ ਕੁਲੀਨ।
5.5.24
सनातने वर्त्मनि संनिविष्टां
रामेक्षणीं तां मदनाभिविष्टाम्।
भर्तुर्मनः श्रीमदनुप्रविष्टां
स्त्रीभ्यः पराभ्यश्च सदा विशिष्टाम् ॥ ५.५.२४ ॥
ਸਨਾਤਨ ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ, ਰਾਮ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਕਾਮ ਨਾਲ ਆਵਿਸ਼ਟ, ਪਤੀ ਦੇ ਤੇਜਸਵੀ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੋਈ, ਹੋਰ ਸਭ ਇਸਤਰੀਆਂ ਤੋਂ ਸਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉਸਨੂੰ (ਉਸਨੇ ਵੇਖਿਆ)।
5.5.25
उष्णार्दितां सानुसृतास्रकण्ठीं
पुरा वरार्होत्तमनिष्ककण्ठीम्।
सुजातपक्ष्मामभिरक्तकण्ठीं
वने प्रनृत्तामिव नीलकण्ठीम् ॥ ५.५.२५ ॥
ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਅੱਥਰੂਆਂ ਨਾਲ ਰੁੰਧੇ ਗਲੇ ਵਾਲੀ, ਪਹਿਲਾਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੋਨੇ ਦਾ ਉੱਤਮ ਹਾਰ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲੀ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਪਲਕਾਂ ਵਾਲੀ, ਲਾਲ ਗਲੇ ਵਾਲੀ; ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਨੱਚਦੀ ਨੀਲਕੰਠੀ ਵਰਗੀ।
5.5.26
अव्यक्तरेखामिव चन्द्रलेखां
पांसुप्रदिग्धामिव हेमरेखाम्।
क्षतप्ररूढामिव वर्णरेखां
वायुप्रभुग्नामिव मेघरेखाम् ॥ ५.५.२६ ॥
ਉਹ ਧੁੰਦਲੀ ਰੇਖਾ ਵਾਲੀ ਚੰਦਰਲੇਖਾ ਵਰਗੀ, ਧੂੜ ਵਿੱਚ ਲਿਬੜੀ ਸੋਨੇ ਦੀ ਰੇਖਾ ਵਰਗੀ, ਭਰੇ ਜ਼ਖ਼ਮ ਦੀ ਰੰਗ-ਰੇਖਾ ਵਰਗੀ, ਹਵਾ ਨਾਲ ਝੁਕੀ ਮੇਘ-ਰੇਖਾ ਵਰਗੀ ਸੀ।
5.5.27
सीतामपश्यन्मनुजेश्वरस्य
रामस्य पत्नीं वदतां वरस्य।
बभूव दुःखोपहतश्चिरस्य
प्लवंगमो मन्द इवाचिरस्य ॥ ५.५.२७ ॥
ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਰਾਮ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਬਾਂਦਰ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਤੱਕ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ; ਜਿਵੇਂ ਕੁਝ ਪਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਆਸ ਟੁੱਟ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੱਠਾ ਪੈ ਗਿਆ।