వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 5.5
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.5.1
ततः स मध्यंगतमंशुमन्तं
ज्योत्स्नावितानं मुहुरुद्वमन्तम्।
ददर्श धीमान् भुवि भानुमन्तं
गोष्ठे वृषं मत्तमिव भ्रमन्तम् ॥ ५.५.१ ॥
అప్పుడు ఆ బుద్ధిమంతుడు ఆకాశ మధ్యంలో ఉన్న, కిరణాలు గల, వెన్నెల పందిరిని మళ్ళీ మళ్ళీ వెదజల్లుతున్న, భూమిపై ప్రకాశిస్తున్న చంద్రుడిని చూశాడు; అది గోశాలలో తిరుగుతున్న మదించిన ఎద్దులా కనిపించింది.
5.5.2
लोकस्य पापानि विनाशयन्तं
महोदधिं चापि समेधयन्तम्।
भूतानि सर्वाणि विराजयन्तं
ददर्श शीतांशुमथाभियान्तम् ॥ ५.५.२ ॥
అప్పుడు లోకపు పాపాలను నాశనం చేస్తూ, మహాసముద్రాన్ని ఉప్పొంగజేస్తూ, సమస్త ప్రాణులను ప్రకాశింపజేస్తూ ముందుకు వస్తున్న చల్లని కిరణాల చంద్రుడిని చూశాడు.
5.5.3
या भाति लक्ष्मीर्भुवि मन्दरस्था
यथा प्रदोषेषु च सागरस्था।
तथैव तोयेषु च पुष्करस्था
रराज सा चारुनिशाकरस्था ॥ ५.५.३ ॥
మందర పర్వతంపై భూమిపై ప్రకాశించే లక్ష్మి, ప్రదోషకాలంలో సముద్రంలో ఉన్నట్లుగా, నీటిలో, కమల సరస్సులో ఉన్నట్లుగా, ఆ అందమైన చంద్రుడిలో ఉండి ప్రకాశించింది.
5.5.4
हंसो यथा राजतपञ्जरस्थः
सिंहो यथा मन्दरकन्दरस्थः।
वीरो यथा गर्वितकुञ्जरस्थ-
श्चन्द्रोऽपि बभ्राज तथाम्बरस्थः ॥ ५.५.४ ॥
వెండి పంజరంలో ఉన్న హంసలా, మందర గుహలో ఉన్న సింహంలా, గర్వించిన ఏనుగుపై ఉన్న వీరుడిలా, ఆకాశంలో ఉన్న చంద్రుడు కూడా ప్రకాశించాడు.
5.5.5
स्थितः ककुद्मानिव तीक्ष्णशृङ्गो
महाचलः श्वेत इवोर्ध्वशृङ्गः।
हस्तीव जाम्बूनदबद्धशृङ्गो
विभाति चन्द्रः परिपूर्णशृङ्गः ॥ ५.५.५ ॥
పదునైన కొమ్ములున్న కకుద్మంతుడైన ఎద్దులా, ఎత్తైన శిఖరాలున్న తెల్లని మహాపర్వతంలా, బంగారు కట్టులున్న దంతాలున్న ఏనుగులా, పరిపూర్ణమైన శిఖరంగల చంద్రుడు ప్రకాశించాడు.
5.5.6
विनष्टशीताम्बुतुषारपङ्को
महाग्रहग्राहविनष्टपङ्कः।
प्रकाशलक्ष्म्याश्रयनिर्मलाङ्को
रराज चन्द्रो भगवान् शशाङ्कः ॥ ५.५.६ ॥
చల్లని నీరు, మంచు, బురద నశించినవాడు, గొప్ప గ్రహాలనే మకరాలచే మచ్చ తొలగించబడినవాడు, ప్రకాశవంతమైన శోభకు ఆశ్రయమైన నిర్మల దేహం కలవాడు అయిన భగవాన్ చంద్రుడు ప్రకాశించాడు.
5.5.7
शिलातलं प्राप्य यथा मृगेन्द्रो
महारणं प्राप्य यथा गजेन्द्रः।
राज्यं समासाद्य यथा नरेन्द्र-
स्तथा प्रकाशो विरराज चन्द्रः ॥ ५.५.७ ॥
శిలాతలాన్ని చేరిన సింహంలా, గొప్ప అరణ్యాన్ని చేరిన గజేంద్రునిలా, రాజ్యాన్ని పొందిన రాజులా, అలాగే ప్రకాశవంతుడైన చంద్రుడు ప్రకాశించాడు.
5.5.8
प्रकाशचन्द्रोदयनष्टदोषः
प्रवृद्धरक्षःपिशिताशदोषः।
रामाभिरामेरितचित्तदोषः
स्वर्गप्रकाशो भगवान् प्रदोषः ॥ ५.५.८ ॥
ప్రకాశవంతమైన చంద్రోదయంతో దోషాలు నశించినవాడు, పెరిగిన రాక్షసుల మాంసాపేక్ష దోషంగా కలవాడు, అందమైన రాముని చేత ప్రేరేపించబడిన మనో దోషం కలవాడు, స్వర్గంలా ప్రకాశించే భగవాన్ ప్రదోషం (సాయంకాలం).
5.5.9
तन्त्रीस्वराः कर्णसुखाः प्रवृत्ताः
स्वपन्ति नार्यः पतिभिः सुवृत्ताः।
नक्तंचराश्चापि तथा प्रवृत्ता
विहर्तुमत्यद्भुतरौद्रवृत्ताः ॥ ५.५.९ ॥
చెవులకు సుఖమైన వీణాది తంత్ర వాద్య ధ్వనులు మొదలయ్యాయి. మంచి ప్రవర్తనగల స్త్రీలు భర్తలతో నిద్రిస్తున్నారు; రాత్రి తిరిగేవారు కూడా, అద్భుతమైన క్రూర ప్రవర్తనతో, విహరించడానికి మొదలుపెట్టారు.
5.5.10
मत्तप्रमत्तानि समाकुलानि
रथाश्वभद्रासनसंकुलानि।
वीरश्रिया चापि समाकुलानि
ददर्श धीमान् स कपिः कुलानि ॥ ५.५.१० ॥
మత్తులై అప్రమత్తత లేకుండా ఉన్న, రథాలు, గుర్రాలు, చక్కటి ఆసనాలతో నిండిన, వీరుల శోభతో కూడిన గృహాలను ఆ బుద్ధిమంతుడైన వానరుడు చూశాడు.
5.5.11
परस्परं चाधिकमाक्षिपन्ति
भुजांश्च पीनानधिविक्षिपन्ति।
मत्तप्रलापानधिविक्षिपन्ति
मत्तानि चान्योन्यमधिक्षिपन्ति ॥ ५.५.११ ॥
వారు ఒకరినొకరు అధికంగా లాగుతున్నారు; బలిసిన భుజాలను విసురుతున్నారు; మత్తులో ప్రేలాపనలు పలుకుతున్నారు; మత్తులైనవారు ఒకరినొకరు నిందిస్తున్నారు.
5.5.12
रक्षांसि वक्षांसि च विक्षिपन्ति
गात्राणि कान्तासु च विक्षिपन्ति।
रूपाणि चित्राणि च विक्षिपन्ति
दृढानि चापानि च विक्षिपन्ति ॥ ५.५.१२ ॥
రాక్షసులు తమ వక్షస్థలాలను విసురుతున్నారు; శరీరాలను ప్రియురాళ్లపై వేస్తున్నారు; విచిత్ర రూపాలను కూడా విసురుతున్నారు; దృఢమైన విల్లులను కూడా విసిరివేస్తున్నారు.
5.5.13
ददर्श कान्ताश्च समालभन्त्य-
स्तथापरास्तत्र पुनः स्वपन्त्यः।
सुरूपवक्त्राश्च तथा हसन्त्यः
क्रुद्धाः पराश्चापि विनिःश्वसन्त्यः ॥ ५.५.१३ ॥
అక్కడ అందమైన ముఖాలున్న ప్రియురాళ్లను చూశాడు; కొందరు ఒకరినొకరు కౌగిలించుకుంటూ ఉన్నారు; మరికొందరు అక్కడే మళ్లీ నిద్రపోతున్నారు; నవ్వుతున్నవారు, కోపంతో నిట్టూర్పులు విడుస్తున్నవారు మరికొందరు.
5.5.14
महागजैश्चापि तथा नदद्भिः
सुपूजितैश्चापि तथा सुसद्भिः।
रराज वीरैश्च विनिःश्वसद्भि-
र्ह्रदा भुजंगैरिव निःश्वसद्भिः ॥ ५.५.१४ ॥
గర్జిస్తున్న పెద్ద ఏనుగులతోనూ, చక్కగా గౌరవించబడి ఉత్తమ ఆసనాలపై కూర్చున్న, నిట్టూర్పులు విడుస్తున్న వీరులతోనూ అది ప్రకాశించింది; ఊపిరి పీల్చే పాములతో నిండిన సరస్సుల వలె.
5.5.15
बुद्धिप्रधानान् रुचिराभिधानान्
संश्रद्दधानाञ्जगतः प्रधानान्।
नानाविधानान् रुचिराभिधानान्
ददर्श तस्यां पुरि यातुधानान् ॥ ५.५.१५ ॥
ఆ నగరంలో బుద్ధి ప్రధానులైన, మనోహర నామాలు గలవారైన, దృఢ విశ్వాసం కలవారైన, లోకంలో శ్రేష్ఠులైన, అనేక విధాల మనోహర నామాలు గల యాతుధానులను (రాక్షసులను) అతడు చూశాడు.
5.5.16
ननन्द दृष्ट्वा स च तान् सुरूपान्
नानागुणानात्मगुणानुरूपान्।
विद्योतमानान् स च तान् सुरूपान्
ददर्श कांश्चिच्च पुनर्विरूपान् ॥ ५.५.१६ ॥
అందమైన రూపం గల వారిని చూసి అతడు ఆనందించాడు; అనేక గుణాలతో, తమ స్వభావానికి తగిన విధంగా ప్రకాశిస్తున్న వారిలో కొందరిని అందంగా చూశాడు; మరికొందరు వికారరూపులుగా కనిపించారు.
5.5.17
ततो वरार्हाः सुविशुद्धभावा-
स्तेषां स्त्रियस्तत्र महानुभावाः।
प्रियेषु पानेषु च सक्तभावा
ददर्श तारा इव सुस्वभावाः ॥ ५.५.१७ ॥
అక్కడ వారి స్త్రీలు కనిపించారు; వారు ఉత్తమ గౌరవానికి అర్హులు, అత్యంత శుద్ధ భావాలు గలవారు, మహా తేజస్వులు; ప్రియులపై, పానంపై మనసు లగ్నమైన ఆ స్త్రీలు నక్షత్రాలవలె సుస్వభావం గలవారిగా అతడు చూశాడు.
5.5.18
स्त्रियो ज्वलन्तीस्त्रपयोपगूढा
निशीथकाले रमणोपगूढाः।
ददर्श काश्चित् प्रमदोपगूढा
यथा विहंगा विहगोपगूढाः ॥ ५.५.१८ ॥
అర్ధరాత్రి వేళ, సిగ్గుతో కప్పబడి, ప్రకాశిస్తున్న స్త్రీలను చూశాడు; కొందరు తమ ప్రియులచే కౌగిలించబడి ఉన్నారు, పక్షులు పక్షులను చుట్టుకున్నట్లు.
5.5.19
अन्याः पुनर्हर्म्यतलोपविष्टा-
स्तत्र प्रियाङ्केषु सुखोपविष्टाः।
भर्तुः परा धर्मपरा निविष्टा
ददर्श धीमान् मदनोपविष्टाः ॥ ५.५.१९ ॥
మరికొందరు స్త్రీలు భవనాల మేడలపై కూర్చున్నారు; ప్రియుల ఒడిలో సుఖంగా కూర్చున్నారు; భర్తకు అంకితమైనవారు, ధర్మపరాయణులు, లీనమైనవారు; తెలివైన అతడు కామవశంగా కూర్చున్నవారిని చూశాడు.
5.5.20
अप्रावृताः काञ्चनराजिवर्णाः
काश्चित्परार्घ्यास्तपनीयवर्णाः।
पुनश्च काश्चिच्छशलक्ष्मवर्णाः
कान्तप्रहीणा रुचिराङ्गवर्णाः ॥ ५.५.२० ॥
ముసుగు లేనివారు, బంగారు వరుసల వర్ణం గలవారు; కొందరు అత్యుత్తమ విలువ గలవారు, శుద్ధ బంగారు వర్ణం గలవారు; మళ్లీ కొందరు చంద్రుని మచ్చ వంటి వర్ణం గలవారు; ప్రియులను కోల్పోయినవారు, సుందర అవయవాల వర్ణం గలవారు.
5.5.21
ततः प्रियान् प्राप्य मनोऽभिरामान्
सुप्रीतियुक्ताः सुमनोऽभिरामाः।
गृहेषु हृष्टाः परमाभिरामा
हरिप्रवीरः स ददर्श रामाः ॥ ५.५.२१ ॥
అప్పుడు మనసును ఆకట్టుకునే ప్రియులను పొంది, గొప్ప ప్రేమతో, ప్రసన్న ముఖాలతో, ఇళ్లలో ఆనందంగా ఉన్న అత్యంత సుందరమైన స్త్రీలను ఆ వానరవీరుడు చూశాడు.
5.5.22
चन्द्रप्रकाशाश्च हि वक्त्रमाला
वक्राः सुपक्ष्माश्च सुनेत्रमालाः।
विभूषणानां च ददर्श मालाः
शतह्रदानामिव चारुमालाः ॥ ५.५.२२ ॥
చంద్రుని వలె ప్రకాశించే ముఖాల వరుసలను, వంపుగా అందమైన రెప్పలున్న అందమైన కన్నుల వరుసలను, వందల మెరుపుల అందమైన మాలల వలె ఉన్న ఆభరణాల మాలలను కూడా అతడు చూశాడు.
5.5.23
न त्वेव सीतां परमाभिजातां
पथि स्थिते राजकुले प्रजाताम्।
लतां प्रफुल्लामिव साधुजातां
ददर्श तन्वीं मनसाभिजाताम् ॥ ५.५.२३ ॥
కాని అతడు సీతను చూడలేదు. ఆమె అత్యుత్తమ కులంలో పుట్టినది, రాజకులంలో జన్మించినది; పూర్తిగా వికసించిన తీగలా సుజాతగా, సన్నని శరీరంతో, మనసులో కూడా ఉన్నత కులీనురాలిగా ఉన్నది.
5.5.24
सनातने वर्त्मनि संनिविष्टां
रामेक्षणीं तां मदनाभिविष्टाम्।
भर्तुर्मनः श्रीमदनुप्रविष्टां
स्त्रीभ्यः पराभ्यश्च सदा विशिष्टाम् ॥ ५.५.२४ ॥
సనాతన మార్గంలో స్థిరంగా నిలిచినది, రాముని కన్నులవంటి కన్నులు కలది, మదనతో ఆవిష్టమైనది, భర్త తేజస్సుతో కూడిన మనసులో ప్రవేశించినది, ఇతర స్త్రీలందరికంటే ఎల్లప్పుడూ శ్రేష్ఠమైనది అయిన ఆమెను (అతడు చూశాడు).
5.5.25
उष्णार्दितां सानुसृतास्रकण्ठीं
पुरा वरार्होत्तमनिष्ककण्ठीम्।
सुजातपक्ष्मामभिरक्तकण्ठीं
वने प्रनृत्तामिव नीलकण्ठीम् ॥ ५.५.२५ ॥
వేడికి బాధపడుతూ, కన్నీరు ప్రవహించి కంఠం మూసుకుపోయినది, పూర్వం శ్రేష్ఠమైన బంగారపు ఉత్తమ హారం ధరించినది, సుందరమైన రెప్పలు కలది, ఎర్రని కంఠం కలది; అడవిలో నాట్యం చేస్తున్న నీలకంఠి (నెమలి) వలె ఉన్నది.
5.5.26
अव्यक्तरेखामिव चन्द्रलेखां
पांसुप्रदिग्धामिव हेमरेखाम्।
क्षतप्ररूढामिव वर्णरेखां
वायुप्रभुग्नामिव मेघरेखाम् ॥ ५.५.२६ ॥
ఆమె అస్పష్టమైన గీతగల చంద్రరేఖలా, ధూళితో పూసిన బంగారు రేఖలా, మానిన గాయంపై కనిపించే రంగురేఖలా, గాలికి వంగిన మేఘరేఖలా కనిపించింది.
5.5.27
सीतामपश्यन्मनुजेश्वरस्य
रामस्य पत्नीं वदतां वरस्य।
बभूव दुःखोपहतश्चिरस्य
प्लवंगमो मन्द इवाचिरस्य ॥ ५.५.२७ ॥
మానవుల ప్రభువైన రాముని భార్యను, మాట్లాడేవారిలో శ్రేష్ఠురాలైన సీతను చూడకపోవడంతో ఆ వానరుడు చాలాసేపు దుఃఖంతో కుంగిపోయి, కొద్దిసేపటి క్రితమే ఆశ కోల్పోయినవాడిలా మందంగా మారాడు.