વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 5.50
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.50.1
तमुद्वीक्ष्य महाबाहुः पिङ्गाक्षं पुरतः स्थितम्।
रोषेण महताऽऽविष्टो रावणो लोकरावणः ॥ ५.५०.१ ॥
મહાબાહુ રાવણે સામે ઊભેલા પિંગલાક્ષ વાનર તરફ જોયું, અને લોકોને ત્રાસ આપનાર રાવણ મહાન ક્રોધથી ભરાઈ ગયો.
5.50.2
शङ्काहतात्मा दध्यौ स कपीन्द्रं तेजसा वृतम्।
किमेष भगवान् नन्दी भवेत् साक्षादिहागतः ॥ ५.५०.२ ॥
શંકાથી વ્યથિત મનવાળો તે તેજથી ઘેરાયેલા તે કપીન્દ્ર વિશે વિચારવા લાગ્યો. શું આ ભગવાન નંદી સાક્ષાત અહીં આવ્યા છે?
5.50.3
येन शप्तोऽस्मि कैलासे मया प्रहसिते पुरा।
सोऽयं वानरमूर्तिः स्यात्किंस्विद् बाणोऽपि वासुरः ॥ ५.५०.३ ॥
પૂર્વે કૈલાસ પર મારા હસવાથી જેણે મને શાપ આપ્યો હતો, શું તે જ આ વાનર-રૂપે છે? અથવા આ અસુર બાણ પણ હોઈ શકે?
5.50.4
स राजा रोषताम्राक्षः प्रहस्तं मन्त्रिसत्तमम्।
कालयुक्तमुवाचेदं वचो विपुलमर्थवत् ॥ ५.५०.४ ॥
ક્રોધથી લાલ આંખોવાળા તે રાજાએ શ્રેષ્ઠ મંત્રી પ્રહસ્તને સમયાનુકૂળ આ વિસ્તૃત અને અર્થપૂર્ણ વચન કહ્યું.
5.50.5
दुरात्मा पृच्छ्यतामेष कुतः किं वास्य कारणम्।
वनभङ्गे च कोऽस्यार्थो राक्षसानां च तर्जने ॥ ५.५०.५ ॥
આ દુરાત્માને પૂછો. આ ક્યાંથી આવ્યો, તેનું કારણ શું, વન કેમ ભાંગ્યું, અને રાક્ષસોને ધમકાવવાનો તેનો હેતુ શો હતો, એ પૂછો.
5.50.6
मत्पुरीमप्रधृष्यां वै गमने किं प्रयोजनम्।
आयोधने वा कं कार्यं पृच्छ्यतामेष दुर्मतिः ॥ ५.५०.६ ॥
મારી અજેય નગરીમાં આવવાનો તેનો હેતુ શો? અથવા યુદ્ધમાં તેનું ધ્યેય શું? આ દુર્બુદ્ધિને પૂછો.
5.50.7
रावणस्य वचः श्रुत्वा प्रहस्तो वाक्यमब्रवीत्।
समाश्वसिहि भद्रं ते न भीः कार्या त्वया कपे ॥ ५.५०.७ ॥
રાવણના વચનો સાંભળીને પ્રહસ્ત બોલ્યો: હે કપિ, આશ્વસ્ત થા, તારું કલ્યાણ થાઓ; તારે ભય રાખવાની જરૂર નથી.
5.50.8
यदि तावत् त्वमिन्द्रेण प्रेषितो रावणालयम्।
तत्त्वमाख्याहि मा ते भूद् भयं वानर मोक्ष्यसे ॥ ५.५०.८ ॥
જો તને ઇન્દ્રે રાવણના મહેલમાં મોકલ્યો હોય, તો તે સાચું કહે; હે વાનર, તને ભય ન થાઓ, તું મુક્ત થઈશ.
5.50.9
यदि वैश्रवणस्य त्वं यमस्य वरुणस्य च।
चारुरूपमिदं कृत्वा प्रविष्टो नः पुरीमिमाम् ॥ ५.५०.९ ॥
જો તું વૈશ્રવણ (કુબેર), યમ કે વરુણનો દૂત હોય અને આ સુંદર રૂપ ધારણ કરીને આપણી આ નગરીમાં પ્રવેશ્યો હોય,
5.50.10
विष्णुना प्रेषितो वापि दूतो विजयकाङ्क्षिणा।
नहि ते वानरं तेजो रूपमात्रं तु वानरम् ॥ ५.५०.१० ॥
અથવા વિજયની ઇચ્છા રાખતા વિષ્ણુએ મોકલેલો દૂત છે? તારું તેજ વાનરનું નથી; માત્ર રૂપ જ વાનરનું છે.
5.50.11
तत्त्वतः कथयस्वाद्य ततो वानर मोक्ष्यसे।
अनृतं वदतश्चापि दुर्लभं तव जीवितम् ॥ ५.५०.११ ॥
હવે સાચું કહે, હે વાનર, ત્યારે જ તું મુક્ત થઈશ. જૂઠું બોલનારનું જીવન પણ દુર્લભ બને છે.
5.50.12
अथवा यन्निमित्तस्ते प्रवेशो रावणालये।
एवमुक्तो हरिवरस्तदा रक्षोगणेश्वरम् ॥ ५.५०.१२ ॥
અથવા રાવણના મહેલમાં તારા પ્રવેશનું કારણ શું છે? એમ કહેવાતાં વાનરશ્રેષ્ઠ હનુમાને ત્યારે રાક્ષસગણોના સ્વામીને કહ્યું.
5.50.13
अब्रवीन्नास्मि शक्रस्य यमस्य वरुणस्य च।
धनदेन न मे सख्यं विष्णुना नास्मि चोदितः ॥ ५.५०.१३ ॥
હનુમાન બોલ્યા: હું ઇન્દ્રનો, યમનો કે વરુણનો નથી. કુબેર સાથે મારી મિત્રતા નથી, અને વિષ્ણુએ મને મોકલ્યો નથી.
5.50.14
जातिरेव मम त्वेषा वानरोऽहमिहागतः।
दर्शने राक्षसेन्द्रस्य तदिदं दुर्लभं मया ॥ ५.५०.१४ ॥
આ જ મારી જાતિ છે; હું વાનર છું અને અહીં આવ્યો છું. રાક્ષસરાજનું દર્શન મારા માટે આ રીતે દુર્લભ છે.
5.50.15
वनं राक्षसराजस्य दर्शनार्थं विनाशितम्।
ततस्ते राक्षसाः प्राप्ता बलिनो युद्धकाङ्क्षिणः ॥ ५.५०.१५ ॥
રાક્ષસરાજના દર્શન માટે તેનું વન નષ્ટ કરવામાં આવ્યું. ત્યારે યુદ્ધની ઇચ્છા રાખનારા બળવાન રાક્ષસો આવ્યા.
5.50.16
रक्षणार्थं च देहस्य प्रतियुद्धा मया रणे।
अस्त्रपाशैर्न शक्योऽहं बद्धुं देवासुरैरपि ॥ ५.५०.१६ ॥
મારા શરીરની રક્ષા માટે મેં યુદ્ધમાં સામનો કર્યો. અસ્ત્રપાશોથી દેવો અને અસુરો પણ મને બાંધી શકે નહીં.
5.50.17
पितामहादेष वरो ममापि हि समागतः।
राजानं द्रष्टुकामेन मयास्त्रमनुवर्तितम् ॥ ५.५०.१७ ॥
પિતામહ બ્રહ્માથી મને પણ આ વરદાન મળ્યું છે. રાજાને જોવાની ઇચ્છાથી મેં અસ્ત્રને વશ થઈ રીતો સ્વીકાર્યો.
5.50.18
विमुक्तोऽप्यहमस्त्रेण राक्षसैस्त्वभिवेदितः।
केनचिद् रामकार्येण आगतोऽस्मि तवान्तिकम् ॥ ५.५०.१८ ॥
અસ્ત્રથી મુક્ત થયો છતાં રાક્ષસોએ મને (તમારી પાસે) રજૂ કર્યો. રામના કોઈ કાર્ય માટે હું તમારી સમીપે આવ્યો છું.
5.50.19
दूतोऽहमिति विज्ञाय राघवस्यामितौजसः।
श्रूयतामेव वचनं मम पथ्यमिदं प्रभो ॥ ५.५०.१९ ॥
અમિત તેજસ્વી રાઘવ (રામ)નો હું દૂત છું એમ જાણીને, હે પ્રભો, મારું આ હિતકારી વચન સાંભળો.