వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 5.51
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.51.1
तं समीक्ष्य महासत्त्वं सत्त्ववान् हरिसत्तमः।
वाक्यमर्थवदव्यग्रस्तमुवाच दशाननम् ॥ ५.५१.१ ॥
మహాబలుడైన ఆ రావణుడిని చూసి, ధైర్యవంతుడైన వానరోత్తముడు చలించని మనస్సుతో అర్థవంతమైన మాటలను దశముఖునితో అన్నాడు.
5.51.2
अहं सुग्रीवसंदेशादिह प्राप्तस्तवान्तिके।
राक्षसेश हरीशस्त्वां भ्राता कुशलमब्रवीत् ॥ ५.५१.२ ॥
సుగ్రీవుని సందేశంతో నేను నీ సమీపానికి వచ్చాను. రాక్షసేశా, వానరేశుడైన సుగ్రీవుడు, నీ సోదరుడు, నీ క్షేమాన్ని అడిగాడు.
5.51.3
भ्रातुः श्रृणु समादेशं सुग्रीवस्य महात्मनः।
धर्मार्थसहितं वाक्यमिह चामुत्र च क्षमम् ॥ ५.५१.३ ॥
నీ సోదరుడు, మహాత్ముడైన సుగ్రీవుని ఆదేశాన్ని విను. ఇది ధర్మార్థయుక్తమైనది, ఇహపరాలకు తగినది.
5.51.4
राजा दशरथो नाम रथकुञ्जरवाजिमान्।
पितेव बन्धुर्लोकस्य सुरेश्वरसमद्युतिः ॥ ५.५१.४ ॥
రథాలు, ఏనుగులు, గుర్రాలు కలిగిన దశరథుడనే రాజు, లోకానికి తండ్రివంటి బంధువు, దేవేంద్రుని వంటి కాంతిగలవాడు.
5.51.5
ज्येष्ठस्तस्य महाबाहुः पुत्रः प्रियतरः प्रभुः।
पितुर्निदेशान्निष्क्रान्तः प्रविष्टो दण्डकावनम् ॥ ५.५१.५ ॥
ఆయన జ్యేష్ఠ పుత్రుడు, మహాబాహువు, అత్యంత ప్రియుడు, సమర్థుడు, తండ్రి ఆజ్ఞతో బయలుదేరి దండకారణ్యంలో ప్రవేశించాడు.
5.51.6
लक्ष्मणेन सह भ्राता सीतया सह भार्यया।
रामो नाम महातेजा धर्म्यं पन्थानमाश्रितः ॥ ५.५१.६ ॥
లక్ష్మణునితో సోదరునిగా, సీతతో భార్యగా, మహాతేజస్వి అయిన రాముడనే వాడు ధర్మమార్గాన్ని ఆశ్రయించాడు.
5.51.7
तस्य भार्या जनस्थाने भ्रष्टा सीतेति विश्रुता।
वैदेहस्य सुता राज्ञो जनकस्य महात्मनः ॥ ५.५१.७ ॥
జనస్థానంలో కనిపించకుండా పోయిన ఆయన భార్య సీత అనే పేరుతో ప్రసిద్ధురాలు; ఆమె వైదేహ రాజు, మహాత్ముడైన జనకుని కుమార్తె.
5.51.8
मार्गमाणस्तु तां देवीं राजपुत्रः सहानुजः।
ऋष्यमूकमनुप्राप्तः सुग्रीवेण च संगतः ॥ ५.५१.८ ॥
ఆ దేవి సీతను వెతుకుతూ, తమ్ముడితో కలిసి రాజకుమారుడు ఋష్యమూకం చేరి సుగ్రీవుని కలిశాడు.
5.51.9
तस्य तेन प्रतिज्ञातं सीतायाः परिमार्गणम्।
सुग्रीवस्यापि रामेण हरिराज्यं निवेदितुम् ॥ ५.५१.९ ॥
సీత అన్వేషణను ఆయన ప్రతిజ్ఞ చేశాడు; సుగ్రీవునికి వానర రాజ్యాన్ని తిరిగి అప్పగించడానికి రాముడు కూడా ప్రతిజ్ఞ చేశాడు.
5.51.10
ततस्तेन मृधे हत्वा राजपुत्रेण वालिनम्।
सुग्रीवः स्थापितो राज्ये हर्यृक्षाणां गणेश्वरः ॥ ५.५१.१० ॥
అనంతరం రాజకుమారుడు యుద్ధంలో వాలిని వధించి, సుగ్రీవుని రాజ్యంలో స్థాపించాడు; అతడు వానరులకు, ఋక్షులకు అధిపతి అయ్యాడు.
5.51.11
त्वया विज्ञातपूर्वश्च वाली वानरपुङ्गवः।
स तेन निहतः संख्ये शरेणैकेन वानरः ॥ ५.५१.११ ॥
నీకు ముందే తెలిసినవాడే; ఆ వానర శ్రేష్ఠుడు వాలి యుద్ధంలో ఒకే బాణంతో అతనిచే వధించబడ్డాడు.
5.51.12
स सीतामार्गणे व्यग्रः सुग्रीवः सत्यसंगरः।
हरीन् सम्प्रेषयामास दिशः सर्वा हरीश्वरः ॥ ५.५१.१२ ॥
సీతను వెతకడంలో నిమగ్నుడైన, సత్యప్రతిజ్ఞుడైన సుగ్రీవుడు, వానరాధిపతి, అన్ని దిక్కులకు వానరులను పంపాడు.
5.51.13
तां हरीणां सहस्राणि शतानि नियुतानि च।
दिक्षु सर्वासु मार्गन्ते ह्यधश्चोपरि चाम्बरे ॥ ५.५१.१३ ॥
సీతను వెదకడానికి వేలాది, వందలాది, లక్షలాది వానరులు అన్ని దిక్కులలో, క్రింద, పైన, ఆకాశంలో కూడా వెతికారు.
5.51.14
वैनतेयसमाः केचित् केचित् तत्रानिलोपमाः।
असङ्गगतयः शीघ्रा हरिवीरा महाबलाः ॥ ५.५१.१४ ॥
వారిలో కొందరు గరుత్మంతునితో సమానులు, కొందరు వాయువుతో సమానులు; అడ్డులేని గమనం కలవారు, వేగవంతులు, మహాబలవంతులైన వానర వీరులు.
5.51.15
अहं तु हनुमान्नाम मारुतस्यौरसः सुतः।
सीतायास्तु कृते तूर्णं शतयोजनमायतम् ॥ ५.५१.१५ ॥
నేను వాయుదేవుని ఔరస పుత్రుడనైన హనుమంతుడను. సీత కోసం నేను వేగంగా నూరు యోజనాల విస్తారమున్న (సముద్రాన్ని) దాటాను.
5.51.16
समुद्रं लङ्घयित्वैव त्वां दिदृक्षुरिहागतः।
भ्रमता च मया दृष्टा गृहे ते जनकात्मजा ॥ ५.५१.१६ ॥
సముద్రాన్ని దాటి నిన్ను చూడాలనే కోరికతో నేను ఇక్కడికి వచ్చాను. తిరుగుతూ నేను నీ ఇంట్లో జనకుని కుమార్తెను చూశాను.
5.51.17
तद् भवान् दृष्टधर्मार्थस्तपःकृतपरिग्रहः।
परदारान् महाप्राज्ञ नोपरोद्धुं त्वमर्हसि ॥ ५.५१.१७ ॥
కాబట్టి నీవు ధర్మార్థములను తెలిసినవాడవు, తపస్సుతో (శక్తిని) సంపాదించినవాడవు; ఓ మహాప్రాజ్ఞా, పరస్త్రీలను బలవంతంగా అపహరించడం నీకు తగదు.
5.51.18
नहि धर्मविरुद्धेषु बह्वपायेषु कर्मसु।
मूलघातिषु सज्जन्ते बुद्धिमन्तो भवद्विधाः ॥ ५.५१.१८ ॥
ధర్మవిరుద్ధమైన, అనేక అపాయాలతో కూడిన, మూలాన్నే నాశనం చేసే కర్మలలో మీ వంటి బుద్ధిమంతులు నిమగ్నం కారు.
5.51.19
कश्च लक्ष्मणमुक्तानां रामकोपानुवर्तिनाम्।
शराणामग्रतः स्थातुं शक्तो देवासुरेष्वपि ॥ ५.५१.१९ ॥
లక్ష్మణుడు ప్రయోగించి, రాముని కోపాన్ని అనుసరించే బాణాల ముందు దేవతలలోనైనా అసురులలోనైనా ఎవరు నిలబడగలరు?
5.51.20
न चापि त्रिषु लोकेषु राजन् विद्येत कश्चन।
राघवस्य व्यलीकं यः कृत्वा सुखमवाप्नुयात् ॥ ५.५१.२० ॥
రాజా! మూడు లోకాలలోనూ రాఘవునికి అపకారం చేసి సుఖం పొందగలవాడు ఎవడూ లేడు.
5.51.21
तत् त्रिकालहितं वाक्यं धर्म्यमर्थानुयायि च।
मन्यस्व नरदेवाय जानकी प्रतिदीयताम् ॥ ५.५१.२१ ॥
నరదేవా! త్రికాలములకు హితమైన, ధర్మయుక్తమైన, శ్రేయస్సును కలిగించే ఈ మాటను పరిగణించు; జానకిని తిరిగి ఇచ్చివేయి.
5.51.22
दृष्टा हीयं मया देवी लब्धं यदिह दुर्लभम्।
उत्तरं कर्म यच्छेषं निमित्तं तत्र राघवः ॥ ५.५१.२२ ॥
ఈ దేవిని నేను చూశాను; ఇక్కడ దుర్లభమైనది పొందాను. మిగిలిన పనికి కారణం అక్కడ ఉన్న రాఘవుడే.
5.51.23
लक्षितेयं मया सीता तथा शोकपरायणा।
गृहे यां नाभिजानासि पञ्चास्यामिव पन्नगीम् ॥ ५.५१.२३ ॥
శోకంలో మునిగిపోయిన ఈ సీతను నేను గమనించాను; నీ ఇంట్లో ఉన్నప్పటికీ నీవు గుర్తించనిది ఈమే, ఐదు తలల నాగిణిలా ఉంది.
5.51.24
नेयं जरयितुं शक्या सासुरैरमरैरपि।
विषसंस्पृष्टमत्यर्थं भुक्तमन्नमिवौजसा ॥ ५.५१.२४ ॥
ఈమను అసురులు, దేవతలు కూడా జీర్ణం చేయలేరు; విషంతో అత్యధికంగా కలుషితమైన అన్నాన్ని బలవంతంగా తిన్నా జీర్ణం కానట్లు.
5.51.25
तपःसंतापलब्धस्ते सोऽयं धर्मपरिग्रहः।
न स नाशयितुं न्याय्य आत्मप्राणपरिग्रहः ॥ ५.५१.२५ ॥
తపస్సు యొక్క తాపంతో నీవు పొందినదే ఈ ధర్మపరిగ్రహం. తన ప్రాణ పరిగ్రహాన్ని దానిని నాశనం చేయడం న్యాయం కాదు.
5.51.26
अवध्यतां तपोभिर्यां भवान् समनुपश्यति।
आत्मनः सासुरैर्देवैर्हेतुस्तत्राप्ययं महान् ॥ ५.५१.२६ ॥
తపస్సుల ద్వారా నీవు పొందినదని భావించే అవధ్యత్వం — అసురులు, దేవతల నుండి నీకు రక్షణకు ఇక్కడ కూడా ఇదే గొప్ప కారణం.
5.51.27
सुग्रीवो न च देवोऽयं न यक्षो न च राक्षसः।
मानुषो राघवो राजन् सुग्रीवश्च हरीश्वरः।
तस्मात् प्राणपरित्राणं कथं राजन् करिष्यसि ॥ ५.५१.२७ ॥
ఈ సుగ్రీవుడు దేవుడు కాడు, యక్షుడు కాడు, రాక్షసుడు కాడు. రాఘవుడు మానవుడు; సుగ్రీవుడు వానరులకు ప్రభువు. కాబట్టి రాజా, నీ ప్రాణ రక్షణను ఎలా చేసుకుంటావు?
5.51.28
न तु धर्मोपसंहारमधर्मफलसंहितम्।
तदेव फलमन्वेति धर्मश्चाधर्मनाशनः ॥ ५.५१.२८ ॥
కానీ ధర్మాన్ని ఉపసంహరించడం అధర్మ ఫలంతో కూడినది. ఆ ఫలమే వెంటాడుతుంది; ధర్మమో అధర్మాన్ని నాశనం చేస్తుంది.
5.51.29
प्राप्तं धर्मफलं तावद् भवता नात्र संशयः।
फलमस्याप्यधर्मस्य क्षिप्रमेव प्रपत्स्यसे ॥ ५.५१.२९ ॥
ధర్మ ఫలాన్ని నీవు ఇంతవరకు పొందావు; ఇందులో సందేహం లేదు. కానీ ఈ అధర్మ ఫలాన్ని కూడా నీవు త్వరలోనే పొందుతావు.
5.51.30
जनस्थानवधं बुद्ध्वा वालिनश्च वधं तथा।
रामसुग्रीवसख्यं च बुद्ध्यस्व हितमात्मनः ॥ ५.५१.३० ॥
జనస్థాన విధ్వంసాన్ని, వాలి వధను తెలుసుకుని, రామ-సుగ్రీవ మైత్రిని గ్రహించి, నీకు హితమైనదాన్ని అర్థం చేసుకో.
5.51.31
कामं खल्वहमप्येकः सवाजिरथकुञ्जराम्।
लङ्कां नाशयितुं शक्तस्तस्यैष तु न निश्चयः ॥ ५.५१.३१ ॥
నిజమే, నేనొక్కడినే గుర్రాలు, రథాలు, ఏనుగులతో కూడిన లంకను నాశనం చేయగలను; కానీ అది నా నిశ్చయం కాదు.
5.51.32
रामेण हि प्रतिज्ञातं हर्यृक्षगणसंनिधौ।
उत्सादनममित्राणां सीता यैस्तु प्रधर्षिता ॥ ५.५१.३२ ॥
వానరులు, ఋక్షుల సమూహం ముందు రాముడు ప్రతిజ్ఞ చేశాడు: సీతను అవమానించిన శత్రువులను నాశనం చేస్తానని.
5.51.33
अपकुर्वन् हि रामस्य साक्षादपि पुरंदरः।
न सुखं प्राप्नुयादन्यः किं पुनस्त्वद्विधो जनः ॥ ५.५१.३३ ॥
రామునికి అపకారం చేసేవాడు సాక్షాత్తు ఇంద్రుడే అయినా సుఖం పొందలేడు; నీలాంటి సామాన్యుడి గురించి చెప్పేదేముంది.
5.51.34
यां सीतेत्यभिजानासि येयं तिष्ठति ते गृहे।
कालरात्रीति तां विद्धि सर्वलङ्काविनाशिनीम् ॥ ५.५१.३४ ॥
నీవు సీత అని తెలిసిన ఈమె నీ ఇంట్లో ఉంది; ఈమెను కాలరాత్రి అని తెలుసుకో, ఈమె లంక అంతటినీ నాశనం చేస్తుంది.
5.51.35
तदलं कालपाशेन सीताविग्रहरूपिणा।
स्वयं स्कन्धावसक्तेन क्षेममात्मनि चिन्त्यताम् ॥ ५.५१.३५ ॥
కాబట్టి సీత రూపంలో ఉన్న ఈ కాలపాశం చాలు; నీ భుజాన్ని చుట్టుకున్న దీనినుండి నీ క్షేమం గురించి ఆలోచించుకో.
5.51.36
सीतायास्तेजसा दग्धां रामकोपप्रदीपिताम्।
दह्यमानामिमां पश्य पुरीं साट्टप्रतोलिकाम् ॥ ५.५१.३६ ॥
సీత తేజస్సుచే దగ్ధమై, రాముని కోపంతో ప్రజ్వలిస్తూ, మేడలు వీధులతో కూడిన ఈ నగరం కాలుతుండటం చూడు.
5.51.37
स्वानि मित्राणि मन्त्रींश्च ज्ञातीन् भ्रातॄन् सुतान्हितान्।
भोगान् दारांश्च लङ्कां च मा विनाशमुपानय ॥ ५.५१.३७ ॥
నీ మిత్రులను, మంత్రులను, బంధువులను, సోదరులను, పుత్రులను, హితులను, భోగాలను, భార్యలను, లంకను వినాశనానికి గురిచేయకు.
5.51.38
सत्यं राक्षसराजेन्द्र शृणुष्व वचनं मम।
रामदासस्य दूतस्य वानरस्य विशेषतः ॥ ५.५१.३८ ॥
రాక్షసరాజా, సత్యాన్ని వినుము, నా మాటలను వినుము — నేను రాముని దాసుడను, దూతను, ముఖ్యంగా ఒక వానరుడను.
5.51.39
सर्वाल्ँ लोकान् सुसंहृत्य सभूतान् सचराचरान्।
पुनरेव तथा स्रष्टुं शक्तो रामो महायशाः ॥ ५.५१.३९ ॥
మహాయశస్వి అయిన రాముడు అన్ని లోకాలను, ప్రాణులను, చరాచరాలను పూర్తిగా సంహరించి, మళ్ళీ అలాగే సృష్టించగల సమర్థుడు.
5.51.40
देवासुरनरेन्द्रेषु यक्षरक्षोरगेषु च।
विद्याधरेषु नागेषु गन्धर्वेषु मृगेषु च ॥ ५.५१.४० ॥
దేవతలు, అసురులు, మానవ రాజులు, యక్షులు, రాక్షసులు, సర్పాలు, విద్యాధరులు, నాగులు, గంధర్వులు, మృగాలలోనూ.
5.51.41
सिद्धेषु किंनरेन्द्रेषु पतत्त्रिषु च सर्वतः।
सर्वत्र सर्वभूतेषु सर्वकालेषु नास्ति सः ॥ ५.५१.४१ ॥
సిద్ధులు, కిన్నర రాజులు, పక్షులలో, అన్ని దిక్కులలో, ప్రతి స్థానంలో, సమస్త ప్రాణులలో, సర్వకాలాలలో అలాంటివాడు ఎవడూ లేడు.
5.51.42
यो रामं प्रति युध्येत विष्णुतुल्यपराक्रमम्।
सर्वलोकेश्वरस्येह कृत्वा विप्रियमीदृशम्।
रामस्य राजसिंहस्य दुर्लभं तव जीवितम् ॥ ५.५१.४२ ॥
విష్ణువుతో సమానమైన పరాక్రమం గల రాముని ఎదిరించి పోరాడేవాడు, సర్వలోకాధిపతికి ఇలాంటి అప్రియాన్ని చేసి — రాజసింహుడైన రాముని ముందు నీ ప్రాణం దుర్లభమవుతుంది.
5.51.43
देवाश्च दैत्याश्च निशाचरेन्द्र
गन्धर्वविद्याधरनागयक्षाः।
रामस्य लोकत्रयनायकस्य
स्थातुं न शक्ताः समरेषु सर्वे ॥ ५.५१.४३ ॥
ఓ నిశాచరేంద్రా, దేవతలు, దైత్యులు, గంధర్వులు, విద్యాధరులు, నాగులు, యక్షులు — వీరందరూ యుద్ధాలలో మూడు లోకాల నాయకుడైన రాముని ఎదుట నిలవలేరు.
5.51.44
ब्रह्मा स्वयम्भूश्चतुराननो वा
रुद्रस्त्रिनेत्रस्त्रिपुरान्तको वा।
इन्द्रो महेन्द्रः सुरनायको वा
स्थातुं न शक्ता युधि राघवस्य ॥ ५.५१.४४ ॥
స్వయంభువైన నాలుగు ముఖాల బ్రహ్మ అయినా, త్రినేత్రుడు త్రిపురాసుర సంహారకుడైన రుద్రుడైనా, మహేంద్రుడైన ఇంద్రుడు, దేవనాయకుడైనా — యుద్ధంలో రాఘవునికి ఎదురు నిలవలేరు.
5.51.45
स सौष्ठवोपेतमदीनवादिनः
कपेर्निशम्याप्रतिमोऽप्रियं वचः।
दशाननः कोपविवृत्तलोचनः
समादिशत् तस्य वधं महाकपेः ॥ ५.५१.४५ ॥
ఆ మహాకపి యొక్క సౌష్ఠవంతమైన, నిర్భయమైన, అప్రియమైన మాటలు విని, అతుల్యుడైన దశాననుడు కోపంతో కళ్ళు తిప్పుతూ, ఆ మహాకపి వధకు ఆజ్ఞాపించాడు.