വാല്മീകി രാമായണം · സർഗം 5.51
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.51.1
तं समीक्ष्य महासत्त्वं सत्त्ववान् हरिसत्तमः।
वाक्यमर्थवदव्यग्रस्तमुवाच दशाननम् ॥ ५.५१.१ ॥
മഹാബലനായ അവനെ കണ്ട്, ധൈര്യശാലിയായ വാനരോത്തമൻ ചഞ്ചലപ്പെടാതെ അർത്ഥമുള്ള വാക്കുകൾ ദശമുഖനോട് പറഞ്ഞു.
5.51.2
अहं सुग्रीवसंदेशादिह प्राप्तस्तवान्तिके।
राक्षसेश हरीशस्त्वां भ्राता कुशलमब्रवीत् ॥ ५.५१.२ ॥
സുഗ്രീവന്റെ സന്ദേശവുമായി ഞാൻ നിന്റെ സമീപത്ത് എത്തിയിരിക്കുന്നു. രാക്ഷസേശ്വരാ, നിന്റെ സഹോദരനായ വാനരേശ്വരൻ സുഗ്രീവൻ നിന്റെ ക്ഷേമം അന്വേഷിച്ചു.
5.51.3
भ्रातुः श्रृणु समादेशं सुग्रीवस्य महात्मनः।
धर्मार्थसहितं वाक्यमिह चामुत्र च क्षमम् ॥ ५.५१.३ ॥
നിന്റെ സഹോദരനായ മഹാത്മാവായ സുഗ്രീവന്റെ ആജ്ഞ കേൾക്കുക. ധർമ്മവും അർത്ഥവുമുള്ള ഈ വാക്കുകൾ ഇഹത്തിലും പരത്തിലും യോഗ്യമാണ്.
5.51.4
राजा दशरथो नाम रथकुञ्जरवाजिमान्।
पितेव बन्धुर्लोकस्य सुरेश्वरसमद्युतिः ॥ ५.५१.४ ॥
രഥങ്ങളും ആനകളും കുതിരകളും ഉള്ള ദശരഥൻ എന്ന രാജാവ്, ലോകത്തിന്റെ പിതാവുപോലെയുള്ള ബന്ധു; ദേവേന്ദ്രനു തുല്യതേജസ്സുള്ളവൻ.
5.51.5
ज्येष्ठस्तस्य महाबाहुः पुत्रः प्रियतरः प्रभुः।
पितुर्निदेशान्निष्क्रान्तः प्रविष्टो दण्डकावनम् ॥ ५.५१.५ ॥
അദ്ദേഹത്തിന്റെ മൂത്ത പുത്രൻ, മഹാബാഹുവായ, ഏറ്റവും പ്രിയനായ പ്രഭു, പിതാവിന്റെ കല്പനപ്രകാരം പുറപ്പെട്ട് ദണ്ഡകാരണ്യത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.
5.51.6
लक्ष्मणेन सह भ्राता सीतया सह भार्यया।
रामो नाम महातेजा धर्म्यं पन्थानमाश्रितः ॥ ५.५१.६ ॥
ലക്ഷ്മണനോടൊപ്പം സഹോദരനായും സീതയോടൊപ്പം ഭാര്യയായും മഹാതേജസ്വിയായ രാമൻ എന്നവൻ ധർമ്മമാർഗ്ഗം സ്വീകരിച്ചു.
5.51.7
तस्य भार्या जनस्थाने भ्रष्टा सीतेति विश्रुता।
वैदेहस्य सुता राज्ञो जनकस्य महात्मनः ॥ ५.५१.७ ॥
ജനസ്ഥാനത്തിൽവെച്ച് നഷ്ടപ്പെട്ട അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭാര്യ സീത എന്ന് പ്രസിദ്ധയാണ്; വൈദേഹ രാജാവും മഹാത്മാവുമായ ജനകന്റെ പുത്രി.
5.51.8
मार्गमाणस्तु तां देवीं राजपुत्रः सहानुजः।
ऋष्यमूकमनुप्राप्तः सुग्रीवेण च संगतः ॥ ५.५१.८ ॥
ആ ദേവിയായ സീതയെ അന്വേഷിച്ച്, അനുജനോടൊപ്പം രാജകുമാരൻ ഋഷ്യമൂകത്തിലെത്തി സുഗ്രീവനെ കണ്ടു.
5.51.9
तस्य तेन प्रतिज्ञातं सीतायाः परिमार्गणम्।
सुग्रीवस्यापि रामेण हरिराज्यं निवेदितुम् ॥ ५.५१.९ ॥
സീതയെ അന്വേഷിക്കാമെന്ന് അവൻ വാഗ്ദാനം ചെയ്തു; സുഗ്രീവന് വാനരരാജ്യം തിരികെ നൽകാമെന്നും രാമൻ വാഗ്ദാനം ചെയ്തു.
5.51.10
ततस्तेन मृधे हत्वा राजपुत्रेण वालिनम्।
सुग्रीवः स्थापितो राज्ये हर्यृक्षाणां गणेश्वरः ॥ ५.५१.१० ॥
പിന്നീട് രാജകുമാരൻ യുദ്ധത്തിൽ വാലിയെ വധിച്ച് സുഗ്രീവനെ രാജ്യത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു; അവൻ വാനരരുടെയും ഋക്ഷരുടെയും ഗണങ്ങളുടെ നാഥനായി.
5.51.11
त्वया विज्ञातपूर्वश्च वाली वानरपुङ्गवः।
स तेन निहतः संख्ये शरेणैकेन वानरः ॥ ५.५१.११ ॥
നിനക്ക് മുമ്പേ അറിയാവുന്ന വാനരശ്രേഷ്ഠൻ വാലി; യുദ്ധത്തിൽ ഒരേയൊരു അമ്പുകൊണ്ട് അവനാൽ വധിക്കപ്പെട്ടു.
5.51.12
स सीतामार्गणे व्यग्रः सुग्रीवः सत्यसंगरः।
हरीन् सम्प्रेषयामास दिशः सर्वा हरीश्वरः ॥ ५.५१.१२ ॥
സീതയെ അന്വേഷിക്കുന്നതിൽ മുഴുകിയ, സത്യപ്രതിജ്ഞനായ വാനരേശ്വരൻ സുഗ്രീവൻ എല്ലാ ദിക്കുകളിലേക്കും വാനരരെ അയച്ചു.
5.51.13
तां हरीणां सहस्राणि शतानि नियुतानि च।
दिक्षु सर्वासु मार्गन्ते ह्यधश्चोपरि चाम्बरे ॥ ५.५१.१३ ॥
സീതയെ തിരയാൻ ആയിരക്കണക്കിനും നൂറുകണക്കിനും ലക്ഷക്കണക്കിനും വാനരന്മാർ എല്ലാ ദിക്കുകളിലും, താഴെയും മുകളിലും, ആകാശത്തും തിരഞ്ഞു.
5.51.14
वैनतेयसमाः केचित् केचित् तत्रानिलोपमाः।
असङ्गगतयः शीघ्रा हरिवीरा महाबलाः ॥ ५.५१.१४ ॥
അവരിൽ ചിലർ ഗരുഡനു തുല്യരും ചിലർ വായുവിനു തുല്യരുമായിരുന്നു; തടസ്സമില്ലാത്ത ഗതിയുള്ള, വേഗതയേറിയ, മഹാബലശാലികളായ വാനരവീരന്മാർ.
5.51.15
अहं तु हनुमान्नाम मारुतस्यौरसः सुतः।
सीतायास्तु कृते तूर्णं शतयोजनमायतम् ॥ ५.५१.१५ ॥
ഞാൻ മാരുതന്റെ ഔരസപുത്രനായ ഹനുമാൻ എന്ന പേരുള്ളവനാണ്. സീതയ്ക്കുവേണ്ടി ഞാൻ വേഗത്തിൽ നൂറു യോജന വിസ്താരമുള്ള (കടലിനെ) കടന്നു.
5.51.16
समुद्रं लङ्घयित्वैव त्वां दिदृक्षुरिहागतः।
भ्रमता च मया दृष्टा गृहे ते जनकात्मजा ॥ ५.५१.१६ ॥
കടൽ കടന്ന് നിന്നെ കാണാനുള്ള ആഗ്രഹത്തോടെ ഞാൻ ഇവിടെ എത്തി. അലഞ്ഞു നടക്കുമ്പോൾ നിന്റെ വീട്ടിൽ ജനകപുത്രിയെ ഞാൻ കണ്ടു.
5.51.17
तद् भवान् दृष्टधर्मार्थस्तपःकृतपरिग्रहः।
परदारान् महाप्राज्ञ नोपरोद्धुं त्वमर्हसि ॥ ५.५१.१७ ॥
അതിനാൽ അങ്ങ് ധർമ്മവും അർത്ഥവും അറിയുന്നവനും തപസ്സിനാൽ (ശക്തി) നേടിയവനുമാണ്; മഹാപ്രാജ്ഞാ, പരസ്ത്രീകളെ ബലമായി പിടിച്ചുകൊണ്ടുപോകുന്നത് അങ്ങേക്ക് യോജിച്ചതല്ല.
5.51.18
नहि धर्मविरुद्धेषु बह्वपायेषु कर्मसु।
मूलघातिषु सज्जन्ते बुद्धिमन्तो भवद्विधाः ॥ ५.५१.१८ ॥
ധർമ്മവിരുദ്ധവും പല അപായങ്ങൾ നിറഞ്ഞതും മൂലം തന്നെ നശിപ്പിക്കുന്നതുമായ കർമ്മങ്ങളിൽ അങ്ങയെപ്പോലുള്ള ബുദ്ധിമാന്മാർ മുഴുകുകയില്ല.
5.51.19
कश्च लक्ष्मणमुक्तानां रामकोपानुवर्तिनाम्।
शराणामग्रतः स्थातुं शक्तो देवासुरेष्वपि ॥ ५.५१.१९ ॥
ലക്ഷ്മണൻ തൊടുത്തുവിട്ടതും രാമന്റെ കോപത്തെ പിന്തുടരുന്നതുമായ അമ്പുകൾക്കു മുന്നിൽ ദേവന്മാരിലോ അസുരന്മാരിലോ ആർക്കെങ്കിലും നിൽക്കാനാകുമോ?
5.51.20
न चापि त्रिषु लोकेषु राजन् विद्येत कश्चन।
राघवस्य व्यलीकं यः कृत्वा सुखमवाप्नुयात् ॥ ५.५१.२० ॥
രാജാവേ! മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും രാഘവനോട് അപരാധം ചെയ്തിട്ട് സുഖം നേടാൻ കഴിയുന്ന ഒരാളുമില്ല.
5.51.21
तत् त्रिकालहितं वाक्यं धर्म्यमर्थानुयायि च।
मन्यस्व नरदेवाय जानकी प्रतिदीयताम् ॥ ५.५१.२१ ॥
നരദേവാ! മൂന്നു കാലത്തും ഹിതമായ, ധർമ്മാനുസാരിയായ, നന്മയിലേക്കു നയിക്കുന്ന ഈ വാക്ക് പരിഗണിക്കുക; ജാനകിയെ തിരികെ നൽകുക.
5.51.22
दृष्टा हीयं मया देवी लब्धं यदिह दुर्लभम्।
उत्तरं कर्म यच्छेषं निमित्तं तत्र राघवः ॥ ५.५१.२२ ॥
ഈ ദേവിയെ ഞാൻ കണ്ടു; ഇവിടെ ദുർലഭമായതു ഞാൻ നേടി. ശേഷിച്ച കാര്യത്തിന്റെ കാരണം അവിടെയുള്ള രാഘവനാണ്.
5.51.23
लक्षितेयं मया सीता तथा शोकपरायणा।
गृहे यां नाभिजानासि पञ्चास्यामिव पन्नगीम् ॥ ५.५१.२३ ॥
ശോകത്തിൽ മുഴുകിയിരിക്കുന്ന ഈ സീതയെ ഞാൻ കണ്ടു; നിന്റെ വീട്ടിലുണ്ടായിട്ടും നീ തിരിച്ചറിയാത്തവൾ ഇവളാണ്; അഞ്ചു തലയുള്ള നാഗിനിയെപ്പോലെയാണ്.
5.51.24
नेयं जरयितुं शक्या सासुरैरमरैरपि।
विषसंस्पृष्टमत्यर्थं भुक्तमन्नमिवौजसा ॥ ५.५१.२४ ॥
ഇവളെ അസുരന്മാർക്കും ദേവന്മാർക്കും ദഹിപ്പിക്കാനാവില്ല; വിഷം കലർന്ന ഭക്ഷണം ബലമായി കഴിച്ചാലും ദഹിക്കാത്തതുപോലെ.
5.51.25
तपःसंतापलब्धस्ते सोऽयं धर्मपरिग्रहः।
न स नाशयितुं न्याय्य आत्मप्राणपरिग्रहः ॥ ५.५१.२५ ॥
തപസ്സിന്റെ താപത്താൽ നീ നേടിയതാണ് ഈ ധർമ്മപരിഗ്രഹം. സ്വന്തം പ്രാണപരിഗ്രഹത്തെ അത് നശിപ്പിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നത് ന്യായമല്ല.
5.51.26
अवध्यतां तपोभिर्यां भवान् समनुपश्यति।
आत्मनः सासुरैर्देवैर्हेतुस्तत्राप्ययं महान् ॥ ५.५१.२६ ॥
തപസ്സിനാൽ നീ നേടിയതായി കാണുന്ന അവധ്യത — അസുരന്മാരിൽ നിന്നും ദേവന്മാരിൽ നിന്നും നിനക്കുള്ള ആ രക്ഷയ്ക്കും ഇവിടെയും ഇതുതന്നെയാണ് വലിയ കാരണം.
5.51.27
सुग्रीवो न च देवोऽयं न यक्षो न च राक्षसः।
मानुषो राघवो राजन् सुग्रीवश्च हरीश्वरः।
तस्मात् प्राणपरित्राणं कथं राजन् करिष्यसि ॥ ५.५१.२७ ॥
ഈ സുഗ്രീവൻ ദേവനല്ല, യക്ഷനല്ല, രാക്ഷസനുമല്ല. രാഘവൻ മനുഷ്യനാണ്; സുഗ്രീവൻ വാനരരുടെ നാഥനാണ്. അതിനാൽ രാജാവേ, നിന്റെ പ്രാണരക്ഷ എങ്ങനെ ചെയ്യും?
5.51.28
न तु धर्मोपसंहारमधर्मफलसंहितम्।
तदेव फलमन्वेति धर्मश्चाधर्मनाशनः ॥ ५.५१.२८ ॥
എന്നാൽ ധർമ്മത്തിന്റെ സംഹാരം അധർമ്മഫലത്തോടു കൂടിയതാണ്. ആ ഫലം തന്നെയാണ് പിന്തുടരുക; ധർമ്മമോ അധർമ്മത്തെ നശിപ്പിക്കുന്നതാണ്.
5.51.29
प्राप्तं धर्मफलं तावद् भवता नात्र संशयः।
फलमस्याप्यधर्मस्य क्षिप्रमेव प्रपत्स्यसे ॥ ५.५१.२९ ॥
ധർമ്മഫലം നീ ഇതുവരെ നേടിയിട്ടുണ്ട്; അതിൽ സംശയമില്ല. എന്നാൽ ഈ അധർമ്മത്തിന്റെ ഫലവും നീ വേഗം പ്രാപിക്കും.
5.51.30
जनस्थानवधं बुद्ध्वा वालिनश्च वधं तथा।
रामसुग्रीवसख्यं च बुद्ध्यस्व हितमात्मनः ॥ ५.५१.३० ॥
ജനസ്ഥാനത്തിലെ സംഹാരവും വാലിയുടെ വധവും അറിഞ്ഞ്, രാമ-സുഗ്രീവ സഖ്യവും മനസ്സിലാക്കി, നിനക്ക് ഹിതമായത് ബോധ്യപ്പെടുക.
5.51.31
कामं खल्वहमप्येकः सवाजिरथकुञ्जराम्।
लङ्कां नाशयितुं शक्तस्तस्यैष तु न निश्चयः ॥ ५.५१.३१ ॥
സത്യമായും ഞാൻ ഒറ്റയ്ക്കുതന്നെ കുതിര, രഥം, ആന എന്നിവയോടുകൂടിയ ലങ്കയെ നശിപ്പിക്കാൻ കഴിവുള്ളവനാണ്; എന്നാൽ അതല്ല എന്റെ തീരുമാനം.
5.51.32
रामेण हि प्रतिज्ञातं हर्यृक्षगणसंनिधौ।
उत्सादनममित्राणां सीता यैस्तु प्रधर्षिता ॥ ५.५१.३२ ॥
വാനരരുടെയും ഋക്ഷരുടെയും സമൂഹത്തിന്റെ സന്നിധിയിൽ രാമൻ പ്രതിജ്ഞ ചെയ്തിട്ടുണ്ട്: സീതയെ അപമാനിച്ച ശത്രുക്കളെ നശിപ്പിക്കുമെന്ന്.
5.51.33
अपकुर्वन् हि रामस्य साक्षादपि पुरंदरः।
न सुखं प्राप्नुयादन्यः किं पुनस्त्वद्विधो जनः ॥ ५.५१.३३ ॥
രാമനെ ദ്രോഹിക്കുന്നവൻ സാക്ഷാൽ ഇന്ദ്രനായാലും സുഖം നേടില്ല; നിന്നെപ്പോലെയുള്ള മനുഷ്യനെക്കുറിച്ച് പറയേണ്ടതുണ്ടോ.
5.51.34
यां सीतेत्यभिजानासि येयं तिष्ठति ते गृहे।
कालरात्रीति तां विद्धि सर्वलङ्काविनाशिनीम् ॥ ५.५१.३४ ॥
നീ സീത എന്നറിയുന്ന ഇവൾ നിന്റെ വീട്ടിലിരിക്കുന്നു; ഇവളെ കാലരാത്രിയെന്ന് അറിയുക, ഇവൾ മുഴുവൻ ലങ്കയെയും നശിപ്പിക്കുന്നവളാണ്.
5.51.35
तदलं कालपाशेन सीताविग्रहरूपिणा।
स्वयं स्कन्धावसक्तेन क्षेममात्मनि चिन्त्यताम् ॥ ५.५१.३५ ॥
അതിനാൽ സീതയുടെ രൂപത്തിലുള്ള ഈ കാലപാശം മതി; നിന്റെ തോളിൽ പിണഞ്ഞിരിക്കുന്ന ഇതിൽനിന്ന് നിന്റെ ക്ഷേമം ചിന്തിക്കുക.
5.51.36
सीतायास्तेजसा दग्धां रामकोपप्रदीपिताम्।
दह्यमानामिमां पश्य पुरीं साट्टप्रतोलिकाम् ॥ ५.५१.३६ ॥
സീതയുടെ തേജസ്സാൽ ദഹിപ്പിക്കപ്പെട്ടതും രാമന്റെ കോപത്താൽ ജ്വലിക്കുന്നതും മാളികകളും വീഥികളുമുള്ള ഈ നഗരം കത്തുന്നത് നോക്കൂ.
5.51.37
स्वानि मित्राणि मन्त्रींश्च ज्ञातीन् भ्रातॄन् सुतान्हितान्।
भोगान् दारांश्च लङ्कां च मा विनाशमुपानय ॥ ५.५१.३७ ॥
നിന്റെ മിത്രങ്ങളെയും മന്ത്രിമാരെയും ബന്ധുക്കളെയും സഹോദരന്മാരെയും പുത്രന്മാരെയും ഹിതൈഷികളെയും ഭോഗങ്ങളെയും ഭാര്യമാരെയും ലങ്കയെയും നാശത്തിലേക്ക് നയിക്കരുത്.
5.51.38
सत्यं राक्षसराजेन्द्र शृणुष्व वचनं मम।
रामदासस्य दूतस्य वानरस्य विशेषतः ॥ ५.५१.३८ ॥
രാക്ഷസരാജാവേ, സത്യം കേൾക്കുക, എന്റെ വാക്കുകൾ കേൾക്കുക — ഞാൻ രാമദാസനും ദൂതനും വിശേഷിച്ച് ഒരു വാനരനുമാണ്.
5.51.39
सर्वाल्ँ लोकान् सुसंहृत्य सभूतान् सचराचरान्।
पुनरेव तथा स्रष्टुं शक्तो रामो महायशाः ॥ ५.५१.३९ ॥
മഹായശസ്വിയായ രാമൻ എല്ലാ ലോകങ്ങളെയും ജീവികളെയും ചരാചരങ്ങളെയും പൂർണ്ണമായി സംഹരിച്ച്, വീണ്ടും അതുപോലെ സൃഷ്ടിക്കാനും ശക്തനാണ്.
5.51.40
देवासुरनरेन्द्रेषु यक्षरक्षोरगेषु च।
विद्याधरेषु नागेषु गन्धर्वेषु मृगेषु च ॥ ५.५१.४० ॥
ദേവന്മാർ, അസുരന്മാർ, മനുഷ്യരാജാക്കന്മാർ, യക്ഷന്മാർ, രാക്ഷസന്മാർ, സർപ്പങ്ങൾ, വിദ്യാധരന്മാർ, നാഗന്മാർ, ഗന്ധർവന്മാർ, മൃഗങ്ങൾ എന്നിവരിലും.
5.51.41
सिद्धेषु किंनरेन्द्रेषु पतत्त्रिषु च सर्वतः।
सर्वत्र सर्वभूतेषु सर्वकालेषु नास्ति सः ॥ ५.५१.४१ ॥
സിദ്ധന്മാർ, കിന്നര രാജാക്കന്മാർ, പക്ഷികൾ എന്നിവരിലും, എല്ലായിടത്തും, എല്ലാ സ്ഥലങ്ങളിലും, എല്ലാ ജീവികളിലും, എല്ലാ കാലങ്ങളിലും അങ്ങനെയൊരാൾ ഇല്ല.
5.51.42
यो रामं प्रति युध्येत विष्णुतुल्यपराक्रमम्।
सर्वलोकेश्वरस्येह कृत्वा विप्रियमीदृशम्।
रामस्य राजसिंहस्य दुर्लभं तव जीवितम् ॥ ५.५१.४२ ॥
വിഷ്ണുതുല്യ പരാക്രമമുള്ള രാമനോട് യുദ്ധം ചെയ്യുന്നവൻ, സർവലോകേശ്വരന് ഇത്തരം അപ്രിയം ചെയ്തുകൊണ്ട് — രാജസിംഹനായ രാമന്റെ മുമ്പിൽ നിന്റെ ജീവൻ ദുർലഭമാകും.
5.51.43
देवाश्च दैत्याश्च निशाचरेन्द्र
गन्धर्वविद्याधरनागयक्षाः।
रामस्य लोकत्रयनायकस्य
स्थातुं न शक्ताः समरेषु सर्वे ॥ ५.५१.४३ ॥
നിശാചരേന്ദ്രാ, ദേവന്മാരും ദൈത്യന്മാരും ഗന്ധർവന്മാരും വിദ്യാധരന്മാരും നാഗന്മാരും യക്ഷന്മാരും എല്ലാവരും മൂന്നു ലോകങ്ങളുടെ നായകനായ രാമന്റെ മുന്നിൽ യുദ്ധങ്ങളിൽ നിൽക്കാൻ കഴിയാത്തവരാണ്.
5.51.44
ब्रह्मा स्वयम्भूश्चतुराननो वा
रुद्रस्त्रिनेत्रस्त्रिपुरान्तको वा।
इन्द्रो महेन्द्रः सुरनायको वा
स्थातुं न शक्ता युधि राघवस्य ॥ ५.५१.४४ ॥
സ്വയംഭൂവായ നാലുമുഖനായ ബ്രഹ്മാവായാലും, മൂന്നുകണ്ണുള്ള രുദ്രനായാലും, ത്രിപുരാന്തകനായാലും, മഹേന്ദ്രനായ ഇന്ദ്രനായാലും, ദേവനായകനായാലും, യുദ്ധത്തിൽ രാഘവന്റെ മുന്നിൽ നിൽക്കാൻ കഴിയില്ല.
5.51.45
स सौष्ठवोपेतमदीनवादिनः
कपेर्निशम्याप्रतिमोऽप्रियं वचः।
दशाननः कोपविवृत्तलोचनः
समादिशत् तस्य वधं महाकपेः ॥ ५.५१.४५ ॥
ആ മഹാകപിയുടെ സൗഷ്ഠവമുള്ള, നിർഭയമായ, അപ്രിയമായ വാക്കുകൾ കേട്ട് അതുല്യനായ ദശാനനൻ കോപത്താൽ കണ്ണുകൾ മറിച്ചുകൊണ്ട് ആ മഹാകപിയെ വധിക്കാൻ ആജ്ഞാപിച്ചു.