Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 5.52
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.52.1
स तस्य वचनं श्रुत्वा वानरस्य महात्मनः।
आज्ञापयद् वधं तस्य रावणः क्रोधमूर्च्छितः ॥ ५.५२.१ ॥
Al oír las palabras de aquel mono magnánimo, Rāvaṇa, consumido por la ira, ordenó su muerte.
5.52.2
वधे तस्य समाज्ञप्ते रावणेन दुरात्मना।
निवेदितवतो दौत्यं नानुमेने विभीषणः ॥ ५.५२.२ ॥
Cuando el perverso Rāvaṇa ordenó matar a aquel mono que había presentado su mensaje como embajador, Vibhīṣaṇa no lo aprobó.
5.52.3
तं रक्षोऽधिपतिं क्रुद्धं तच्च कार्यमुपस्थितम्।
विदित्वा चिन्तयामास कार्यं कार्यविधौ स्थितः ॥ ५.५२.३ ॥
Comprendiendo la ira del señor de los rākṣasas y el asunto que se había presentado, Vibhīṣaṇa, firme en determinar el curso de acción adecuado, se puso a reflexionar.
5.52.4
निश्चितार्थस्ततः साम्ना पूज्यं शत्रुजिदग्रजम्।
उवाच हितमत्यर्थं वाक्यं वाक्यविशारदः ॥ ५.५२.४ ॥
Entonces, habiendo resuelto su propósito, Vibhīṣaṇa, diestro en el habla, se dirigió con palabras conciliadoras y sumamente beneficiosas al venerado hermano mayor del vencedor de enemigos.
5.52.5
क्षमस्व रोषं त्यज राक्षसेन्द्र
प्रसीद मे वाक्यमिदं शृणुष्व।
वधं न कुर्वन्ति परावरज्ञा
दूतस्य सन्तो वसुधाधिपेन्द्राः ॥ ५.५२.५ ॥
Perdona, oh señor de los rākṣasas, abandona tu ira. Sé benévolo conmigo y escucha estas palabras. Los sabios señores de la tierra, que conocen lo elevado y lo bajo, no matan a un mensajero.
5.52.6
राजन् धर्मविरुद्धं च लोकवृत्तेश्च गर्हितम्।
तव चासदृशं वीर कपेरस्य प्रमापणम् ॥ ५.५२.६ ॥
Oh rey, es contrario al dharma y reprobable según la conducta del mundo; y no te conviene, oh héroe, matar a este mono.
5.52.7
धर्मज्ञश्च कृतज्ञश्च राजधर्मविशारदः।
परावरज्ञो भूतानां त्वमेव परमार्थवित् ॥ ५.५२.७ ॥
Conoces el dharma, eres agradecido y eres experto en los deberes del reinado; solo tú conoces lo elevado y lo bajo entre los seres, y conoces la verdad suprema.
5.52.8
गृह्यन्ते यदि रोषेण त्वादृशोऽपि विचक्षणाः।
ततः शास्त्रविपश्चित्त्वं श्रम एव हि केवलम् ॥ ५.५२.८ ॥
Si incluso sabios como tú son dominados por la ira, entonces el dominio de las escrituras no es más que puro esfuerzo.
5.52.9
तस्मात् प्रसीद शत्रुघ्न राक्षसेन्द्र दुरासद।
युक्तायुक्तं विनिश्चित्य दूतदण्डो विधीयताम् ॥ ५.५२.९ ॥
Por tanto, matador de enemigos, señor de los rākṣasas inaccesible, calma. Habiendo determinado lo justo y lo injusto, que se ordene el castigo del enviado.
5.52.10
विभीषणवचः श्रुत्वा रावणो राक्षसेश्वरः।
कोपेन महताऽऽविष्टो वाक्यमुत्तरमब्रवीत् ॥ ५.५२.१० ॥
Al oír las palabras de Vibhīṣaṇa, Rāvaṇa, señor de los rākṣasas, poseído por gran ira, pronunció esta respuesta.
5.52.11
न पापानां वधे पापं विद्यते शत्रुसूदन।
तस्मादिमं वधिष्यामि वानरं पापकारिणम् ॥ ५.५२.११ ॥
Matador de enemigos, no hay pecado en matar a los malvados. Por tanto mataré a este mono que ha cometido el mal.
5.52.12
अधर्ममूलं बहुदोषयुक्त-
मनार्यजुष्टं वचनं निशम्य।
उवाच वाक्यं परमार्थतत्त्वं
विभीषणो बुद्धिमतां वरिष्ठः ॥ ५.५२.१२ ॥
Habiendo oído aquellas palabras, arraigadas en la injusticia, llenas de muchas faltas y practicadas por los innobles, Vibhīṣaṇa, el primero entre los sabios, pronunció estas palabras que declaran la esencia de la verdad suprema.
5.52.13
प्रसीद लङ्केश्वर राक्षसेन्द्र
धर्मार्थतत्त्वं वचनं शृणुष्व।
दूता न वध्याः समयेषु राजन्
सर्वेषु सर्वत्र वदन्ति सन्तः ॥ ५.५२.१३ ॥
Sé benévolo, señor de Laṅkā, soberano de los rākṣasas; escucha mis palabras, que exponen la verdad del dharma y del provecho. Oh rey, los sabios dicen en todas partes y en todos los casos que los mensajeros no deben ser muertos según las normas.
5.52.14
असंशयं शत्रुरयं प्रवृद्धः
कृतं ह्यनेनाप्रियमप्रमेयम्।
न दूतवध्यां प्रवदन्ति सन्तो
दूतस्य दृष्टा बहवो हि दण्डाः ॥ ५.५२.१४ ॥
Sin duda este enemigo se ha vuelto poderoso, y ha hecho una acción inmensamente ingrata. Sin embargo, los sabios no declaran la muerte de un mensajero; para el mensajero se han prescrito muchos castigos.
5.52.15
वैरूप्यमङ्गेषु कशाभिघातो
मौण्ड्यं तथा लक्षणसंनिपातः।
एतान् हि दूते प्रवदन्ति दण्डान्
वधस्तु दूतस्य न नः श्रुतोऽस्ति ॥ ५.५२.१५ ॥
Desfigurar los miembros, los golpes del látigo, rapar la cabeza y marcar con hierro: estos castigos prescriben los sabios para el mensajero; de la muerte de un mensajero nunca hemos oído.
5.52.16
कथं च धर्मार्थविनीतबुद्धिः
परावरप्रत्ययनिश्चितार्थः।
भवद्विधः कोपवशे हि तिष्ठेत्
कोपं न गच्छन्ति हि सत्त्ववन्तः ॥ ५.५२.१६ ॥
¿Cómo podría alguien como tú, cuya inteligencia está formada en el dharma y el provecho, cuyo juicio está firme por el conocimiento fiable de lo alto y lo bajo, quedar bajo el dominio de la cólera? Los firmes no caen en la cólera.
5.52.17
न धर्मवादे न च लोकवृत्ते
न शास्त्रबुद्धिग्रहणेषु वापि।
विद्येत कश्चित्तव वीर तुल्य-
स्त्वं ह्युत्तमः सर्वसुरासुराणाम् ॥ ५.५२.१७ ॥
Oh héroe, en la discusión del dharma, en la conducta del mundo, o incluso en la comprensión de las escrituras, nadie es tu igual; tú eres en verdad el mejor de todos los dioses y asuras.
5.52.18
पराक्रमोत्साहमनस्विनां च
सुरासुराणामपि दुर्जयेन।
त्वयाप्रमेयेण सुरेन्द्रसङ्घा
जिताश्च युद्धेष्वसकृन्नरेन्द्राः ॥ ५.५२.१८ ॥
Por ti, inconmensurable, invencible incluso para los magnánimos dioses y demonios de valor y ardor, las huestes de los señores de los dioses y los reyes han sido vencidas una y otra vez en batalla.
5.52.19
इत्थंविधस्यामरदैत्यशत्रोः
शूरस्य वीरस्य तवाजितस्य।
कुर्वन्ति वीरा मनसाप्यलीकं
प्राणैर्विमुक्ता न तु भोः पुरा ते ॥ ५.५२.१९ ॥
Contra ti, tal como eres, enemigo de dioses y demonios, valiente, héroe e invencible, aun si los héroes albergaran maldad en sus mentes, habrían perdido la vida mucho antes; oh señor, eso no ha ocurrido.
5.52.20
न चाप्यस्य कपेर्घाते कंचित् पश्याम्यहं गुणम्।
तेष्वयं पात्यतां दण्डो यैरयं प्रेषितः कपिः ॥ ५.५२.२० ॥
No veo mérito alguno en matar a este mono. Que el castigo recaiga sobre quienes lo enviaron.
5.52.21
साधुर्वा यदि वासाधुः परैरेष समर्पितः।
ब्रुवन् परार्थं परवान् न दूतो वधमर्हति ॥ ५.५२.२१ ॥
Sea bueno o malvado, este fue enviado por otros. Un mensajero que habla el propósito de otro y depende de otro no merece la muerte.
5.52.22
अपि चास्मिन् हते नान्यं राजन् पश्यामि खेचरम्।
इह यः पुनरागच्छेत् परं पारं महोदधेः ॥ ५.५२.२२ ॥
Además, oh rey, si lo matan no veo a ningún otro viajero del cielo capaz de cruzar de vuelta el gran océano y regresar aquí.
5.52.23
तस्मान्नास्य वधे यत्नः कार्यः परपुरंजय।
भवान् सेन्द्रेषु देवेषु यत्नमास्थातुमर्हति ॥ ५.५२.२३ ॥
Por tanto, no debe hacerse ningún esfuerzo para matarlo. Oh conquistador de ciudades enemigas, a ti te corresponde emprender tu esfuerzo contra los dioses, junto con Indra.
5.52.24
अस्मिन् विनष्टे नहि भूतमन्यं
पश्यामि यस्तौ नरराजपुत्रौ।
युद्धाय युद्धप्रिय दुर्विनीता-
वुद्योजयेद् वै भवता विरुद्धौ ॥ ५.५२.२४ ॥
Con este destruido, no veo a otro ser que pudiera incitar a esos dos hijos del rey de los hombres, amantes de la batalla y indisciplinados, a la guerra contra vos.
5.52.25
पराक्रमोत्साहमनस्विनां च
सुरासुराणामपि दुर्जयेन।
त्वया मनोनन्दन नैर्ऋतानां
युद्धाय निर्नाशयितुं न युक्तम् ॥ ५.५२.२५ ॥
¡Oh deleite de la mente! Tú, que eres invencible incluso para dioses y demonios, valientes, enérgicos y magnánimos, no conviene que destruyas a los nairṛtas en la batalla.
5.52.26
हिताश्च शूराश्च समाहिताश्च
कुलेषु जाताश्च महागुणेषु।
मनस्विनः शस्त्रभृतां वरिष्ठाः
कोपप्रशस्ताः सुभृताश्च योधाः ॥ ५.५२.२६ ॥
Son bien intencionados, valientes, serenos, nacidos en nobles linajes, dotados de grandes virtudes, de noble ánimo, los primeros entre los portadores de armas, alabados por su ira y guerreros bien mantenidos.
5.52.27
तदेकदेशेन बलस्य तावत्
केचित् तवादेशकृतोऽद्य यान्तु।
तौ राजपुत्रावुपगृह्य मूढौ
परेषु ते भावयितुं प्रभावम् ॥ ५.५२.२७ ॥
Por tanto, a tu mandato, que hoy vayan algunos con una parte del ejército, capturen a esos dos príncipes engañados y muestren tu poder ante los enemigos.
5.52.28
निशाचराणामधिपोऽनुजस्य
विभीषणस्योत्तमवाक्यमिष्टम्।
जग्राह बुद्ध्या सुरलोकशत्रु-
र्महाबलो राक्षसराजमुख्यः ॥ ५.५२.२८ ॥
Rāvaṇa, señor de los nocturnos, enemigo del mundo de los dioses, poderoso, el primero de los reyes rākṣasa, aceptó con juicio las excelentes y agradables palabras de su hermano menor Vibhīṣaṇa.