ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 5.52
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.52.1
स तस्य वचनं श्रुत्वा वानरस्य महात्मनः।
आज्ञापयद् वधं तस्य रावणः क्रोधमूर्च्छितः ॥ ५.५२.१ ॥
ಆ ಮಹಾತ್ಮ ವಾನರನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ, ಕೋಪದಿಂದ ಮೂರ್ಛಿತನಾದ ರಾವಣನು ಅವನನ್ನು ವಧಿಸಲು ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದನು.
5.52.2
वधे तस्य समाज्ञप्ते रावणेन दुरात्मना।
निवेदितवतो दौत्यं नानुमेने विभीषणः ॥ ५.५२.२ ॥
ದೂತನಾಗಿ ಸಂದೇಶ ಹೇಳಿದ ಆ ವಾನರನನ್ನು ವಧಿಸಲು ದುರಾತ್ಮ ರಾವಣನು ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದಾಗ, ವಿಭೀಷಣನು ಅದನ್ನು ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ.
5.52.3
तं रक्षोऽधिपतिं क्रुद्धं तच्च कार्यमुपस्थितम्।
विदित्वा चिन्तयामास कार्यं कार्यविधौ स्थितः ॥ ५.५२.३ ॥
ಕೋಪಗೊಂಡ ಆ ರಾಕ್ಷಸಾಧಿಪತಿಯನ್ನೂ, ಎದುರಾದ ಆ ಸಂದರ್ಭವನ್ನೂ ಅರಿತ ವಿಭೀಷಣನು, ಕರ್ತವ್ಯ ನಿರ್ಧಾರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿ ಯೋಚಿಸಿದನು.
5.52.4
निश्चितार्थस्ततः साम्ना पूज्यं शत्रुजिदग्रजम्।
उवाच हितमत्यर्थं वाक्यं वाक्यविशारदः ॥ ५.५२.४ ॥
ನಂತರ ನಿರ್ಧರಿಸಿದ, ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನಾದ ವಿಭೀಷಣನು, ಶತ್ರುಜಿತ್‌ನ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರನಾದ ಪೂಜ್ಯ ರಾವಣನೊಡನೆ ಸಾಮ ಮಾತಿನಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಹಿತಕರವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನಾಡಿದನು.
5.52.5
क्षमस्व रोषं त्यज राक्षसेन्द्र
प्रसीद मे वाक्यमिदं शृणुष्व।
वधं न कुर्वन्ति परावरज्ञा
दूतस्य सन्तो वसुधाधिपेन्द्राः ॥ ५.५२.५ ॥
ರಾಕ್ಷಸೇಂದ್ರನೇ, ಕ್ಷಮಿಸು, ಕೋಪವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸು. ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿ ಈ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳು. ಶ್ರೇಷ್ಠ ತಿಳಿವಳಿಕೆಯುಳ್ಳ ಸಜ್ಜನ ಭೂಪತಿಗಳು ದೂತನನ್ನು ವಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
5.52.6
राजन् धर्मविरुद्धं च लोकवृत्तेश्च गर्हितम्।
तव चासदृशं वीर कपेरस्य प्रमापणम् ॥ ५.५२.६ ॥
ರಾಜನೇ, ಇದು ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ, ಲೋಕಾಚಾರಕ್ಕೂ ನಿಂದನಾರ್ಹ. ವೀರನೇ, ಈ ವಾನರನನ್ನು ವಧಿಸುವುದು ನಿನಗೆ ತಕ್ಕುದಲ್ಲ.
5.52.7
धर्मज्ञश्च कृतज्ञश्च राजधर्मविशारदः।
परावरज्ञो भूतानां त्वमेव परमार्थवित् ॥ ५.५२.७ ॥
ನೀನು ಧರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿದವನು, ಕೃತಜ್ಞನು, ರಾಜಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನು; ಜೀವಿಗಳ ಉನ್ನತ ಮತ್ತು ಕೀಳನ್ನು ತಿಳಿದವನು, ಪರಮಾರ್ಥವನ್ನು ತಿಳಿದವನು ನೀನೇ.
5.52.8
गृह्यन्ते यदि रोषेण त्वादृशोऽपि विचक्षणाः।
ततः शास्त्रविपश्चित्त्वं श्रम एव हि केवलम् ॥ ५.५२.८ ॥
ನಿನ್ನಂತಹ ವಿವೇಕಿಗಳೂ ಕೋಪದಿಂದ ಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟರೆ, ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞಾನವು ಕೇವಲ ಶ್ರಮವೇ ಆಗುತ್ತದೆ.
5.52.9
तस्मात् प्रसीद शत्रुघ्न राक्षसेन्द्र दुरासद।
युक्तायुक्तं विनिश्चित्य दूतदण्डो विधीयताम् ॥ ५.५२.९ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವವನೇ, ದುರ್ಜಯನಾದ ರಾಕ್ಷಸೇಂದ್ರನೇ, ಪ್ರಸನ್ನನಾಗು. ಯುಕ್ತಾಯುಕ್ತಗಳನ್ನು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿ ದೂತನಿಗೆ ದಂಡವನ್ನು ವಿಧಿಸು.
5.52.10
विभीषणवचः श्रुत्वा रावणो राक्षसेश्वरः।
कोपेन महताऽऽविष्टो वाक्यमुत्तरमब्रवीत् ॥ ५.५२.१० ॥
ವಿಭೀಷಣನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ರಾಕ್ಷಸೇಶ್ವರ ರಾವಣನು ಮಹಾ ಕೋಪದಿಂದ ತುಂಬಿ ಉತ್ತರವಾಗಿ ಹೀಗೆ ನುಡಿದನು.
5.52.11
न पापानां वधे पापं विद्यते शत्रुसूदन।
तस्मादिमं वधिष्यामि वानरं पापकारिणम् ॥ ५.५२.११ ॥
ಶತ್ರುಸೂದನನೇ, ಪಾಪಿಗಳ ವಧೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಪವಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಪಾಪಕಾರಿ ವಾನರನನ್ನು ನಾನು ವಧಿಸುತ್ತೇನೆ.
5.52.12
अधर्ममूलं बहुदोषयुक्त-
मनार्यजुष्टं वचनं निशम्य।
उवाच वाक्यं परमार्थतत्त्वं
विभीषणो बुद्धिमतां वरिष्ठः ॥ ५.५२.१२ ॥
ಅಧರ್ಮವೇ ಮೂಲವಾದ, ಅನೇಕ ದೋಷಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಅನಾರ್ಯರಿಂದ ಸೇವಿತವಾದ ಆ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ, ಬುದ್ಧಿವಂತರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ವಿಭೀಷಣನು ಪರಮಾರ್ಥತತ್ತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ನುಡಿದನು.
5.52.13
प्रसीद लङ्केश्वर राक्षसेन्द्र
धर्मार्थतत्त्वं वचनं शृणुष्व।
दूता न वध्याः समयेषु राजन्
सर्वेषु सर्वत्र वदन्ति सन्तः ॥ ५.५२.१३ ॥
ಲಂಕೇಶ್ವರ, ರಾಕ್ಷಸೇಂದ್ರ, ಪ್ರಸನ್ನನಾಗು; ಧರ್ಮಾರ್ಥದ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಹೇಳುವ ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳು. ಓ ರಾಜನೇ, ನಿಯಮಗಳಲ್ಲಿ ದೂತರನ್ನು ವಧಿಸಬಾರದು ಎಂದು ಸಜ್ಜನರು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
5.52.14
असंशयं शत्रुरयं प्रवृद्धः
कृतं ह्यनेनाप्रियमप्रमेयम्।
न दूतवध्यां प्रवदन्ति सन्तो
दूतस्य दृष्टा बहवो हि दण्डाः ॥ ५.५२.१४ ॥
ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ, ಈ ಶತ್ರು ಬಲಶಾಲಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ; ಇವನು ಅಪಾರ ಅಪ್ರಿಯ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ. ಆದರೂ ಸಜ್ಜನರು ದೂತನ ವಧೆಯನ್ನು ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ; ದೂತನಿಗೆ ಅನೇಕ ದಂಡಗಳು ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.
5.52.15
वैरूप्यमङ्गेषु कशाभिघातो
मौण्ड्यं तथा लक्षणसंनिपातः।
एतान् हि दूते प्रवदन्ति दण्डान्
वधस्तु दूतस्य न नः श्रुतोऽस्ति ॥ ५.५२.१५ ॥
ಅಂಗಗಳನ್ನು ವಿರೂಪಗೊಳಿಸುವುದು, ಚಾಟಿಯಿಂದ ಹೊಡೆಯುವುದು, ತಲೆ ಬೋಳಿಸುವುದು, ಗುರುತು ಹಾಕುವುದು—ಇವೇ ದೂತನಿಗೆ ದಂಡಗಳೆಂದು ಸಜ್ಜನರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ದೂತನ ವಧೆಯನ್ನು ನಾವು ಕೇಳಿಲ್ಲ.
5.52.16
कथं च धर्मार्थविनीतबुद्धिः
परावरप्रत्ययनिश्चितार्थः।
भवद्विधः कोपवशे हि तिष्ठेत्
कोपं न गच्छन्ति हि सत्त्ववन्तः ॥ ५.५२.१६ ॥
ಧರ್ಮಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳ, ಉನ್ನತ-ಕನಿಷ್ಠದ ವಿಶ್ವಸನೀಯ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ನಿಶ್ಚಯಿಸುವ ನಿನ್ನಂಥವನು ಕೋಪದ ವಶದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಇರಬಲ್ಲನು? ಸಾತ್ತ್ವಿಕರು ಕೋಪವನ್ನು ಹೊಂದುವುದಿಲ್ಲ.
5.52.17
न धर्मवादे न च लोकवृत्ते
न शास्त्रबुद्धिग्रहणेषु वापि।
विद्येत कश्चित्तव वीर तुल्य-
स्त्वं ह्युत्तमः सर्वसुरासुराणाम् ॥ ५.५२.१७ ॥
ವೀರನೇ, ಧರ್ಮ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ, ಲೋಕ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ, ಶಾಸ್ತ್ರ ಜ್ಞಾನ ಗ್ರಹಿಸುವುದರಲ್ಲಿಯೂ ನಿನಗೆ ಸಮನಾದವರು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ; ನೀನೇ ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಸುರರಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮನು.
5.52.18
पराक्रमोत्साहमनस्विनां च
सुरासुराणामपि दुर्जयेन।
त्वयाप्रमेयेण सुरेन्द्रसङ्घा
जिताश्च युद्धेष्वसकृन्नरेन्द्राः ॥ ५.५२.१८ ॥
ಪರಾಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಉತ್ಸಾಹವುಳ್ಳ ಮನಸ್ವಿಗಳಾದ ಸುರಾಸುರರಿಗೂ ಜಯಿಸಲಾಗದ, ಅಳತೆಗೆ ಮೀರಿದ ನಿನ್ನಿಂದ ದೇವೇಂದ್ರರ ಸಮೂಹಗಳೂ ರಾಜರೂ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಪದೇ ಪದೇ ಜಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
5.52.19
इत्थंविधस्यामरदैत्यशत्रोः
शूरस्य वीरस्य तवाजितस्य।
कुर्वन्ति वीरा मनसाप्यलीकं
प्राणैर्विमुक्ता न तु भोः पुरा ते ॥ ५.५२.१९ ॥
ಇಂಥವನಾದ, ದೇವದೈತ್ಯರ ಶತ್ರುವಾದ, ಶೂರನಾದ, ವೀರನಾದ, ಅಜೇಯನಾದ ನಿನ್ನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ವೀರರು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೂ ದ್ರೋಹ ಬಗೆದರೆ, ಅವರು ಪ್ರಾಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿರುತ್ತಿದ್ದರು; ಓ ಸ್ವಾಮಿ, ಹಿಂದೆಯೇ ಹಾಗಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು.
5.52.20
न चाप्यस्य कपेर्घाते कंचित् पश्याम्यहं गुणम्।
तेष्वयं पात्यतां दण्डो यैरयं प्रेषितः कपिः ॥ ५.५२.२० ॥
ಈ ಕಪಿಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವುದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಗುಣವನ್ನೂ ನಾನು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಕಪಿಯನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದವರ ಮೇಲೆಯೇ ಈ ದಂಡ ವಿಧಿಸಲಿ.
5.52.21
साधुर्वा यदि वासाधुः परैरेष समर्पितः।
ब्रुवन् परार्थं परवान् न दूतो वधमर्हति ॥ ५.५२.२१ ॥
ಇವನು ಒಳ್ಳೆಯವನಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಕೆಟ್ಟವನಾಗಲಿ, ಇತರರಿಂದ ಕಳುಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನು. ಇತರರ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ನುಡಿಯುವ, ಇತರರ ಅಧೀನನಾದ ದೂತನು ವಧೆಗೆ ಅರ್ಹನಲ್ಲ.
5.52.22
अपि चास्मिन् हते नान्यं राजन् पश्यामि खेचरम्।
इह यः पुनरागच्छेत् परं पारं महोदधेः ॥ ५.५२.२२ ॥
ಅರಸನೇ, ಇವನನ್ನು ಕೊಂದರೆ, ಈ ಮಹಾಸಾಗರದ ಆಚೆಯ ತೀರದಿಂದ ಮತ್ತೆ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬರಬಲ್ಲ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಆಕಾಶಚಾರಿಯನ್ನು ನಾನು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.
5.52.23
तस्मान्नास्य वधे यत्नः कार्यः परपुरंजय।
भवान् सेन्द्रेषु देवेषु यत्नमास्थातुमर्हति ॥ ५.५२.२३ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ಇವನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಬಾರದು. ಶತ್ರುನಗರಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದವನೇ, ಇಂದ್ರನೊಡನೆ ಇರುವ ದೇವತೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುವುದೇ ನಿನಗೆ ಯೋಗ್ಯ.
5.52.24
अस्मिन् विनष्टे नहि भूतमन्यं
पश्यामि यस्तौ नरराजपुत्रौ।
युद्धाय युद्धप्रिय दुर्विनीता-
वुद्योजयेद् वै भवता विरुद्धौ ॥ ५.५२.२४ ॥
ಇವನು ನಾಶವಾದ ಮೇಲೆ, ಯುದ್ಧಪ್ರಿಯರಾದ ಆ ಇಬ್ಬರು ನರರಾಜಕುಮಾರರನ್ನು ನಿಮ್ಮ ವಿರುದ್ಧ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಬಲ್ಲ ಇನ್ನೊಬ್ಬನನ್ನು ನಾನು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.
5.52.25
पराक्रमोत्साहमनस्विनां च
सुरासुराणामपि दुर्जयेन।
त्वया मनोनन्दन नैर्ऋतानां
युद्धाय निर्नाशयितुं न युक्तम् ॥ ५.५२.२५ ॥
ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಆನಂದ ನೀಡುವವನೇ, ಪರಾಕ್ರಮ, ಉತ್ಸಾಹ, ಮನೋಬಲವುಳ್ಳ ದೇವ-ಅಸುರರಿಗೂ ಜಯಿಸಲಾಗದ ನೀನು, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನೈರ್ಋತರನ್ನು ನಿರ್ನಾಮ ಮಾಡುವುದು ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ.
5.52.26
हिताश्च शूराश्च समाहिताश्च
कुलेषु जाताश्च महागुणेषु।
मनस्विनः शस्त्रभृतां वरिष्ठाः
कोपप्रशस्ताः सुभृताश्च योधाः ॥ ५.५२.२६ ॥
ಅವರು ಹಿತೈಷಿಗಳು, ಶೂರರು, ಏಕಾಗ್ರಚಿತ್ತರು, ಉತ್ತಮ ಕುಲಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವರು, ಮಹಾ ಗುಣವಂತರು, ಮನಸ್ವಿಗಳು, ಶಸ್ತ್ರಧಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರು, ಕೋಪದಲ್ಲಿ ಹೊಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾದವರು, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಪೋಷಿತ ಯೋಧರು.
5.52.27
तदेकदेशेन बलस्य तावत्
केचित् तवादेशकृतोऽद्य यान्तु।
तौ राजपुत्रावुपगृह्य मूढौ
परेषु ते भावयितुं प्रभावम् ॥ ५.५२.२७ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ, ನಿಮ್ಮ ಆಜ್ಞೆಯಂತೆ ಸೇನೆಯ ಒಂದು ಭಾಗದೊಂದಿಗೆ ಕೆಲವರು ಇಂದೇ ಹೊರಡಲಿ; ಆ ಮೂಢ ರಾಜಕುಮಾರರಿಬ್ಬರನ್ನೂ ಹಿಡಿದು ಶತ್ರುಗಳ ಮುಂದೆ ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ತೋರಿಸಲಿ.
5.52.28
निशाचराणामधिपोऽनुजस्य
विभीषणस्योत्तमवाक्यमिष्टम्।
जग्राह बुद्ध्या सुरलोकशत्रु-
र्महाबलो राक्षसराजमुख्यः ॥ ५.५२.२८ ॥
ರಾಕ್ಷಸರ ಒಡೆಯ, ದೇವಲೋಕದ ಶತ್ರು, ಮಹಾಬಲಶಾಲಿ, ರಾಕ್ಷಸರಾಜರಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನನಾದ ರಾವಣನು, ತಮ್ಮ ವಿಭೀಷಣನ ಉತ್ತಮ ಮತ್ತು ಪ್ರಿಯ ಮಾತನ್ನು ಬುದ್ಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು.