వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 5.53
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.53.1
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा दशग्रीवो महात्मनः।
देशकालहितं वाक्यं भ्रातुरुत्तरमब्रवीत् ॥ ५.५३.१ ॥
మహాత్ముడైన అతని ఆ మాటను విని దశగ్రీవుడు (రావణుడు) దేశకాలాలకు హితమైన మాటను తన సోదరునికి ప్రత్యుత్తరంగా పలికాడు.
5.53.2
सम्यगुक्तं हि भवता दूतवध्या विगर्हिता।
अवश्यं तु वधायान्यः क्रियतामस्य निग्रहः ॥ ५.५३.२ ॥
దూతను వధించడం నిందార్హమని నీవు సరిగ్గానే చెప్పావు; అయినా వీనిని తప్పక శిక్షించాలి, కాబట్టి వధ కాకుండా వేరే శిక్ష వీనికి విధించాలి.
5.53.3
कपीनां किल लाङ्गूलमिष्टं भवति भूषणम्।
तदस्य दीप्यतां शीघ्रं तेन दग्धेन गच्छतु ॥ ५.५३.३ ॥
కోతులకు తమ తోక ఇష్టమైన అలంకారం; కాబట్టి వీని తోకను వెంటనే తగలబెట్టండి, కాలిన తోకతో వీడు వెళ్ళనీ.
5.53.4
ततः पश्यन्त्वमुं दीनमङ्गवैरूप्यकर्शितम्।
सुमित्रज्ञातयः सर्वे बान्धवाः ससुहृज्जनाः ॥ ५.५३.४ ॥
అప్పుడు అవయవాల వికృతితో కృశించి దీనంగా ఉన్న వీనిని మిత్రులు, బంధువులు, సమస్త సుహృజ్జనులు చూడనీ.
5.53.5
आज्ञापयद् राक्षसेन्द्रः पुरं सर्वं सचत्वरम्।
लाङ्गूलेन प्रदीप्तेन रक्षोभिः परिणीयताम् ॥ ५.५३.५ ॥
రాక్షసేంద్రుడు ఆజ్ఞాపించాడు: కూడళ్లతో సహా నగరమంతటా, మండుతున్న తోకతో వీడిని రాక్షసులు తిప్పుతూ తీసుకెళ్లాలి.
5.53.6
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा राक्षसाः कोपकर्कशाः।
वेष्टन्ते तस्य लाङ्गूलं जीर्णैः कार्पासिकैः पटैः ॥ ५.५३.६ ॥
అతని ఆ ఆజ్ఞను విని, కోపంతో కఠినులైన రాక్షసులు అతని తోకను పాత పత్తి వస్త్రాలతో చుట్టారు.
5.53.7
संवेष्ट्यमाने लाङ्गूले व्यवर्धत महाकपिः।
शुष्कमिन्धनमासाद्य वनेष्विव हुताशनम् ॥ ५.५३.७ ॥
తోక చుట్టబడగా ఆ మహాకపి అడవులలో ఎండిన కట్టెను పొందిన అగ్నిలా పెరిగిపోయాడు.
5.53.8
तैलेन परिषिच्याथ तेऽग्निं तत्रोपपादयन्।
लाङ्गूलेन प्रदीप्तेन राक्षसांस्तानताडयत् ॥ ५.५३.८ ॥
తరువాత వారు నూనెతో తడిపి అక్కడ అగ్ని రాజేశారు; మండుతున్న తోకతో ఆయన ఆ రాక్షసులను కొట్టాడు.
5.53.9
रोषामर्षपरीतात्मा बालसूर्यसमाननः।
स भूयः संगतैः क्रूरै राक्षसैर्हरिपुङ्गवः ॥ ५.५३.९ ॥
కోపం, అసహనంతో నిండిన మనసుతో, బాలసూర్యుని వంటి ముఖంతో ఉన్న ఆ కపిశ్రేష్ఠుడు మళ్లీ కూడిన క్రూర రాక్షసుల మధ్య నిలిచాడు.
5.53.10
सहस्त्रीबालवृद्धाश्च जग्मुः प्रीतिं निशाचराः।
निबद्धः कृतवान् वीरस्तत्कालसदृशीं मतिम् ॥ ५.५३.१० ॥
స్త్రీలు, బాలురు, వృద్ధులైన ఆ నిశాచరులు ఆనందించారు; బంధించబడినప్పటికీ ఆ వీరుడు ఆ సమయానికి తగిన బుద్ధిని అనుసరించాడు.
5.53.11
कामं खलु न मे शक्ता निबद्धस्यापि राक्षसाः।
छित्त्वा पाशान् समुत्पत्य हन्यामहमिमान् पुनः ॥ ५.५३.११ ॥
రాక్షసులారా, మీరు నన్ను బంధించినా నిజంగా నన్ను అదుపు చేయలేరు; పాశాలను తెంపి పైకి దూకి నేను వీరిని మళ్లీ చంపగలను.
5.53.12
यदि भर्तृहितार्थाय चरन्तं भर्तृशासनात्।
निबध्नन्ते दुरात्मानो न तु मे निष्कृतिः कृता ॥ ५.५३.१२ ॥
యజమాని మేలు కోసం, యజమాని ఆజ్ఞతో తిరుగుతున్న నన్ను దుష్టులు బంధిస్తే, అది నాకు ప్రతీకారం చేయలేదు.
5.53.13
सर्वेषामेव पर्याप्तो राक्षसानामहं युधि।
किं तु रामस्य प्रीत्यर्थं विषहिष्येऽहमीदृशम् ॥ ५.५३.१३ ॥
యుద్ధంలో రాక్షసులందరినీ ఎదుర్కోవడానికి నేను సమర్థుడను; అయినా రాముని ప్రీతికోసం ఇటువంటి బాధను నేను సహిస్తాను.
5.53.14
लङ्का चारयितव्या मे पुनरेव भवेदिति।
रात्रौ नहि सुदृष्टा मे दुर्गकर्मविधानतः ॥ ५.५३.१४ ॥
లంకను నేను మరలా తిరిగి చూడాలి; కోట రక్షణ ఏర్పాట్ల కారణంగా రాత్రివేళ నేను దానిని బాగా చూడలేకపోయాను.
5.53.15
अवश्यमेव द्रष्टव्या मया लङ्का निशाक्षये।
कामं बध्नन्तु मे भूयः पुच्छस्योद्दीपनेन च ॥ ५.५३.१५ ॥
రాత్రి ముగిసేలోపు నేను లంకను తప్పక చూడాలి; వారు ఇష్టమైతే మళ్ళీ నన్ను బంధించనీ, నా తోకకు నిప్పు పెట్టనీ.
5.53.16
पीडां कुर्वन्ति रक्षांसि न मेऽस्ति मनसः श्रमः।
ततस्ते संवृताकारं सत्त्ववन्तं महाकपिम् ॥ ५.५३.१६ ॥
రాక్షసులు నాకు బాధ కలిగిస్తున్నారు; అయినా నా మనసుకు వ్యథ లేదు. అప్పుడు వారు తన రూపాన్ని దాచుకున్న, బలవంతుడైన ఆ మహాకపిని (పట్టుకున్నారు).
5.53.17
परिगृह्य ययुर्हृष्टा राक्षसाः कपिकुञ्जरम्।
शङ्खभेरीनिनादैश्च घोषयन्तः स्वकर्मभिः ॥ ५.५३.१७ ॥
సంతోషించిన రాక్షసులు ఆ కపికుంజరుని (వానరశ్రేష్ఠుని) పట్టుకుని, శంఖ భేరీ ధ్వనులతో తమ కార్యాన్ని చాటుతూ వెళ్ళారు.
5.53.18
राक्षसाः क्रूरकर्माणश्चारयन्ति स्म तां पुरीम्।
अन्वीयमानो रक्षोभिर्ययौ सुखमिरंदमः ॥ ५.५३.१८ ॥
క్రూరకర్మలు చేసే రాక్షసులు ఆ పురంలో అతన్ని తిప్పి చూపించారు. రాక్షసులచే అనుసరించబడిన, శత్రువులను అణచే అతడు సుఖంగా నడిచాడు.
5.53.19
हनूमांश्चारयामास राक्षसानां महापुरीम्।
अथापश्यद् विमानानि विचित्राणि महाकपिः ॥ ५.५३.१९ ॥
మహాకపి హనుమంతుడు రాక్షసుల ఆ మహానగరంలో తిరుగుతూ విచిత్రమైన విమానాలను చూశాడు.
5.53.20
संवृतान् भूमिभागांश्च सुविभक्तांश्च चत्वरान्।
रथ्याश्च गृहसम्बाधाः कपिः शृङ्गाटकानि च ॥ ५.५३.२० ॥
కపి రక్షితమైన భూభాగాలను, చక్కగా విభజించిన కూడళ్లను, ఇళ్లతో నిండిన వీధులను, త్రికూడలులను చూశాడు.
5.53.21
तथा रथ्योपरथ्याश्च तथैव च गृहान्तरान्।
चत्वरेषु चतुष्केषु राजमार्गे तथैव च ॥ ५.५३.२१ ॥
అలాగే ప్రధాన వీధులను, ఉపవీధులను, ఇళ్ల మధ్య ఖాళీ స్థలాలను, కూడళ్లలో, నాలుగు దారుల కూడళ్లలో, రాజమార్గంలో కూడా చూశాడు.
5.53.22
घोषयन्ति कपिं सर्वे चार इत्येव राक्षसाः।
स्त्रीबालवृद्धा निर्जग्मुस्तत्र तत्र कुतूहलात् ॥ ५.५३.२२ ॥
రాక్షసులంతా 'ఇతడు గూఢచారి' అని కపిని ప్రకటించారు; స్త్రీలు, బాలురు, వృద్ధులు కుతూహలంతో అక్కడక్కడ బయటకు వచ్చారు.
5.53.23
तं प्रदीपितलाङ्गूलं हनूमन्तं दिदृक्षवः।
दीप्यमाने ततस्तस्य लाङ्गूलाग्रे हनूमतः ॥ ५.५३.२३ ॥
తోకకు నిప్పు పెట్టబడిన ఆ హనుమంతుని చూడగోరినవారు, అప్పుడు హనుమంతుని తోక కొనపై మండుతున్న అగ్నితో,
5.53.24
राक्षस्यस्ता विरूपाक्ष्यः शंसुर्देव्यास्तदप्रियम्।
यस्त्वया कृतसंवादः सीते ताम्रमुखः कपिः ॥ ५.५३.२४ ॥
ఆ వికృతాక్షులైన రాక్షసీ స్త్రీలు దేవికి ఆ అప్రియమైన వార్తను తెలిపారు: 'సీతా, నీతో సంభాషించిన ఆ ఎర్రముఖ కపి—'
5.53.25
लाङ्गूलेन प्रदीप्तेन स एष परिणीयते।
श्रुत्वा तद् वचनं क्रूरमात्मापहरणोपमम् ॥ ५.५३.२५ ॥
మండుతున్న తోకతో ఇతడే తిప్పుతూ తీసుకెళ్లబడుతున్నాడు. తనకే వినాశం తెచ్చే ఆ క్రూర మాటను విని,
5.53.26
वैदेही शोकसंतप्ता हुताशनमुपागमत्।
मङ्गलाभिमुखी तस्य सा तदासीन्महाकपेः ॥ ५.५३.२६ ॥
శోకంతో తపిస్తున్న వైదేహి అగ్ని దగ్గరకు వెళ్ళింది. ఆ మహాకపి శుభానికై అప్పుడు ఆమె మనసు మళ్ళింది.
5.53.27
उपतस्थे विशालाक्षी प्रयता हव्यवाहनम्।
यद्यस्ति पतिशुश्रूषा यद्यस्ति चरितं तपः।
यदि वा त्वेकपत्नीत्वं शीतो भव हनूमतः ॥ ५.५३.२७ ॥
విశాలనేత్రి అయిన ఆమె నియమంతో హవ్యవాహనుడైన అగ్నిని సమీపించి నిలిచింది. పతిసేవ నాలో ఉంటే, నడవడిలో తపస్సు ఉంటే, లేదా ఏకపత్నీవ్రతం ఉంటే, హనుమంతునికి చల్లగా ఉండు.
5.53.28
यदि किंचिदनुक्रोशस्तस्य मय्यस्ति धीमतः।
यदि वा भाग्यशेषो मे शीतो भव हनूमतः ॥ ५.५३.२८ ॥
ఆ బుద్ధిమంతుడికి నాపట్ల కొంచెమైనా కరుణ ఉంటే, లేదా నా భాగ్యంలో ఏమైనా శేషం ఉంటే, హనుమంతునికి చల్లగా ఉండు.
5.53.29
यदि मां वृत्तसम्पन्नां तत्समागमलालसाम्।
स विजानाति धर्मात्मा शीतो भव हनूमतः ॥ ५.५३.२९ ॥
సత్ప్రవర్తన కలిగిన, ఆయనతో కలయిక కోసం ఆశపడే నన్ను ఆ ధర్మాత్ముడు ఎరుగుతే, హనుమంతునికి చల్లగా ఉండు.
5.53.30
यदि मां तारयेदार्यः सुग्रीवः सत्यसंगरः।
अस्माद् दुःखाम्बुसंरोधाच्छीतो भव हनूमतः ॥ ५.५३.३० ॥
సత్యప్రతిజ్ఞుడైన ఆర్యుడు సుగ్రీవుడు ఈ దుఃఖమనే జలప్రవాహ అవరోధం నుండి నన్ను దాటిస్తే, హనుమంతునికి చల్లగా ఉండు.
5.53.31
ततस्तीक्ष्णार्चिरव्यग्रः प्रदक्षिणशिखोऽनलः।
जज्वाल मृगशावाक्ष्याः शंसन्निव शुभं कपेः ॥ ५.५३.३१ ॥
అప్పుడు పదునైన జ్వాలలు కలిగి, కలవరపడక, కుడివైపు సుడులు తిరిగే నాలుకలతో ఉన్న అగ్ని, లేళ్ల కన్నులు గల సీత ముందు ప్రజ్వలించింది; అది వానరుడికి (హనుమంతుడికి) శుభాన్ని సూచిస్తున్నట్లు ఉంది.
5.53.32
हनूमज्जनकश्चैव पुच्छानलयुतोऽनिलः।
ववौ स्वास्थ्यकरो देव्याः प्रालेयानिलशीतलः ॥ ५.५३.३२ ॥
హనుమంతుని తండ్రి (వాయుదేవుడు) తోక అగ్నితో కూడిన గాలిని వీచాడు; మంచుగాలిలా చల్లగా, దేవి (సీత)కు మనశ్శాంతి కలిగించేలా అది వీచింది.
5.53.33
दह्यमाने च लाङ्गूले चिन्तयामास वानरः।
प्रदीप्तोऽग्निरयं कस्मान्न मां दहति सर्वतः ॥ ५.५३.३३ ॥
తోక కాలుతుండగా, వానరుడు (హనుమంతుడు) ఆలోచించాడు: "ఈ మండుతున్న అగ్ని నన్ను అన్ని వైపుల నుండి ఎందుకు కాల్చడం లేదు?"
5.53.34
दृश्यते च महाज्वालः करोति च न मे रुजम्।
शिशिरस्येव सम्पातो लाङ्गूलाग्रे प्रतिष्ठितः ॥ ५.५३.३४ ॥
ఒక పెద్ద జ్వాల కనిపిస్తోంది, అయినా అది నాకు బాధ కలిగించడం లేదు; తోక చివర నిలిచిన అది శిశిర కాలపు మంచు బిందువుల పతనంలా ఉంది.
5.53.35
अथ वा तदिदं व्यक्तं यद् दृष्टं प्लवता मया।
रामप्रभावादाश्चर्यं पर्वतः सरितां पतौ ॥ ५.५३.३५ ॥
లేదా, నేను దూకుతున్నప్పుడు చూసినదే ఇది; రాముని ప్రభావం వల్ల కలిగిన ఆశ్చర్యం ఇది — నదులకు ప్రభువైన సముద్రంలో పర్వతం (మైనాకం) కనిపించినట్లు.
5.53.36
यदि तावत् समुद्रस्य मैनाकस्य च धीमतः।
रामार्थं सम्भ्रमस्तादृक् किमग्निर्न करिष्यति ॥ ५.५३.३६ ॥
సముద్రం, జ్ఞాని అయిన మైనాకం రాముని కోసం ఇంత కలకలం చేసినట్లైతే, ఈ అగ్ని ఏమి చేయదు?
5.53.37
सीतायाश्चानृशंस्येन तेजसा राघवस्य च।
पितुश्च मम सख्येन न मां दहति पावकः ॥ ५.५३.३७ ॥
సీత యొక్క దయవలన, రాఘవుని తేజస్సువలన, నా తండ్రి మైత్రివలన, అగ్ని నన్ను దహించదు.
5.53.38
भूयः स चिन्तयामास मुहूर्तं कपिकुञ्जरः।
कथमस्मद्विधस्येह बन्धनं राक्षसाधमैः ॥ ५.५३.३८ ॥
అప్పుడు ఆ కపికుంజరుడు క్షణకాలం ఆలోచించాడు—'నా వంటివానికి ఈ అధమ రాక్షసుల చేత బంధనం ఎలా సాధ్యం?'
5.53.39
प्रतिक्रियास्य युक्ता स्यात् सति मह्यं पराक्रमे।
ततश्छित्त्वा च तान् पाशान् वेगवान् वै महाकपिः ॥ ५.५३.३९ ॥
నాలో పరాక్రమం ఉంటే దీనికి ప్రతీకారం చేయడం యుక్తమే.' అప్పుడు ఆ వేగవంతుడైన మహాకపి ఆ పాశాలను ఛేదించాడు.
5.53.40
उत्पपाताथ वेगेन ननाद च महाकपिः।
पुरद्वारं ततः श्रीमान् शैलशृङ्गमिवोन्नतम् ॥ ५.५३.४० ॥
అప్పుడు మహాకపి వేగంగా ఎగిరి గర్జించాడు. ఆ తర్వాత ఆ శ్రీమంతుడు పర్వత శిఖరంలా ఎత్తైన నగర ద్వారం చేరాడు.
5.53.41
विभक्तरक्षःसम्बाधमाससादानिलात्मजः।
स भूत्वा शैलसंकाशः क्षणेन पुनरात्मवान् ॥ ५.५३.४१ ॥
రాక్షసులతో విభజించబడిన రద్దీగల ఆ ద్వారాన్ని అనిలపుత్రుడు చేరాడు. అతడు పర్వతంలా పెద్దవాడై, క్షణంలో మళ్ళీ ఆత్మసంయమం గల రూపంగా మారాడు.
5.53.42
ह्रस्वतां परमां प्राप्तो बन्धनान्यवशातयत्।
विमुक्तश्चाभवच्छ्रीमान् पुनः पर्वतसंनिभः ॥ ५.५३.४२ ॥
అత్యంత చిన్న రూపం పొంది అతడు బంధనాలను జారవిడిచాడు. విముక్తుడైన ఆ శ్రీమంతుడు మళ్ళీ పర్వతంలా పెద్దవాడయ్యాడు.
5.53.43
वीक्षमाणश्च ददृशे परिघं तोरणाश्रितम्।
स तं गृह्य महाबाहुः कालायसपरिष्कृतम्।
रक्षिणस्तान् पुनः सर्वान् सूदयामास मारुतिः ॥ ५.५३.४३ ॥
చుట్టూ చూస్తూ, ద్వారం వద్ద ఆనించి ఉన్న ఒక ఇనుప దండాన్ని చూశాడు. నల్ల ఇనుముతో అలంకరించిన ఆ దండాన్ని మహాబాహువు పట్టుకొని, మారుతి ఆ కాపలాదారులందరినీ మళ్లీ సంహరించాడు.
5.53.44
स तान् निहत्वा रणचण्डविक्रमः
समीक्षमाणः पुनरेव लङ्काम्।
प्रदीप्तलाङ्गूलकृतार्चिमाली
प्रकाशितादित्य इवार्चिमाली ॥ ५.५३.४४ ॥
వారిని సంహరించి, యుద్ధంలో ప్రచండ పరాక్రముడైన అతడు మళ్లీ లంకను చూశాడు. మండుతున్న తోకతో, అగ్నిజ్వాలల మాల ధరించి, కిరణమాలతో ప్రకాశించే సూర్యునిలా అతడు ప్రకాశించాడు.