ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 5.54
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.54.1
वीक्षमाणस्ततो लङ्कां कपिः कृतमनोरथः।
वर्धमानसमुत्साहः कार्यशेषमचिन्तयत् ॥ ५.५४.१ ॥
ಆಗ ಲಂಕೆಯನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ, ಇಷ್ಟಾರ್ಥ ಈಡೇರಿದ ಆ ವಾನರನು, ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಉಳಿದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಕುರಿತು ಯೋಚಿಸಿದನು.
5.54.2
किं नु खल्ववशिष्टं मे कर्तव्यमिह साम्प्रतम्।
यदेषां रक्षसां भूयः संतापजननं भवेत् ॥ ५.५४.२ ॥
ಈಗ ಇಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಉಳಿದಿರುವ ಕರ್ತವ್ಯ ಏನು, ಈ ರಾಕ್ಷಸರಿಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಸಂತಾಪ ಉಂಟುಮಾಡುವುದು ಯಾವುದು?
5.54.3
वनं तावत्प्रमथितं प्रकृष्टा राक्षसा हताः।
बलैकदेशः क्षपितः शेषं दुर्गविनाशनम् ॥ ५.५४.३ ॥
ವನವನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ನಾಶಮಾಡಲಾಗಿದೆ, ಪ್ರಮುಖ ರಾಕ್ಷಸರು ಹತರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಸೇನೆಯ ಒಂದು ಭಾಗ ನಾಶವಾಗಿದೆ; ಉಳಿದಿರುವುದು ಕೋಟೆಯ ನಾಶ.
5.54.4
दुर्गे विनाशिते कर्म भवेत् सुखपरिश्रमम्।
अल्पयत्नेन कार्येऽस्मिन् मम स्यात् सफलः श्रमः ॥ ५.५४.४ ॥
ಕೋಟೆ ನಾಶವಾದರೆ ಈ ಕಾರ್ಯವು ಸುಖಕರ ಪರಿಶ್ರಮವಾಗುವುದು; ಈ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದಲೇ ನನ್ನ ಶ್ರಮ ಫಲಿಸುವುದು.
5.54.5
यो ह्ययं मम लाङ्गूले दीप्यते हव्यवाहनः।
अस्य संतर्पणं न्याय्यं कर्तुमेभिर्गृहोत्तमैः ॥ ५.५४.५ ॥
ನನ್ನ ಬಾಲದಲ್ಲಿ ಉರಿಯುತ್ತಿರುವ ಈ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಈ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮನೆಗಳಿಂದ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸುವುದು ನ್ಯಾಯಯುತವಾಗಿದೆ.
5.54.6
ततः प्रदीप्तलाङ्गूलः सविद्युदिव तोयदः।
भवनाग्रेषु लङ्काया विचचार महाकपिः ॥ ५.५४.६ ॥
ನಂತರ ಉರಿಯುತ್ತಿರುವ ಬಾಲದ ಆ ಮಹಾಕಪಿ, ಮಿಂಚಿನೊಂದಿಗಿನ ಮೇಘದಂತೆ ಲಂಕೆಯ ಮನೆಗಳ ತುದಿಗಳ ಮೇಲೆ ಸಂಚರಿಸಿದನು.
5.54.7
गृहाद् गृहं राक्षसानामुद्यानानि च वानरः।
वीक्षमाणो ह्यसंत्रस्तः प्रासादांश्च चचार सः ॥ ५.५४.७ ॥
ವಾನರನು ಮನೆಮನೆಗೆ ಹೋಗಿ, ರಾಕ್ಷಸರ ಉದ್ಯಾನಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ, ನಿರ್ಭಯನಾಗಿ ಮಹಲುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಂಚರಿಸಿದನು.
5.54.8
अवप्लुत्य महावेगः प्रहस्तस्य निवेशनम्।
अग्निं तत्र विनिक्षिप्य श्वसनेन समो बली ॥ ५.५४.८ ॥
ಮಹಾವೇಗದ ಆ ಬಲಶಾಲಿ ಪ್ರಹಸ್ತನ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ಹಾರಿ, ಅಲ್ಲಿ ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ಇಟ್ಟನು, ಗಾಳಿಗೆ ಸಮನಾಗಿ.
5.54.9
ततोऽन्यत् पुप्लुवे वेश्म महापार्श्वस्य वीर्यवान्।
मुमोच हनुमानग्निं कालानलशिखोपमम् ॥ ५.५४.९ ॥
ನಂತರ ವೀರ್ಯವಂತ ಹನುಮಂತನು ಮಹಾಪಾರ್ಶ್ವನ ಇನ್ನೊಂದು ಮನೆಗೆ ಹಾರಿ, ಕಾಲಾಗ್ನಿಯ ಜ್ವಾಲೆಯಂತಹ ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದನು.
5.54.10
वज्रदंष्ट्रस्य च तथा पुप्लुवे स महाकपिः।
शुकस्य च महातेजाः सारणस्य च धीमतः ॥ ५.५४.१० ॥
ಅದೇ ರೀತಿ ಆ ಮಹಾಕಪಿ ವಜ್ರದಂಷ್ಟ್ರನ ಮನೆಗೂ, ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ಶುಕನ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿವಂತ ಸಾರಣನ ಮನೆಗಳಿಗೂ ಹಾರಿದನು.
5.54.11
तथा चेन्द्रजितो वेश्म ददाह हरियूथपः।
जम्बुमालेः सुमालेश्च ददाह भवनं ततः ॥ ५.५४.११ ॥
ಹಾಗೆಯೇ ಆ ವಾನರ ಯೂಥಪತಿ ಇಂದ್ರಜಿತ್ತಿನ ಮನೆಯನ್ನು ಸುಟ್ಟನು; ಅನಂತರ ಜಂಬುಮಾಲಿ ಮತ್ತು ಸುಮಾಲಿಯರ ಮನೆಗಳನ್ನೂ ಸುಟ್ಟನು.
5.54.12
रश्मिकेतोश्च भवनं सूर्यशत्रोस्तथैव च।
ह्रस्वकर्णस्य दंष्ट्रस्य रोमशस्य च रक्षसः ॥ ५.५४.१२ ॥
ರಶ್ಮಿಕೇತುವಿನ ಮನೆಯನ್ನು, ಹಾಗೆಯೇ ಸೂರ್ಯಶತ್ರುವಿನ ಮನೆಯನ್ನು, ಹ್ರಸ್ವಕರ್ಣ, ದಂಷ್ಟ್ರ, ರೋಮಶ ಎಂಬ ರಾಕ್ಷಸರ ಮನೆಗಳನ್ನೂ.
5.54.13
युद्धोन्मत्तस्य मत्तस्य ध्वजग्रीवस्य रक्षसः।
विद्युज्जिह्वस्य घोरस्य तथा हस्तिमुखस्य च ॥ ५.५४.१३ ॥
ಯುದ್ಧೋನ್ಮತ್ತ, ಮತ್ತ, ಧ್ವಜಗ್ರೀವ ಎಂಬ ರಾಕ್ಷಸನ; ವಿದ್ಯುಜ್ಜಿಹ್ವ ಎಂಬ ಘೋರನ; ಹಸ್ತಿಮುಖನ (ಭವನವೂ) ಕೂಡ.
5.54.14
करालस्य विशालस्य शोणिताक्षस्य चैव हि।
कुम्भकर्णस्य भवनं मकराक्षस्य चैव हि ॥ ५.५४.१४ ॥
ಕರಾಳ, ವಿಶಾಲ, ಶೋಣಿತಾಕ್ಷನ (ಭವನವೂ); ಕುಂಭಕರ್ಣನ ಭವನ; ಮಕರಾಕ್ಷನ (ಭವನವೂ) ಕೂಡ.
5.54.15
नरान्तकस्य कुम्भस्य निकुम्भस्य दुरात्मनः।
यज्ञशत्रोश्च भवनं ब्रह्मशत्रोस्तथैव च ॥ ५.५४.१५ ॥
ನರಾಂತಕ, ಕುಂಭ, ದುರಾತ್ಮ ನಿಕುಂಭ (ಭವನಗಳು); ಯಜ್ಞಶತ್ರುವಿನ (ಭವನ); ಬ್ರಹ್ಮಶತ್ರುವಿನ (ಭವನ) ಕೂಡ ಅದೇ ರೀತಿ.
5.54.16
वर्जयित्वा महातेजा विभीषणगृहं प्रति।
क्रममाणः क्रमेणैव ददाह हरिपुङ्गवः ॥ ५.५४.१६ ॥
ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ಹರಿಶ್ರೇಷ್ಠನು ವಿಭೀಷಣನ ಮನೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಕ್ರಮವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಾ (ಉಳಿದವುಗಳನ್ನು) ಸುಟ್ಟನು.
5.54.17
तेषु तेषु महार्हेषु भवनेषु महायशाः।
गृहेष्वृद्धिमतामृद्धिं ददाह कपिकुञ्जरः ॥ ५.५४.१७ ॥
ಆ ಆ ಬೆಲೆಬಾಳುವ ಭವನಗಳಲ್ಲಿ, ಮಹಾಯಶಸ್ವಿ ಕಪಿಕುಂಜರನು ಸಮೃದ್ಧರ ಮನೆಗಳ ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನು ಸುಟ್ಟನು.
5.54.18
सर्वेषां समतिक्रम्य राक्षसेन्द्रस्य वीर्यवान्।
आससादाथ लक्ष्मीवान् रावणस्य निवेशनम् ॥ ५.५४.१८ ॥
ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಮೀರಿ, ವೀರ್ಯವಂತನೂ ಲಕ್ಷ್ಮೀವಂತನೂ ಆದ ಅವನು ರಾಕ್ಷಸೇಂದ್ರ ರಾವಣನ ನಿವಾಸವನ್ನು ತಲುಪಿದನು.
5.54.19
ततस्तस्मिन् गृहे मुख्ये नानारत्नविभूषिते।
मेरुमन्दरसंकाशे नानामङ्गलशोभिते ॥ ५.५४.१९ ॥
ನಂತರ ಅನೇಕ ರತ್ನಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾದ, ಮೇರು ಮತ್ತು ಮಂದರ ಪರ್ವತಗಳಂತೆ ಇದ್ದ, ಅನೇಕ ಮಂಗಳ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಶೋಭಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಪ್ರಧಾನ ಭವನದಲ್ಲಿ—
5.54.20
प्रदीप्तमग्निमुत्सृज्य लाङ्गूलाग्रे प्रतिष्ठितम्।
ननाद हनुमान् वीरो युगान्तजलदो यथा ॥ ५.५४.२० ॥
ಬಾಲದ ತುದಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಉರಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ವೀರ ಹನುಮಾನ್ ಯುಗಾಂತ ಮೇಘದಂತೆ ಗರ್ಜಿಸಿದನು.
5.54.21
श्वसनेन च संयोगादतिवेगो महाबलः।
कालाग्निरिव जज्वाल प्रावर्धत हुताशनः ॥ ५.५४.२१ ॥
ಗಾಳಿಯ ಸಂಯೋಗದಿಂದ ಅತಿವೇಗವೂ ಮಹಾಬಲವೂ ಹೊಂದಿದ ಆ ಅಗ್ನಿ ಕಾಲಾಗ್ನಿಯಂತೆ ಉರಿದು ಇನ್ನಷ್ಟು ಬೆಳೆಯಿತು.
5.54.22
प्रदीप्तमग्निं पवनस्तेषु वेश्मसु चारयन्।
तानि काञ्चनजालानि मुक्तामणिमयानि च ॥ ५.५४.२२ ॥
ಗಾಳಿ ಆ ಉರಿಯುವ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಆ ಭವನಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿತು; ಅಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಜಾಲರಿಗಳೂ ಮುತ್ತು-ಮಣಿಗಳ ಅಲಂಕಾರಗಳೂ ಇದ್ದವು.
5.54.23
भवनानि व्यशीर्यन्त रत्नवन्ति महान्ति च।
तानि भग्नविमानानि निपेतुर्वसुधातले ॥ ५.५४.२३ ॥
ರತ್ನಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಆ ದೊಡ್ಡ ಭವನಗಳು ಒಡೆದು ಬಿದ್ದವು; ಮುರಿದ ವಿಮಾನಗಳು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಉರುಳಿದವು.
5.54.24
भवनानीव सिद्धानामम्बरात् पुण्यसंक्षये।
संजज्ञे तुमुलः शब्दो राक्षसानां प्रधावताम् ॥ ५.५४.२४ ॥
ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೀಣಿಸಿದಾಗ ಸಿದ್ಧರ ಭವನಗಳು ಆಕಾಶದಿಂದ ಬೀಳುವಂತೆ, ಓಡುತ್ತಿದ್ದ ರಾಕ್ಷಸರ ಭೀಕರ ಕೋಲಾಹಲ ಎದ್ದಿತು.
5.54.25
स्वे स्वे गृहपरित्राणे भग्नोत्साहोज्झितश्रियाम्।
नूनमेषोऽग्निरायातः कपिरूपेण हा इति ॥ ५.५४.२५ ॥
ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಮನೆಯ ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ಸಾಹ ಮುರಿದು, ಕಾಂತಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡವರು (ಹೇಳಿದರು): "ಅಯ್ಯೋ! ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಈ ಅಗ್ನಿ ಕಪಿರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಂದಿದೆ!"
5.54.26
क्रन्दन्त्यः सहसा पेतुः स्तनंधयधराः स्त्रियः।
काश्चिदग्निपरीताङ्ग्यो हर्म्येभ्यो मुक्तमूर्धजाः ॥ ५.५४.२६ ॥
ಅಳುತ್ತಾ, ಎದೆಹಾಲು ಕುಡಿಸುವ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೊತ್ತ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಬಿದ್ದರು; ಕೆಲವರು ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ ಅಂಗಗಳೊಂದಿಗೆ, ಮಹಡಿಗಳಿಂದ ಕೂದಲು ಬಿಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಬಿದ್ದರು.
5.54.27
पतन्त्योरेजिरेऽभ्रेभ्यः सौदामन्य इवाम्बरात्।
वज्रविद्रुमवैदूर्यमुक्तारजतसंहतान् ॥ ५.५४.२७ ॥
ಬೀಳುತ್ತಿದ್ದವು ಮೋಡಗಳಿಂದ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಬೀಳುವ ಮಿಂಚಿನಂತೆ ಹೊಳೆದವು — ವಜ್ರ, ಹವಳ, ವೈಡೂರ್ಯ, ಮುತ್ತು, ಬೆಳ್ಳಿಯ ರಾಶಿಗಳು.
5.54.28
विचित्रान् भवनाद्धातून् स्यन्दमानान् ददर्श सः।
नाग्निस्तृप्यति काष्ठानां तृणानां च यथा तथा ॥ ५.५४.२८ ॥
ಅವರು ಮನೆಗಳಿಂದ ಕರಗಿ ಹರಿಯುತ್ತಿರುವ ವಿಚಿತ್ರ ಧಾತುಗಳನ್ನು ನೋಡಿದರು; ಬೆಂಕಿ ಕಟ್ಟಿಗೆ ಮತ್ತು ಹುಲ್ಲಿನಿಂದ ತೃಪ್ತಿಗೊಳ್ಳದಂತೆ, ಅದೂ ತೃಪ್ತಿಗೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ.
5.54.29
हनूमान् राक्षसेन्द्राणां वधे किंचिन्न तृप्यति।
न हनूमद्विशस्तानां राक्षसानां वसुन्धरा ॥ ५.५४.२९ ॥
ಹನುಮಂತನು ರಾಕ್ಷಸೇಂದ್ರರನ್ನು ವಧಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಕಿಂಚಿತ್ತೂ ತೃಪ್ತನಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಹನುಮಂತನಿಂದ ಹತರಾದ ರಾಕ್ಷಸರಿಂದ ಭೂಮಿಯೂ ತೃಪ್ತಿಗೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ.
5.54.30
हनूमता वेगवता वानरेण महात्मना।
लङ्कापुरं प्रदग्धं तद् रुद्रेण त्रिपुरं यथा ॥ ५.५४.३० ॥
ವೇಗವಂತನಾದ ವಾನರ, ಮಹಾತ್ಮ ಹನುಮಂತನಿಂದ ಲಂಕಾನಗರಿ ಸುಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು — ರುದ್ರನು ತ್ರಿಪುರವನ್ನು ಸುಟ್ಟಂತೆ.
5.54.31
ततः स लङ्कापुरपर्वताग्रे
समुत्थितो भीमपराक्रमोऽग्निः।
प्रसार्य चूडावलयं प्रदीप्तो
हनूमता वेगवतोपसृष्टः ॥ ५.५४.३१ ॥
ಆಗ ವೇಗವಂತ ಹನುಮಂತನಿಂದ ಪ್ರಯೋಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಭೀಕರ ಪರಾಕ್ರಮದ ಆ ಅಗ್ನಿ ಲಂಕಾನಗರದ ಪರ್ವತ ಶಿಖರದ ಮೇಲೆ ಎದ್ದು, ತನ್ನ ಜ್ವಾಲಾವಲಯವನ್ನು ಹರಡಿ ಪ್ರಜ್ವಲಿಸಿತು.
5.54.32
युगान्तकालानलतुल्यरूपः
समारुतोऽग्निर्ववृधे दिवस्पृक्।
विधूमरश्मिर्भवनेषु सक्तो
रक्षःशरीराज्यसमर्पितार्चिः ॥ ५.५४.३२ ॥
ಯುಗಾಂತ ಕಾಲಾಗ್ನಿಯಂತಹ ರೂಪದ ಆ ಅಗ್ನಿ ಗಾಳಿಯೊಡನೆ ಬೆಳೆದು ಆಕಾಶವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿತು; ಹೊಗೆಯಿಲ್ಲದ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಮನೆಗಳನ್ನು ಆವರಿಸಿತು; ರಾಕ್ಷಸರ ದೇಹವೆಂಬ ತುಪ್ಪದಿಂದ ಅದರ ಜ್ವಾಲೆ ಪೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.
5.54.33
आदित्यकोटीसदृशः सुतेजा
लङ्कां समस्तां परिवार्य तिष्ठन्।
शब्दैरनेकैरशनिप्ररूढै-
र्भिन्दन्निवाण्डं प्रबभौ महाग्निः ॥ ५.५४.३३ ॥
ಕೋಟಿ ಸೂರ್ಯರಂತೆ ಅತಿತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ಆ ಮಹಾಗ್ನಿ ಸಮಸ್ತ ಲಂಕೆಯನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದು ನಿಂತಿತು; ಸಿಡಿಲಿನಂತಹ ಹಲವು ಭೀಕರ ಸದ್ದುಗಳಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಅಂಡವನ್ನೇ ಒಡೆಯುವಂತೆ ಅದು ಹೊಳೆಯಿತು.
5.54.34
तत्राम्बरादग्निरतिप्रवृद्धो
रूक्षप्रभः किंशुकपुष्पचूडः।
निर्वाणधूमाकुलराजयश्च
नीलोत्पलाभाः प्रचकाशिरेऽभ्राः ॥ ५.५४.३४ ॥
ಅಲ್ಲಿ ಆಕಾಶದಿಂದ ಅತ್ಯಧಿಕವಾಗಿ ಬೆಳೆದ ಆ ಅಗ್ನಿ ರುಕ್ಷ ಪ್ರಭೆಯುಳ್ಳದ್ದಾಗಿ, ಕಿಂಶುಕ ಹೂವಿನ ಶಿಖೆ ಹೊಂದಿತ್ತು; ನಂದುತ್ತಿರುವ ಬೆಂಕಿಯ ಹೊಗೆಯ ಸಾಲುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ನೀಲೋತ್ಪಲದ ಬಣ್ಣದ ಮೇಘಗಳು ಹೊಳೆದವು.
5.54.35
वज्री महेन्द्रस्त्रिदशेश्वरो वा
साक्षाद् यमो वा वरुणोऽनिलो वा।
रौद्रोऽग्निरर्को धनदश्च सोमो
न वानरोऽयं स्वयमेव कालः ॥ ५.५४.३५ ॥
ಇವನು ವಜ್ರಧಾರಿ ಮಹೇಂದ್ರನೇ, ದೇವತೆಗಳ ಒಡೆಯನೇ? ಅಥವಾ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಯಮನೇ, ವರುಣನೇ, ವಾಯುವೇ? ಅಥವಾ ಭೀಕರ ರುದ್ರನೇ, ಅಗ್ನಿಯೇ, ಸೂರ್ಯನೇ, ಕುಬೇರನೇ, ಚಂದ್ರನೇ? ಇವನು ವಾನರನಲ್ಲ; ಇವನೇ ಸ್ವತಃ ಕಾಲ.
5.54.36
किं ब्रह्मणः सर्वपितामहस्य
लोकस्य धातुश्चतुराननस्य।
इहागतो वानररूपधारी
रक्षोपसंहारकरः प्रकोपः ॥ ५.५४.३६ ॥
ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಪಿತಾಮಹನಾದ, ಲೋಕವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಚತುರ್ಮುಖ ಬ್ರಹ್ಮನೋ, ವಾನರ ರೂಪ ಧರಿಸಿ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ನಾಶಗೊಳಿಸುವ ಕೋಪವನ್ನು ತೋರುತ್ತಿರುವವನು?
5.54.37
किं वैष्णवं वा कपिरूपमेत्य
रक्षोविनाशाय परं सुतेजः।
अचिन्त्यमव्यक्तमनन्तमेकं
स्वमायया साम्प्रतमागतं वा ॥ ५.५४.३७ ॥
ಅಥವಾ ಇದು ವೈಷ್ಣವ ತೇಜಸ್ಸಿನ, ರಾಕ್ಷಸರ ನಾಶಕ್ಕಾಗಿ ವಾನರ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಂದ ಪರಮ ತೇಜಸ್ವಿ ವಿಷ್ಣುವೋ? ಅಚಿಂತ್ಯನೂ, ಅವ್ಯಕ್ತನೂ, ಅನಂತನೂ, ಏಕನೂ ಆದವನು ತನ್ನ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಈಗ ಬಂದಿರುವನೋ?
5.54.38
इत्येवमूचुर्बहवो विशिष्टा
रक्षोगणास्तत्र समेत्य सर्वे।
सप्राणिसङ्घां सगृहां सवृक्षां
दग्धां पुरीं तां सहसा समीक्ष्य ॥ ५.५४.३८ ॥
ಹೀಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ ಅನೇಕ ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಾಕ್ಷಸ ಗುಂಪುಗಳೆಲ್ಲವೂ ಹೇಳಿದವು; ಪ್ರಾಣಿಸಮೂಹಗಳೊಂದಿಗೆ, ಮನೆಗಳೊಂದಿಗೆ, ಮರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸುಟ್ಟುಹೋದ ಆ ನಗರವನ್ನು ಅವರು ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ನೋಡಿದಾಗ.
5.54.39
ततस्तु लङ्का सहसा प्रदग्धा
सराक्षसा साश्वरथा सनागा।
सपक्षिसङ्घा समृगा सवृक्षा
रुरोद दीना तुमुलं सशब्दम् ॥ ५.५४.३९ ॥
ಆಗ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸುಟ್ಟುಹೋದ ಲಂಕೆ, ರಾಕ್ಷಸರು, ಕುದುರೆ, ರಥ, ಆನೆ, ಪಕ್ಷಿಗಳ ಗುಂಪು, ಮೃಗ ಮತ್ತು ಮರಗಳೊಂದಿಗೆ ದೀನಳಾಗಿ ತುಮುಲ ಶಬ್ದದಿಂದ ಅತ್ತಳು.
5.54.40
हा तात हा पुत्रक कान्त मित्र
हा जीवितेशाङ्ग हतं सुपुण्यम्।
रक्षोभिरेवं बहुधा ब्रुवद्भिः
शब्दः कृतो घोरतरः सुभीमः ॥ ५.५४.४० ॥
"ಅಯ್ಯೋ ತಂದೆ! ಅಯ್ಯೋ ಮಗನೇ! ಅಯ್ಯೋ ಪ್ರಿಯನೇ! ಅಯ್ಯೋ ಮಿತ್ರನೇ! ಅಯ್ಯೋ ನನ್ನ ಜೀವದ ಒಡೆಯನೇ! ಅಯ್ಯೋ, ಮಹಾಪುಣ್ಯದ (ನಗರ) ನಾಶವಾಯಿತು!" ಎಂದು ಹಲವು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತಾ ರಾಕ್ಷಸರು ಅತ್ಯಂತ ಘೋರ, ಭಯಂಕರ ಶಬ್ದ ಮಾಡಿದರು.
5.54.41
हुताशनज्वालसमावृता सा
हतप्रवीरा परिवृत्तयोधा।
हनूमतः क्रोधबलाभिभूता
बभूव शापोपहतेव लङ्का ॥ ५.५४.४१ ॥
ಬೆಂಕಿಯ ಜ್ವಾಲೆಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ ಆ ಲಂಕೆ, ವೀರರು ಹತರಾಗಿ ಯೋಧರು ಹಿಂತಿರುಗಿ ಓಡಿಹೋಗಿ, ಹನುಮಂತನ ಕ್ರೋಧಬಲದಿಂದ ಅಭಿಭೂತವಾಗಿ ಶಾಪದಿಂದ ಹತವಾದಂತೆ ಆಯಿತು.
5.54.42
ससम्भ्रमं त्रस्तविषण्णराक्षसां
समुज्ज्वलज्ज्वालहुताशनाङ्किताम्।
ददर्श लङ्कां हनुमान् महामनाः
स्वयंभुरोषोपहतामिवावनिम् ॥ ५.५४.४२ ॥
ಭಯಭೀತರಾದ ಮತ್ತು ಖಿನ್ನರಾದ ರಾಕ್ಷಸರಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಪ್ರಜ್ವಲಿಸುವ ಜ್ವಾಲೆಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಲಂಕೆಯನ್ನು ಮಹಾಮನಸ್ಕ ಹನುಮಂತ ನೋಡಿದನು; ಸ್ವಯಂಭುವಿನ ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಭೂಮಿಯಂತೆ ಅದಿತ್ತು.
5.54.43
भङ्क्त्वा वनं पादपरत्नसंकुलं
हत्वा तु रक्षांसि महान्ति संयुगे।
दग्ध्वा पुरीं तां गृहरत्नमालिनीं
तस्थौ हनूमान् पवनात्मजः कपिः ॥ ५.५४.४३ ॥
ಶ್ರೇಷ್ಠ ವೃಕ್ಷಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ವನವನ್ನು ಭಂಗಿಸಿ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮಹಾ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಕೊಂದು, ರತ್ನಮಯ ಗೃಹಮಾಲೆಯಂತಿದ್ದ ಆ ಪುರಿಯನ್ನು ಸುಟ್ಟು, ವಾಯುಪುತ್ರ ವಾನರ ಹನುಮಂತ ನಿಂತನು.
5.54.44
स राक्षसांस्तान् सुबहूंश्च हत्वा
वनं च भङ्क्त्वा बहुपादपं तत्।
विसृज्य रक्षोभवनेषु चाग्निं
जगाम रामं मनसा महात्मा ॥ ५.५४.४४ ॥
ಆ ಅನೇಕ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಕೊಂದು, ಬಹು ವೃಕ್ಷಗಳ ಆ ವನವನ್ನು ಭಂಗಿಸಿ, ರಾಕ್ಷಸರ ಭವನಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಮಹಾತ್ಮ ಹನುಮಂತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ರಾಮನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದನು.
5.54.45
ततस्तु तं वानरवीरमुख्यं
महाबलं मारुततुल्यवेगम्।
महामतिं वायुसुतं वरिष्ठं
प्रतुष्टुवुर्देवगणाश्च सर्वे ॥ ५.५४.४५ ॥
ಆಗ ವಾನರ ವೀರರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ, ಮಹಾಬಲನಾದ, ವಾಯುವಿನಂತೆ ವೇಗವುಳ್ಳ, ಮಹಾಮತಿಯಾದ, ವಾಯುಪುತ್ರ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಹನುಮಂತನನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ದೇವಗಣಗಳು ಸ್ತುತಿಸಿದವು.
5.54.46
देवाश्च सर्वे मुनिपुङ्गवाश्च
गन्धर्वविद्याधरपन्नगाश्च।
भूतानि सर्वाणि महान्ति तत्र
जग्मुः परां प्रीतिमतुल्यरूपाम् ॥ ५.५४.४६ ॥
ಅಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳು, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮುನಿಗಳು, ಗಂಧರ್ವರು, ವಿದ್ಯಾಧರರು, ನಾಗರು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಮಹಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಅತುಲ್ಯ ಪರಮ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಹೊಂದಿದರು.
5.54.47
भङ्क्त्वा वनं महातेजा हत्वा रक्षांसि संयुगे।
दग्ध्वा लङ्कापुरीं भीमां रराज स महाकपिः ॥ ५.५४.४७ ॥
ವನವನ್ನು ಭಂಗಿಸಿ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ, ಭಯಂಕರ ಲಂಕಾನಗರಿಯನ್ನು ದಹಿಸಿ ಆ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ಮಹಾಕಪಿ ಶೋಭಿಸಿದನು.
5.54.48
गृहाग्र्यशृङ्गाग्रतले विचित्रे
प्रतिष्ठितो वानरराजसिंहः।
प्रदीप्तलाङ्गूलकृतार्चिमाली
व्यराजतादित्य इवार्चिमाली ॥ ५.५४.४८ ॥
ವಿಚಿತ್ರವಾದ ಎತ್ತರದ ಮನೆಯ ಶಿಖರದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತ ಆ ವಾನರರಾಜ ಸಿಂಹನು, ಉರಿಯುವ ಬಾಲದಿಂದ ಜ್ವಾಲಾಮಾಲೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಶೋಭಿಸಿದನು.
5.54.49
लङ्कां समस्तां सम्पीड्य लाङ्गूलाग्निं महाकपिः।
निर्वापयामास तदा समुद्रे हरिपुङ्गवः ॥ ५.५४.४९ ॥
ಸಮಸ್ತ ಲಂಕೆಯನ್ನು ಸುಟ್ಟ ಬಳಿಕ, ಆ ಮಹಾಕಪಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಾನರನು ತನ್ನ ಬಾಲದ ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಆರಿಸಿದನು.
5.54.50
ततो देवाः सगन्धर्वाः सिद्धाश्च परमर्षयः।
दृष्ट्वा लङ्कां प्रदग्धां तां विस्मयं परमं गताः ॥ ५.५४.५० ॥
ಆಗ ದೇವತೆಗಳು, ಗಂಧರ್ವರು, ಸಿದ್ಧರು ಮತ್ತು ಪರಮ ಋಷಿಗಳು ಸುಟ್ಟುಹೋದ ಆ ಲಂಕೆಯನ್ನು ನೋಡಿ ಪರಮ ವಿಸ್ಮಯಗೊಂಡರು.
5.54.51
तं दृष्ट्वा वानरश्रेष्ठं हनूमन्तं महाकपिम्।
कालाग्निरिति संचिन्त्य सर्वभूतानि तत्रसुः ॥ ५.५४.५१ ॥
ಆ ವಾನರಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಹಾಕಪಿ ಹನುಮಂತನನ್ನು ನೋಡಿ "ಇವನು ಕಾಲಾಗ್ನಿ" ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ ಸರ್ವ ಭೂತಗಳೂ ಅಲ್ಲಿ ಭಯಗೊಂಡವು.