ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 5.54
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.54.1
वीक्षमाणस्ततो लङ्कां कपिः कृतमनोरथः।
वर्धमानसमुत्साहः कार्यशेषमचिन्तयत् ॥ ५.५४.१ ॥
ତା'ପରେ ଲଙ୍କାକୁ ଦେଖୁଥିବା, ଯାହାର ମନୋରଥ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିଲା ଓ ଉତ୍ସାହ ବଢ଼ୁଥିଲା, ସେହି ବାନର ଅବଶିଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କଲା।
5.54.2
किं नु खल्ववशिष्टं मे कर्तव्यमिह साम्प्रतम्।
यदेषां रक्षसां भूयः संतापजननं भवेत् ॥ ५.५४.२ ॥
ଏବେ ଏଠାରେ ମୋର ଅବଶିଷ୍ଟ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କ'ଣ, ଯାହା ଏହି ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ପୁନର୍ବାର ସନ୍ତାପ ଦେବ?
5.54.3
वनं तावत्प्रमथितं प्रकृष्टा राक्षसा हताः।
बलैकदेशः क्षपितः शेषं दुर्गविनाशनम् ॥ ५.५४.३ ॥
ବନ ତ ଉତ୍ପାଟିତ ହୋଇଛି, ପ୍ରଧାନ ରାକ୍ଷସମାନେ ହତ ହୋଇଛନ୍ତି, ସେନାର ଏକ ଅଂଶ ନଷ୍ଟ ହୋଇଛି; ଅବଶିଷ୍ଟ ଅଛି ଦୁର୍ଗର ବିନାଶ।
5.54.4
दुर्गे विनाशिते कर्म भवेत् सुखपरिश्रमम्।
अल्पयत्नेन कार्येऽस्मिन् मम स्यात् सफलः श्रमः ॥ ५.५४.४ ॥
ଦୁର୍ଗ ବିନଷ୍ଟ ହେଲେ ଏହି କର୍ମ ସୁଖକର ପରିଶ୍ରମ ହେବ; ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ଅଳ୍ପ ଯତ୍ନରେ ହିଁ ମୋର ଶ୍ରମ ସଫଳ ହେବ।
5.54.5
यो ह्ययं मम लाङ्गूले दीप्यते हव्यवाहनः।
अस्य संतर्पणं न्याय्यं कर्तुमेभिर्गृहोत्तमैः ॥ ५.५४.५ ॥
ମୋ ଲାଞ୍ଜରେ ଏହି ଯେଉଁ ଅଗ୍ନି ଜଳୁଛି, ତାକୁ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୃହମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତୃପ୍ତ କରିବା ନ୍ୟାୟସଙ୍ଗତ।
5.54.6
ततः प्रदीप्तलाङ्गूलः सविद्युदिव तोयदः।
भवनाग्रेषु लङ्काया विचचार महाकपिः ॥ ५.५४.६ ॥
ତା'ପରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଲାଞ୍ଜ ଥିବା ସେହି ମହାକପି, ବିଜୁଳି ସହିତ ମେଘ ପରି ଲଙ୍କାର ଗୃହଶିଖର ଉପରେ ବିଚରଣ କଲା।
5.54.7
गृहाद् गृहं राक्षसानामुद्यानानि च वानरः।
वीक्षमाणो ह्यसंत्रस्तः प्रासादांश्च चचार सः ॥ ५.५४.७ ॥
ବାନର ଘରୁ ଘରକୁ ଯାଇ ଏବଂ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଉଦ୍ୟାନ ଦେଖି, ନିର୍ଭୟରେ ପ୍ରାସାଦରେ ମଧ୍ୟ ବିଚରଣ କଲା।
5.54.8
अवप्लुत्य महावेगः प्रहस्तस्य निवेशनम्।
अग्निं तत्र विनिक्षिप्य श्वसनेन समो बली ॥ ५.५४.८ ॥
ମହାବେଗ ସେହି ବଳବାନ ବାନର ପ୍ରହସ୍ତର ନିବାସକୁ ଡେଇଁ ପଡ଼ି, ପବନ ସମାନ ବେଗରେ ସେଠାରେ ଅଗ୍ନି ଲଗାଇଲା।
5.54.9
ततोऽन्यत् पुप्लुवे वेश्म महापार्श्वस्य वीर्यवान्।
मुमोच हनुमानग्निं कालानलशिखोपमम् ॥ ५.५४.९ ॥
ତା'ପରେ ବୀର୍ଯ୍ୟବାନ ହନୁମାନ ମହାପାର୍ଶ୍ୱର ଅନ୍ୟ ଏକ ଗୃହକୁ ଡେଇଁ, କାଳାଗ୍ନିର ଶିଖା ସମାନ ଅଗ୍ନି ଛାଡ଼ିଲେ।
5.54.10
वज्रदंष्ट्रस्य च तथा पुप्लुवे स महाकपिः।
शुकस्य च महातेजाः सारणस्य च धीमतः ॥ ५.५४.१० ॥
ସେହିପରି ସେ ମହାକପି ବଜ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଗୃହରେ, ମହାତେଜସ୍ୱୀ ଶୁକ ଏବଂ ବୁଦ୍ଧିମାନ ସାରଣଙ୍କ ଗୃହରେ ମଧ୍ୟ ଡେଇଁପଡ଼ିଲା।
5.54.11
तथा चेन्द्रजितो वेश्म ददाह हरियूथपः।
जम्बुमालेः सुमालेश्च ददाह भवनं ततः ॥ ५.५४.११ ॥
ସେହିପରି ବାନରଯୂଥପତି ଇନ୍ଦ୍ରଜିତଙ୍କ ଗୃହ ଦଗ୍ଧ କଲା; ତା'ପରେ ଜମ୍ବୁମାଳି ଓ ସୁମାଳିଙ୍କ ଗୃହ ମଧ୍ୟ ଦଗ୍ଧ କଲା।
5.54.12
रश्मिकेतोश्च भवनं सूर्यशत्रोस्तथैव च।
ह्रस्वकर्णस्य दंष्ट्रस्य रोमशस्य च रक्षसः ॥ ५.५४.१२ ॥
ରଶ୍ମିକେତୁଙ୍କ ଗୃହ, ସେହିପରି ସୂର୍ଯ୍ୟଶତ୍ରୁଙ୍କ ଗୃହ, ଏବଂ ହ୍ରସ୍ୱକର୍ଣ୍ଣ, ଦଂଷ୍ଟ୍ର ଓ ରୋମଶ ରାକ୍ଷସଙ୍କ ଗୃହ ମଧ୍ୟ।
5.54.13
युद्धोन्मत्तस्य मत्तस्य ध्वजग्रीवस्य रक्षसः।
विद्युज्जिह्वस्य घोरस्य तथा हस्तिमुखस्य च ॥ ५.५४.१३ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ଉନ୍ମତ୍ତ, ମତ୍ତ, ଧ୍ୱଜଗ୍ରୀବ ନାମକ ରାକ୍ଷସର; ବିଦ୍ୟୁଜ୍ଜିହ୍ୱ ନାମକ ଘୋରର; ଏବଂ ହସ୍ତିମୁଖର (ଭବନ ମଧ୍ୟ)।
5.54.14
करालस्य विशालस्य शोणिताक्षस्य चैव हि।
कुम्भकर्णस्य भवनं मकराक्षस्य चैव हि ॥ ५.५४.१४ ॥
କରାଳ, ବିଶାଳ ଓ ଶୋଣିତାକ୍ଷର (ଭବନ); କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣର ଭବନ; ଏବଂ ମକରାକ୍ଷର (ଭବନ ମଧ୍ୟ)।
5.54.15
नरान्तकस्य कुम्भस्य निकुम्भस्य दुरात्मनः।
यज्ञशत्रोश्च भवनं ब्रह्मशत्रोस्तथैव च ॥ ५.५४.१५ ॥
ନରାନ୍ତକ, କୁମ୍ଭ ଓ ଦୁରାତ୍ମା ନିକୁମ୍ଭର (ଭବନ); ଯଜ୍ଞଶତ୍ରୁର ଭବନ; ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମଶତ୍ରୁର ଭବନ ମଧ୍ୟ ସେପରି।
5.54.16
वर्जयित्वा महातेजा विभीषणगृहं प्रति।
क्रममाणः क्रमेणैव ददाह हरिपुङ्गवः ॥ ५.५४.१६ ॥
ମହାତେଜସ୍ୱୀ ହରିପୁଙ୍ଗବ ବିଭୀଷଣଙ୍କ ଗୃହ ବାଦ୍ ଦେଇ, କ୍ରମଶଃ ଅଗ୍ରସର ହୋଇ (ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ) ଦହନ କଲେ।
5.54.17
तेषु तेषु महार्हेषु भवनेषु महायशाः।
गृहेष्वृद्धिमतामृद्धिं ददाह कपिकुञ्जरः ॥ ५.५४.१७ ॥
ସେହି ସେହି ମହାମୂଲ୍ୟ ଭବନସମୂହରେ, ମହାଯଶସ୍ୱୀ କପିକୁଞ୍ଜର ଧନବାନମାନଙ୍କ ଗୃହର ସମୃଦ୍ଧି ଦହନ କଲେ।
5.54.18
सर्वेषां समतिक्रम्य राक्षसेन्द्रस्य वीर्यवान्।
आससादाथ लक्ष्मीवान् रावणस्य निवेशनम् ॥ ५.५४.१८ ॥
ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ବୀର୍ଯ୍ୟବାନ୍ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମୀବାନ୍ (ହନୁମାନ) ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ର ରାବଣଙ୍କ ନିବାସରେ ପହଞ୍ଚିଲେ।
5.54.19
ततस्तस्मिन् गृहे मुख्ये नानारत्नविभूषिते।
मेरुमन्दरसंकाशे नानामङ्गलशोभिते ॥ ५.५४.१९ ॥
ତା'ପରେ ସେହି ପ୍ରଧାନ ଗୃହରେ, ଯାହା ଅନେକ ରତ୍ନରେ ସଜ୍ଜିତ, ମେରୁ ଓ ମନ୍ଦର ପର୍ବତ ସଦୃଶ ଏବଂ ଅନେକ ମଙ୍ଗଳ ବସ୍ତୁରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା—
5.54.20
प्रदीप्तमग्निमुत्सृज्य लाङ्गूलाग्रे प्रतिष्ठितम्।
ननाद हनुमान् वीरो युगान्तजलदो यथा ॥ ५.५४.२० ॥
ଲାଞ୍ଜ ଅଗ୍ରରେ ଥିବା ଜଳୁଥିବା ଅଗ୍ନିକୁ ଛାଡ଼ି ବୀର ହନୁମାନ ଯୁଗାନ୍ତ ମେଘ ପରି ଗର୍ଜନ କଲେ।
5.54.21
श्वसनेन च संयोगादतिवेगो महाबलः।
कालाग्निरिव जज्वाल प्रावर्धत हुताशनः ॥ ५.५४.२१ ॥
ପବନ ସଂଯୋଗରେ ଅତି ବେଗବାନ ଓ ମହାବଳୀ ସେ ଅଗ୍ନି କାଳାଗ୍ନି ପରି ଜଳି ଉଠି ଅଧିକ ବଢ଼ିଗଲା।
5.54.22
प्रदीप्तमग्निं पवनस्तेषु वेश्मसु चारयन्।
तानि काञ्चनजालानि मुक्तामणिमयानि च ॥ ५.५४.२२ ॥
ପବନ ସେହି ଜଳୁଥିବା ଅଗ୍ନିକୁ ସେହି ଗୃହମାନଙ୍କରେ ବ୍ୟାପିଦେଲା; ସେଠାରେ ସୁନା ଜାଲି ଓ ମୁକ୍ତା-ମଣିର ସାଜସଜ୍ଜା ଥିଲା।
5.54.23
भवनानि व्यशीर्यन्त रत्नवन्ति महान्ति च।
तानि भग्नविमानानि निपेतुर्वसुधातले ॥ ५.५४.२३ ॥
ରତ୍ନପୂର୍ଣ୍ଣ ସେହି ବିଶାଳ ଗୃହମାନେ ଭାଙ୍ଗି ପଡ଼ିବାକୁ ଲାଗିଲେ; ଭଗ୍ନ ବିମାନସବୁ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
5.54.24
भवनानीव सिद्धानामम्बरात् पुण्यसंक्षये।
संजज्ञे तुमुलः शब्दो राक्षसानां प्रधावताम् ॥ ५.५४.२४ ॥
ପୁଣ୍ୟ କ୍ଷୟ ହେଲେ ସିଦ୍ଧମାନଙ୍କର ଗୃହ ଆକାଶରୁ ଖସିପଡ଼ିବା ପରି, ପଳାୟମାନ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ଭୀଷଣ କୋଳାହଳ ଉଠିଲା।
5.54.25
स्वे स्वे गृहपरित्राणे भग्नोत्साहोज्झितश्रियाम्।
नूनमेषोऽग्निरायातः कपिरूपेण हा इति ॥ ५.५४.२५ ॥
ନିଜ ନିଜ ଗୃହ ରକ୍ଷାରେ ଉତ୍ସାହ ଭଗ୍ନ ହୋଇ, ଶୋଭାହୀନ ହୋଇ (ସେମାନେ କହିଲେ): "ହାୟ! ନିଶ୍ଚୟ ଏହି ଅଗ୍ନି କପିରୂପରେ ଆସିଛି!"
5.54.26
क्रन्दन्त्यः सहसा पेतुः स्तनंधयधराः स्त्रियः।
काश्चिदग्निपरीताङ्ग्यो हर्म्येभ्यो मुक्तमूर्धजाः ॥ ५.५४.२६ ॥
କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି, ସ୍ତନରେ ଶିଶୁ ଧରିଥିବା ସ୍ତ୍ରୀଗଣ ହଠାତ୍ ପଡ଼ିଗଲେ; କେହି କେହି ଅଗ୍ନିରେ ଘେରା ଅଙ୍ଗ ନେଇ, ପ୍ରାସାଦରୁ କେଶ ଖୋଲା ରଖି ପଡ଼ିଗଲେ।
5.54.27
पतन्त्योरेजिरेऽभ्रेभ्यः सौदामन्य इवाम्बरात्।
वज्रविद्रुमवैदूर्यमुक्तारजतसंहतान् ॥ ५.५४.२७ ॥
ପଡ଼ୁଥିବା ସେମାନେ ମେଘରୁ ଆକାଶରେ ପଡ଼ୁଥିବା ବିଜୁଳି ପରି ଝଲସିଲେ — ହୀରା, ପ୍ରବାଳ, ବୈଦୂର୍ଯ୍ୟ, ମୁକ୍ତା ଓ ରୂପାର ରାଶି।
5.54.28
विचित्रान् भवनाद्धातून् स्यन्दमानान् ददर्श सः।
नाग्निस्तृप्यति काष्ठानां तृणानां च यथा तथा ॥ ५.५४.२८ ॥
ସେ ପ୍ରାସାଦରୁ ଗଳି ପ୍ରବାହିତ ବିଚିତ୍ର ଧାତୁ ଦେଖିଲେ; ଅଗ୍ନି ଯେପରି କାଠ ଓ ତୃଣରେ ତୃପ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ, ସେପରି ଏହା ମଧ୍ୟ ତୃପ୍ତ ହେଉନଥିଲା।
5.54.29
हनूमान् राक्षसेन्द्राणां वधे किंचिन्न तृप्यति।
न हनूमद्विशस्तानां राक्षसानां वसुन्धरा ॥ ५.५४.२९ ॥
ହନୁମାନ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରମାନଙ୍କ ବଧରେ କିଞ୍ଚିତ୍ ମଧ୍ୟ ତୃପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ; ହନୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିହତ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀ ମଧ୍ୟ ତୃପ୍ତ ହେଉନାହିଁ।
5.54.30
हनूमता वेगवता वानरेण महात्मना।
लङ्कापुरं प्रदग्धं तद् रुद्रेण त्रिपुरं यथा ॥ ५.५४.३० ॥
ବେଗବାନ୍ ବାନର ମହାତ୍ମା ହନୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଲଙ୍କାପୁରୀ ଦଗ୍ଧ ହେଲା — ଯେପରି ରୁଦ୍ର ତ୍ରିପୁରକୁ ଦଗ୍ଧ କରିଥିଲେ।
5.54.31
ततः स लङ्कापुरपर्वताग्रे
समुत्थितो भीमपराक्रमोऽग्निः।
प्रसार्य चूडावलयं प्रदीप्तो
हनूमता वेगवतोपसृष्टः ॥ ५.५४.३१ ॥
ଏବେ ବେଗବାନ ହନୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ସେହି ଭୟଙ୍କର ପରାକ୍ରମୀ ଅଗ୍ନି ଲଙ୍କାପୁରୀର ପର୍ବତଶିଖରରେ ଉଠିଲା ଏବଂ ନିଜ ଶିଖାମୟ ବଳୟ ବିସ୍ତାର କରି ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ହେଲା।
5.54.32
युगान्तकालानलतुल्यरूपः
समारुतोऽग्निर्ववृधे दिवस्पृक्।
विधूमरश्मिर्भवनेषु सक्तो
रक्षःशरीराज्यसमर्पितार्चिः ॥ ५.५४.३२ ॥
ଯୁଗାନ୍ତର କାଳାଗ୍ନି ସମାନ ରୂପ ଧରି ସେ ଅଗ୍ନି ପବନ ସହିତ ବଢ଼ିଲା ଏବଂ ଆକାଶ ଛୁଇଁଲା; ଧୂମହୀନ କିରଣ ସହ ଗୃହଗୁଡ଼ିକରେ ଲାଗି ରହିଲା; ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଶରୀରରୂପ ଘିରେ ତାର ଶିଖା ପୋଷିତ ହେଲା।
5.54.33
आदित्यकोटीसदृशः सुतेजा
लङ्कां समस्तां परिवार्य तिष्ठन्।
शब्दैरनेकैरशनिप्ररूढै-
र्भिन्दन्निवाण्डं प्रबभौ महाग्निः ॥ ५.५४.३३ ॥
କୋଟି ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ଅତି ତେଜସ୍ବୀ ସେ ମହାଅଗ୍ନି ସମଗ୍ର ଲଙ୍କାକୁ ଘେରି ଠିଆ ହେଲା; ବଜ୍ରପରି ଅନେକ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦରେ ଯେମିତି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ-ଅଣ୍ଡ ଭାଙ୍ଗୁଥିଲା ପରି ସେ ଦୀପ୍ତ ହେଲା।
5.54.34
तत्राम्बरादग्निरतिप्रवृद्धो
रूक्षप्रभः किंशुकपुष्पचूडः।
निर्वाणधूमाकुलराजयश्च
नीलोत्पलाभाः प्रचकाशिरेऽभ्राः ॥ ५.५४.३४ ॥
ସେଠାରେ ଆକାଶରୁ ଅତି ବଢ଼ିଥିବା ସେ ଅଗ୍ନି ରୁକ୍ଷ ପ୍ରଭାଯୁକ୍ତ, କିଂଶୁକ ଫୁଲ ପରି ଶିଖା ଶିଖରବିଶିଷ୍ଟ ଥିଲା; ନିଭୁଥିବା ଅଗ୍ନିର ଧୂଆଁ ଧାରାରେ ଭରା ନୀଳପଦ୍ମ ପରି ମେଘ ଝଲସି ଉଠିଲା।
5.54.35
वज्री महेन्द्रस्त्रिदशेश्वरो वा
साक्षाद् यमो वा वरुणोऽनिलो वा।
रौद्रोऽग्निरर्को धनदश्च सोमो
न वानरोऽयं स्वयमेव कालः ॥ ५.५४.३५ ॥
ଏ କ'ଣ ବଜ୍ରଧାରୀ ମହେନ୍ଦ୍ର, ନା ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରଭୁ? ନା ସାକ୍ଷାତ ଯମ, ବରୁଣ, ବା ବାୟୁ? ନା ଭୟଙ୍କର ରୁଦ୍ର, ଅଗ୍ନି, ସୂର୍ଯ୍ୟ, କୁବେର, ବା ଚନ୍ଦ୍ର? ଏ ବାନର ନୁହେଁ; ଏ ସ୍ୱୟଂ କାଳ।
5.54.36
किं ब्रह्मणः सर्वपितामहस्य
लोकस्य धातुश्चतुराननस्य।
इहागतो वानररूपधारी
रक्षोपसंहारकरः प्रकोपः ॥ ५.५४.३६ ॥
ସମସ୍ତଙ୍କ ପିତାମହ, ଲୋକ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମା କି ବାନର ରୂପ ଧରି ଏଠାକୁ ଆସିଛନ୍ତି, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ କ୍ରୋଧ ପ୍ରକାଶ କରୁଛନ୍ତି?
5.54.37
किं वैष्णवं वा कपिरूपमेत्य
रक्षोविनाशाय परं सुतेजः।
अचिन्त्यमव्यक्तमनन्तमेकं
स्वमायया साम्प्रतमागतं वा ॥ ५.५४.३७ ॥
ଅଥବା ଏ କି ବୈଷ୍ଣବ ତେଜରେ, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ ବାନର ରୂପ ଧରି ଆସିଥିବା ପରମ ତେଜସ୍ୱୀ ବିଷ୍ଣୁ? ଅଚିନ୍ତ୍ୟ, ଅବ୍ୟକ୍ତ, ଅନନ୍ତ ଓ ଏକ ସେ ନିଜ ମାୟାରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଏଠାକୁ ଆସିଛନ୍ତି କି?
5.54.38
इत्येवमूचुर्बहवो विशिष्टा
रक्षोगणास्तत्र समेत्य सर्वे।
सप्राणिसङ्घां सगृहां सवृक्षां
दग्धां पुरीं तां सहसा समीक्ष्य ॥ ५.५४.३८ ॥
ଏହିପରି ସେଠାରେ ଏକତ୍ର ହୋଇଥିବା ବହୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାକ୍ଷସଗଣ ସମସ୍ତେ କହିଲେ; ପ୍ରାଣୀ ସମୂହ, ଘର ଓ ଗଛ ସହିତ ଦଗ୍ଧ ହୋଇଯାଇଥିବା ସେ ନଗରୀକୁ ସେମାନେ ହଠାତ୍ ଦେଖିଲେ ବେଳେ।
5.54.39
ततस्तु लङ्का सहसा प्रदग्धा
सराक्षसा साश्वरथा सनागा।
सपक्षिसङ्घा समृगा सवृक्षा
रुरोद दीना तुमुलं सशब्दम् ॥ ५.५४.३९ ॥
ତା'ପରେ ହଠାତ୍ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦଗ୍ଧ ହୋଇଥିବା ଲଙ୍କା, ରାକ୍ଷସ, ଘୋଡ଼ା, ରଥ, ହାତୀ, ପକ୍ଷୀଦଳ, ମୃଗ ଓ ଗଛ ସହିତ ଦୀନ ହୋଇ ପ୍ରବଳ ଶବ୍ଦରେ କାନ୍ଦିଲା।
5.54.40
हा तात हा पुत्रक कान्त मित्र
हा जीवितेशाङ्ग हतं सुपुण्यम्।
रक्षोभिरेवं बहुधा ब्रुवद्भिः
शब्दः कृतो घोरतरः सुभीमः ॥ ५.५४.४० ॥
"ହାୟ ପିତା! ହାୟ ପୁତ୍ର! ହାୟ ପ୍ରିୟ! ହାୟ ମିତ୍ର! ହାୟ ମୋ ଜୀବନର ସ୍ୱାମୀ! ହାୟ, ମହାପୁଣ୍ୟ (ନଗରୀ) ନଷ୍ଟ ହେଲା!" ଏହିପରି ବହୁ ପ୍ରକାରେ ବିଳାପ କରୁଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ ଅତି ଘୋର ଓ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ କଲେ।
5.54.41
हुताशनज्वालसमावृता सा
हतप्रवीरा परिवृत्तयोधा।
हनूमतः क्रोधबलाभिभूता
बभूव शापोपहतेव लङ्का ॥ ५.५४.४१ ॥
ଅଗ୍ନିଶିଖାରେ ଘେରା ସେଇ ଲଙ୍କା, ତାର ବୀରମାନେ ହତ ଓ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ପଛକୁ ଫେରି ପଳାଇଲେ; ହନୁମାନଙ୍କ କ୍ରୋଧବଳରେ ଅଭିଭୂତ ହୋଇ ଯେପରି ଶାପରେ ଆହତ ହୋଇଥିଲା।
5.54.42
ससम्भ्रमं त्रस्तविषण्णराक्षसां
समुज्ज्वलज्ज्वालहुताशनाङ्किताम्।
ददर्श लङ्कां हनुमान् महामनाः
स्वयंभुरोषोपहतामिवावनिम् ॥ ५.५४.४२ ॥
ଭୀତ ଓ ବିଷାଦିତ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ସହିତ, ଜ୍ଵଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିଶିଖାରେ ଚିହ୍ନିତ ସେଇ ଲଙ୍କାକୁ ମହାମନା ହନୁମାନ ଦେଖିଲେ; ସ୍ଵୟମ୍ଭୁଙ୍କ କ୍ରୋଧରେ ଆହତ ପୃଥିବୀ ପରି ତାହା ଥିଲା।
5.54.43
भङ्क्त्वा वनं पादपरत्नसंकुलं
हत्वा तु रक्षांसि महान्ति संयुगे।
दग्ध्वा पुरीं तां गृहरत्नमालिनीं
तस्थौ हनूमान् पवनात्मजः कपिः ॥ ५.५४.४३ ॥
ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୃକ୍ଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବନ ଭାଙ୍ଗି, ଯୁଦ୍ଧରେ ମହାନ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ବଧ କରି, ରତ୍ନଗୃହମାଳା ପରି ସେ ନଗରୀକୁ ଜାଳି, ପବନପୁତ୍ର ବାନର ହନୁମାନ ଠିଆ ହେଲେ।
5.54.44
स राक्षसांस्तान् सुबहूंश्च हत्वा
वनं च भङ्क्त्वा बहुपादपं तत्।
विसृज्य रक्षोभवनेषु चाग्निं
जगाम रामं मनसा महात्मा ॥ ५.५४.४४ ॥
ସେହି ବହୁ ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ ବଧ କରି, ବହୁ ବୃକ୍ଷ ସହିତ ସେ ବନ ଭାଙ୍ଗି, ରାକ୍ଷସ-ଭବନରେ ଅଗ୍ନି ଛାଡ଼ି, ମହାତ୍ମା ହନୁମାନ ମନରେ ରାମଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ।
5.54.45
ततस्तु तं वानरवीरमुख्यं
महाबलं मारुततुल्यवेगम्।
महामतिं वायुसुतं वरिष्ठं
प्रतुष्टुवुर्देवगणाश्च सर्वे ॥ ५.५४.४५ ॥
ତେବେ ବାନରବୀରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଖ୍ୟ, ମହାବଳ, ପବନ ସମାନ ବେଗଶାଳୀ, ମହାମତି, ପବନପୁତ୍ର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହନୁମାନଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଦେବଗଣ ପ୍ରଶଂସା କଲେ।
5.54.46
देवाश्च सर्वे मुनिपुङ्गवाश्च
गन्धर्वविद्याधरपन्नगाश्च।
भूतानि सर्वाणि महान्ति तत्र
जग्मुः परां प्रीतिमतुल्यरूपाम् ॥ ५.५४.४६ ॥
ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନିଗଣ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ବିଦ୍ୟାଧର, ନାଗଗଣ ଏବଂ ସମସ୍ତ ମହାନ ପ୍ରାଣୀ ଅତୁଳନୀୟ ପରମ ଆନନ୍ଦ ଲାଭ କଲେ।
5.54.47
भङ्क्त्वा वनं महातेजा हत्वा रक्षांसि संयुगे।
दग्ध्वा लङ्कापुरीं भीमां रराज स महाकपिः ॥ ५.५४.४७ ॥
ବନ ଭାଙ୍ଗି, ଯୁଦ୍ଧରେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ବଧ କରି, ଭୟଙ୍କର ଲଙ୍କାପୁରୀକୁ ଦଗ୍ଧ କରି ସେ ମହାତେଜସ୍ୱୀ ମହାକପି ଶୋଭିତ ହେଲେ।
5.54.48
गृहाग्र्यशृङ्गाग्रतले विचित्रे
प्रतिष्ठितो वानरराजसिंहः।
प्रदीप्तलाङ्गूलकृतार्चिमाली
व्यराजतादित्य इवार्चिमाली ॥ ५.५४.४८ ॥
ବିଚିତ୍ର ଉଚ୍ଚ ଗୃହ-ଶିଖରର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ସେ ବାନରରାଜ-ସିଂହ, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଲାଞ୍ଜରେ ଅଗ୍ନିମାଳା ଧାରଣ କରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଶୋଭିତ ହେଲେ।
5.54.49
लङ्कां समस्तां सम्पीड्य लाङ्गूलाग्निं महाकपिः।
निर्वापयामास तदा समुद्रे हरिपुङ्गवः ॥ ५.५४.४९ ॥
ସମଗ୍ର ଲଙ୍କାକୁ ତପ୍ତ କରି ସେ ମହାକପି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାନର, ଆପଣା ଲାଞ୍ଜର ଅଗ୍ନି ସମୁଦ୍ରରେ ଲିଭାଇଲେ।
5.54.50
ततो देवाः सगन्धर्वाः सिद्धाश्च परमर्षयः।
दृष्ट्वा लङ्कां प्रदग्धां तां विस्मयं परमं गताः ॥ ५.५४.५० ॥
ତା'ପରେ ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ସିଦ୍ଧ ଓ ପରମ ଋଷିଗଣ ଦଗ୍ଧ ସେହି ଲଙ୍କାକୁ ଦେଖି ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ମିତ ହେଲେ।
5.54.51
तं दृष्ट्वा वानरश्रेष्ठं हनूमन्तं महाकपिम्।
कालाग्निरिति संचिन्त्य सर्वभूतानि तत्रसुः ॥ ५.५४.५१ ॥
ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାନର, ମହାକପି ହନୁମାନଙ୍କୁ ଦେଖି, "ଏ କାଳାଗ୍ନି" ବୋଲି ଭାବି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ସେଠାରେ ଭୀତ ହେଲେ।