รามายณะของวาลมีกิ · สรรค 5.54
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.54.1
वीक्षमाणस्ततो लङ्कां कपिः कृतमनोरथः।
वर्धमानसमुत्साहः कार्यशेषमचिन्तयत् ॥ ५.५४.१ ॥
ขณะที่หนุมานมองดูลงกา ผู้มีความปรารถนาสำเร็จแล้ว ความกระตือรือร้นของท่านก็ยิ่งเพิ่มพูน ท่านจึงคิดถึงงานที่ยังเหลืออยู่
5.54.2
किं नु खल्ववशिष्टं मे कर्तव्यमिह साम्प्रतम्।
यदेषां रक्षसां भूयः संतापजननं भवेत् ॥ ५.५४.२ ॥
บัดนี้ ข้าพเจ้าจะต้องทำอะไรอีกเล่าที่นี่ ที่จะทำให้พวกรากษสเหล่านี้ได้รับความทุกข์ยิ่งขึ้นไปอีก
5.54.3
वनं तावत्प्रमथितं प्रकृष्टा राक्षसा हताः।
बलैकदेशः क्षपितः शेषं दुर्गविनाशनम् ॥ ५.५४.३ ॥
สวนได้ถูกทำลายไปแล้ว รากษสผู้เก่งกล้าถูกฆ่าตายแล้ว กองทัพส่วนหนึ่งก็ถูกทำลายลงแล้ว สิ่งที่ยังเหลืออยู่คือการทำลายป้อมปราการ
5.54.4
दुर्गे विनाशिते कर्म भवेत् सुखपरिश्रमम्।
अल्पयत्नेन कार्येऽस्मिन् मम स्यात् सफलः श्रमः ॥ ५.५४.४ ॥
เมื่อป้อมปราการถูกทำลายแล้ว งานนี้ก็จะเป็นงานที่ทำได้โดยง่าย และด้วยความพยายามเพียงเล็กน้อยในภารกิจนี้ ความเหนื่อยยากของข้าพเจ้าก็จะเกิดผล
5.54.5
यो ह्ययं मम लाङ्गूले दीप्यते हव्यवाहनः।
अस्य संतर्पणं न्याय्यं कर्तुमेभिर्गृहोत्तमैः ॥ ५.५४.५ ॥
เปลวไฟที่ลุกโชนอยู่บนหางของข้าพเจ้านี้ สมควรแล้วที่จะได้รับการปรนเปรยด้วยเรือนอันงดงามเหล่านี้
5.54.6
ततः प्रदीप्तलाङ्गूलः सविद्युदिव तोयदः।
भवनाग्रेषु लङ्काया विचचार महाकपिः ॥ ५.५४.६ ॥
ครั้งนั้น มหาวานรผู้มีหางลุกโชน เคลื่อนไปเหนือยอดเรือนแห่งลงกาดุจเมฆที่มีสายฟ้า
5.54.7
गृहाद् गृहं राक्षसानामुद्यानानि च वानरः।
वीक्षमाणो ह्यसंत्रस्तः प्रासादांश्च चचार सः ॥ ५.५४.७ ॥
วานรผู้นั้นเที่ยวไปจากเรือนหนึ่งสู่เรือนหนึ่ง มองดูสวนของพวกรากษส และเที่ยวไปในปราสาททั้งหลายโดยไม่หวั่นกลัว
5.54.8
अवप्लुत्य महावेगः प्रहस्तस्य निवेशनम्।
अग्निं तत्र विनिक्षिप्य श्वसनेन समो बली ॥ ५.५४.८ ॥
วานรผู้มีความเร็วยิ่งและมีกำลังมาก กระโดดลงไปในที่พำนักของประหัสตะ ก่อไฟไว้ที่นั่น เร็วดุจลม
5.54.9
ततोऽन्यत् पुप्लुवे वेश्म महापार्श्वस्य वीर्यवान्।
मुमोच हनुमानग्निं कालानलशिखोपमम् ॥ ५.५४.९ ॥
จากนั้น หนุมานผู้กล้าหาญก็กระโดดไปยังเรือนอีกหลังของมหาปารศวะ และปล่อยไฟที่เปรียบดังเปลวไฟแห่งกาลเวลา
5.54.10
वज्रदंष्ट्रस्य च तथा पुप्लुवे स महाकपिः।
शुकस्य च महातेजाः सारणस्य च धीमतः ॥ ५.५४.१० ॥
วานรผู้ยิ่งใหญ่ก็กระโดดไปยังที่พำนักของวัชรทัมษฏระ ของศุกะผู้มีรัศมียิ่งใหญ่ และของสารณะผู้ฉลาด เช่นเดียวกัน
5.54.11
तथा चेन्द्रजितो वेश्म ददाह हरियूथपः।
जम्बुमालेः सुमालेश्च ददाह भवनं ततः ॥ ५.५४.११ ॥
จ่าฝูงวานรก็เผาที่พำนักของอินทรชิตในทำนองเดียวกัน แล้วก็เผาที่พำนักของชัมพุมาลีและสุมาลี
5.54.12
रश्मिकेतोश्च भवनं सूर्यशत्रोस्तथैव च।
ह्रस्वकर्णस्य दंष्ट्रस्य रोमशस्य च रक्षसः ॥ ५.५४.१२ ॥
ที่พำนักของรัศมิเกตุ เช่นเดียวกับของสูรยศัตรุ และที่พำนักของรากษสหรัสวกรรณะ ทัมษฏระ และโรมศะ
5.54.13
युद्धोन्मत्तस्य मत्तस्य ध्वजग्रीवस्य रक्षसः।
विद्युज्जिह्वस्य घोरस्य तथा हस्तिमुखस्य च ॥ ५.५४.१३ ॥
ที่พำนักของรากษสธวัชครีวะ ผู้คลุ้มคลั่งในการรบและเมามาย ของวิทยุชชิหวะผู้น่ากลัว และเช่นเดียวกันของหัสตีมุขะ
5.54.14
करालस्य विशालस्य शोणिताक्षस्य चैव हि।
कुम्भकर्णस्य भवनं मकराक्षस्य चैव हि ॥ ५.५४.१४ ॥
ที่พำนักของกราละ วิศาละ และโศณิตากษะ ที่พำนักของกุมภกรรณ และที่พำนักของมกราษะด้วย
5.54.15
नरान्तकस्य कुम्भस्य निकुम्भस्य दुरात्मनः।
यज्ञशत्रोश्च भवनं ब्रह्मशत्रोस्तथैव च ॥ ५.५४.१५ ॥
ที่พำนักของนรานตกะ กุมภะ และนิกุมภะผู้มีใจชั่วร้าย ที่พำนักของศัตรูแห่งยัญ และเช่นเดียวกันที่พำนักของศัตรูแห่งพรหมัน
5.54.16
वर्जयित्वा महातेजा विभीषणगृहं प्रति।
क्रममाणः क्रमेणैव ददाह हरिपुङ्गवः ॥ ५.५४.१६ ॥
ท่านหนุมานผู้มีรัศมียิ่งใหญ่ ไว้เว้นเรือนของวิภีษณะ แล้วก้าวไปทีละลำดับ เผาเรือนที่เหลือทั้งหมด
5.54.17
तेषु तेषु महार्हेषु भवनेषु महायशाः।
गृहेष्वृद्धिमतामृद्धिं ददाह कपिकुञ्जरः ॥ ५.५४.१७ ॥
ในเรือนอันมีค่ามากหลังนั้นหลังนี้ วานรผู้มีชื่อเสียงยิ่ง ช้างในหมู่วานร ได้เผาความมั่งคั่งของเรือนของผู้มั่งคั่งทั้งหลาย
5.54.18
सर्वेषां समतिक्रम्य राक्षसेन्द्रस्य वीर्यवान्।
आससादाथ लक्ष्मीवान् रावणस्य निवेशनम् ॥ ५.५४.१८ ॥
ผู้มีพละกำลังและรุ่งโรจน์ ได้ผ่านเลยเรือนทั้งหมดนั้นไป แล้วไปถึงที่พำนักของราวณะ เจ้าแห่งรากษส
5.54.19
ततस्तस्मिन् गृहे मुख्ये नानारत्नविभूषिते।
मेरुमन्दरसंकाशे नानामङ्गलशोभिते ॥ ५.५४.१९ ॥
ครั้นแล้ว ในเรือนประธานหลังนั้น ซึ่งประดับด้วยอัญมณีนานาชนิด เปรียบดังภูเขาเมรุและมันทระ และประดับด้วยสิ่งมงคลมากมาย
5.54.20
प्रदीप्तमग्निमुत्सृज्य लाङ्गूलाग्रे प्रतिष्ठितम्।
ननाद हनुमान् वीरो युगान्तजलदो यथा ॥ ५.५४.२० ॥
วีรหนุมานปล่อยไฟที่ลุกโชนซึ่งติดอยู่ที่ปลายหาง แล้วคำรามดังเมฆแห่งกัลปาวสาน
5.54.21
श्वसनेन च संयोगादतिवेगो महाबलः।
कालाग्निरिव जज्वाल प्रावर्धत हुताशनः ॥ ५.५४.२१ ॥
ไฟนั้นรุนแรงยิ่งนัก เมื่อประสานกับลม ก็ลุกโพลงเหมือนไฟแห่งกาลวินาศ และขยายใหญ่ขึ้นมาก
5.54.22
प्रदीप्तमग्निं पवनस्तेषु वेश्मसु चारयन्।
तानि काञ्चनजालानि मुक्तामणिमयानि च ॥ ५.५४.२२ ॥
ลมพัดไฟที่ลุกโชนนั้นไปตามคฤหาสน์เหล่านั้น ซึ่งมีตาข่ายทองคำ และเครื่องประดับทำด้วยไข่มุกและอัญมณี
5.54.23
भवनानि व्यशीर्यन्त रत्नवन्ति महान्ति च।
तानि भग्नविमानानि निपेतुर्वसुधातले ॥ ५.५४.२३ ॥
คฤหาสน์ใหญ่อันเต็มไปด้วยรัตนชาติเหล่านั้นเริ่มพังทลาย และวิมานที่แตกหักก็ร่วงลงสู่พื้นพิภพ
5.54.24
भवनानीव सिद्धानामम्बरात् पुण्यसंक्षये।
संजज्ञे तुमुलः शब्दो राक्षसानां प्रधावताम् ॥ ५.५४.२४ ॥
เหมือนคฤหาสน์ของเหล่าสิทธะที่ตกลงมาจากท้องฟ้า เมื่อบุญของพวกเขาหมดสิ้นลง เสียงอึกทึกก็ดังขึ้นจากเหล่ารากษสที่วิ่งหนีไป
5.54.25
स्वे स्वे गृहपरित्राणे भग्नोत्साहोज्झितश्रियाम्।
नूनमेषोऽग्निरायातः कपिरूपेण हा इति ॥ ५.५४.२५ ॥
ต่างคนต่างพยายามปกป้องบ้านของตน ความกล้าหาญของพวกเขาสลายไปและความรุ่งเรืองสิ้นไป พวกเขาร้องว่า "โอ้ เสียแล้ว! ไฟนี้คงมาในร่างของลิงแน่แท้!"
5.54.26
क्रन्दन्त्यः सहसा पेतुः स्तनंधयधराः स्त्रियः।
काश्चिदग्निपरीताङ्ग्यो हर्म्येभ्यो मुक्तमूर्धजाः ॥ ५.५४.२६ ॥
บรรดาสตรีที่อุ้มทารกไว้กับอก ร้องครวญครางแล้วก็ล้มลงอย่างกะทันหัน บางคนร่างกายถูกไฟล้อมรอบ ผมของพวกนางหลุดกระจายลงมาจากคฤหาสน์
5.54.27
पतन्त्योरेजिरेऽभ्रेभ्यः सौदामन्य इवाम्बरात्।
वज्रविद्रुमवैदूर्यमुक्तारजतसंहतान् ॥ ५.५४.२७ ॥
ขณะร่วงหล่น พวกนางส่องประกายเหมือนสายฟ้าที่ตกจากเมฆข้ามท้องฟ้า กองเพชร ปะการัง นัยน์ตาแมว ไข่มุก และเงินที่กองรวมกันก็ร่วงลงมาด้วย
5.54.28
विचित्रान् भवनाद्धातून् स्यन्दमानान् ददर्श सः।
नाग्निस्तृप्यति काष्ठानां तृणानां च यथा तथा ॥ ५.५४.२८ ॥
หนุมานเห็นแร่โลหะหลากชนิดละลายและไหลออกมาจากคฤหาสน์ แต่เหมือนไฟที่ไม่มีวันอิ่มด้วยฟืนและหญ้า ไฟนั้นก็ไม่อิ่มด้วยสิ่งเหล่านั้นเช่นกัน
5.54.29
हनूमान् राक्षसेन्द्राणां वधे किंचिन्न तृप्यति।
न हनूमद्विशस्तानां राक्षसानां वसुन्धरा ॥ ५.५४.२९ ॥
หนุมานยังไม่พอใจเลยแม้จะฆ่าบรรดาจอมรากษส และแผ่นดินก็ไม่พอใจเลยกับรากษสที่หนุมานสังหาร
5.54.30
हनूमता वेगवता वानरेण महात्मना।
लङ्कापुरं प्रदग्धं तद् रुद्रेण त्रिपुरं यथा ॥ ५.५४.३० ॥
นครลงกาถูกเผาโดยหนุมานผู้ว่องไวและมีจิตใจยิ่งใหญ่ ดังที่พระรุทรเคยเผานครทั้งสาม
5.54.31
ततः स लङ्कापुरपर्वताग्रे
समुत्थितो भीमपराक्रमोऽग्निः।
प्रसार्य चूडावलयं प्रदीप्तो
हनूमता वेगवतोपसृष्टः ॥ ५.५४.३१ ॥
ครั้นแล้ว ไฟผู้มีพลานุภาพน่าสะพรึงนั้น ก็พวยพุ่งขึ้นบนยอดเขาแห่งนครลงกา แผ่วงแหวนแห่งเปลวไฟออกไปและลุกโชน ถูกหนุมานผู้ว่องไวปล่อยออกมา
5.54.32
युगान्तकालानलतुल्यरूपः
समारुतोऽग्निर्ववृधे दिवस्पृक्।
विधूमरश्मिर्भवनेषु सक्तो
रक्षःशरीराज्यसमर्पितार्चिः ॥ ५.५४.३२ ॥
ไฟนั้นมีรูปร่างเหมือนไฟแห่งจุดจบของยุค เติบโตขึ้นพร้อมกับลม แตะถึงท้องฟ้า ประกายของมันไม่มีควันพันเกี่ยวอยู่กับคฤหาสน์ และเปลวของมันได้รับเชื้อจากไขมันในร่างกายของบรรดารากษส
5.54.33
आदित्यकोटीसदृशः सुतेजा
लङ्कां समस्तां परिवार्य तिष्ठन्।
शब्दैरनेकैरशनिप्ररूढै-
र्भिन्दन्निवाण्डं प्रबभौ महाग्निः ॥ ५.५४.३३ ॥
ไฟใหญ่มีความรุ่งโรจน์ดุจแสงอาทิตย์นับสิบล้านดวง ล้อมรอบลงกาทั้งเมือง ลุกโชนพร้อมเสียงคำรามน่าสะพรึงนับไม่ถ้วน ดุจสายฟ้าที่ผุดขึ้น ราวกับจะแยกไข่แห่งจักรวาลให้แตกออก
5.54.34
तत्राम्बरादग्निरतिप्रवृद्धो
रूक्षप्रभः किंशुकपुष्पचूडः।
निर्वाणधूमाकुलराजयश्च
नीलोत्पलाभाः प्रचकाशिरेऽभ्राः ॥ ५.५४.३४ ॥
ที่นั่น จากท้องฟ้า ไฟที่ลุกโชนขึ้นอย่างยิ่งใหญ่ มีแสงแข็งกร้าวและมียอดประดับด้วยดอกกิงศุก และเมฆที่มีสีน้ำเงินดุจดอกบัว เต็มไปด้วยแถวควันจากไฟที่กำลังมอดดับ ก็ส่องแสงเจิดจ้าปรากฏขึ้น
5.54.35
वज्री महेन्द्रस्त्रिदशेश्वरो वा
साक्षाद् यमो वा वरुणोऽनिलो वा।
रौद्रोऽग्निरर्को धनदश्च सोमो
न वानरोऽयं स्वयमेव कालः ॥ ५.५४.३५ ॥
นี่คือมเหนทร ผู้ถือสายฟ้า จอมเทพผู้เป็นใหญ่กว่าเทวดาทั้งสามสิบสามองค์ หรือเป็นยมเองโดยแท้ หรือวรุณ หรือวายุ? หรือเป็นรุทรผู้ดุร้าย อัคนี พระอาทิตย์ กุเวร หรือพระจันทร์? ลิงตัวนี้ไม่ใช่ลิงเลย หากแต่เป็นกาลเวลาเอง
5.54.36
किं ब्रह्मणः सर्वपितामहस्य
लोकस्य धातुश्चतुराननस्य।
इहागतो वानररूपधारी
रक्षोपसंहारकरः प्रकोपः ॥ ५.५४.३६ ॥
หรือนี่คือพระพรหม ปู่ทวดของสรรพสิ่ง ผู้สร้างโลกที่มีสี่พักตร์ ที่มาที่นี่ในร่างลิง แสดงความโกรธที่ทำลายเหล่ารากษส?
5.54.37
किं वैष्णवं वा कपिरूपमेत्य
रक्षोविनाशाय परं सुतेजः।
अचिन्त्यमव्यक्तमनन्तमेकं
स्वमायया साम्प्रतमागतं वा ॥ ५.५४.३७ ॥
หรือนี่คือพระวิษณุเองผู้มีรัศมียิ่งใหญ่ ที่มาในร่างลิงเพื่อทำลายเหล่ารากษส ผู้ไม่อาจคิดนึกได้ ไม่ปรากฏ ไม่มีที่สิ้นสุด และเป็นหนึ่งเดียว บัดนี้ได้มาที่นี่ด้วยมายาของพระองค์เอง?
5.54.38
इत्येवमूचुर्बहवो विशिष्टा
रक्षोगणास्तत्र समेत्य सर्वे।
सप्राणिसङ्घां सगृहां सवृक्षां
दग्धां पुरीं तां सहसा समीक्ष्य ॥ ५.५४.३८ ॥
เหล่ารากษสผู้มีชื่อเสียงจำนวนมาก ที่มาประชุมกันอยู่ที่นั่นทั้งหมด กล่าวอย่างนี้ เมื่อพวกเขาเห็นนครนั้นถูกเผาไหม้อย่างกะทันหัน พร้อมกับสรรพชีวิต บ้านเรือน และต้นไม้ทั้งหมด
5.54.39
ततस्तु लङ्का सहसा प्रदग्धा
सराक्षसा साश्वरथा सनागा।
सपक्षिसङ्घा समृगा सवृक्षा
रुरोद दीना तुमुलं सशब्दम् ॥ ५.५४.३९ ॥
ครั้นแล้ว ลงกาถูกเผาไหม้อย่างฉับพลัน พร้อมกับรากษส ม้า รถศึก ช้าง ฝูงนก กวาง และต้นไม้ นางร้องไห้อย่างน่าสงสารและดังสนั่นด้วยเสียงอึกทึก
5.54.40
हा तात हा पुत्रक कान्त मित्र
हा जीवितेशाङ्ग हतं सुपुण्यम्।
रक्षोभिरेवं बहुधा ब्रुवद्भिः
शब्दः कृतो घोरतरः सुभीमः ॥ ५.५४.४० ॥
"โอ้ พ่อเอ๋ย! โอ้ ลูกเอ๋ย! โอ้ ที่รักของข้า! โอ้ มิตรสหายเอ๋ย! โอ้ เจ้าชีวิตของข้า! โอ้ เมืองผู้มีบุญยิ่งถูกทำลายแล้ว!" เหล่ารากษสกล่าวคร่ำครวญอย่างนี้ด้วยหลายวิธี ทำให้เกิดเสียงที่น่าสะพรึงกลัวยิ่งนัก
5.54.41
हुताशनज्वालसमावृता सा
हतप्रवीरा परिवृत्तयोधा।
हनूमतः क्रोधबलाभिभूता
बभूव शापोपहतेव लङ्का ॥ ५.५४.४१ ॥
ลงกานั้นถูกล้อมด้วยเปลวไฟ ทหารเอกของนางพ่ายแพ้ ทหารที่เหลือหันหลังหนี ถูกความกริ้วและพละกำลังของหนุมานครอบงำ เหมือนถูกสาปให้ล้มลง
5.54.42
ससम्भ्रमं त्रस्तविषण्णराक्षसां
समुज्ज्वलज्ज्वालहुताशनाङ्किताम्।
ददर्श लङ्कां हनुमान् महामनाः
स्वयंभुरोषोपहतामिवावनिम् ॥ ५.५४.४२ ॥
หนุมานผู้มีใจยิ่งใหญ่เห็นลงกาที่มีเปลวไฟลุกโชนประทับเครื่องหมายไว้ บรรดายักษ์รากษสต่างหวาดกลัวและหมดอาลัยด้วยความสับสนลนลาน เหมือนแผ่นดินที่ถูกความโกรธของพระสวยัมภูกระทบ
5.54.43
भङ्क्त्वा वनं पादपरत्नसंकुलं
हत्वा तु रक्षांसि महान्ति संयुगे।
दग्ध्वा पुरीं तां गृहरत्नमालिनीं
तस्थौ हनूमान् पवनात्मजः कपिः ॥ ५.५४.४३ ॥
หนุมานพานรผู้เป็นบุตรของพระวายุ ทำลายป่าที่เต็มไปด้วยต้นไม้ชั้นเลิศ สังหารยักษ์รากษสจำนวนมากในการรบ และเผาเมืองที่ประดับด้วยเรือนอันงดงาม แล้วยืนอยู่ตรงนั้น
5.54.44
स राक्षसांस्तान् सुबहूंश्च हत्वा
वनं च भङ्क्त्वा बहुपादपं तत्।
विसृज्य रक्षोभवनेषु चाग्निं
जगाम रामं मनसा महात्मा ॥ ५.५४.४४ ॥
หนุมานผู้ยิ่งใหญ่สังหารยักษ์รากษสเหล่านั้นจำนวนมาก ทำลายป่าที่มีต้นไม้มากมายนั้น และจุดไฟเผาที่พำนักของพวกรากษส แล้วระลึกถึงพระรามในใจและเดินทางไป
5.54.45
ततस्तु तं वानरवीरमुख्यं
महाबलं मारुततुल्यवेगम्।
महामतिं वायुसुतं वरिष्ठं
प्रतुष्टुवुर्देवगणाश्च सर्वे ॥ ५.५४.४५ ॥
จากนั้นเทพทั้งปวงต่างสรรเสริญพานรวีรบุรุษผู้เป็นเลิศ ผู้มีพละกำลังมหาศาล มีความเร็วเท่าลม มีปัญญาอันยิ่งใหญ่ เป็นบุตรของพระวายุ ผู้ประเสริฐที่สุด
5.54.46
देवाश्च सर्वे मुनिपुङ्गवाश्च
गन्धर्वविद्याधरपन्नगाश्च।
भूतानि सर्वाणि महान्ति तत्र
जग्मुः परां प्रीतिमतुल्यरूपाम् ॥ ५.५४.४६ ॥
เทพทั้งปวง มุนีผู้ประเสริฐ คนธรรพ์ วิทยาธร และนาค รวมทั้งภูตผีทั้งปวงที่ยิ่งใหญ่ ต่างได้รับความปีติยินดีอันสูงสุดที่หาใดเปรียบมิได้ ณ ที่นั้น
5.54.47
भङ्क्त्वा वनं महातेजा हत्वा रक्षांसि संयुगे।
दग्ध्वा लङ्कापुरीं भीमां रराज स महाकपिः ॥ ५.५४.४७ ॥
หนุมานผู้มีเดชานุภาพยิ่งใหญ่ ทำลายป่า สังหารยักษ์ในการรบ และเผาเมืองลงกาอันน่าสะพรึงกลัว พานรผู้ยิ่งใหญ่นั้นจึงรุ่งเรืองขึ้นเป็นที่ประจักษ์
5.54.48
गृहाग्र्यशृङ्गाग्रतले विचित्रे
प्रतिष्ठितो वानरराजसिंहः।
प्रदीप्तलाङ्गूलकृतार्चिमाली
व्यराजतादित्य इवार्चिमाली ॥ ५.५४.४८ ॥
หนุมานราชสีห์แห่งพานรราชยืนอยู่บนยอดเรือนที่ประหลาดงดงามบนยอดเขา หางอันลุกโชนของเขาเป็นพวงมาลัยแห่งเปลวไฟ เขาส่องแสงเหมือนพระอาทิตย์ที่ประดับด้วยรัศมี
5.54.49
लङ्कां समस्तां सम्पीड्य लाङ्गूलाग्निं महाकपिः।
निर्वापयामास तदा समुद्रे हरिपुङ्गवः ॥ ५.५४.४९ ॥
พานรผู้ยิ่งใหญ่ ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่หริ เผาลงกาทั้งหมดจนไหม้ทั่ว แล้วจึงดับไฟที่หางของตนลงในมหาสมุทร
5.54.50
ततो देवाः सगन्धर्वाः सिद्धाश्च परमर्षयः।
दृष्ट्वा लङ्कां प्रदग्धां तां विस्मयं परमं गताः ॥ ५.५४.५० ॥
ครั้นนั้น เทพทั้งหลาย พร้อมด้วยคนธรรพ์ สิทธะ และมหาฤๅษี เห็นลงกาถูกเผาไหม้ ต่างเกิดความพิศวงอย่างยิ่ง
5.54.51
तं दृष्ट्वा वानरश्रेष्ठं हनूमन्तं महाकपिम्।
कालाग्निरिति संचिन्त्य सर्वभूतानि तत्रसुः ॥ ५.५४.५१ ॥
เมื่อเห็นพานรผู้ประเสริฐ คือหนุมานพานรผู้ยิ่งใหญ่ สรรพสัตว์ทั้งปวงที่อยู่ ณ ที่นั้นต่างหวาดกลัว คิดว่า "นี่คือไฟแห่งการทำลายล้างโลก"