ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 5.55
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.55.1
संदीप्यमानां वित्रस्तां त्रस्तरक्षोगणां पुरीम्।
अवेक्ष्य हनुमाँल्लङ्कां चिन्तयामास वानरः ॥ ५.५५.१ ॥
ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಉರಿಯುತ್ತಾ, ಭಯಭೀತವಾಗಿ, ರಾಕ್ಷಸ ಗುಂಪುಗಳು ಕಂಗೆಟ್ಟಿದ್ದ ಆ ನಗರ ಲಂಕೆಯನ್ನು ನೋಡಿ ವಾನರ ಹನುಮಂತನು ಚಿಂತಿಸತೊಡಗಿದನು.
5.55.2
तस्याभूत् सुमहांस्त्रासः कुत्सा चात्मन्यजायत।
लङ्कां प्रदहता कर्म किंस्वित् कृतमिदं मया ॥ ५.५५.२ ॥
ಆ ನಗರದ ಬಗ್ಗೆ ನನಗೆ ಬಹಳ ಭಯವಾಯಿತು; ಲಂಕೆಯನ್ನು ಸುಟ್ಟ ಈ ಕೆಲಸವನ್ನು ನಾನು ಏನು ಮಾಡಿದೆನು ಎಂದು ನನ್ನಲ್ಲಿ ಆತ್ಮನಿಂದೆ ಉಂಟಾಯಿತು.
5.55.3
धन्याः खलु महात्मानो ये बुद्ध्या कोपमुत्थितम्।
निरुन्धन्ति महात्मानो दीप्तमग्निमिवाम्भसा ॥ ५.५५.३ ॥
ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಎದ್ದ ಕೋಪವನ್ನು ತಡೆಯುವ ಮಹಾತ್ಮರು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಧನ್ಯರು; ಉರಿಯುವ ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ನೀರಿನಿಂದ ಆರಿಸುವಂತೆ.
5.55.4
क्रुद्धः पापं न कुर्यात् कः क्रुद्धो हन्याद् गुरूनपि।
क्रुद्धः परुषया वाचा नरः साधूनधिक्षिपेत् ॥ ५.५५.४ ॥
ಕೋಪಗೊಂಡವನು ಯಾವ ಪಾಪವನ್ನು ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ? ಕೋಪಿಷ್ಠನು ಹಿರಿಯರನ್ನೂ ಕೊಲ್ಲಬಹುದು; ಕಠೋರ ಮಾತಿನಿಂದ ಸಜ್ಜನರನ್ನೂ ನಿಂದಿಸುತ್ತಾನೆ.
5.55.5
वाच्यावाच्यं प्रकुपितो न विजानाति कर्हिचित्।
नाकार्यमस्ति क्रुद्धस्य नावाच्यं विद्यते क्वचित् ॥ ५.५५.५ ॥
ಅತ್ಯಂತ ಕೋಪಗೊಂಡವನು ಯಾವುದು ಹೇಳಬೇಕು, ಯಾವುದು ಹೇಳಬಾರದು ಎಂಬುದನ್ನು ಎಂದೂ ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಕೋಪಿಗೆ ಮಾಡಬಾರದ ಕೆಲಸವೂ ಇಲ್ಲ, ಹೇಳಬಾರದ ಮಾತೂ ಇಲ್ಲ.
5.55.6
यः समुत्पतितं क्रोधं क्षमयैव निरस्यति।
यथोरगस्त्वचं जीर्णां स वै पुरुष उच्यते ॥ ५.५५.६ ॥
ಎದ್ದ ಕೋಪವನ್ನು ಕ್ಷಮೆಯಿಂದಲೇ ಹೋಗಲಾಡಿಸುವವನು, ಹಳೆಯ ಕಂಚುಕವನ್ನು ಬಿಡುವ ಹಾವಿನಂತೆ, ಅವನೇ ನಿಜವಾದ ಪುರುಷ ಎನಿಸುತ್ತಾನೆ.
5.55.7
धिगस्तु मां सुदुर्बुद्धिं निर्लज्जं पापकृत्तमम्।
अचिन्तयित्वा तां सीतामग्निदं स्वामिघातकम् ॥ ५.५५.७ ॥
ಬುದ್ಧಿಹೀನನೂ, ನಾಚಿಕೆಯಿಲ್ಲದವನೂ, ಮಹಾಪಾಪಿಯೂ ಆದ ನನಗೆ ಧಿಕ್ಕಾರ; ಸೀತೆಯನ್ನು ಯೋಚಿಸದೆ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚಿ ನನ್ನ ಒಡೆಯನಿಗೇ ಹಾನಿ ಮಾಡಿದೆನು.
5.55.8
यदि दग्धा त्वियं सर्वा नूनमार्यापि जानकी।
दग्धा तेन मया भर्तुर्हतं कार्यमजानता ॥ ५.५५.८ ॥
ಇಡೀ ಲಂಕೆ ಸುಟ್ಟುಹೋಗಿದ್ದರೆ, ಆರ್ಯೆ ಜಾನಕಿಯೂ ಸುಟ್ಟುಹೋಗಿರಬೇಕು; ತಿಳಿಯದೆ ನಾನು ಮಾಡಿದ ಆ ಕೆಲಸದಿಂದ ಒಡೆಯನ ಕಾರ್ಯವೇ ನಾಶವಾಯಿತು.
5.55.9
यदर्थमयमारम्भस्तत्कार्यमवसादितम्।
मया हि दहता लङ्कां न सीता परिरक्षिता ॥ ५.५५.९ ॥
ಯಾವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಪ್ರಯತ್ನ ಆರಂಭವಾಯಿತೋ, ಆ ಕಾರ್ಯವೇ ಹಾಳಾಯಿತು; ಲಂಕೆಯನ್ನು ಸುಡುವಾಗ ನಾನು ಸೀತೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲಿಲ್ಲ.
5.55.10
ईषत्कार्यमिदं कार्यं कृतमासीन्न संशयः।
तस्य क्रोधाभिभूतेन मया मूलक्षयः कृतः ॥ ५.५५.१० ॥
ಈ ಕಾರ್ಯ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಆಗಿತ್ತು ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಕೋಪದಿಂದ ಆವೃತನಾಗಿ ನಾನು ಅದರ ಮೂಲವನ್ನೇ ನಾಶಮಾಡಿದೆ.
5.55.11
विनष्टा जानकी व्यक्तं न ह्यदग्धः प्रदृश्यते।
लङ्कायाः कश्चिदुद्देशः सर्वा भस्मीकृता पुरी ॥ ५.५५.११ ॥
ಜಾನಕಿ ಖಂಡಿತವಾಗಿ ನಾಶವಾಗಿರಬೇಕು; ಲಂಕೆಯ ಯಾವ ಭಾಗವೂ ಸುಡದೆ ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ, ಇಡೀ ನಗರ ಬೂದಿಯಾಗಿದೆ.
5.55.12
यदि तद्विहतं कार्यं मया प्रज्ञाविपर्ययात्।
इहैव प्राणसंन्यासो ममापि ह्यद्य रोचते ॥ ५.५५.१२ ॥
ನನ್ನ ವಿವೇಕದ ವಿಪರ್ಯಾಸದಿಂದ ಆ ಕಾರ್ಯ ಹಾಳಾಗಿದ್ದರೆ, ಇಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರಾಣತ್ಯಾಗ ಮಾಡುವುದೇ ಈಗ ನನಗೆ ಇಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.
5.55.13
किमग्नौ निपताम्यद्य आहोस्विद् वडवामुखे।
शरीरमिह सत्त्वानां दद्मि सागरवासिनाम् ॥ ५.५५.१३ ॥
ಇಂದು ನಾನು ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಬೀಳಲೇ, ಅಥವಾ ವಡವಾಮುಖದಲ್ಲಿ ಬೀಳಲೇ? ಇಲ್ಲಿಯೇ ನನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತೇನೆ.
5.55.14
कथं नु जीवता शक्यो मया द्रष्टुं हरीश्वरः।
तौ वा पुरुषशार्दूलौ कार्यसर्वस्वघातिना ॥ ५.५५.१४ ॥
ಕಾರ್ಯದ ಸರ್ವಸ್ವವನ್ನೇ ನಾಶಮಾಡಿದ ನಾನು, ಜೀವಂತವಾಗಿರುವಾಗ ವಾನರೇಶ್ವರನನ್ನೋ ಆ ಇಬ್ಬರು ಪುರುಷಸಿಂಹರನ್ನೋ ಹೇಗೆ ನೋಡಲಿ?
5.55.15
मया खलु तदेवेदं रोषदोषात् प्रदर्शितम्।
प्रथितं त्रिषु लोकेषु कपित्वमनवस्थितम् ॥ ५.५५.१५ ॥
ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನಾನು ಕೋಪದ ದೋಷದಿಂದ ಇದನ್ನೇ ತೋರಿಸಿದೆ; ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ, ಸ್ಥಿರವಲ್ಲದ ಕಪಿತ್ವ ಇದೇ.
5.55.16
धिगस्तु राजसं भावमनीशमनवस्थितम्।
ईश्वरेणापि यद् रागान्मया सीता न रक्षिता ॥ ५.५५.१६ ॥
ರಾಜಸ, ನಿಯಂತ್ರಣವಿಲ್ಲದ, ಚಂಚಲ ಸ್ವಭಾವಕ್ಕೆ ಧಿಕ್ಕಾರ; ಸಮರ್ಥನಾಗಿದ್ದರೂ ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ನಾನು ಸೀತೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲಿಲ್ಲ.
5.55.17
विनष्टायां तु सीतायां तावुभौ विनशिष्यतः।
तयोर्विनाशे सुग्रीवः सबन्धुर्विनशिष्यति ॥ ५.५५.१७ ॥
ಸೀತೆ ನಾಶವಾದರೆ ಆ ಇಬ್ಬರೂ ನಾಶವಾಗುತ್ತಾರೆ; ಅವರಿಬ್ಬರ ನಾಶದಲ್ಲಿ ಸುಗ್ರೀವ ತನ್ನ ಬಂಧುಗಳೊಂದಿಗೆ ನಾಶವಾಗುತ್ತಾನೆ.
5.55.18
एतदेव वचः श्रुत्वा भरतो भ्रातृवत्सलः।
धर्मात्मा सहशत्रुघ्नः कथं शक्ष्यति जीवितुम् ॥ ५.५५.१८ ॥
ಈ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ, ಸಹೋದರ ಪ್ರೇಮಿ ಧರ್ಮಾತ್ಮ ಭರತ, ಶತ್ರುಘ್ನನೊಡನೆ ಹೇಗೆ ಬದುಕಲು ಸಾಧ್ಯ?
5.55.19
इक्ष्वाकुवंशे धर्मिष्ठे गते नाशमसंशयम्।
भविष्यन्ति प्रजाः सर्वाः शोकसंतापपीडिताः ॥ ५.५५.१९ ॥
ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ವಂಶದ ಧರ್ಮನಿಷ್ಠನು ನಾಶವಾದರೆ, ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ; ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಜೆಗಳು ಶೋಕ ಸಂತಾಪದಿಂದ ಪೀಡಿತರಾಗುವರು.
5.55.20
तदहं भाग्यरहितो लुप्तधर्मार्थसंग्रहः।
रोषदोषपरीतात्मा व्यक्तं लोकविनाशनः ॥ ५.५५.२० ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಭಾಗ್ಯಹೀನನು, ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಚಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡವನು, ರೋಷದೋಷದಿಂದ ಮನಸ್ಸು ಆವೃತವಾದವನು; ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಲೋಕವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವನು.
5.55.21
पूर्वमप्युपलब्धानि साक्षात् पुनरचिन्तयत् ॥ ५.५५.२१ ॥
ಹಿಂದೆ ನೇರವಾಗಿ ಕಂಡಿದ್ದ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಯೋಚಿಸಿದನು.
5.55.22
अथ वा चारुसर्वाङ्गी रक्षिता स्वेन तेजसा।
न नशिष्यति कल्याणी नाग्निरग्नौ प्रवर्तते ॥ ५.५५.२२ ॥
ಅಥವಾ, ಚಾರುಸರ್ವಾಂಗಿ ಕಲ್ಯಾಣಿಯು ತನ್ನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ರಕ್ಷಿತಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ; ಅವಳು ನಾಶವಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಂಕಿ ಉದ್ಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
5.55.23
नहि धर्मात्मनस्तस्य भार्याममिततेजसः।
स्वचरित्राभिगुप्तां तां स्प्रष्टुमर्हति पावकः ॥ ५.५५.२३ ॥
ನಿಜವಾಗಿಯೂ, ಧರ್ಮಾತ್ಮನೂ ಅಮಿತತೇಜಸ್ವಿಯೂ ಆದವನ ಪತ್ನಿಯನ್ನು, ತನ್ನ ನಡತೆಯಿಂದಲೇ ರಕ್ಷಿತಳಾದವಳನ್ನು, ಬೆಂಕಿಯೂ ಮುಟ್ಟಲು ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ.
5.55.24
नूनं रामप्रभावेण वैदेह्याः सुकृतेन च।
यन्मां दहनकर्मायं नादहद्धव्यवाहनः ॥ ५.५५.२४ ॥
ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ರಾಮನ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಮತ್ತು ವೈದೇಹಿಯ ಪುಣ್ಯದಿಂದ, ದಹಿಸುವ ಕಾರ್ಯದ ಈ ಹವ್ಯವಾಹನ ಅಗ್ನಿಯು ನನ್ನನ್ನು ಸುಡಲಿಲ್ಲ.
5.55.25
त्रयाणां भरतादीनां भ्रातॄणां देवता च या।
रामस्य च मनःकान्ता सा कथं विनशिष्यति ॥ ५.५५.२५ ॥
ಭರತ ಮೊದಲಾದ ಮೂವರು ಸಹೋದರರಿಗೂ ರಾಮನ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಪ್ರಿಯಳಾದ ದೇವತೆಯೂ ಆದ ಆಕೆ ಹೇಗೆ ನಾಶವಾದಾಳು?
5.55.26
यद् वा दहनकर्मायं सर्वत्र प्रभुरव्ययः।
न मे दहति लाङ्गूलं कथमार्यां प्रधक्ष्यति ॥ ५.५५.२६ ॥
ಅಥವಾ ಸರ್ವತ್ರ ಪ್ರಭುವೂ ಅವ್ಯಯವೂ ಆದ ಈ ದಹನಕರ್ಮದ ಅಗ್ನಿಯು ನನ್ನ ಬಾಲವನ್ನು ಸುಡುವುದಿಲ್ಲವಾದರೆ, ಆ ಆರ್ಯೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಸುಡುವನು?
5.55.27
पुनश्चाचिन्तयत् तत्र हनूमान् विस्मितस्तदा।
हिरण्यनाभस्य गिरेर्जलमध्ये प्रदर्शनम् ॥ ५.५५.२७ ॥
ಆಗ ಅಲ್ಲಿ ವಿಸ್ಮಿತನಾದ ಹನುಮಂತನು ಮತ್ತೆ ಚಿಂತಿಸಿದನು — ಹಿರಣ್ಯನಾಭ ಪರ್ವತವು ನೀರಿನ ಮಧ್ಯೆ ಪ್ರಕಟವಾದುದನ್ನು.
5.55.28
तपसा सत्यवाक्येन अनन्यत्वाच्च भर्तरि।
असौ विनिर्दहेदग्निं न तामग्निः प्रधक्ष्यति ॥ ५.५५.२८ ॥
ತಪಸ್ಸಿನ ಬಲದಿಂದ, ಸತ್ಯವಾಕ್ಯದಿಂದ, ಗಂಡನ ಮೇಲಿನ ಅನನ್ಯ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ — ಅವಳು ಅಗ್ನಿಯನ್ನೇ ಸುಡಬಲ್ಲಳು; ಅಗ್ನಿ ಅವಳನ್ನು ಸುಡಲಾರನು.
5.55.29
स तथा चिन्तयंस्तत्र देव्या धर्मपरिग्रहम्।
शुश्राव हनुमांस्तत्र चारणानां महात्मनाम् ॥ ५.५५.२९ ॥
ಅವನು ಅಲ್ಲಿ ದೇವಿಯ ಧರ್ಮ-ಪಾಲನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೀಗೆ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ಹನುಮಂತನು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಮಹಾತ್ಮರಾದ ಚಾರಣರ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿದನು.
5.55.30
अहो खलु कृतं कर्म दुर्विगाहं हनूमता।
अग्निं विसृजता तीक्ष्णं भीमं राक्षससद्मनि ॥ ५.५५.३० ॥
ಅಯ್ಯೋ! ಹನುಮಂತನು ನಿಜಕ್ಕೂ ಎಂತಹ ದುಷ್ಕರ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಿದನು! ರಾಕ್ಷಸರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ತೀಕ್ಷ್ಣವೂ ಭಯಂಕರವೂ ಆದ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟನಲ್ಲ!
5.55.31
प्रपलायितरक्षःस्त्रीबालवृद्धसमाकुला।
जनकोलाहलाध्माता क्रन्दन्तीवाद्रिकन्दरैः ॥ ५.५५.३१ ॥
ಓಡಿಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ರಾಕ್ಷಸ ಸ್ತ್ರೀಯರು, ಮಕ್ಕಳು, ವೃದ್ಧರಿಂದ ತುಂಬಿ, ಜನರ ಕೋಲಾಹಲದಿಂದ ಉಬ್ಬಿ, ಪರ್ವತ ಗುಹೆಗಳ ಮೂಲಕ ಅಳುತ್ತಿರುವಂತೆ ತೋರಿತು.
5.55.32
दग्धेयं नगरी लङ्का साट्टप्राकारतोरणा।
जानकी न च दग्धेति विस्मयोऽद्भुत एव नः ॥ ५.५५.३२ ॥
ಈ ಲಂಕಾ ನಗರಿ, ಅದರ ಮಹಡಿಗಳು, ಪ್ರಾಕಾರಗಳು, ತೋರಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಸುಟ್ಟುಹೋಯಿತು; ಆದರೆ ಜಾನಕಿ ಸುಡಲಿಲ್ಲ — ಇದೇ ನಮಗೆ ಅದ್ಭುತ ವಿಸ್ಮಯ.
5.55.33
बभूव चास्य मनसो हर्षस्तत्कालसम्भवः ॥ ५.५५.३३ ॥
ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಅವರ ಮನದಲ್ಲಿ ಹರ್ಷ ಉಂಟಾಯಿತು.
5.55.34
स निमित्तैश्च दृष्टार्थैः कारणैश्च महागुणैः।
ऋषिवाक्यैश्च हनुमानभवत् प्रीतमानसः ॥ ५.५५.३४ ॥
ಆ ಶಕುನಗಳು, ಕಣ್ಮುಂದೆ ಸಿದ್ಧಿಸಿದ ಉದ್ದೇಶಗಳು, ಮಹಾ ಗುಣಗಳ ಕಾರಣಗಳು, ಋಷಿಗಳ ವಚನಗಳಿಂದ ಹನುಮಂತನ ಮನಸ್ಸು ಸಂತೋಷಗೊಂಡಿತು.
5.55.35
ततः कपिः प्राप्तमनोरथार्थ-
स्तामक्षतां राजसुतां विदित्वा।
प्रत्यक्षतस्तां पुनरेव दृष्ट्वा
प्रतिप्रयाणाय मतिं चकार ॥ ५.५५.३५ ॥
ಆಗ ಕಪಿ (ಹನುಮಂತ), ತನ್ನ ಮನೋರಥ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶ ಈಡೇರಿದವನಾಗಿ, ರಾಜಪುತ್ರಿ ಸುರಕ್ಷಿತಳೆಂದು ತಿಳಿದು, ಆಕೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ನೋಡಿ, ಹಿಂದಿರುಗಲು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದನು.