వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 5.55
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.55.1
संदीप्यमानां वित्रस्तां त्रस्तरक्षोगणां पुरीम्।
अवेक्ष्य हनुमाँल्लङ्कां चिन्तयामास वानरः ॥ ५.५५.१ ॥
అగ్నిలో మండుతూ, భయభ్రాంతమై, రాక్షససమూహాలు త్రస్తమైన ఆ లంకా నగరాన్ని చూసి వానరుడు హనుమంతుడు ఆలోచించసాగాడు.
5.55.2
तस्याभूत् सुमहांस्त्रासः कुत्सा चात्मन्यजायत।
लङ्कां प्रदहता कर्म किंस्वित् कृतमिदं मया ॥ ५.५५.२ ॥
ఆ నగరం పట్ల నాకు గొప్ప భయం కలిగింది; లంకను దహించిన ఈ కర్మను నేను ఏమి చేశానో అని నా మనసులో ఆత్మనింద కలిగింది.
5.55.3
धन्याः खलु महात्मानो ये बुद्ध्या कोपमुत्थितम्।
निरुन्धन्ति महात्मानो दीप्तमग्निमिवाम्भसा ॥ ५.५५.३ ॥
బుద్ధితో లేచిన కోపాన్ని నిగ్రహించే మహాత్ములు నిజంగా ధన్యులు; మండే అగ్నిని నీటితో ఆర్పినట్లు.
5.55.4
क्रुद्धः पापं न कुर्यात् कः क्रुद्धो हन्याद् गुरूनपि।
क्रुद्धः परुषया वाचा नरः साधूनधिक्षिपेत् ॥ ५.५५.४ ॥
కోపంతో ఉన్నవాడు ఏ పాపం చేయడు? కోపించినవాడు పెద్దలను కూడా చంపుతాడు; కఠిన మాటలతో సాధువులను కూడా నిందిస్తాడు.
5.55.5
वाच्यावाच्यं प्रकुपितो न विजानाति कर्हिचित्।
नाकार्यमस्ति क्रुद्धस्य नावाच्यं विद्यते क्वचित् ॥ ५.५५.५ ॥
కోపంతో ఉద్రేకించినవాడు ఏది చెప్పదగినదో, ఏది చెప్పరానిదో ఎప్పుడూ తెలుసుకోడు. కోపించినవాడికి చేయరాని పని ఉండదు, చెప్పరాని మాట ఉండదు.
5.55.6
यः समुत्पतितं क्रोधं क्षमयैव निरस्यति।
यथोरगस्त्वचं जीर्णां स वै पुरुष उच्यते ॥ ५.५५.६ ॥
పైకి లేచిన కోపాన్ని క్షమతోనే తొలగించేవాడు, పాత చర్మాన్ని విడిచే పామువలె, నిజంగా పురుషుడని చెప్పబడతాడు.
5.55.7
धिगस्तु मां सुदुर्बुद्धिं निर्लज्जं पापकृत्तमम्।
अचिन्तयित्वा तां सीतामग्निदं स्वामिघातकम् ॥ ५.५५.७ ॥
బుద్ధిహీనుడను, సిగ్గులేనివాడను, మహాపాపిని అయిన నన్ను ధిక్కరించాలి; సీతను ఆలోచించకుండా నిప్పు పెట్టి, నా స్వామికే హాని చేశాను.
5.55.8
यदि दग्धा त्वियं सर्वा नूनमार्यापि जानकी।
दग्धा तेन मया भर्तुर्हतं कार्यमजानता ॥ ५.५५.८ ॥
ఇదంతా కాలిపోయి ఉంటే, నిశ్చయంగా ఆర్యురాలైన జానకి కూడా దహించబడి ఉంటుంది; తెలియకుండా నేను చేసిన ఆ పనితో యజమాని కార్యమే చెడిపోయింది.
5.55.9
यदर्थमयमारम्भस्तत्कार्यमवसादितम्।
मया हि दहता लङ्कां न सीता परिरक्षिता ॥ ५.५५.९ ॥
ఏ ప్రయోజనం కోసం ఈ ప్రయత్నం మొదలైందో, ఆ కార్యమే చెడిపోయింది; లంకను దహిస్తూ నేను సీతను రక్షించలేదు.
5.55.10
ईषत्कार्यमिदं कार्यं कृतमासीन्न संशयः।
तस्य क्रोधाभिभूतेन मया मूलक्षयः कृतः ॥ ५.५५.१० ॥
ఈ కార్యం కొంచెమే జరిగింది అనడంలో సందేహం లేదు; కానీ కోపంతో నిండిపోయిన నేను దాని మూలాన్నే నాశనం చేశాను.
5.55.11
विनष्टा जानकी व्यक्तं न ह्यदग्धः प्रदृश्यते।
लङ्कायाः कश्चिदुद्देशः सर्वा भस्मीकृता पुरी ॥ ५.५५.११ ॥
జానకి నిశ్చయంగా నశించి ఉంటుంది; లంకలో ఏ భాగమూ కాలకుండా కనిపించడం లేదు, మొత్తం పట్టణం బూడిదైపోయింది.
5.55.12
यदि तद्विहतं कार्यं मया प्रज्ञाविपर्ययात्।
इहैव प्राणसंन्यासो ममापि ह्यद्य रोचते ॥ ५.५५.१२ ॥
నా బుద్ధి భ్రమతో ఆ కార్యం నాశనమైతే, ఇక్కడే ప్రాణత్యాగం చేయడమే నాకు ఇప్పుడు మంచిదనిపిస్తోంది.
5.55.13
किमग्नौ निपताम्यद्य आहोस्विद् वडवामुखे।
शरीरमिह सत्त्वानां दद्मि सागरवासिनाम् ॥ ५.५५.१३ ॥
ఈరోజు నేను అగ్నిలో పడాలా, లేక వడవాముఖంలో పడాలా? ఇక్కడే నా శరీరాన్ని సముద్రంలో నివసించే ప్రాణులకు ఇస్తాను.
5.55.14
कथं नु जीवता शक्यो मया द्रष्टुं हरीश्वरः।
तौ वा पुरुषशार्दूलौ कार्यसर्वस्वघातिना ॥ ५.५५.१४ ॥
కార్యం అంతటినీ నాశనం చేసిన నేను, బ్రతికి ఉండగా వానరేశ్వరుణ్ణి లేదా ఆ ఇద్దరు పురుషవ్యాఘ్రులను ఎలా చూడగలను?
5.55.15
मया खलु तदेवेदं रोषदोषात् प्रदर्शितम्।
प्रथितं त्रिषु लोकेषु कपित्वमनवस्थितम् ॥ ५.५५.१५ ॥
నిశ్చయంగా నేను కోపం దోషం వల్ల ఇదే చూపించాను; మూడు లోకాలలో ప్రసిద్ధమైన, స్థిరత్వం లేని కపిత్వం ఇదే.
5.55.16
धिगस्तु राजसं भावमनीशमनवस्थितम्।
ईश्वरेणापि यद् रागान्मया सीता न रक्षिता ॥ ५.५५.१६ ॥
రజోగుణం, నియంత్రణ లేని, నిలకడలేని ఈ స్వభావానికి ధిక్కారం; శక్తిమంతుడినైనా నేను ఆసక్తితో సీతను రక్షించలేదు.
5.55.17
विनष्टायां तु सीतायां तावुभौ विनशिष्यतः।
तयोर्विनाशे सुग्रीवः सबन्धुर्विनशिष्यति ॥ ५.५५.१७ ॥
సీత నశిస్తే ఆ ఇద్దరూ నశిస్తారు; వారిద్దరూ నశిస్తే సుగ్రీవుడు తన బంధువులతో సహా నశిస్తాడు.
5.55.18
एतदेव वचः श्रुत्वा भरतो भ्रातृवत्सलः।
धर्मात्मा सहशत्रुघ्नः कथं शक्ष्यति जीवितुम् ॥ ५.५५.१८ ॥
ఈ మాటలు విని, సోదరప్రేమ గల ధర్మాత్ముడైన భరతుడు శత్రుఘ్నునితో కలిసి ఎలా జీవించగలడు?
5.55.19
इक्ष्वाकुवंशे धर्मिष्ठे गते नाशमसंशयम्।
भविष्यन्ति प्रजाः सर्वाः शोकसंतापपीडिताः ॥ ५.५५.१९ ॥
ఇక్ష్వాకు వంశంలోని ధర్మనిష్ఠుడు నశించిపోతే, సందేహం లేదు; ప్రజలందరూ శోకసంతాపాలతో పీడితులవుతారు.
5.55.20
तदहं भाग्यरहितो लुप्तधर्मार्थसंग्रहः।
रोषदोषपरीतात्मा व्यक्तं लोकविनाशनः ॥ ५.५५.२० ॥
కాబట్టి నేను భాగ్యహీనుడను, ధర్మార్థ సంపాదనను కోల్పోయినవాడను, కోపదోషంతో మనసు ఆవరించబడినవాడను; స్పష్టంగా లోకాన్ని నాశనం చేసేవాడను.
5.55.21
पूर्वमप्युपलब्धानि साक्षात् पुनरचिन्तयत् ॥ ५.५५.२१ ॥
ముందు ప్రత్యక్షంగా గమనించిన సంకేతాలను మళ్లీ ఆలోచించాడు.
5.55.22
अथ वा चारुसर्वाङ्गी रक्षिता स्वेन तेजसा।
न नशिष्यति कल्याणी नाग्निरग्नौ प्रवर्तते ॥ ५.५५.२२ ॥
లేదా, సుందరాంగి, కల్యాణి తన తేజస్సుతోనే రక్షించబడినది; ఆమె నశించదు; అగ్నిలో అగ్ని పుట్టదు.
5.55.23
नहि धर्मात्मनस्तस्य भार्याममिततेजसः।
स्वचरित्राभिगुप्तां तां स्प्रष्टुमर्हति पावकः ॥ ५.५५.२३ ॥
నిజంగా, ధర్మాత్ముడు, అమితతేజుడైన అతని భార్యను, తన చరిత్రతోనే రక్షించబడినదాన్ని, అగ్ని కూడా తాకజాలదు.
5.55.24
नूनं रामप्रभावेण वैदेह्याः सुकृतेन च।
यन्मां दहनकर्मायं नादहद्धव्यवाहनः ॥ ५.५५.२४ ॥
నిశ్చయంగా రాముని ప్రభావం వల్ల, వైదేహి పుణ్యం వల్ల, దహించే పని చేసే ఈ హవ్యవాహనుడైన అగ్ని నన్ను దహించలేదు.
5.55.25
त्रयाणां भरतादीनां भ्रातॄणां देवता च या।
रामस्य च मनःकान्ता सा कथं विनशिष्यति ॥ ५.५५.२५ ॥
భరతుడు మొదలైన ముగ్గురు సోదరులకూ, రాముని మనసుకు ప్రియురాలైన ఆమె దేవత; ఆమె ఎలా నశిస్తుంది?
5.55.26
यद् वा दहनकर्मायं सर्वत्र प्रभुरव्ययः।
न मे दहति लाङ्गूलं कथमार्यां प्रधक्ष्यति ॥ ५.५५.२६ ॥
లేదా సర్వత్రా ప్రభువు, నాశనం లేనివాడు అయిన ఈ దహనకర్త అగ్ని నా తోకను కాల్చడం లేదు; అలాంటప్పుడు ఆ ఆర్యను ఎలా కాల్చగలడు?
5.55.27
पुनश्चाचिन्तयत् तत्र हनूमान् विस्मितस्तदा।
हिरण्यनाभस्य गिरेर्जलमध्ये प्रदर्शनम् ॥ ५.५५.२७ ॥
అప్పుడు అక్కడ విస్మయం చెందిన హనుమంతుడు మళ్లీ ఆలోచించాడు — హిరణ్యనాభ పర్వతం నీటి మధ్యలో ప్రత్యక్షమైనదాన్ని.
5.55.28
तपसा सत्यवाक्येन अनन्यत्वाच्च भर्तरि।
असौ विनिर्दहेदग्निं न तामग्निः प्रधक्ष्यति ॥ ५.५५.२८ ॥
తపస్సు వల్ల, సత్యవాక్కు వల్ల, భర్త పట్ల అనన్యమైన భక్తి వల్ల — ఆమె అగ్నినే దహించగలదు; అగ్ని ఆమెను దహించదు.
5.55.29
स तथा चिन्तयंस्तत्र देव्या धर्मपरिग्रहम्।
शुश्राव हनुमांस्तत्र चारणानां महात्मनाम् ॥ ५.५५.२९ ॥
అతడు అక్కడ దేవి ధర్మ-నిష్ఠను గురించి ఈ విధంగా ఆలోచిస్తుండగా, హనుమంతుడు అక్కడే మహాత్ములైన చారణుల మాటను విన్నాడు.
5.55.30
अहो खलु कृतं कर्म दुर्विगाहं हनूमता।
अग्निं विसृजता तीक्ष्णं भीमं राक्षससद्मनि ॥ ५.५५.३० ॥
ఆహా! హనుమంతుడు నిజంగా ఎంత కష్టమైన పని చేశాడు! రాక్షసుల భవనంలో తీక్ష్ణమైన, భయంకరమైన అగ్నిని విడిచిపెట్టాడే!
5.55.31
प्रपलायितरक्षःस्त्रीबालवृद्धसमाकुला।
जनकोलाहलाध्माता क्रन्दन्तीवाद्रिकन्दरैः ॥ ५.५५.३१ ॥
పారిపోతున్న రాక్షస స్త్రీలు, బాలురు, వృద్ధులతో నిండి, జనుల కోలాహలంతో ఉబ్బి, పర్వత గుహల ద్వారా ఏడుస్తున్నట్లుగా ఉంది.
5.55.32
दग्धेयं नगरी लङ्का साट्टप्राकारतोरणा।
जानकी न च दग्धेति विस्मयोऽद्भुत एव नः ॥ ५.५५.३२ ॥
ఈ లంకా నగరం, దాని మేడలు, ప్రాకారాలు, తోరణాలతో కాలిపోయింది; కానీ జానకి కాలలేదు — ఇదే మాకు అద్భుతమైన విస్మయం.
5.55.33
बभूव चास्य मनसो हर्षस्तत्कालसम्भवः ॥ ५.५५.३३ ॥
ఆ క్షణంలోనే ఆయన మనసులో ఆనందం కలిగింది.
5.55.34
स निमित्तैश्च दृष्टार्थैः कारणैश्च महागुणैः।
ऋषिवाक्यैश्च हनुमानभवत् प्रीतमानसः ॥ ५.५५.३४ ॥
ఆ శకునాలు, కళ్ళ ముందు నెరవేరిన కార్యాలు, గొప్ప గుణాలు గల కారణాలు, ఋషుల వాక్యాల వల్ల హనుమంతుని మనసు ఆనందించింది.
5.55.35
ततः कपिः प्राप्तमनोरथार्थ-
स्तामक्षतां राजसुतां विदित्वा।
प्रत्यक्षतस्तां पुनरेव दृष्ट्वा
प्रतिप्रयाणाय मतिं चकार ॥ ५.५५.३५ ॥
అప్పుడు కపి (హనుమంతుడు), తన కోరిక, ఉద్దేశ్యం నెరవేరినవాడై, రాజపుత్రి క్షేమంగా ఉన్నదని తెలుసుకుని, ఆమెను మళ్లీ ప్రత్యక్షంగా చూసి, తిరుగు ప్రయాణానికి నిశ్చయించుకున్నాడు.