ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 5.55
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.55.1
संदीप्यमानां वित्रस्तां त्रस्तरक्षोगणां पुरीम्।
अवेक्ष्य हनुमाँल्लङ्कां चिन्तयामास वानरः ॥ ५.५५.१ ॥
ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੜਦੀ, ਡਰੀ ਹੋਈ, ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਤ੍ਰਾਹ-ਤ੍ਰਾਹ ਕਰਦੀ ਉਸ ਲੰਕਾ ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਵਾਨਰ ਹਨੂੰਮਾਨ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ।
5.55.2
तस्याभूत् सुमहांस्त्रासः कुत्सा चात्मन्यजायत।
लङ्कां प्रदहता कर्म किंस्वित् कृतमिदं मया ॥ ५.५५.२ ॥
ਉਸ ਨਗਰੀ ਵੱਲੋਂ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਡਰ ਲੱਗਾ; ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਸਾੜਨ ਵਾਲੇ ਮੈਂ ਇਹ ਕੀ ਕਰਮ ਕੀਤਾ, ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਪ੍ਰਤੀ ਗਲਾਨੀ ਜਾਗੀ।
5.55.3
धन्याः खलु महात्मानो ये बुद्ध्या कोपमुत्थितम्।
निरुन्धन्ति महात्मानो दीप्तमग्निमिवाम्भसा ॥ ५.५५.३ ॥
ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਉੱਠੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨੂੰ ਜੋ ਮਹਾਤਮਾ ਰੋਕ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਧੰਨ ਹਨ; ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਬਲਦੀ ਅੱਗ ਬੁਝਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
5.55.4
क्रुद्धः पापं न कुर्यात् कः क्रुद्धो हन्याद् गुरूनपि।
क्रुद्धः परुषया वाचा नरः साधूनधिक्षिपेत् ॥ ५.५५.४ ॥
ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਕਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ? ਕ੍ਰੋਧੀ ਗੁਰੂਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਨਾਲ ਸਾਧੂਆਂ ਦਾ ਵੀ ਅਪਮਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
5.55.5
वाच्यावाच्यं प्रकुपितो न विजानाति कर्हिचित्।
नाकार्यमस्ति क्रुद्धस्य नावाच्यं विद्यते क्वचित् ॥ ५.५५.५ ॥
ਬਹੁਤ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਮਨੁੱਖ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ ਕਿ ਕੀ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੀ ਨਹੀਂ। ਕ੍ਰੋਧੀ ਲਈ ਕੋਈ ਕੰਮ ਅਕਰਤੱਵ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਕੋਈ ਬੋਲ ਅਣਬੋਲਿਆ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।
5.55.6
यः समुत्पतितं क्रोधं क्षमयैव निरस्यति।
यथोरगस्त्वचं जीर्णां स वै पुरुष उच्यते ॥ ५.५५.६ ॥
ਜੋ ਉੱਠੇ ਹੋਏ ਕ੍ਰੋਧ ਨੂੰ ਖ਼ਿਮਾ ਨਾਲ ਹੀ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੱਪ ਪੁਰਾਣੀ ਕੁੰਜ ਲਾਹ ਸੁੱਟਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸੱਚਾ ਪੁਰਖ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
5.55.7
धिगस्तु मां सुदुर्बुद्धिं निर्लज्जं पापकृत्तमम्।
अचिन्तयित्वा तां सीतामग्निदं स्वामिघातकम् ॥ ५.५५.७ ॥
ਬੁੱਧੀਹੀਨ, ਬੇਸ਼ਰਮ ਅਤੇ ਮਹਾਪਾਪੀ ਮੈਨੂੰ ਧਿੱਕਾਰ ਹੈ; ਸੀਤਾ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਅੱਗ ਲਾ ਕੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸੁਆਮੀ ਦਾ ਹੀ ਘਾਤ ਕੀਤਾ।
5.55.8
यदि दग्धा त्वियं सर्वा नूनमार्यापि जानकी।
दग्धा तेन मया भर्तुर्हतं कार्यमजानता ॥ ५.५५.८ ॥
ਜੇ ਇਹ ਸਭ ਸੜ ਗਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਆਰਿਆ ਜਾਨਕੀ ਵੀ ਸੜ ਗਈ ਹੋਵੇਗੀ; ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਉਸ ਕਰਮ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਸੁਆਮੀ ਦਾ ਕਾਰਜ ਹੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ।
5.55.9
यदर्थमयमारम्भस्तत्कार्यमवसादितम्।
मया हि दहता लङ्कां न सीता परिरक्षिता ॥ ५.५५.९ ॥
ਜਿਸ ਮਕਸਦ ਲਈ ਇਹ ਯਤਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹੀ ਕਾਰਜ ਵਿਗੜ ਗਿਆ; ਲੰਕਾ ਸਾੜਦਿਆਂ ਮੈਂ ਸੀਤਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ।
5.55.10
ईषत्कार्यमिदं कार्यं कृतमासीन्न संशयः।
तस्य क्रोधाभिभूतेन मया मूलक्षयः कृतः ॥ ५.५५.१० ॥
ਇਹ ਕੰਮ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੀ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ; ਪਰ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਮੈਂ ਇਸ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਹੀ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
5.55.11
विनष्टा जानकी व्यक्तं न ह्यदग्धः प्रदृश्यते।
लङ्कायाः कश्चिदुद्देशः सर्वा भस्मीकृता पुरी ॥ ५.५५.११ ॥
ਜਾਨਕੀ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ ਹੋਵੇਗੀ; ਲੰਕਾ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਬਿਨਾਂ ਸੜਿਆ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ, ਸਾਰਾ ਨਗਰ ਸੁਆਹ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
5.55.12
यदि तद्विहतं कार्यं मया प्रज्ञाविपर्ययात्।
इहैव प्राणसंन्यासो ममापि ह्यद्य रोचते ॥ ५.५५.१२ ॥
ਜੇ ਮੇਰੀ ਬੁੱਧੀ ਦੀ ਭੁੱਲ ਨਾਲ ਉਹ ਕਾਰਜ ਵਿਗੜ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਅੱਜ ਇੱਥੇ ਹੀ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗਣਾ ਮੈਨੂੰ ਭਲਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
5.55.13
किमग्नौ निपताम्यद्य आहोस्विद् वडवामुखे।
शरीरमिह सत्त्वानां दद्मि सागरवासिनाम् ॥ ५.५५.१३ ॥
ਕੀ ਮੈਂ ਅੱਜ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਾਂ, ਜਾਂ ਵਡਵਾਮੁਖ ਵਿੱਚ? ਇੱਥੇ ਹੀ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿਆਂ।
5.55.14
कथं नु जीवता शक्यो मया द्रष्टुं हरीश्वरः।
तौ वा पुरुषशार्दूलौ कार्यसर्वस्वघातिना ॥ ५.५५.१४ ॥
ਕਾਰਜ ਦਾ ਸਭ ਕੁਝ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮੈਂ, ਜੀਉਂਦੇ ਰਹਿ ਕੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੂੰ ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਪੁਰਸ਼ ਸ਼ੇਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਵੇਖ ਸਕਾਂਗਾ?
5.55.15
मया खलु तदेवेदं रोषदोषात् प्रदर्शितम्।
प्रथितं त्रिषु लोकेषु कपित्वमनवस्थितम् ॥ ५.५५.१५ ॥
ਸੱਚਮੁੱਚ ਮੈਂ ਕ੍ਰੋਧ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਕਰਕੇ ਇਹੀ ਵਿਖਾਇਆ; ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ, ਅਸਥਿਰ ਵਾਨਰਪਣਾ ਇਹੀ ਹੈ।
5.55.16
धिगस्तु राजसं भावमनीशमनवस्थितम्।
ईश्वरेणापि यद् रागान्मया सीता न रक्षिता ॥ ५.५५.१६ ॥
ਰਜੋਗੁਣੀ, ਬੇਕਾਬੂ, ਅਸਥਿਰ ਇਸ ਸੁਭਾਅ ਨੂੰ ਧਿੱਕਾਰ ਹੈ; ਸਮਰੱਥ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੀ ਮੈਂ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਸੀਤਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਨਾ ਕੀਤੀ।
5.55.17
विनष्टायां तु सीतायां तावुभौ विनशिष्यतः।
तयोर्विनाशे सुग्रीवः सबन्धुर्विनशिष्यति ॥ ५.५५.१७ ॥
ਸੀਤਾ ਨਾਸ਼ ਹੋਈ ਤਾਂ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵੀ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਣਗੇ; ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੁਗਰੀਵ ਆਪਣੇ ਬੰਧੂਆਂ ਸਮੇਤ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
5.55.18
एतदेव वचः श्रुत्वा भरतो भ्रातृवत्सलः।
धर्मात्मा सहशत्रुघ्नः कथं शक्ष्यति जीवितुम् ॥ ५.५५.१८ ॥
ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਧਰਮਾਤਮਾ ਭਰਤ, ਸ਼ਤਰੁਘਨ ਸਮੇਤ, ਕਿਵੇਂ ਜੀਉਂਦਾ ਰਹਿ ਸਕੇਗਾ?
5.55.19
इक्ष्वाकुवंशे धर्मिष्ठे गते नाशमसंशयम्।
भविष्यन्ति प्रजाः सर्वाः शोकसंतापपीडिताः ॥ ५.५५.१९ ॥
ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਧਰਮਾਤਮਾ (ਰਾਜਾ) ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ ਸਾਰੀ ਪਰਜਾ ਸੋਕ ਅਤੇ ਸੰਤਾਪ ਨਾਲ ਪੀੜਿਤ ਹੋਵੇਗੀ।
5.55.20
तदहं भाग्यरहितो लुप्तधर्मार्थसंग्रहः।
रोषदोषपरीतात्मा व्यक्तं लोकविनाशनः ॥ ५.५५.२० ॥
ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਭਾਗਹੀਣ ਹਾਂ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਰਥ ਦੇ ਸੰਚੇ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਹਾਂ, ਕ੍ਰੋਧ-ਦੋਸ਼ ਨਾਲ ਮਨ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਸਪਸ਼ਟ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹਾਂ।
5.55.21
पूर्वमप्युपलब्धानि साक्षात् पुनरचिन्तयत् ॥ ५.५५.२१ ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਤੱਖ ਵੇਖੇ ਗਏ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਉਸ ਨੇ ਮੁੜ ਸੋਚਿਆ।
5.55.22
अथ वा चारुसर्वाङ्गी रक्षिता स्वेन तेजसा।
न नशिष्यति कल्याणी नाग्निरग्नौ प्रवर्तते ॥ ५.५५.२२ ॥
ਜਾਂ, ਸੁੰਦਰ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ ਕਲਿਆਣੀ ਆਪਣੇ ਹੀ ਤੇਜ ਨਾਲ ਰੱਖੀ ਗਈ ਹੈ; ਉਹ ਨਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ; ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਨਹੀਂ ਉੱਠਦੀ।
5.55.23
नहि धर्मात्मनस्तस्य भार्याममिततेजसः।
स्वचरित्राभिगुप्तां तां स्प्रष्टुमर्हति पावकः ॥ ५.५५.२३ ॥
ਸੱਚਮੁੱਚ, ਧਰਮਾਤਮਾ ਅਤੇ ਅਮਿਤ ਤੇਜ ਵਾਲੇ (ਰਾਮ) ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਚਰਿੱਤਰ ਨਾਲ ਹੀ ਰੱਖਿਆ ਹੋਈ ਹੈ, ਅੱਗ ਵੀ ਛੂਹਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।
5.55.24
नूनं रामप्रभावेण वैदेह्याः सुकृतेन च।
यन्मां दहनकर्मायं नादहद्धव्यवाहनः ॥ ५.५५.२४ ॥
ਯਕੀਨਨ ਰਾਮ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਤੇ ਵੈਦੇਹੀ ਦੇ ਪੁੰਨ ਨਾਲ, ਦਹਿਨ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇਸ ਹਵਿਆਂ ਵਾਹਕ ਅੱਗ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਾੜਿਆ।
5.55.25
त्रयाणां भरतादीनां भ्रातॄणां देवता च या।
रामस्य च मनःकान्ता सा कथं विनशिष्यति ॥ ५.५५.२५ ॥
ਭਰਤ ਆਦਿ ਤਿੰਨਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਦੀ ਅਤੇ ਰਾਮ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਜੋ ਦੇਵੀ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਨਾਸ਼ ਹੋਵੇਗੀ?
5.55.26
यद् वा दहनकर्मायं सर्वत्र प्रभुरव्ययः।
न मे दहति लाङ्गूलं कथमार्यां प्रधक्ष्यति ॥ ५.५५.२६ ॥
ਜਾਂ ਸਰਬ-ਵਿਆਪੀ ਪ੍ਰਭੂ, ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਇਹ ਦਹਨਕਰਮੀ ਅੱਗ ਮੇਰੀ ਪੂਛ ਨਹੀਂ ਸਾੜਦੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਰਿਆ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸਾੜੇਗੀ?
5.55.27
पुनश्चाचिन्तयत् तत्र हनूमान् विस्मितस्तदा।
हिरण्यनाभस्य गिरेर्जलमध्ये प्रदर्शनम् ॥ ५.५५.२७ ॥
ਤਦ ਉੱਥੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋਏ ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਫਿਰ ਸੋਚਿਆ — ਹਿਰਣਿਆਨਾਭ ਪਰਬਤ ਦਾ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣਾ।
5.55.28
तपसा सत्यवाक्येन अनन्यत्वाच्च भर्तरि।
असौ विनिर्दहेदग्निं न तामग्निः प्रधक्ष्यति ॥ ५.५५.२८ ॥
ਤਪ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ, ਸੱਚੇ ਬਚਨ ਨਾਲ ਅਤੇ ਪਤੀ ਪ੍ਰਤੀ ਅਨਨਯ ਭਗਤੀ ਨਾਲ — ਉਹ ਅੱਗ ਨੂੰ ਵੀ ਸਾੜ ਸਕਦੀ ਹੈ; ਅੱਗ ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਾੜੇਗੀ।
5.55.29
स तथा चिन्तयंस्तत्र देव्या धर्मपरिग्रहम्।
शुश्राव हनुमांस्तत्र चारणानां महात्मनाम् ॥ ५.५५.२९ ॥
ਉਹ ਉੱਥੇ ਦੇਵੀ ਦੇ ਧਰਮ-ਪਾਲਣ ਬਾਰੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਦ ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਮਹਾਤਮਾ ਚਾਰਣਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣੀ।
5.55.30
अहो खलु कृतं कर्म दुर्विगाहं हनूमता।
अग्निं विसृजता तीक्ष्णं भीमं राक्षससद्मनि ॥ ५.५५.३० ॥
ਆਹਾ! ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਸੱਚਮੁੱਚ ਕਿੰਨਾ ਔਖਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ! ਰਾਕਸ਼ਾਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਤਿੱਖੀ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਅੱਗ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ!
5.55.31
प्रपलायितरक्षःस्त्रीबालवृद्धसमाकुला।
जनकोलाहलाध्माता क्रन्दन्तीवाद्रिकन्दरैः ॥ ५.५५.३१ ॥
ਭੱਜਦੀਆਂ ਰਾਖਸ਼ੀ ਇਸਤਰੀਆਂ, ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰੌਲੇ ਨਾਲ ਫੁੱਲੀ ਹੋਈ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜੀ ਗੁਫਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਰੋ ਰਹੀ ਹੋਵੇ।
5.55.32
दग्धेयं नगरी लङ्का साट्टप्राकारतोरणा।
जानकी न च दग्धेति विस्मयोऽद्भुत एव नः ॥ ५.५५.३२ ॥
ਇਹ ਲੰਕਾ ਨਗਰੀ, ਆਪਣੀਆਂ ਅਟਾਰੀਆਂ, ਕੰਧਾਂ ਅਤੇ ਤੋਰਣਾਂ ਸਮੇਤ ਸੜ ਗਈ; ਪਰ ਜਾਨਕੀ ਨਹੀਂ ਸੜੀ — ਇਹੀ ਸਾਡੇ ਲਈ ਅਦਭੁਤ ਹੈਰਾਨੀ ਹੈ।
5.55.33
बभूव चास्य मनसो हर्षस्तत्कालसम्भवः ॥ ५.५५.३३ ॥
ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਜਾਗੀ।
5.55.34
स निमित्तैश्च दृष्टार्थैः कारणैश्च महागुणैः।
ऋषिवाक्यैश्च हनुमानभवत् प्रीतमानसः ॥ ५.५५.३४ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ੁਭ ਸ਼ਗਨਾਂ, ਅੱਖਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਪੂਰੇ ਹੋਏ ਉਦੇਸ਼ਾਂ, ਮਹਾਨ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਕਾਰਨਾਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਹਨੂਮਾਨ ਦਾ ਮਨ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।
5.55.35
ततः कपिः प्राप्तमनोरथार्थ-
स्तामक्षतां राजसुतां विदित्वा।
प्रत्यक्षतस्तां पुनरेव दृष्ट्वा
प्रतिप्रयाणाय मतिं चकार ॥ ५.५५.३५ ॥
ਫਿਰ ਕਪੀ (ਹਨੂਮਾਨ), ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨੋਰਥ ਤੇ ਉਦੇਸ਼ ਪੂਰਾ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਨੂੰ ਸਹੀ-ਸਲਾਮਤ ਜਾਣ ਕੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸਾਹਮਣੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕੀਤਾ।