ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 5.55
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.55.1
संदीप्यमानां वित्रस्तां त्रस्तरक्षोगणां पुरीम्।
अवेक्ष्य हनुमाँल्लङ्कां चिन्तयामास वानरः ॥ ५.५५.१ ॥
ଅଗ୍ନିରେ ଜଳୁଥିବା, ଭୟଭୀତ, ରାକ୍ଷସଗଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତ୍ରସ୍ତ ସେହି ଲଙ୍କାପୁରୀକୁ ଦେଖି ବାନର ହନୁମାନ ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
5.55.2
तस्याभूत् सुमहांस्त्रासः कुत्सा चात्मन्यजायत।
लङ्कां प्रदहता कर्म किंस्वित् कृतमिदं मया ॥ ५.५५.२ ॥
ସେହି ନଗରୀ ପ୍ରତି ମୋର ବହୁତ ଭୟ ହେଲା; ଲଙ୍କାକୁ ଦହନକାରୀ ମୁଁ ଏ କି କର୍ମ କଲି ବୋଲି ମୋ ମନରେ ଆତ୍ମଗ୍ଳାନି ଜାଗିଲା।
5.55.3
धन्याः खलु महात्मानो ये बुद्ध्या कोपमुत्थितम्।
निरुन्धन्ति महात्मानो दीप्तमग्निमिवाम्भसा ॥ ५.५५.३ ॥
ବୁଦ୍ଧିଦ୍ୱାରା ଉଠିଥିବା କ୍ରୋଧକୁ ଯେଉଁ ମହାତ୍ମାମାନେ ରୋକନ୍ତି ସେମାନେ ପ୍ରକୃତରେ ଧନ୍ୟ; ଜଳଦ୍ୱାରା ଜଳୁଥିବା ଅଗ୍ନି ଯେପରି ନିଭାଯାଏ।
5.55.4
क्रुद्धः पापं न कुर्यात् कः क्रुद्धो हन्याद् गुरूनपि।
क्रुद्धः परुषया वाचा नरः साधूनधिक्षिपेत् ॥ ५.५५.४ ॥
କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ କେଉଁ ମଣିଷ ପାପ କରେ ନାହିଁ? କ୍ରୋଧୀ ଗୁରୁଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମାରିପାରେ; କଠୋର ବାଣୀରେ ସାଧୁଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅପମାନ କରେ।
5.55.5
वाच्यावाच्यं प्रकुपितो न विजानाति कर्हिचित्।
नाकार्यमस्ति क्रुद्धस्य नावाच्यं विद्यते क्वचित् ॥ ५.५५.५ ॥
ଅତ୍ୟଧିକ କ୍ରୁଦ୍ଧ ବ୍ୟକ୍ତି କଣ କହିବା ଉଚିତ ଓ କଣ କହିବା ଅନୁଚିତ ତାହା କେବେ ବି ଜାଣେ ନାହିଁ। କ୍ରୋଧୀ ପାଇଁ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ଅକରଣୀୟ ନୁହେଁ ଓ କୌଣସି କଥା ଅବାଚ୍ୟ ନୁହେଁ।
5.55.6
यः समुत्पतितं क्रोधं क्षमयैव निरस्यति।
यथोरगस्त्वचं जीर्णां स वै पुरुष उच्यते ॥ ५.५५.६ ॥
ଉଠିଥିବା କ୍ରୋଧକୁ କ୍ଷମାଦ୍ୱାରା ହିଁ ଦୂର କରେ, ସାପ ଯେପରି ପୁରୁଣା ଚର୍ମ ପରିତ୍ୟାଗ କରେ, ସେହି ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ହିଁ ପ୍ରକୃତ ପୁରୁଷ କୁହାଯାଏ।
5.55.7
धिगस्तु मां सुदुर्बुद्धिं निर्लज्जं पापकृत्तमम्।
अचिन्तयित्वा तां सीतामग्निदं स्वामिघातकम् ॥ ५.५५.७ ॥
ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧି, ନିର୍ଲଜ୍ଜ ଓ ମହାପାପୀ ମୋତେ ଧିକ୍କାର; ସୀତାଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା ନ କରି ଅଗ୍ନି ଲଗାଇ ମୁଁ ମୋ ସ୍ୱାମୀର ହିଁ ଘାତ କଲି।
5.55.8
यदि दग्धा त्वियं सर्वा नूनमार्यापि जानकी।
दग्धा तेन मया भर्तुर्हतं कार्यमजानता ॥ ५.५५.८ ॥
ଯଦି ଏସବୁ ଜଳି ଯାଇଥିଲା, ତେବେ ନିଶ୍ଚୟ ଆର୍ଯ୍ୟା ଜାନକୀ ମଧ୍ୟ ଜଳିଥିବେ; ନ ଜାଣି ମୁଁ କରିଥିବା ସେହି କର୍ମରେ ମୋ ପ୍ରଭୁଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ହିଁ ନଷ୍ଟ ହେଲା।
5.55.9
यदर्थमयमारम्भस्तत्कार्यमवसादितम्।
मया हि दहता लङ्कां न सीता परिरक्षिता ॥ ५.५५.९ ॥
ଯେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପାଇଁ ଏହି ଉଦ୍ୟମ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା, ସେହି କାର୍ଯ୍ୟ ହିଁ ନଷ୍ଟ ହେଲା; ଲଙ୍କା ଜାଳିବା ସମୟରେ ମୁଁ ସୀତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କଲି ନାହିଁ।
5.55.10
ईषत्कार्यमिदं कार्यं कृतमासीन्न संशयः।
तस्य क्रोधाभिभूतेन मया मूलक्षयः कृतः ॥ ५.५५.१० ॥
ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଅଳ୍ପ ମାତ୍ର ହୋଇଥିଲା ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ମାତ୍ର କ୍ରୋଧରେ ଆବୃତ ହୋଇ ମୁଁ ତାହାର ମୂଳ ହିଁ ନଷ୍ଟ କଲି।
5.55.11
विनष्टा जानकी व्यक्तं न ह्यदग्धः प्रदृश्यते।
लङ्कायाः कश्चिदुद्देशः सर्वा भस्मीकृता पुरी ॥ ५.५५.११ ॥
ଜାନକୀ ନିଶ୍ଚୟ ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିବେ; ଲଙ୍କାର କୌଣସି ଅଂଶ ଅଦଗ୍ଧ ଦେଖାଯାଉନି, ସମଗ୍ର ନଗରୀ ଭସ୍ମୀଭୂତ ହୋଇଛି।
5.55.12
यदि तद्विहतं कार्यं मया प्रज्ञाविपर्ययात्।
इहैव प्राणसंन्यासो ममापि ह्यद्य रोचते ॥ ५.५५.१२ ॥
ମୋ ବୁଦ୍ଧିର ବିପର୍ଯ୍ୟୟରୁ ଯଦି ସେହି କାର୍ଯ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହୋଇଛି, ତେବେ ଆଜି ଏଠାରେ ହିଁ ପ୍ରାଣତ୍ୟାଗ କରିବା ମୋତେ ଭଲ ଲାଗୁଛି।
5.55.13
किमग्नौ निपताम्यद्य आहोस्विद् वडवामुखे।
शरीरमिह सत्त्वानां दद्मि सागरवासिनाम् ॥ ५.५५.१३ ॥
ଆଜି ମୁଁ ଅଗ୍ନିରେ ପଡ଼ିବି, ନା ବଡ଼ବାମୁଖରେ? ଏଠାରେ ହିଁ ମୋ ଶରୀର ସମୁଦ୍ରବାସୀ ଜୀବମାନଙ୍କୁ ଦେବି।
5.55.14
कथं नु जीवता शक्यो मया द्रष्टुं हरीश्वरः।
तौ वा पुरुषशार्दूलौ कार्यसर्वस्वघातिना ॥ ५.५५.१४ ॥
କାର୍ଯ୍ୟର ସର୍ବସ୍ୱ ନଷ୍ଟ କରିଥିବା ମୁଁ, ଜୀବିତ ଥାଇ ବାନରେଶ୍ୱରଙ୍କୁ କିମ୍ବା ସେହି ଦୁଇ ପୁରୁଷସିଂହଙ୍କୁ କିପରି ଦେଖିପାରିବି?
5.55.15
मया खलु तदेवेदं रोषदोषात् प्रदर्शितम्।
प्रथितं त्रिषु लोकेषु कपित्वमनवस्थितम् ॥ ५.५५.१५ ॥
ପ୍ରକୃତରେ କ୍ରୋଧର ଦୋଷରୁ ମୁଁ ଏହା ହିଁ ଦେଖାଇଲି; ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଅସ୍ଥିର ବାନରତ୍ୱ ଏହା ହିଁ।
5.55.16
धिगस्तु राजसं भावमनीशमनवस्थितम्।
ईश्वरेणापि यद् रागान्मया सीता न रक्षिता ॥ ५.५५.१६ ॥
ରାଜସିକ, ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ, ଅସ୍ଥିର ଏହି ସ୍ୱଭାବକୁ ଧିକ୍; ସମର୍ଥ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ଆସକ୍ତିରେ ମୁଁ ସୀତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିପାରିଲି ନାହିଁ।
5.55.17
विनष्टायां तु सीतायां तावुभौ विनशिष्यतः।
तयोर्विनाशे सुग्रीवः सबन्धुर्विनशिष्यति ॥ ५.५५.१७ ॥
ସୀତା ବିନଷ୍ଟ ହେଲେ ସେହି ଦୁଇଜଣ ମଧ୍ୟ ବିନଷ୍ଟ ହେବେ; ସେମାନଙ୍କ ବିନାଶରେ ସୁଗ୍ରୀବ ନିଜ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ସହିତ ବିନଷ୍ଟ ହେବ।
5.55.18
एतदेव वचः श्रुत्वा भरतो भ्रातृवत्सलः।
धर्मात्मा सहशत्रुघ्नः कथं शक्ष्यति जीवितुम् ॥ ५.५५.१८ ॥
ଏହି ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ଭ୍ରାତୃବତ୍ସଳ ଧର୍ମାତ୍ମା ଭରତ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କ ସହିତ କିପରି ବଞ୍ଚି ପାରିବେ?
5.55.19
इक्ष्वाकुवंशे धर्मिष्ठे गते नाशमसंशयम्।
भविष्यन्ति प्रजाः सर्वाः शोकसंतापपीडिताः ॥ ५.५५.१९ ॥
ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ଧର୍ମିଷ୍ଠ (ରାଜା) ବିନଷ୍ଟ ହେଲେ, ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା ଶୋକ ଓ ସନ୍ତାପରେ ପୀଡିତ ହେବେ।
5.55.20
तदहं भाग्यरहितो लुप्तधर्मार्थसंग्रहः।
रोषदोषपरीतात्मा व्यक्तं लोकविनाशनः ॥ ५.५५.२० ॥
ତେଣୁ ମୁଁ ଭାଗ୍ୟହୀନ, ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥ ସଞ୍ଚୟରୁ ବଞ୍ଚିତ, କ୍ରୋଧଦୋଷରେ ମନ ଘେରା ହୋଇଛି; ସ୍ପଷ୍ଟରୂପେ ମୁଁ ଜଗତ-ବିନାଶକ।
5.55.21
पूर्वमप्युपलब्धानि साक्षात् पुनरचिन्तयत् ॥ ५.५५.२१ ॥
ପୂର୍ବରୁ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଦେଖାଯାଇଥିବା ଚିହ୍ନଗୁଡିକ ବିଷୟରେ ସେ ପୁଣି ଚିନ୍ତା କଲେ।
5.55.22
अथ वा चारुसर्वाङ्गी रक्षिता स्वेन तेजसा।
न नशिष्यति कल्याणी नाग्निरग्नौ प्रवर्तते ॥ ५.५५.२२ ॥
ଅଥବା, ସୁନ୍ଦରାଙ୍ଗୀ କଲ୍ୟାଣୀ ନିଜ ତେଜରେ ରକ୍ଷିତ; ସେ ନଷ୍ଟ ହେବେ ନାହିଁ; ଅଗ୍ନିରେ ଅଗ୍ନି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ନାହିଁ।
5.55.23
नहि धर्मात्मनस्तस्य भार्याममिततेजसः।
स्वचरित्राभिगुप्तां तां स्प्रष्टुमर्हति पावकः ॥ ५.५५.२३ ॥
ପ୍ରକୃତରେ, ଧର୍ମାତ୍ମା ଓ ଅମିତତେଜା (ରାମ)ଙ୍କ ପତ୍ନୀଙ୍କୁ, ଯିଏ ନିଜ ଆଚରଣରେ ହିଁ ରକ୍ଷିତ, ଅଗ୍ନି ମଧ୍ୟ ଛୁଇଁବାକୁ ସମର୍ଥ ନୁହେଁ।
5.55.24
नूनं रामप्रभावेण वैदेह्याः सुकृतेन च।
यन्मां दहनकर्मायं नादहद्धव्यवाहनः ॥ ५.५५.२४ ॥
ନିଶ୍ଚୟ ରାମଙ୍କ ପ୍ରଭାବ ଓ ବୈଦେହୀଙ୍କ ପୁଣ୍ୟ ଯୋଗୁଁ, ଦହନକର୍ମା ଏହି ହବ୍ୟବାହନ ଅଗ୍ନି ମୋତେ ଦଗ୍ଧ କଲା ନାହିଁ।
5.55.25
त्रयाणां भरतादीनां भ्रातॄणां देवता च या।
रामस्य च मनःकान्ता सा कथं विनशिष्यति ॥ ५.५५.२५ ॥
ଭରତ ପ୍ରଭୃତି ତିନି ଭାଇଙ୍କର ଏବଂ ରାମଙ୍କ ମନର ପ୍ରିୟା ଯେଉଁ ଦେବତା, ସେ କିପରି ବିନଷ୍ଟ ହେବେ?
5.55.26
यद् वा दहनकर्मायं सर्वत्र प्रभुरव्ययः।
न मे दहति लाङ्गूलं कथमार्यां प्रधक्ष्यति ॥ ५.५५.२६ ॥
କିମ୍ବା ସର୍ବତ୍ର ପ୍ରଭୁ, ଅବ୍ୟୟ ଏହି ଦହନକର୍ମା ଅଗ୍ନି ମୋ ଲାଙ୍ଗୁଳ ଦହନ କରୁନାହିଁ; ତେବେ ସେ ସେଇ ଆର୍ୟାଙ୍କୁ କିପରି ଦଗ୍ଧ କରିବ?
5.55.27
पुनश्चाचिन्तयत् तत्र हनूमान् विस्मितस्तदा।
हिरण्यनाभस्य गिरेर्जलमध्ये प्रदर्शनम् ॥ ५.५५.२७ ॥
ସେତେବେଳେ ସେଠାରେ ବିସ୍ମିତ ହନୁମାନ ପୁଣି ଚିନ୍ତା କଲେ — ହିରଣ୍ୟନାଭ ପର୍ବତର ଜଳ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରକାଶିତ ହେବା।
5.55.28
तपसा सत्यवाक्येन अनन्यत्वाच्च भर्तरि।
असौ विनिर्दहेदग्निं न तामग्निः प्रधक्ष्यति ॥ ५.५५.२८ ॥
ତପସ୍ୟାର ବଳରେ, ସତ୍ୟବାକ୍ୟରେ ଏବଂ ସ୍ୱାମୀ ପ୍ରତି ଅନନ୍ୟ ଭକ୍ତିରେ — ସେ ଅଗ୍ନିକୁ ମଧ୍ୟ ଦଗ୍ଧ କରିପାରନ୍ତି; ଅଗ୍ନି ତାଙ୍କୁ ଦଗ୍ଧ କରିବେ ନାହିଁ।
5.55.29
स तथा चिन्तयंस्तत्र देव्या धर्मपरिग्रहम्।
शुश्राव हनुमांस्तत्र चारणानां महात्मनाम् ॥ ५.५५.२९ ॥
ସେ ସେଠାରେ ଦେବୀଙ୍କ ଧର୍ମପାଳନ ବିଷୟରେ ଏପରି ଚିନ୍ତା କରୁଥିବାବେଳେ, ହନୁମାନ ସେଠାରେ ମହାତ୍ମା ଚାରଣମାନଙ୍କ ବାଣୀ ଶୁଣିଲେ।
5.55.30
अहो खलु कृतं कर्म दुर्विगाहं हनूमता।
अग्निं विसृजता तीक्ष्णं भीमं राक्षससद्मनि ॥ ५.५५.३० ॥
ଅହୋ! ହନୁମାନ ପ୍ରକୃତରେ କେଡ଼େ ଦୁଷ୍କର କର୍ମ କଲେ! ରାକ୍ଷସଙ୍କ ଗୃହରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ଭୟଙ୍କର ଅଗ୍ନି ଛାଡ଼ିଦେଲେ!
5.55.31
प्रपलायितरक्षःस्त्रीबालवृद्धसमाकुला।
जनकोलाहलाध्माता क्रन्दन्तीवाद्रिकन्दरैः ॥ ५.५५.३१ ॥
ପଳାୟମାନ ରାକ୍ଷସୀ, ଶିଶୁ ଓ ବୃଦ୍ଧଙ୍କରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ଲୋକଙ୍କ କୋଲାହଳରେ ଫୁଲିଯାଇ, ପର୍ବତ ଗୁମ୍ଫା ଦେଇ କାନ୍ଦୁଥିବା ପରି।
5.55.32
दग्धेयं नगरी लङ्का साट्टप्राकारतोरणा।
जानकी न च दग्धेति विस्मयोऽद्भुत एव नः ॥ ५.५५.३२ ॥
ଏହି ଲଙ୍କା ନଗରୀ, ଏହାର ଅଟ୍ଟାଳିକା, ପ୍ରାଚୀର ଓ ତୋରଣ ସହିତ ଜଳିଗଲା; କିନ୍ତୁ ଜାନକୀ ଜଳିଲେ ନାହିଁ — ଏହା ଆମ ପାଇଁ ଅଦ୍ଭୁତ ବିସ୍ମୟ।
5.55.33
बभूव चास्य मनसो हर्षस्तत्कालसम्भवः ॥ ५.५५.३३ ॥
ସେହି କ୍ଷଣରେ ତାଙ୍କ ମନରେ ହର୍ଷ ଉପୁଜିଲା।
5.55.34
स निमित्तैश्च दृष्टार्थैः कारणैश्च महागुणैः।
ऋषिवाक्यैश्च हनुमानभवत् प्रीतमानसः ॥ ५.५५.३४ ॥
ସେହି ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ, ଆଖି ଆଗରେ ସିଦ୍ଧ ହୋଇଥିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ, ମହାଗୁଣସମ୍ପନ୍ନ କାରଣ ଓ ଋଷିବାକ୍ୟରେ ହନୁମାନଙ୍କ ମନ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲା।
5.55.35
ततः कपिः प्राप्तमनोरथार्थ-
स्तामक्षतां राजसुतां विदित्वा।
प्रत्यक्षतस्तां पुनरेव दृष्ट्वा
प्रतिप्रयाणाय मतिं चकार ॥ ५.५५.३५ ॥
ତେବେ କପି (ହନୁମାନ), ଯାହାଙ୍କ ମନୋରଥ ଓ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସିଦ୍ଧ ହୋଇଥିଲା, ରାଜକୁମାରୀ ଅକ୍ଷତ ଅଛନ୍ତି ବୋଲି ଜାଣି ଓ ତାଙ୍କୁ ପୁଣି ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଦେଖି, ଫେରିବାକୁ ସଂକଳ୍ପ କଲେ।