ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 5.56
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.56.1
ततस्तु शिंशपामूले जानकीं पर्यवस्थिताम्।
अभिवाद्याब्रवीद् दिष्ट्या पश्यामि त्वामिहाक्षताम् ॥ ५.५६.१ ॥
ਫਿਰ ਸ਼ਿੰਸ਼ਪਾ ਰੁੱਖ ਦੇ ਮੂਲ ਵਿੱਚ ਬੈਠੀ ਜਾਨਕੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਥੇ ਅਕਸ਼ਤ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।'
5.56.2
ततस्तं प्रस्थितं सीता वीक्षमाणा पुनः पुनः।
भर्तुः स्नेहान्विता वाक्यं हनूमन्तमभाषत ॥ ५.५६.२ ॥
ਫਿਰ ਜਾਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਏ ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਵੇਖਦੀ ਹੋਈ, ਪਤੀ ਦੇ ਸਨੇਹ ਨਾਲ ਭਰੀ ਸੀਤਾ ਨੇ ਹਨੂਮਾਨ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
5.56.3
यदि त्वं मन्यसे तात वसैकाहमिहानघ।
क्वचित् सुसंवृते देशे विश्रान्तः श्वो गमिष्यसि ॥ ५.५६.३ ॥
ਹੇ ਤਾਤ, ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਠੀਕ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਰਹੋ; ਕਿਸੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੁਕੀ ਥਾਂ ਆਰਾਮ ਕਰਕੇ ਕੱਲ੍ਹ ਜਾਣਾ।
5.56.4
मम चैवाल्पभाग्यायाः सांनिध्यात् तव वानर।
शोकस्यास्याप्रमेयस्य मुहूर्तं स्यादपि क्षयः ॥ ५.५६.४ ॥
ਹੇ ਵਾਨਰ, ਮੰਦਭਾਗੀ ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਨਾਲ ਇਸ ਅਪਾਰ ਸੋਗ ਦਾ ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਵੀ ਘਾਟਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
5.56.5
गते हि हरिशार्दूल पुनः सम्प्राप्तये त्वयि।
प्राणेष्वपि न विश्वासो मम वानरपुङ्गव ॥ ५.५६.५ ॥
ਹੇ ਹਰਿਸ਼ਾਰਦੂਲ, ਤੇਰੇ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ ਤੈਨੂੰ ਮੁੜ ਮਿਲਣ ਦਾ ਮੈਨੂੰ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ; ਹੇ ਵਾਨਰਪੁੰਗਵ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ।
5.56.6
अदर्शनं च ते वीर भूयो मां दारयिष्यति।
दुःखाद् दुःखतरं प्राप्तां दुर्मनःशोककर्शिताम् ॥ ५.५६.६ ॥
ਹੇ ਵੀਰ, ਤੇਰਾ ਅਦਰਸ਼ਨ ਮੈਨੂੰ ਫਿਰ ਚੀਰ ਦੇਵੇਗਾ — ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚੀ, ਉਦਾਸ ਮਨ ਅਤੇ ਸੋਗ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਈ ਮੈਨੂੰ।
5.56.7
अयं च वीर संदेहस्तिष्ठतीव ममाग्रतः।
सुमहत्सु सहायेषु हर्यृक्षेषु महाबलः ॥ ५.५६.७ ॥
ਹੇ ਵੀਰ, ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਹ ਸੰਦੇਹ ਜਿਵੇਂ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ — ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਸਹਾਇਕ ਵਾਨਰਾਂ ਤੇ ਰਿੱਛਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਹਾਬਲੀ।
5.56.8
कथं नु खलु दुष्पारं संतरिष्यति सागरम्।
तानि हर्यृक्षसैन्यानि तौ वा नरवरात्मजौ ॥ ५.५६.८ ॥
ਉਹ ਦੁਰਲੰਘ ਸਾਗਰ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਪਾਰ ਕਰੇਗਾ — ਉਹ ਵਾਨਰ-ਰਿੱਛਾਂ ਦੀਆਂ ਸੈਨਾਵਾਂ, ਜਾਂ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦੇ ਪੁੱਤਰ?
5.56.9
त्रयाणामेव भूतानां सागरस्यापि लङ्घने।
शक्तिः स्याद् वैनतेयस्य तव वा मारुतस्य वा ॥ ५.५६.९ ॥
ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਾਗਰ ਲੰਘਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕੇਵਲ ਵੈਨਤੇਯ (ਗਰੁੜ), ਜਾਂ ਤੇਰੀ, ਜਾਂ ਮਾਰੁਤ ਦੀ ਹੋਵੇਗੀ।
5.56.10
तदत्र कार्यनिर्बन्धे समुत्पन्ने दुरासदे।
किं पश्यसि समाधानं त्वं हि कार्यविशारदः ॥ ५.५६.१० ॥
ਤਾਂ ਇਸ ਕਾਰਜ-ਬੰਧਨ ਦੇ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਤੇ, ਇਸ ਦੁਰਲੱਭ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਕਿਹੜਾ ਹੱਲ ਵੇਖਦਾ ਹੈਂ? ਤੂੰ ਤਾਂ ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈਂ।
5.56.11
काममस्य त्वमेवैकः कार्यस्य परिसाधने।
पर्याप्तः परवीरघ्न यशस्यस्ते फलोदयः ॥ ५.५६.११ ॥
ਇਸ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਸਿਰੇ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਲਈ ਤੂੰ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈਂ, ਹੇ ਵੈਰੀ ਵੀਰਾਂ ਦੇ ਸੰਹਾਰਕ; ਤੇਰੇ ਲਈ ਯਸ਼ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਫਲ ਉਦੈ ਹੋਵੇਗਾ।
5.56.12
बलैस्तु संकुलां कृत्वा लङ्कां परबलार्दनः।
मां नयेद् यदि काकुत्स्थस्तत् तस्य सदृशं भवेत् ॥ ५.५६.१२ ॥
ਵੈਰੀ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਪੀੜਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕਾਕੁਤਸਥ (ਰਾਮ) ਸੈਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਭਰ ਕੇ ਜੇ ਮੈਨੂੰ ਲੈ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਵੇਗਾ।
5.56.13
तद् यथा तस्य विक्रान्तमनुरूपं महात्मनः।
भवत्याहवशूरस्य तथा त्वमुपपादय ॥ ५.५६.१३ ॥
ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਦੇ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸੂਰਮੇ ਦੇ, ਪਰਾਕਰਮ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਜੋ ਹੋਵੇ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੂੰ ਉਹ ਪੂਰਾ ਕਰ।
5.56.14
तदर्थोपहितं वाक्यं प्रश्रितं हेतुसंहितम्।
निशम्य हनुमान् वीरो वाक्यमुत्तरमब्रवीत् ॥ ५.५६.१४ ॥
ਉਸ ਅਰਥ ਨਾਲ ਭਰੇ, ਨਿਮਰ, ਕਾਰਨਾਂ ਸਹਿਤ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਵੀਰ ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਆਖਿਆ।
5.56.15
देवि हर्यृक्षसैन्यानामीश्वरः प्लवतां वरः।
सुग्रीवः सत्त्वसम्पन्नस्तवार्थे कृतनिश्चयः ॥ ५.५६.१५ ॥
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਵਾਨਰ ਅਤੇ ਰਿੱਛ ਸੈਨਾਵਾਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ, ਛਾਲ ਮਾਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਸੱਤਵ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਤੇਰੇ ਕਾਰਜ ਲਈ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਵਾਲਾ ਹੈ।
5.56.16
स वानरसहस्राणां कोटीभिरभिसंवृतः।
क्षिप्रमेष्यति वैदेहि सुग्रीवः प्लवगाधिपः ॥ ५.५६.१६ ॥
ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਕਰੋੜਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਉਹ, ਹੇ ਵੈਦੇਹੀ, ਛੇਤੀ ਹੀ ਆਵੇਗਾ — ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੁਗ੍ਰੀਵ।
5.56.17
तौ च वीरौ नरवरौ सहितौ रामलक्ष्मणौ।
आगम्य नगरीं लङ्कां सायकैर्विधमिष्यतः ॥ ५.५६.१७ ॥
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵੀਰ, ਨਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਇਕੱਠੇ ਆ ਕੇ ਲੰਕਾ ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨਗੇ।
5.56.18
सगणं राक्षसं हत्वा नचिराद् रघुनन्दनः।
त्वामादाय वरारोहे स्वां पुरीं प्रति यास्यति ॥ ५.५६.१८ ॥
ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਕਮਰ ਵਾਲੀ, ਰਘੁਨੰਦਨ ਰਾਮ ਛੇਤੀ ਹੀ ਸੈਨਾ ਸਮੇਤ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਤੈਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੀ ਨਗਰੀ ਵੱਲ ਜਾਵੇਗਾ।
5.56.19
समाश्वसिहि भद्रं ते भव त्वं कालकाङ्क्षिणी।
क्षिप्रं द्रक्ष्यसि रामेण निहतं रावणं रणे ॥ ५.५६.१९ ॥
ਧੀਰਜ ਰੱਖ, ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ। ਸਮੇਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ; ਛੇਤੀ ਹੀ ਤੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਗਏ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਵੇਖੇਂਗੀ।
5.56.20
निहते राक्षसेन्द्रे च सपुत्रामात्यबान्धवे।
त्वं समेष्यसि रामेण शशाङ्केनेव रोहिणी ॥ ५.५६.२० ॥
ਰਾਕਸ਼ਸਰਾਜ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਮੰਤਰੀਆਂ ਤੇ ਬੰਧੂਆਂ ਸਮੇਤ ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ, ਚੰਦਰਮਾ ਨਾਲ ਰੋਹਿਣੀ ਵਾਂਗ ਤੂੰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਮਿਲੇਂਗੀ।
5.56.21
क्षिप्रमेष्यति काकुत्स्थो हर्यृक्षप्रवरैर्युतः।
यस्ते युधि विजित्यारीञ्छोकं व्यपनयिष्यति ॥ ५.५६.२१ ॥
ਛੇਤੀ ਹੀ ਕਾਕੁਤਸਥ ਰਾਮ ਵਾਨਰਾਂ ਤੇ ਰਿੱਛਾਂ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਵੀਰਾਂ ਸਮੇਤ ਆਵੇਗਾ; ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਤੇਰਾ ਸੋਗ ਦੂਰ ਕਰੇਗਾ।
5.56.22
एवमाश्वास्य वैदेहीं हनूमान् मारुतात्मजः।
गमनाय मतिं कृत्वा वैदेहीमभ्यवादयत् ॥ ५.५६.२२ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦੇ ਕੇ, ਪਵਨਪੁੱਤਰ ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਜਾਣ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾ ਕੇ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ।
5.56.23
राक्षसान् प्रवरान् हत्वा नाम विश्राव्य चात्मनः।
समाश्वास्य च वैदेहीं दर्शयित्वा परं बलम् ॥ ५.५६.२३ ॥
ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਐਲਾਨ ਕੇ, ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦੇ ਕੇ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਪਰਮ ਬਲ ਵਿਖਾ ਕੇ (ਮੈਂ ਜਾਵਾਂਗਾ)।
5.56.24
नगरीमाकुलां कृत्वा वञ्चयित्वा च रावणम्।
दर्शयित्वा बलं घोरं वैदेहीमभिवाद्य च ॥ ५.५६.२४ ॥
ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਵਿਆਕੁਲ ਕਰ ਕੇ, ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦੇ ਕੇ, ਭਿਆਨਕ ਬਲ ਵਿਖਾ ਕੇ ਅਤੇ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰ ਕੇ (ਮੈਂ ਜਾਵਾਂਗਾ)।
5.56.25
प्रतिगन्तुं मनश्चक्रे पुनर्मध्येन सागरम्।
ततः स कपिशार्दूलः स्वामिसंदर्शनोत्सुकः ॥ ५.५६.२५ ॥
ਉਸਨੇ ਮੁੜ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ। ਤਦ ਉਹ ਕਪੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਰਦੂਲ ਆਪਣੇ ਸਵਾਮੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਦੇਖਣ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਸੀ।
5.56.26
आरुरोह गिरिश्रेष्ठमरिष्टमरिमर्दनः।
तुङ्गपद्मकजुष्टाभिर्नीलाभिर्वनराजिभिः ॥ ५.५६.२६ ॥
ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਸਲਣ ਵਾਲਾ ਉਹ ਉੱਚੇ ਕਮਲ ਵਰਗੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ, ਨੀਲੀਆਂ ਬਨ-ਕਤਾਰਾਂ ਵਾਲੇ ਪਰਬਤ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਅਰਿਸ਼ਟ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ।
5.56.27
सोत्तरीयमिवाम्भोदैः शृङ्गान्तरविलम्बिभिः।
बोध्यमानमिव प्रीत्या दिवाकरकरैः शुभैः ॥ ५.५६.२७ ॥
ਚੋਟੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲਟਕਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਮਾਨੋ ਉੱਤਰੀਯ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਸ਼ੁਭ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਮਾਨੋ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਜਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੋਇਆ।
5.56.28
उन्मिषन्तमिवोद्धूतैर्लोचनैरिव धातुभिः।
तोयौघनिःस्वनैर्मन्द्रैः प्राधीतमिव पर्वतम् ॥ ५.५६.२८ ॥
ਉੱਛਲਦੀਆਂ ਧਾਤੂ-ਰੇਖਾਵਾਂ ਨਾਲ ਮਾਨੋ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਜਲ-ਧਾਰਾਵਾਂ ਦੀ ਗੰਭੀਰ ਗਰਜ ਨਾਲ ਮਾਨੋ ਵੇਦ-ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਉਹ ਪਰਬਤ।
5.56.29
प्रगीतमिव विस्पष्टं नानाप्रस्रवणस्वनैः।
देवदारुभिरुद्धूतैरूर्ध्वबाहुमिव स्थितम् ॥ ५.५६.२९ ॥
ਅਨੇਕ ਝਰਨਿਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਮਾਨੋ ਸਾਫ਼ ਗਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਹਿੱਲਦੇ ਦੇਵਦਾਰ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਮਾਨੋ ਉੱਚੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ।
5.56.30
प्रपातजलनिर्घोषैः प्राक्रुष्टमिव सर्वतः।
वेपमानमिव श्यामैः कम्पमानैः शरद्वनैः ॥ ५.५६.३० ॥
ਡਿੱਗਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਗਰਜ ਨਾਲ ਮਾਨੋ ਹਰ ਪਾਸੇ ਪੁਕਾਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਕੰਬਦੇ ਸਾਂਵਲੇ ਸ਼ਰਦ-ਬਨਾਂ ਨਾਲ ਮਾਨੋ ਕੰਬਦਾ ਹੋਇਆ।
5.56.31
वेणुभिर्मारुतोद्धूतैः कूजन्तमिव कीचकैः।
निःश्वसन्तमिवामर्षाद् घोरैराशीविषोत्तमैः ॥ ५.५६.३१ ॥
ਹਵਾ ਨਾਲ ਹਿਲਦੇ ਬਾਂਸਾਂ ਅਤੇ ਖੋਖਲੇ ਬਾਂਸਾਂ ਨਾਲ ਜਿਵੇਂ ਗੂੰਜਦਾ, ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਜਿਵੇਂ ਸਾਹ ਲੈਂਦਾ, ਭਿਆਨਕ ਉੱਤਮ ਸੱਪਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ।
5.56.32
नीहारकृतगम्भीरैर्ध्यायन्तमिव गह्वरैः।
मेघपादनिभैः पादैः प्रक्रान्तमिव सर्वतः ॥ ५.५६.३२ ॥
ਧੁੰਦ ਨਾਲ ਡੂੰਘੀਆਂ ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜਿਵੇਂ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ, ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਥੱਲੇ ਵਰਗੀਆਂ ਢਲਾਣਾਂ ਨਾਲ ਹਰ ਪਾਸੇ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ।
5.56.33
जृम्भमाणमिवाकाशे शिखरैरभ्रमालिभिः।
कूटैश्च बहुधा कीर्णं शोभितं बहुकन्दरैः ॥ ५.५६.३३ ॥
ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਿਵੇਂ ਜਮਹਾਈ ਲੈਂਦਾ, ਬੱਦਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਨਾਲ, ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਕੂਟਾਂ ਨਾਲ ਖਿੱਲਰਿਆ, ਅਨੇਕ ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਦਾ।
5.56.34
सालतालैश्च कर्णैश्च वंशैश्च बहुभिर्वृतम्।
लतावितानैर्विततैः पुष्पवद्भिरलंकृतम् ॥ ५.५६.३४ ॥
ਸਾਲ, ਤਾੜ, ਕਰਣ ਰੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਬਾਂਸਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਫੈਲੀਆਂ ਵੇਲਾਂ ਦੇ ਮੰਡਪਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ।
5.56.35
नानामृगगणैः कीर्णं धातुनिष्यन्दभूषितम्।
बहुप्रस्रवणोपेतं शिलासंचयसंकटम् ॥ ५.५६.३५ ॥
ਅਨੇਕ ਕਿਸਮ ਦੇ ਮਿਰਗਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਧਾਤੂਆਂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਦਾ, ਅਨੇਕ ਚਸ਼ਮਿਆਂ ਵਾਲਾ, ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਢੇਰਾਂ ਨਾਲ ਔਖਾ।
5.56.36
महर्षियक्षगन्धर्वकिंनरोरगसेवितम्।
लतापादपसम्बाधं सिंहाधिष्ठितकन्दरम् ॥ ५.५६.३६ ॥
ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਯੱਖਾਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਕਿੰਨਰਾਂ ਅਤੇ ਨਾਗਾਂ ਨਾਲ ਸੇਵਿਤ, ਵੇਲਾਂ ਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
5.56.37
व्याघ्रादिभिः समाकीर्णं स्वादुमूलफलद्रुमम्।
आरुरोहानिलसुतः पर्वतं प्लवगोत्तमः ॥ ५.५६.३७ ॥
ਬਾਘ ਆਦਿ ਨਾਲ ਭਰੇ, ਮਿੱਠੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਤੇ ਫਲਾਂ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਉਸ ਪਰਬਤ ਉੱਤੇ ਪਵਨਪੁੱਤਰ, ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਚੜ੍ਹ ਗਏ।
5.56.38
रामदर्शनशीघ्रेण प्रहर्षेणाभिचोदितः।
तेन पादतलक्रान्ता रम्येषु गिरिसानुषु ॥ ५.५६.३८ ॥
ਰਾਮ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਕਾਹਲੀ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਤਲਿਆਂ ਨਾਲ ਸੁੰਦਰ ਪਰਬਤ-ਢਲਾਣਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾਇਆ।
5.56.39
सघोषाः समशीर्यन्त शिलाश्चूर्णीकृतास्ततः।
स तमारुह्य शैलेन्द्रं व्यवर्धत महाकपिः ॥ ५.५६.३९ ॥
ਗਰਜ ਨਾਲ ਚਟਾਨਾਂ ਚੂਰ-ਚੂਰ ਹੋ ਕੇ ਟੁੱਟ ਗਈਆਂ। ਫਿਰ ਉਸ ਪਰਬਤਰਾਜ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਉਹ ਮਹਾਕਪੀ ਵਧਣ ਲੱਗਾ।
5.56.40
दक्षिणादुत्तरं पारं प्रार्थयँल्लवणाम्भसः।
अधिरुह्य ततो वीरः पर्वतं पवनात्मजः ॥ ५.५६.४० ॥
ਲੂਣੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਦੱਖਣ ਤੋਂ ਉੱਤਰੀ ਪਾਰ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਸ ਵੀਰ ਪਵਨਪੁੱਤਰ ਨੇ ਪਰਬਤ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।
5.56.41
ददर्श सागरं भीमं भीमोरगनिषेवितम्।
स मारुत इवाकाशं मारुतस्यात्मसम्भवः ॥ ५.५६.४१ ॥
ਭਿਆਨਕ ਸਮੁੰਦਰ ਵੇਖਿਆ; ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਸੱਪਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹਵਾ ਦੇ ਸਰੂਪ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਉਸ ਪਵਨਪੁੱਤਰ ਨੇ, ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ (ਜਾਣ ਲਈ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ)।
5.56.42
प्रपेदे हरिशार्दूलो दक्षिणादुत्तरां दिशम्।
स तदा पीडितस्तेन कपिना पर्वतोत्तमः ॥ ५.५६.४२ ॥
ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਵਰਗਾ ਉਹ ਹਰੀ ਦੱਖਣ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਿਆ। ਉਸ ਵਾਨਰ ਨਾਲ ਪੀੜਿਤ ਹੋਏ ਉਸ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਪਰਬਤ...
5.56.43
ररास विविधैर्भूतैः प्राविशद् वसुधातलम्।
कम्पमानैश्च शिखरैः पतद्भिरपि च द्रुमैः ॥ ५.५६.४३ ॥
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੀਵ ਚੀਕ ਉੱਠੇ; ਕੰਬਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਅਤੇ ਡਿੱਗਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਧਸ ਗਿਆ।
5.56.44
तस्योरुवेगोन्मथिताः पादपाः पुष्पशालिनः।
निपेतुर्भूतले भग्नाः शक्रायुधहता इव ॥ ५.५६.४४ ॥
ਉਸ ਦੇ ਭਾਰੀ ਵੇਗ ਨਾਲ ਉਖੜੇ ਫੁੱਲਾਂ ਭਰੇ ਰੁੱਖ ਟੁੱਟ ਕੇ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਵਜ੍ਰ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਗਏ ਵਾਂਗ ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ।
5.56.45
कन्दरोदरसंस्थानां पीडितानां महौजसाम्।
सिंहानां निनदो भीमो नभो भिन्दन् हि शुश्रुवे ॥ ५.५६.४५ ॥
ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਖੱਡਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ, ਪੀੜਤ ਮਹਾਂਬਲੀ ਸ਼ੇਰਾਂ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਗਰਜ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਚੀਰਦੀ ਸੁਣਾਈ ਦਿੱਤੀ।
5.56.46
त्रस्तव्याविद्धवसना व्याकुलीकृतभूषणाः।
विद्याधर्यः समुत्पेतुः सहसा धरणीधरात् ॥ ५.५६.४६ ॥
ਡਰ ਨਾਲ ਕੱਪੜੇ ਖਿੱਲਰੇ ਅਤੇ ਗਹਿਣੇ ਬੇਤਰਤੀਬ ਹੋਈਆਂ ਵਿਦਿਆਧਰੀਆਂ ਅਚਾਨਕ ਉਸ ਪਰਬਤ ਤੋਂ ਉੱਡ ਗਈਆਂ।
5.56.47
अतिप्रमाणा बलिनो दीप्तजिह्वा महाविषाः।
निपीडितशिरोग्रीवा व्यवेष्टन्त महाहयः ॥ ५.५६.४७ ॥
ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ, ਬਲਵਾਨ, ਬਲਦੀਆਂ ਜੀਭਾਂ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਮਹਾਵਿਸ਼ ਵਾਲੇ ਵੱਡੇ ਸੱਪ, ਸਿਰ ਤੇ ਗਰਦਨਾਂ ਕੁਚਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਲਪੇਟ ਗਏ।
5.56.48
किंनरोरगगन्धर्वयक्षविद्याधरास्तथा।
पीडितं तं नगवरं त्यक्त्वा गगनमास्थिताः ॥ ५.५६.४८ ॥
ਕਿੰਨਰ, ਉਰਗ, ਗੰਧਰਵ, ਯਕਸ਼ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਧਰ ਵੀ ਉਸ ਪੀੜਤ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਪਰਬਤ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਜਾ ਠਹਿਰੇ।
5.56.49
स च भूमिधरः श्रीमान् बलिना तेन पीडितः।
सवृक्षशिखरोदग्रः प्रविवेश रसातलम् ॥ ५.५६.४९ ॥
ਉਹ ਸ਼ੋਭਾਵਾਨ ਪਰਬਤ ਉਸ ਬਲਵਾਨ ਦੇ ਦਬਾਅ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਰੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਿਖਰਾਂ ਸਮੇਤ ਉੱਚਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਰਸਾਤਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਗਿਆ।
5.56.50
दशयोजनविस्तारस्त्रिंशद्योजनमुच्छ्रितः।
धरण्यां समतां यातः स बभूव धराधरः ॥ ५.५६.५० ॥
ਦਸ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਅਤੇ ਤੀਹ ਯੋਜਨ ਉੱਚਾ ਉਹ ਪਰਬਤ ਧਰਤੀ ਨਾਲ ਸਮਤਲ ਹੋ ਗਿਆ; ਉਹ ਧਰਾਧਰ ਬਣ ਗਿਆ।
5.56.51
स लिलङ्घयिषुर्भीमं सलीलं लवणार्णवम्।
कल्लोलास्फालवेलान्तमुत्पपात नभो हरिः ॥ ५.५६.५१ ॥
ਭਿਆਨਕ ਖਾਰੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਲੰਘਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਉਹ, ਲਹਿਰਾਂ ਦੇ ਟਕਰਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕਿਨਾਰੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਵਾਨਰ ਹਰੀ ਅਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਉਛਲ ਪਿਆ।