వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 5.56
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.56.1
ततस्तु शिंशपामूले जानकीं पर्यवस्थिताम्।
अभिवाद्याब्रवीद् दिष्ट्या पश्यामि त्वामिहाक्षताम् ॥ ५.५६.१ ॥
అప్పుడు శింశపా వృక్షమూలంలో కూర్చుని ఉన్న జానకికి నమస్కరించి ఇలా అన్నాడు: 'అదృష్టవశాత్తు ఇక్కడ మీరు క్షేమంగా ఉండటం చూస్తున్నాను.'
5.56.2
ततस्तं प्रस्थितं सीता वीक्षमाणा पुनः पुनः।
भर्तुः स्नेहान्विता वाक्यं हनूमन्तमभाषत ॥ ५.५६.२ ॥
అప్పుడు వెళ్ళబోతున్న అతడిని మళ్ళీ మళ్ళీ చూస్తూ, భర్తపై ప్రేమతో నిండిన సీత హనుమంతుడితో ఈ మాటలు అన్నది.
5.56.3
यदि त्वं मन्यसे तात वसैकाहमिहानघ।
क्वचित् सुसंवृते देशे विश्रान्तः श्वो गमिष्यसि ॥ ५.५६.३ ॥
ప్రియుడా, నిర్దోషీ, నీకు అనుకూలమనిపిస్తే ఇక్కడ ఒక్క రోజు ఉండు; ఎక్కడైనా బాగా దాగిన చోట విశ్రాంతి తీసుకుని రేపు వెళ్ళు.
5.56.4
मम चैवाल्पभाग्यायाः सांनिध्यात् तव वानर।
शोकस्यास्याप्रमेयस्य मुहूर्तं स्यादपि क्षयः ॥ ५.५६.४ ॥
ఓ వానరా, అల్పభాగ్యురాలినైన నాకు నీ సమీపంలో ఉండటం వల్ల ఈ అపరిమితమైన దుఃఖం ఒక్క క్షణమైనా తగ్గవచ్చు.
5.56.5
गते हि हरिशार्दूल पुनः सम्प्राप्तये त्वयि।
प्राणेष्वपि न विश्वासो मम वानरपुङ्गव ॥ ५.५६.५ ॥
ఓ హరిశార్దూలా, నీవు వెళ్ళిన తర్వాత మళ్ళీ నిన్ను పొందగలనన్న నమ్మకం లేదు; ఓ వానరశ్రేష్ఠా, నా ప్రాణాలపైనా నాకు నమ్మకం లేదు.
5.56.6
अदर्शनं च ते वीर भूयो मां दारयिष्यति।
दुःखाद् दुःखतरं प्राप्तां दुर्मनःशोककर्शिताम् ॥ ५.५६.६ ॥
ఓ వీరా, నిన్ను చూడకపోవడం మళ్ళీ నన్ను చీల్చివేస్తుంది — దుఃఖం నుండి మరింత గొప్ప దుఃఖాన్ని పొందిన, కలత చెందిన మనసు, శోకంతో కృశించిన నన్ను.
5.56.7
अयं च वीर संदेहस्तिष्ठतीव ममाग्रतः।
सुमहत्सु सहायेषु हर्यृक्षेषु महाबलः ॥ ५.५६.७ ॥
ఓ వీరా, నా ముందు ఈ సందేహం నిలిచినట్టుగా ఉంది — ఈ గొప్ప సహాయకులైన వానరులలో, ఎలుగుబంట్లలో ఆ మహాబలుడు (ఎలా ఉంటాడో).
5.56.8
कथं नु खलु दुष्पारं संतरिष्यति सागरम्।
तानि हर्यृक्षसैन्यानि तौ वा नरवरात्मजौ ॥ ५.५६.८ ॥
దుర్లభమైన ఆ సముద్రాన్ని అతడు ఎలా దాటగలడు — ఆ వానర-ఋక్ష సైన్యాలా, లేక ఆ ఇద్దరు నరశ్రేష్ఠుని కుమారులా?
5.56.9
त्रयाणामेव भूतानां सागरस्यापि लङ्घने।
शक्तिः स्याद् वैनतेयस्य तव वा मारुतस्य वा ॥ ५.५६.९ ॥
మూడు లోకాల ప్రాణులలో సముద్రాన్ని లంఘించే శక్తి వినతాసుతుడైన గరుడునికి, లేదా నీకు, లేదా మారుతునికి మాత్రమే ఉంటుంది.
5.56.10
तदत्र कार्यनिर्बन्धे समुत्पन्ने दुरासदे।
किं पश्यसि समाधानं त्वं हि कार्यविशारदः ॥ ५.५६.१० ॥
కాబట్టి ఈ కార్య-బంధం ఏర్పడిన ఈ దుస్సాధ్య స్థితిలో నీవు ఏ పరిష్కారం చూస్తావు? నీవు కార్యనిపుణుడివి కదా.
5.56.11
काममस्य त्वमेवैकः कार्यस्य परिसाधने।
पर्याप्तः परवीरघ्न यशस्यस्ते फलोदयः ॥ ५.५६.११ ॥
ఈ కార్యాన్ని నెరవేర్చడంలో నీవు ఒక్కడివే చాలు, శత్రువీరులను సంహరించువాడా; నీకు కీర్తిని ఇచ్చే ఫలం ఉదయిస్తుంది.
5.56.12
बलैस्तु संकुलां कृत्वा लङ्कां परबलार्दनः।
मां नयेद् यदि काकुत्स्थस्तत् तस्य सदृशं भवेत् ॥ ५.५६.१२ ॥
పరబలాన్ని పీడించే కాకుత్స్థుడు (రాముడు) సేనలతో లంకను చుట్టుముట్టి నన్ను తీసుకువెళ్తే, అది ఆయనకు తగినదిగా ఉంటుంది.
5.56.13
तद् यथा तस्य विक्रान्तमनुरूपं महात्मनः।
भवत्याहवशूरस्य तथा त्वमुपपादय ॥ ५.५६.१३ ॥
ఆ మహాత్ముడి, యుద్ధశూరుడి, పరాక్రమానికి తగినట్లుగా ఏది కావాలో, అలాగే నువ్వు సాధించు.
5.56.14
तदर्थोपहितं वाक्यं प्रश्रितं हेतुसंहितम्।
निशम्य हनुमान् वीरो वाक्यमुत्तरमब्रवीत् ॥ ५.५६.१४ ॥
ఆ అర్థంతో కూడిన, వినయమైన, హేతువులతో కూడిన మాటలు విని వీరుడైన హనుమంతుడు సమాధానంగా ఇలా పలికాడు.
5.56.15
देवि हर्यृक्षसैन्यानामीश्वरः प्लवतां वरः।
सुग्रीवः सत्त्वसम्पन्नस्तवार्थे कृतनिश्चयः ॥ ५.५६.१५ ॥
దేవీ, వానర ఋక్ష సైన్యాలకు ప్రభువైన, దూకేవారిలో శ్రేష్ఠుడైన, సత్త్వసంపన్నుడైన సుగ్రీవుడు నీ కోసం దృఢ నిశ్చయం చేసుకున్నాడు.
5.56.16
स वानरसहस्राणां कोटीभिरभिसंवृतः।
क्षिप्रमेष्यति वैदेहि सुग्रीवः प्लवगाधिपः ॥ ५.५६.१६ ॥
అతడు వేలాది వానరుల కోట్లతో చుట్టుముట్టబడి, వైదేహీ, త్వరలోనే వస్తాడు — వానరాధిపతి సుగ్రీవుడు.
5.56.17
तौ च वीरौ नरवरौ सहितौ रामलक्ष्मणौ।
आगम्य नगरीं लङ्कां सायकैर्विधमिष्यतः ॥ ५.५६.१७ ॥
ఆ ఇద్దరు వీరులు, నరశ్రేష్ఠులైన రాముడు, లక్ష్మణుడు, కలసి వచ్చి లంకా నగరాన్ని తమ బాణాలతో నాశనం చేస్తారు.
5.56.18
सगणं राक्षसं हत्वा नचिराद् रघुनन्दनः।
त्वामादाय वरारोहे स्वां पुरीं प्रति यास्यति ॥ ५.५६.१८ ॥
శ్రేష్ఠమైన నడుము కలదానా, రఘునందనుడు రాముడు త్వరలోనే సైన్యంతో ఉన్న రాక్షసుడిని వధించి, నిన్ను తీసుకొని తన నగరానికి వెళ్తాడు.
5.56.19
समाश्वसिहि भद्रं ते भव त्वं कालकाङ्क्षिणी।
क्षिप्रं द्रक्ष्यसि रामेण निहतं रावणं रणे ॥ ५.५६.१९ ॥
ధైర్యంగా ఉండు, నీకు శుభం కలుగుగాక. కాలాన్ని ఎదురుచూస్తూ ఉండు; త్వరలోనే యుద్ధంలో రాముడిచేత హతమైన రావణుడిని నీవు చూస్తావు.
5.56.20
निहते राक्षसेन्द्रे च सपुत्रामात्यबान्धवे।
त्वं समेष्यसि रामेण शशाङ्केनेव रोहिणी ॥ ५.५६.२० ॥
రాక్షసరాజు కుమారులు, మంత్రులు, బంధువులతో సహా హతమైన తర్వాత, చంద్రునితో రోహిణి కలిసినట్లు నీవు రాముడితో కలుస్తావు.
5.56.21
क्षिप्रमेष्यति काकुत्स्थो हर्यृक्षप्रवरैर्युतः।
यस्ते युधि विजित्यारीञ्छोकं व्यपनयिष्यति ॥ ५.५६.२१ ॥
త్వరలోనే కాకుత్స్థుడైన రాముడు వానర-ఋక్షుల శ్రేష్ఠ వీరులతో వస్తాడు; యుద్ధంలో శత్రువులను జయించి నీ శోకాన్ని తొలగిస్తాడు.
5.56.22
एवमाश्वास्य वैदेहीं हनूमान् मारुतात्मजः।
गमनाय मतिं कृत्वा वैदेहीमभ्यवादयत् ॥ ५.५६.२२ ॥
ఈ విధంగా వైదేహిని ఓదార్చి, వాయుపుత్రుడు హనుమంతుడు వెళ్లాలని నిశ్చయించుకుని వైదేహికి నమస్కరించాడు.
5.56.23
राक्षसान् प्रवरान् हत्वा नाम विश्राव्य चात्मनः।
समाश्वास्य च वैदेहीं दर्शयित्वा परं बलम् ॥ ५.५६.२३ ॥
శ్రేష్ఠ రాక్షసులను సంహరించి, నా పేరు ప్రకటించి, వైదేహికి ఓదార్పు చెప్పి, నా పరమ బలాన్ని చూపి (నేను వెళ్తాను).
5.56.24
नगरीमाकुलां कृत्वा वञ्चयित्वा च रावणम्।
दर्शयित्वा बलं घोरं वैदेहीमभिवाद्य च ॥ ५.५६.२४ ॥
నగరాన్ని కలకలపరచి, రావణుడిని మోసగించి, భయంకర బలాన్ని చూపి, వైదేహికి నమస్కరించి (నేను వెళ్తాను).
5.56.25
प्रतिगन्तुं मनश्चक्रे पुनर्मध्येन सागरम्।
ततः स कपिशार्दूलः स्वामिसंदर्शनोत्सुकः ॥ ५.५६.२५ ॥
అతడు మళ్లీ సముద్రం మధ్యమార్గంలో తిరిగి వెళ్లాలని నిశ్చయించుకున్నాడు. అప్పుడు ఆ వానర-శ్రేష్ఠుడు తన ప్రభువును మళ్లీ చూడాలనే ఉత్సాహంతో ఉన్నాడు.
5.56.26
आरुरोह गिरिश्रेष्ठमरिष्टमरिमर्दनः।
तुङ्गपद्मकजुष्टाभिर्नीलाभिर्वनराजिभिः ॥ ५.५६.२६ ॥
శత్రువులను మర్దించువాడు ఎత్తైన పద్మాకార వృక్షాలతో నిండి, నీలవర్ణ వనశ్రేణులతో ఉన్న పర్వతశ్రేష్ఠమైన అరిష్టం పైకి ఎక్కాడు.
5.56.27
सोत्तरीयमिवाम्भोदैः शृङ्गान्तरविलम्बिभिः।
बोध्यमानमिव प्रीत्या दिवाकरकरैः शुभैः ॥ ५.५६.२७ ॥
శిఖరాల మధ్య వేలాడే మేఘాలతో ఉత్తరీయం ధరించినట్లుగా, సూర్యుని శుభకిరణాలతో ప్రేమగా మేల్కొలపబడుతున్నట్లుగా ఉండెను.
5.56.28
उन्मिषन्तमिवोद्धूतैर्लोचनैरिव धातुभिः।
तोयौघनिःस्वनैर्मन्द्रैः प्राधीतमिव पर्वतम् ॥ ५.५६.२८ ॥
ఎగిరే ఖనిజ రేఖలతో కళ్ళు తెరుస్తున్నట్లుగా, జలప్రవాహాల గంభీర ధ్వనితో పఠిస్తున్నట్లుగా ఉన్న ఆ పర్వతం.
5.56.29
प्रगीतमिव विस्पष्टं नानाप्रस्रवणस्वनैः।
देवदारुभिरुद्धूतैरूर्ध्वबाहुमिव स्थितम् ॥ ५.५६.२९ ॥
అనేక జలపాతాల ధ్వనితో స్పష్టంగా గానం చేస్తున్నట్లుగా, ఊగుతున్న దేవదారు వృక్షాలతో పైకెత్తిన బాహువులతో నిలబడినట్లుగా ఉండెను.
5.56.30
प्रपातजलनिर्घोषैः प्राक्रुष्टमिव सर्वतः।
वेपमानमिव श्यामैः कम्पमानैः शरद्वनैः ॥ ५.५६.३० ॥
జలపాతాల గర్జనతో అన్ని వైపులా కేకలు పెడుతున్నట్లుగా, వణుకుతున్న నల్లని శరద్ వనాలతో వణుకుతున్నట్లుగా ఉండెను.
5.56.31
वेणुभिर्मारुतोद्धूतैः कूजन्तमिव कीचकैः।
निःश्वसन्तमिवामर्षाद् घोरैराशीविषोत्तमैः ॥ ५.५६.३१ ॥
గాలికి కదిలే వెదురులు, బోలు వెదురులతో మ్రోగుతున్నట్లు, కోపంతో నిట్టూర్చుతున్నట్లు, భయంకరమైన ఉత్తమ సర్పాలతో కూడినట్లు ఉన్నది.
5.56.32
नीहारकृतगम्भीरैर्ध्यायन्तमिव गह्वरैः।
मेघपादनिभैः पादैः प्रक्रान्तमिव सर्वतः ॥ ५.५६.३२ ॥
మంచుతో గంభీరమైన గుహలతో ధ్యానిస్తున్నట్లు, మేఘ పాదాల వంటి పాదాలతో అన్నివైపులా విస్తరించినట్లు ఉన్నది.
5.56.33
जृम्भमाणमिवाकाशे शिखरैरभ्रमालिभिः।
कूटैश्च बहुधा कीर्णं शोभितं बहुकन्दरैः ॥ ५.५६.३३ ॥
ఆకాశంలో ఆవులిస్తున్నట్లు, మేఘమాలలతో కూడిన శిఖరాలతో, అనేక రకాల కూటాలతో విస్తరించి, అనేక గుహలతో శోభిస్తూ ఉన్నది.
5.56.34
सालतालैश्च कर्णैश्च वंशैश्च बहुभिर्वृतम्।
लतावितानैर्विततैः पुष्पवद्भिरलंकृतम् ॥ ५.५६.३४ ॥
సాల, తాడి, కర్ణ వృక్షాలతో, అనేక వెదురులతో చుట్టబడి, పూలతో కూడిన విస్తరించిన లతా వితానాలతో అలంకరించబడి ఉన్నది.
5.56.35
नानामृगगणैः कीर्णं धातुनिष्यन्दभूषितम्।
बहुप्रस्रवणोपेतं शिलासंचयसंकटम् ॥ ५.५६.३५ ॥
అనేక రకాల మృగ సమూహాలతో నిండి, ధాతువుల ప్రవాహాలతో అలంకరించబడి, అనేక జలపాతాలతో కూడి, రాళ్ల రాశులతో దుర్గమంగా ఉన్నది.
5.56.36
महर्षियक्षगन्धर्वकिंनरोरगसेवितम्।
लतापादपसम्बाधं सिंहाधिष्ठितकन्दरम् ॥ ५.५६.३६ ॥
మహర్షులు, యక్షులు, గంధర్వులు, కిన్నరులు, నాగులు సేవించేది, లతలు వృక్షాలతో నిండినది, సింహాలు నివసించే గుహలు కలిగినది.
5.56.37
व्याघ्रादिभिः समाकीर्णं स्वादुमूलफलद्रुमम्।
आरुरोहानिलसुतः पर्वतं प्लवगोत्तमः ॥ ५.५६.३७ ॥
పులులు మొదలైన జంతువులతో నిండిన, తీయని వేర్లు ఫలాలు కలిగిన చెట్లతో కూడిన ఆ పర్వతంపైకి వాయుపుత్రుడు, వానరోత్తముడు ఎక్కాడు.
5.56.38
रामदर्शनशीघ्रेण प्रहर्षेणाभिचोदितः।
तेन पादतलक्रान्ता रम्येषु गिरिसानुषु ॥ ५.५६.३८ ॥
రాముని దర్శనం చేయాలన్న వేగంతోనూ ఆనందంతోనూ ప్రేరితుడై, అతడు పాదతలాలతో రమ్యమైన పర్వత శిఖరాలను తొక్కాడు.
5.56.39
सघोषाः समशीर्यन्त शिलाश्चूर्णीकृतास्ततः।
स तमारुह्य शैलेन्द्रं व्यवर्धत महाकपिः ॥ ५.५६.३९ ॥
ఘోషతో రాళ్లు చూర్ణమై కూలిపోయాయి. అప్పుడు ఆ శైలేంద్రంపై ఎక్కి ఆ మహాకపి పెరిగాడు.
5.56.40
दक्षिणादुत्तरं पारं प्रार्थयँल्लवणाम्भसः।
अधिरुह्य ततो वीरः पर्वतं पवनात्मजः ॥ ५.५६.४० ॥
లవణ సముద్రాన్ని దక్షిణం నుండి ఉత్తర తీరానికి దాటాలని కోరుతూ, ఆ వీరుడైన వాయుపుత్రుడు ఆ పర్వతం ఎక్కాడు.
5.56.41
ददर्श सागरं भीमं भीमोरगनिषेवितम्।
स मारुत इवाकाशं मारुतस्यात्मसम्भवः ॥ ५.५६.४१ ॥
భయంకరమైన సముద్రాన్ని చూశాడు; అది భయంకర సర్పాలు నివసించే చోటు. వాయువు ఆకాశంలో సంచరించినట్లు, వాయువు నుండి పుట్టిన ఆ వాయుపుత్రుడు (దాటడానికి సిద్ధమయ్యాడు).
5.56.42
प्रपेदे हरिशार्दूलो दक्षिणादुत्तरां दिशम्।
स तदा पीडितस्तेन कपिना पर्वतोत्तमः ॥ ५.५६.४२ ॥
వానరులలో సింహమైన ఆ హరి దక్షిణం నుండి ఉత్తర దిశకు బయలుదేరాడు. అప్పుడు ఆ వానరునిచే పీడించబడిన ఆ శ్రేష్ఠ పర్వతం...
5.56.43
ररास विविधैर्भूतैः प्राविशद् वसुधातलम्।
कम्पमानैश्च शिखरैः पतद्भिरपि च द्रुमैः ॥ ५.५६.४३ ॥
వివిధ ప్రాణులు అరిచాయి; వణుకుతున్న శిఖరాలతో, కూలుతున్న చెట్లతో అది భూతలంలోకి దూసుకుపోయింది.
5.56.44
तस्योरुवेगोन्मथिताः पादपाः पुष्पशालिनः।
निपेतुर्भूतले भग्नाः शक्रायुधहता इव ॥ ५.५६.४४ ॥
దాని మహా వేగానికి పెకలించబడిన పూల చెట్లు విరిగి, ఇంద్రుని వజ్రంతో హతమైనవాటిలా నేలపై కూలిపోయాయి.
5.56.45
कन्दरोदरसंस्थानां पीडितानां महौजसाम्।
सिंहानां निनदो भीमो नभो भिन्दन् हि शुश्रुवे ॥ ५.५६.४५ ॥
గుహలలోనూ లోయలలోనూ నివసించే, బాధపడిన మహాబలిష్ఠ సింహాల భయంకర గర్జన ఆకాశాన్ని చీల్చుతూ వినిపించింది.
5.56.46
त्रस्तव्याविद्धवसना व्याकुलीकृतभूषणाः।
विद्याधर्यः समुत्पेतुः सहसा धरणीधरात् ॥ ५.५६.४६ ॥
భయంతో వస్త్రాలు చెదిరి, ఆభరణాలు అస్తవ్యస్తమైన విద్యాధరి స్త్రీలు అకస్మాత్తుగా ఆ పర్వతం నుండి పైకి ఎగిరారు.
5.56.47
अतिप्रमाणा बलिनो दीप्तजिह्वा महाविषाः।
निपीडितशिरोग्रीवा व्यवेष्टन्त महाहयः ॥ ५.५६.४७ ॥
అతి పెద్దవి, బలమైనవి, మండే నాలుకలు, మహావిషము కలిగిన మహాసర్పాలు, తలలు మెడలు నలిగిపోయి, దానిని చుట్టుకున్నాయి.
5.56.48
किंनरोरगगन्धर्वयक्षविद्याधरास्तथा।
पीडितं तं नगवरं त्यक्त्वा गगनमास्थिताः ॥ ५.५६.४८ ॥
కిన్నరులు, ఉరగులు, గంధర్వులు, యక్షులు, విద్యాధరులు కూడా ఆ పీడిత శ్రేష్ఠ పర్వతాన్ని విడిచి ఆకాశంలో నిలిచారు.
5.56.49
स च भूमिधरः श्रीमान् बलिना तेन पीडितः।
सवृक्षशिखरोदग्रः प्रविवेश रसातलम् ॥ ५.५६.४९ ॥
ఆ శ్రీమంతమైన పర్వతం, ఆ బలవంతుని ఒత్తిడికి గురై, వృక్షాలతో శిఖరాలతో ఉన్నతమైనదే అయినా, రసాతలంలోకి ప్రవేశించింది.
5.56.50
दशयोजनविस्तारस्त्रिंशद्योजनमुच्छ्रितः।
धरण्यां समतां यातः स बभूव धराधरः ॥ ५.५६.५० ॥
పది యోజనాల వెడల్పు, ముప్పై యోజనాల ఎత్తు గల ఆ పర్వతం భూమితో సమంగా అయింది; అది ధరాధరంగా మారింది.
5.56.51
स लिलङ्घयिषुर्भीमं सलीलं लवणार्णवम्।
कल्लोलास्फालवेलान्तमुत्पपात नभो हरिः ॥ ५.५६.५१ ॥
భయంకరమైన ఉప్పు సముద్రాన్ని లీలగా దాటాలనుకుని, అలలు కొట్టే తీరం వరకు వచ్చి, వానరుడైన హరి ఆకాశంలోకి ఎగిరాడు.