વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 5.6
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.6.1
स निकामं विमानेषु विचरन् कामरूपधृक्।
विचचार कपिर्लङ्कां लाघवेन समन्वितः ॥ ५.६.१ ॥
ઇચ્છા મુજબ રૂપ ધારણ કરીને, વિમાનોની વચ્ચે સ્વેચ્છાએ ફરતો તે કપિ ચપળતાથી લંકામાં વિચરવા લાગ્યો.
5.6.2
आससाद च लक्ष्मीवान् राक्षसेन्द्रनिवेशनम्।
प्राकारेणार्कवर्णेन भास्वरेणाभिसंवृतम् ॥ ५.६.२ ॥
તેજસ્વી તે રાક્ષસરાજના નિવાસસ્થાને પહોંચ્યો; તે સૂર્ય જેવા રંગની ચમકતી દીવાલથી ઘેરાયેલું હતું.
5.6.3
रक्षितं राक्षसैर्भीमैः सिंहैरिव महद् वनम्।
समीक्षमाणो भवनं चकाशे कपिकुञ्जरः ॥ ५.६.३ ॥
ભયંકર રાક્ષસો દ્વારા રક્ષિત તે ભવન સિંહોથી રક્ષાયેલા મહાન વન જેવું હતું; તેને ધ્યાનથી જોતો કપિકુંજર શોભી ઊઠ્યો.
5.6.4
रूप्यकोपहितैश्चित्रैस्तोरणैर्हेमभूषणैः।
विचित्राभिश्च कक्ष्याभिर्द्वारैश्च रुचिरैर्वृतम् ॥ ५.६.४ ॥
ચાંદીના અલંકારોથી જડેલા, વિચિત્ર તોરણો, સોનાના આભૂષણો, વિવિધ આંગણાં અને સુંદર દ્વારોથી તે ઘેરાયેલું હતું.
5.6.5
गजास्थितैर्महामात्रैः शूरैश्च विगतश्रमैः।
उपस्थितमसंहार्यैर्हयैः स्यन्दनयायिभिः ॥ ५.६.५ ॥
હાથીઓ પર બેઠેલા મહામાત્રો, શૂરવીરો અને થાક્યા વિનાના સૈનિકો તથા રથ ખેંચતા અજેય ઘોડાઓથી તે સજ્જ હતું.
5.6.6
सिंहव्याघ्रतनुत्राणैर्दान्तकाञ्चनराजतीः।
घोषवद्भिर्विचित्रैश्च सदा विचरितं रथैः ॥ ५.६.६ ॥
સિંહ અને વાઘના આકારના બખ્તર, દાંત, સોના તથા ચાંદીના શણગારવાળા, ગર્જતા વિચિત્ર રથોથી તે હંમેશાં ગાજતું રહેતું.
5.6.7
बहुरत्नसमाकीर्णं परार्घ्यासनभूषितम्।
महारथसमावापं महारथमहासनम् ॥ ५.६.७ ॥
ઘણાં રત્નોથી ભરેલું, અતિ મૂલ્યવાન આસનોથી શોભિત, મહારથીઓના રથોથી ભરેલું અને મહારથીઓ માટેના વિશાળ આસનોવાળું હતું.
5.6.8
दृश्यैश्च परमोदारैस्तैस्तैश्च मृगपक्षिभिः।
विविधैर्बहुसाहस्रैः परिपूर्णं समन्ततः ॥ ५.६.८ ॥
ચારેય બાજુ અનેક પ્રકારના, હજારો અતિ સુંદર દૃશ્યો તથા હરણો અને પક્ષીઓથી તે ભરેલું હતું.
5.6.9
विनीतैरन्तपालैश्च रक्षोभिश्च सुरक्षितम्।
मुख्याभिश्च वरस्त्रीभिः परिपूर्णं समन्ततः ॥ ५.६.९ ॥
વિનમ્ર સીમા-રક્ષકો અને રાક્ષસોથી સારી રીતે સુરક્ષિત હતું અને ચારેય બાજુ મુખ્ય શ્રેષ્ઠ સ્ત્રીઓથી ભરેલું હતું.
5.6.10
मुदितप्रमदारत्नं राक्षसेन्द्रनिवेशनम्।
वराभरणसंह्रादैः समुद्रस्वननिःस्वनम् ॥ ५.६.१० ॥
તે રાક્ષસેન્દ્રનું નિવાસસ્થાન હતું; આનંદી સ્ત્રીઓમાં રત્ન સમાન સ્ત્રીઓ હતી; શ્રેષ્ઠ આભૂષણોનો ઝંકાર સમુદ્રના ઘોષ જેવો ગુંજતો હતો.
5.6.11
तद् राजगुणसम्पन्नं मुख्यैश्च वरचन्दनैः।
महाजनसमाकीर्णं सिंहैरिव महद् वनम् ॥ ५.६.११ ॥
તે રાજોચિત ગુણોથી યુક્ત, શ્રેષ્ઠ ચંદનથી સુવાસિત, મોટા જનસમૂહોથી ભરેલું હતું; સિંહોથી ભરેલા મહાવન જેવું હતું.
5.6.12
भेरीमृदङ्गाभिरुतं शङ्खघोषविनादितम्।
नित्यार्चितं पर्वसुतं पूजितं राक्षसैः सदा ॥ ५.६.१२ ॥
તે ભેરી અને મૃદંગના નાદથી ગુંજતું હતું, શંખધ્વનિથી પ્રતિધ્વનિત હતું, નિત્ય પૂજિત, પર્વ-દિવસોએ વિશેષ સન્માનિત અને રાક્ષસો દ્વારા સદા પૂજાતું હતું.
5.6.13
समुद्रमिव गम्भीरं समुद्रसमनिःस्वनम्।
महात्मनो महद् वेश्म महारत्नपरिच्छदम् ॥ ५.६.१३ ॥
સમુદ્ર જેવું ગંભીર, સમુદ્રના ઘોષ સમાન અવાજવાળું, મહાત્માનું વિશાળ ભવન, મહારત્નોથી સજાવેલું હતું.
5.6.14
महारत्नसमाकीर्णं ददर्श स महाकपिः।
विराजमानं वपुषा गजाश्वरथसंकुलम् ॥ ५.६.१४ ॥
મહારત્નોથી ભરેલું, પોતાની શોભાથી ઝળહળતું, હાથી, ઘોડા અને રથોથી ભરચક એ ભવન મહાકપિ (હનુમાન) એ જોયું.
5.6.15
लंकाभरणमित्येव सोऽमन्यत महाकपिः।
चचार हनुमांस्तत्र रावणस्य समीपतः ॥ ५.६.१५ ॥
મહાકપિએ તેને લંકાનું આભૂષણ જ માન્યું. ત્યાં હનુમાન રાવણની સમીપે વિચરવા લાગ્યા.
5.6.16
गृहाद् गृहं राक्षसानामुद्यानानि च सर्वशः।
वीक्षमाणोऽप्यसंत्रस्तः प्रासादांश्च चचार सः ॥ ५.६.१६ ॥
રાક્ષસોના એક ઘરથી બીજા ઘર સુધી, સર્વત્ર ઉદ્યાનો જોતા, નિર્ભયપણે તેઓ મહેલોમાં પણ વિચરવા લાગ્યા.
5.6.17
अवप्लुत्य महावेगः प्रहस्तस्य निवेशनम्।
ततोऽन्यत् पुप्लुवे वेश्म महापार्श्वस्य वीर्यवान् ॥ ५.६.१७ ॥
મહાવેગવાન તેઓ પ્રહસ્તના ભવનમાં કૂદી પડ્યા; પછી પરાક્રમી તેઓ મહાપાર્શ્વના બીજા ભવનમાં કૂદ્યા.
5.6.18
अथ मेघप्रतीकाशं कुम्भकर्णनिवेशनम्।
विभीषणस्य च तथा पुप्लुवे स महाकपिः ॥ ५.६.१८ ॥
પછી મેઘ સમાન કુંભકર્ણના ભવનમાં, અને તેવી જ રીતે વિભીષણના ભવનમાં પણ તે મહાકપિ કૂદ્યા.
5.6.19
महोदरस्य च तथा विरूपाक्षस्य चैव हि।
विद्युज्जिह्वस्य भवनं विद्युन्मालेस्तथैव च ॥ ५.६.१९ ॥
મહોદર, વિરૂપાક્ષ, વિદ્યુજ્જિહ્વ અને વિદ્યુન્માલીનાં ભવનો પણ (તેણે જોયાં).
5.6.20
वज्रदंष्ट्रस्य च तथा पुप्लुवे स महाकपिः।
शुकस्य च महावेगः सारणस्य च धीमतः ॥ ५.६.२० ॥
વજ્રદંષ્ટ્રના ભવન પર પણ તે મહાકપિ કૂદ્યો; મહાવેગી હનુમાન શુક અને બુદ્ધિમાન સારણના ભવન પર પણ કૂદ્યા.
5.6.21
तथा चेन्द्रजितो वेश्म जगाम हरियूथपः।
जम्बुमालेः सुमालेश्च जगाम हरिसत्तमः ॥ ५.६.२१ ॥
પછી વાનરયૂથપતિ ઇન્દ્રજિતના ભવનમાં ગયા; વાનરોમાં શ્રેષ્ઠ તે જંબુમાલી અને સુમાલીનાં ભવનોમાં ગયા.
5.6.22
रश्मिकेतोश्च भवनं सूर्यशत्रोस्तथैव च।
वज्रकायस्य च तथा पुप्लुवे स महाकपिः ॥ ५.६.२२ ॥
રશ્મિકેતુના ભવન પર, સૂર્યશત્રુના ભવન પર અને વજ્રકાયના ભવન પર પણ તે મહાકપિ કૂદ્યો.
5.6.23
धूम्राक्षस्याथ सम्पातेर्भवनं मारुतात्मजः।
विद्युद्रूपस्य भीमस्य घनस्य विघनस्य च ॥ ५.६.२३ ॥
પછી મારુતિપુત્ર ધૂમ્રાક્ષ અને સંપાતિના ભવનમાં ગયા; વિદ્યુદ્રૂપ, ભીમ, ઘન અને વિઘનના ભવનોમાં પણ ગયા.
5.6.24
शुकनाभस्य चक्रस्य शठस्य कपटस्य च।
ह्रस्वकर्णस्य दंष्ट्रस्य लोमशस्य च रक्षसः ॥ ५.६.२४ ॥
શુકનાભ, ચક્ર, શઠ, કપટ, હ્રસ્વકર્ણ, દંષ્ટ્ર અને લોમશ રાક્ષસોનાં ભવનો (તેણે શોધ્યાં).
5.6.25
युद्धोन्मत्तस्य मत्तस्य ध्वजग्रीवस्य सादिनः।
विद्युज्जिह्वद्विजिह्वानां तथा हस्तिमुखस्य च ॥ ५.६.२५ ॥
યુદ્ધોન્મત્ત, મત્ત, ધ્વજગ્રીવ, સાદી, વિદ્યુજ્જિહ્વ, દ્વિજિહ્વ અને હસ્તિમુખના ભવનો પણ.
5.6.26
करालस्य पिशाचस्य शोणिताक्षस्य चैव हि।
प्लवमानः क्रमेणैव हनुमान् मारुतात्मजः ॥ ५.६.२६ ॥
કરાળ, પિશાચ અને શોણિતાક્ષના ભવનોમાં પણ; આ રીતે ક્રમશઃ કૂદતા મારુતિપુત્ર હનુમાન.
5.6.27
तेषु तेषु महार्हेषु भवनेषु महायशाः।
तेषामृद्धिमतामृद्धिं ददर्श स महाकपिः ॥ ५.६.२७ ॥
તે તે બહુમૂલ્ય ભવનોમાં મહાયશસ્વી એ મહાકપિએ તે સમૃદ્ધોનો વૈભવ જોયો.
5.6.28
सर्वेषां समतिक्रम्य भवनानि समन्ततः।
आससादाथ लक्ष्मीवान् राक्षसेन्द्रनिवेशनम् ॥ ५.६.२८ ॥
બધાના ભવનોને ચારેય બાજુથી વટાવીને તેજસ્વી હનુમાન રાક્ષસેન્દ્રના નિવાસે પહોંચ્યા.
5.6.29
रावणस्योपशायिन्यो ददर्श हरिसत्तमः।
विचरन् हरिशार्दूलो राक्षसीर्विकृतेक्षणाः ॥ ५.६.२९ ॥
રાવણની પાસે સૂતેલી, વિકૃત નેત્રોવાળી રાક્ષસીઓને વાનરશ્રેષ્ઠ, વાનરવાઘ હનુમાને ફરતાં ફરતાં જોઈ.
5.6.30
शूलमुद्गरहस्तांश्च शक्तितोमरधारिणः।
ददर्श विविधान्गुल्मांस्तस्य रक्षःपतेर्गृहे ॥ ५.६.३० ॥
હાથમાં શૂળ અને મુદ્ગર ધારણ કરેલા, શક્તિ તથા તોમર ધરાવતા વિવિધ સૈન્યદળો તે રાક્ષસપતિના ગૃહમાં જોયાં.
5.6.31
राक्षसांश्च महाकायान् नानाप्रहरणोद्यतान्।
रक्तान् श्वेतान् सितांश्चापि हरींश्चापि महाजवान् ॥ ५.६.३१ ॥
મહાકાય રાક્ષસોને, અનેક શસ્ત્રો ઉગામેલાઓને, લાલ, સફેદ અને કાળા રંગવાળાઓને, તેમજ મહાવેગવાળા વાનરોને પણ તેણે જોયા.
5.6.32
कुलीनान् रूपसम्पन्नान् गजान् परगजारुजान्।
शिक्षितान् गजशिक्षायामैरावतसमान् युधि ॥ ५.६.३२ ॥
કુલીન, રૂપસંપન્ન, શત્રુના હાથીઓને પીડનારા, ગજશિક્ષણમાં તાલીમ પામેલા, યુદ્ધમાં ઐરાવત સમાન હાથીઓ પણ તેણે જોયા.
5.6.33
निहन्तॄन् परसैन्यानां गृहे तस्मिन् ददर्श सः।
क्षरतश्च यथा मेघान् स्रवतश्च यथा गिरीन् ॥ ५.६.३३ ॥
તે ગૃહમાં શત્રુસેનાનો સંહાર કરનારાઓને તેણે જોયા; તેઓ વરસતા મેઘો અને વહેતા પર્વતો જેવા હતા.
5.6.34
मेघस्तनितनिर्घोषान् दुर्धर्षान् समरे परैः।
सहस्रं वाहिनीस्तत्र जाम्बूनदपरिष्कृताः ॥ ५.६.३४ ॥
મેઘગર્જના જેવો ઘોષ ધરાવતા, યુદ્ધમાં શત્રુઓથી અજેય, જાંબૂનદ સુવર્ણથી શણગારેલી હજારો સેનાઓ ત્યાં હતી.
5.6.35
हेमजालैरविच्छिन्नास्तरुणादित्यसंनिभाः।
ददर्श राक्षसेन्द्रस्य रावणस्य निवेशने ॥ ५.६.३५ ॥
સોનેરી જાળીઓથી યુક્ત, અવિચ્છિન્ન, નવા ઉગતા સૂર્ય સમાન તેજસ્વી સેનાઓ રાક્ષસેન્દ્ર રાવણના નિવાસમાં તેણે જોઈ.
5.6.36
शिबिका विविधाकाराः स कपिर्मारुतात्मजः।
लतागृहाणि चित्राणि चित्रशालागृहाणि च ॥ ५.६.३६ ॥
વિવિધ આકારની પાલખીઓ, અને તે વાનર વાયુપુત્ર (હનુમાન) એ જોઈ; લતાગૃહો, અદ્ભુત ચિત્રશાળાઓ અને ચિત્રગૃહો પણ જોયાં.
5.6.37
क्रीडागृहाणि चान्यानि दारुपर्वतकानि च।
कामस्य गृहकं रम्यं दिवागृहकमेव च ॥ ५.६.३७ ॥
ત્યાં ક્રીડાગૃહો અને લાકડાથી બનેલાં પર્વત જેવાં અન્ય ભવનો હતાં; કામદેવનું રમણીય ગૃહ અને દિવસે વિશ્રામનું ગૃહ પણ હતું.
5.6.38
ददर्श राक्षसेन्द्रस्य रावणस्य निवेशने।
स मन्दरसमप्रख्यं मयूरस्थानसंकुलम् ॥ ५.६.३८ ॥
તેણે રાક્ષસરાજ રાવણના નિવાસમાં જોયું; તે મંદર પર્વત જેવું હતું અને મોરોના બેસવાના સ્થાનોથી ભરેલું હતું.
5.6.39
ध्वजयष्टिभिराकीर्णं ददर्श भवनोत्तमम्।
अनन्तरत्ननिचयं निधिजालं समन्ततः।
धीरनिष्ठितकर्माङ्गं गृहं भूतपतेरिव ॥ ५.६.३९ ॥
ધ્વજસ્તંભોથી ભરેલું તે ઉત્તમ ભવન તેણે જોયું; ચોતરફ અનંત રત્નોના ઢગલા અને ખજાનાની જાળ હતી; તેના અંગો દૃઢતાથી અને કૌશલ્યથી બાંધેલા હતા — ભૂતપતિ કુબેરના ગૃહ સમાન.
5.6.40
अर्चिर्भिश्चापि रत्नानां तेजसा रावणस्य च।
विरराज च तद् वेश्म रश्मिवानिव रश्मिभिः ॥ ५.६.४० ॥
રત્નોની જ્યોતિ અને રાવણના તેજથી તે ગૃહ ઝળહળતું હતું; જેમ સૂર્ય પોતાનાં કિરણોથી ચમકે.
5.6.41
जाम्बूनदमयान्येव शयनान्यासनानि च।
भाजनानि च शुभ्राणि ददर्श हरियूथपः ॥ ५.६.४१ ॥
વાનરયૂથપતિએ જાંબૂનદ સોનાની શય્યા અને આસનો તથા ચમકતાં પાત્રો જોયાં.
5.6.42
मध्वासवकृतक्लेदं मणिभाजनसंकुलम्।
मनोरममसम्बाधं कुबेरभवनं यथा ॥ ५.६.४२ ॥
મધ અને આસવથી ભીનું, મણિપાત્રોથી ભરેલું, મનોહર અને વિશાળ — કુબેરના ભવન સમાન.
5.6.43
नूपुराणां च घोषेण काञ्चीनां निःस्वनेन च।
मृदङ्गतलनिर्घोषैर्घोषवद्भिर्विनादितम् ॥ ५.६.४३ ॥
નૂપુરના રણકારથી, કાંચીના ઝણકારથી અને મૃદંગના તાલધ્વનિથી તે ભવન ગૂંજતું હતું.
5.6.44
प्रासादसंघातयुतं स्त्रीरत्नशतसंकुलम्।
सुव्यूढकक्ष्यं हनुमान् प्रविवेश महागृहम् ॥ ५.६.४४ ॥
પ્રાસાદોના સમૂહથી યુક્ત, સેંકડો સ્ત્રીરત્નોથી ભરેલા, સુવ્યવસ્થિત ઓસરીવાળા તે મહાગૃહમાં હનુમાન પ્રવેશ્યા.