વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 5.61
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.61.1
ततो जाम्बवतो वाक्यमगृह्णन्त वनौकसः।
अङ्गदप्रमुखा वीरा हनूमांश्च महाकपिः ॥ ५.६१.१ ॥
ત્યારે જાંબવાનનું વચન વનવાસી વાનરોએ સ્વીકાર્યું — અંગદ જેમાં પ્રમુખ હતો એ વીરો અને મહાકપી હનુમાન પણ.
5.61.2
प्रीतिमन्तस्ततः सर्वे वायुपुत्रपुरःसराः।
महेन्द्राग्रात् समुत्पत्य पुप्लुवुः प्लवगर्षभाः ॥ ५.६१.२ ॥
ત્યારે આનંદિત બધા, વાયુપુત્રને આગળ રાખીને, મહેન્દ્ર પર્વતના શિખરથી ઉછળીને, શ્રેષ્ઠ વાનરો કૂદ્યા.
5.61.3
मेरुमन्दरसंकाशा मत्ता इव महागजाः।
छादयन्त इवाकाशं महाकाया महाबलाः ॥ ५.६१.३ ॥
મેરુ અને મંદર પર્વતો સમાન, મદોન્મત્ત મહાગજો જેવા, વિશાળ કાયાવાળા અને મહાબળવાન તેઓ આકાશને ઢાંકતા હોય એવા લાગ્યા.
5.61.4
सभाज्यमानं भूतैस्तमात्मवन्तं महाबलम्।
हनूमन्तं महावेगं वहन्त इव दृष्टिभिः ॥ ५.६१.४ ॥
સર્વ પ્રાણીઓથી સન્માનિત, આત્મસંયમી, મહાબળવાન અને મહાવેગવાન હનુમાનને તેઓ જાણે પોતાની દૃષ્ટિથી ઊંચકી રહ્યા હોય એમ.
5.61.5
राघवे चार्थनिर्वृत्तिं कर्तुं च परमं यशः।
समाधाय समृद्धार्थाः कर्मसिद्धिभिरुन्नताः ॥ ५.६१.५ ॥
રાઘવનું કાર્ય સિદ્ધ કરવા અને પરમ યશ મેળવવાનો સંકલ્પ કરીને, કાર્યસિદ્ધિથી પ્રયોજન સફળ થતાં તેઓ ઉત્સાહિત થયા.
5.61.6
प्रियाख्यानोन्मुखाः सर्वे सर्वे युद्धाभिनन्दिनः।
सर्वे रामप्रतीकारे निश्चितार्था मनस्विनः ॥ ५.६१.६ ॥
પ્રિય સમાચાર લાવવા ઉત્સુક, યુદ્ધમાં આનંદ માણનારા, સૌ રામ માટે પ્રતીકારમાં દૃઢનિશ્ચયી મનસ્વી વાનરો હતા.
5.61.7
प्लवमानाः खमाप्लुत्य ततस्ते काननौकसः।
नन्दनोपममासेदुर्वनं द्रुमशतायुतम् ॥ ५.६१.७ ॥
આકાશમાં કૂદીને તે વનવાસી વાનરો નંદનવન જેવા, સેંકડો હજારો વૃક્ષોથી ભરેલા વનમાં પહોંચ્યા.
5.61.8
यत् तन्मधुवनं नाम सुग्रीवस्याभिरक्षितम्।
अधृष्यं सर्वभूतानां सर्वभूतमनोहरम् ॥ ५.६१.८ ॥
સુગ્રીવ દ્વારા સારી રીતે રક્ષિત, મધુવન નામનું, સર્વ પ્રાણીઓ માટે અજેય અને સર્વ પ્રાણીઓનું મન હરનારું તે વન.
5.61.9
यद् रक्षति महावीरः सदा दधिमुखः कपिः।
मातुलः कपिमुख्यस्य सुग्रीवस्य महात्मनः ॥ ५.६१.९ ॥
મહાવીર દધિમુખ નામનો વાનર સદા જેની રક્ષા કરે છે; તે મહાત્મા વાનરશ્રેષ્ઠ સુગ્રીવનો મામા છે.
5.61.10
ते तद् वनमुपागम्य बभूवुः परमोत्कटाः।
वानरा वानरेन्द्रस्य मनःकान्तं महावनम् ॥ ५.६१.१० ॥
તે વનમાં પહોંચીને વાનરો અત્યંત ઉત્સાહિત થયા; તે વાનરરાજના મનને ગમતું મહાવન હતું.
5.61.11
ततस्ते वानरा हृष्टा दृष्ट्वा मधुवनं महत्।
कुमारमभ्ययाचन्त मधूनि मधुपिङ्गलाः ॥ ५.६१.११ ॥
ત્યારે હર્ષિત થયેલા તે વાનરોએ તે વિશાળ મધુવન જોઈને, મધ જેવા પીળાશ પડતા રંગના તેઓ કુમાર (અંગદ)ને મધ માંગ્યું.
5.61.12
ततः कुमारस्तान् वृद्धाञ्जाम्बवत्प्रमुखान् कपीन्।
अनुमान्य ददौ तेषां निसर्गं मधुभक्षणे ॥ ५.६१.१२ ॥
ત્યારે કુમાર (અંગદ)એ જાંબવાન વગેરે વડીલ વાનરોને માન આપીને તેમને મધ પીવાની રજા આપી.
5.61.13
ते निसृष्टाः कुमारेण धीमता वालिसूनुना।
हरयः समपद्यन्त द्रुमान् मधुकराकुलान् ॥ ५.६१.१३ ॥
વાલીના બુદ્ધિમાન પુત્ર કુમારે મુક્ત કરેલા તે વાનરો મધમાખીઓથી ભરેલા વૃક્ષો તરફ ગયા.
5.61.14
भक्षयन्तः सुगन्धीनि मूलानि च फलानि च।
जग्मुः प्रहर्षं ते सर्वे बभूवुश्च मदोत्कटाः ॥ ५.६१.१४ ॥
સુગંધિત મૂળ અને ફળો ખાતાં તેઓ બધા હર્ષિત થયા અને મદથી ઉન્મત્ત બની ગયા.
5.61.15
ततश्चानुमताः सर्वे सुसंहृष्टा वनौकसः।
मुदिताश्च ततस्ते च प्रनृत्यन्ति ततस्ततः ॥ ५.६१.१५ ॥
પછી અનુમતિ મેળવીને તે બધા વનવાસી વાનરો અત્યંત પ્રસન્ન થઈ આમતેમ નાચવા લાગ્યા.
5.61.16
गायन्ति केचित् प्रहसन्ति केचि-
न्नृत्यन्ति केचित् प्रणमन्ति केचित्।
पतन्ति केचित् प्रचरन्ति केचित्
प्लवन्ति केचित् प्रलपन्ति केचित् ॥ ५.६१.१६ ॥
કેટલાક ગાય છે, કેટલાક હસે છે, કેટલાક નાચે છે, કેટલાક પ્રણામ કરે છે, કેટલાક પડે છે, કેટલાક ફરે છે, કેટલાક કૂદે છે, અને કેટલાક બકબક કરે છે.
5.61.17
परस्परं केचिदुपाश्रयन्ति
परस्परं केचिदतिब्रुवन्ति।
द्रुमाद् द्रुमं केचिदभिद्रवन्ति
क्षितौ नगाग्रान्निपतन्ति केचित् ॥ ५.६१.१७ ॥
કેટલાક એકબીજાને વળગે છે, કેટલાક એકબીજાની મજાક કરીને બોલે છે; કેટલાક એક વૃક્ષથી બીજા વૃક્ષ તરફ દોડે છે, કેટલાક પર્વતશિખરોથી ધરતી પર પડે છે.
5.61.18
महीतलात् केचिदुदीर्णवेगा
महाद्रुमाग्राण्यभिसम्पतन्ति।
गायन्तमन्यः प्रहसन्नुपैति
हसन्तमन्यः प्ररुदन्नुपैति ॥ ५.६१.१८ ॥
કેટલાક જમીન પરથી પ્રચંડ વેગથી ઉછળીને મોટાં વૃક્ષોના ટોચ પર કૂદી પડે છે; ગાતા એકની પાસે બીજો હસતો આવે છે, હસતા એકની પાસે બીજો રડતો આવે છે.
5.61.19
तुदन्तमन्यः प्रणदन्नुपैति
समाकुलं तत् कपिसैन्यमासीत्।
न चात्र कश्चिन्न बभूव मत्तो
न चात्र कश्चिन्न बभूव दृप्तः ॥ ५.६१.१९ ॥
એક બીજાને મારતો જોરથી ગર્જતો આગળ વધ્યો. તે વાનર-સેના અત્યંત વ્યાકુળ થઈ ગઈ. ત્યાં એવો કોઈ ન હતો જે મદમત્ત ન હતો, અને એવો કોઈ ન હતો જે અભિમાની ન હતો.
5.61.20
ततो वनं तत् परिभक्ष्यमाणं
द्रुमांश्च विध्वंसितपत्रपुष्पान्।
समीक्ष्य कोपाद् दधिवक्त्रनामा
निवारयामास कपिः कपींस्तान् ॥ ५.६१.२० ॥
ત્યારે તે વન નાશ પામતું જોઈને, અને વૃક્ષોના પાન તથા ફૂલ વિનષ્ટ થયેલાં જોઈને, ક્રોધથી દધિવક્ત્ર નામના વાનરે તે વાનરોને રોક્યા.
5.61.21
स तैः प्रवृद्धैः परिभर्त्स्यमानो
वनस्य गोप्ता हरिवृद्धवीरः।
चकार भूयो मतिमुग्रतेजा
वनस्य रक्षां प्रति वानरेभ्यः ॥ ५.६१.२१ ॥
તે બળવાન વાનરો દ્વારા ધમકાવાયેલો હોવા છતાં, વનનો રક્ષક, વીર વૃદ્ધ વાનર, ઉગ્ર તેજવાળો, તે વાનરો સામે વનની રક્ષા માટે ફરી દૃઢ નિશ્ચય કરતો થયો.
5.61.22
उवाच कांश्चित् परुषाण्यभीत-
मसक्तमन्यांश्च तलैर्जघान।
समेत्य कैश्चित् कलहं चकार
तथैव साम्नोपजगाम कांश्चित् ॥ ५.६१.२२ ॥
કેટલાકને નિર્ભયપણે કઠોર વચનો કહ્યાં; બીજાઓને નિયંત્રણ વિના હથેળીઓથી માર્યા. કેટલાક સાથે સામસામે ઝઘડો કર્યો; અને એ જ રીતે કેટલાકની પાસે સમજાવટથી ગયો.
5.61.23
स तैर्मदादप्रतिवार्यवेगै-
र्बलाच्च तेन प्रतिवार्यमाणैः।
प्रधर्षणे त्यक्तभयैः समेत्य
प्रकृष्यते चाप्यनवेक्ष्य दोषम् ॥ ५.६१.२३ ॥
મદથી, અવરોધી ન શકાય એવા વેગવાળા તે વાનરો દ્વારા, અને તેના દ્વારા બળપૂર્વક રોકાયેલા, ભય છોડીને હુમલામાં ભેગા થઈને, દોષનો વિચાર કર્યા વિના તે ખેંચાય છે.
5.61.24
नखैस्तुदन्तो दशनैर्दशन्त-
स्तलैश्च पादैश्च समापयन्तः।
मदात् कपिं ते कपयः समन्ता-
न्महावनं निर्विषयं च चक्रुः ॥ ५.६१.२४ ॥
મદથી વાનરોએ નખ વડે ફાડતા, દાંત વડે કરડતા, હથેળીઓ અને પગ વડે પ્રહાર કરતા ચારેય બાજુથી તે કપિ (હનુમાન)ને ઘેરી લીધો; તે મહાવનને નિર્જન કરી નાખ્યું.