వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 5.61
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.61.1
ततो जाम्बवतो वाक्यमगृह्णन्त वनौकसः।
अङ्गदप्रमुखा वीरा हनूमांश्च महाकपिः ॥ ५.६१.१ ॥
అప్పుడు జాంబవంతుని మాటను వనవాసులైన వానరులు స్వీకరించారు — అంగదుడు ప్రముఖులుగా ఉన్న వీరులు, మహాకపి హనుమంతుడూ అంగీకరించారు.
5.61.2
प्रीतिमन्तस्ततः सर्वे वायुपुत्रपुरःसराः।
महेन्द्राग्रात् समुत्पत्य पुप्लुवुः प्लवगर्षभाः ॥ ५.६१.२ ॥
అప్పుడు ఆనందంతో అందరూ, వాయుపుత్రుడు ముందు నిలిచి, మహేంద్ర పర్వత శిఖరం నుండి పైకి ఎగిరి, శ్రేష్ఠ వానరులు దూకారు.
5.61.3
मेरुमन्दरसंकाशा मत्ता इव महागजाः।
छादयन्त इवाकाशं महाकाया महाबलाः ॥ ५.६१.३ ॥
మేరు, మందర పర్వతాలతో సమానులైన, మదించిన మహా ఏనుగుల వలె, విశాల దేహులు మహాబలులు ఆకాశాన్ని కప్పుతున్నట్లు కనిపించారు.
5.61.4
सभाज्यमानं भूतैस्तमात्मवन्तं महाबलम्।
हनूमन्तं महावेगं वहन्त इव दृष्टिभिः ॥ ५.६१.४ ॥
సమస్త ప్రాణులచే గౌరవించబడిన, ఆత్మసంయమి, మహాబలుడు, మహావేగుడు అయిన హనుమంతుని వారు తమ చూపులతో మోస్తున్నట్లుగా ఉన్నారు.
5.61.5
राघवे चार्थनिर्वृत्तिं कर्तुं च परमं यशः।
समाधाय समृद्धार्थाः कर्मसिद्धिभिरुन्नताः ॥ ५.६१.५ ॥
రాఘవుని కార్యాన్ని నెరవేర్చి, పరమ యశస్సును పొందాలనే సంకల్పంతో, లక్ష్యం సిద్ధించిన ఉత్సాహంతో వారు ఉన్నతులుగా నిలిచారు.
5.61.6
प्रियाख्यानोन्मुखाः सर्वे सर्वे युद्धाभिनन्दिनः।
सर्वे रामप्रतीकारे निश्चितार्था मनस्विनः ॥ ५.६१.६ ॥
ప్రియ వార్తను తెచ్చేందుకు ఉత్సాహంగా ఉన్నవారు, యుద్ధాన్ని ఆనందించేవారు, అందరూ రాముని కోసం ప్రతీకారంలో దృఢనిశ్చయులైన మనస్విులు.
5.61.7
प्लवमानाः खमाप्लुत्य ततस्ते काननौकसः।
नन्दनोपममासेदुर्वनं द्रुमशतायुतम् ॥ ५.६१.७ ॥
ఆకాశంలో దూకుతూ ఆ అడవి వానరులు నందన వనంతో సమానమైన, వందలాది వేల వృక్షాలతో నిండిన వనాన్ని చేరారు.
5.61.8
यत् तन्मधुवनं नाम सुग्रीवस्याभिरक्षितम्।
अधृष्यं सर्वभूतानां सर्वभूतमनोहरम् ॥ ५.६१.८ ॥
సుగ్రీవుని చేత బాగా రక్షించబడిన, మధువనం అనే పేరుగల, సమస్త ప్రాణులకు అజేయమైన, సర్వ ప్రాణుల మనసులను ఆకర్షించే ఆ వనం.
5.61.9
यद् रक्षति महावीरः सदा दधिमुखः कपिः।
मातुलः कपिमुख्यस्य सुग्रीवस्य महात्मनः ॥ ५.६१.९ ॥
మహావీరుడైన దధిముఖుడు అనే వానరుడు ఎల్లప్పుడూ కాపాడుతున్నాడు; ఆయన వానరప్రధాన మహాత్ముడైన సుగ్రీవుని మేనమామ.
5.61.10
ते तद् वनमुपागम्य बभूवुः परमोत्कटाः।
वानरा वानरेन्द्रस्य मनःकान्तं महावनम् ॥ ५.६१.१० ॥
ఆ వనాన్ని చేరిన వానరులు మిక్కిలి ఉత్సాహంతో ఉప్పొంగిపోయారు; అది వానరరాజు మనసుకు ఇష్టమైన మహావనం.
5.61.11
ततस्ते वानरा हृष्टा दृष्ट्वा मधुवनं महत्।
कुमारमभ्ययाचन्त मधूनि मधुपिङ्गलाः ॥ ५.६१.११ ॥
అప్పుడు సంతోషించిన ఆ వానరులు ఆ విశాల మధువనాన్ని చూసి, తేనె రంగులో మెరిసే వారు కుమారుని (అంగదుని) తేనె కోరారు.
5.61.12
ततः कुमारस्तान् वृद्धाञ्जाम्बवत्प्रमुखान् कपीन्।
अनुमान्य ददौ तेषां निसर्गं मधुभक्षणे ॥ ५.६१.१२ ॥
అప్పుడు కుమారుడు (అంగదుడు) జాంబవంతుడు మొదలైన పెద్ద వానరులను గౌరవించి, తేనె తాగేందుకు వారికి అనుమతి ఇచ్చాడు.
5.61.13
ते निसृष्टाः कुमारेण धीमता वालिसूनुना।
हरयः समपद्यन्त द्रुमान् मधुकराकुलान् ॥ ५.६१.१३ ॥
వాలి కుమారుడు, బుద్ధిమంతుడు అయిన కుమారుని అనుమతితో విడుదలైన ఆ వానరులు తేనెటీగలతో నిండిన చెట్ల వైపు వెళ్ళారు.
5.61.14
भक्षयन्तः सुगन्धीनि मूलानि च फलानि च।
जग्मुः प्रहर्षं ते सर्वे बभूवुश्च मदोत्कटाः ॥ ५.६१.१४ ॥
సువాసనగల వేర్లను, పండ్లను తింటూ వారందరూ ఆనందంతో ఉప్పొంగి, మదోన్మత్తులయ్యారు.
5.61.15
ततश्चानुमताः सर्वे सुसंहृष्टा वनौकसः।
मुदिताश्च ततस्ते च प्रनृत्यन्ति ततस्ततः ॥ ५.६१.१५ ॥
అప్పుడు అనుమతి పొందిన ఆ వనవాసులైన వానరులందరూ మిక్కిలి సంతోషంతో, ఆనందంగా ఇక్కడా అక్కడా నాట్యం చేశారు.
5.61.16
गायन्ति केचित् प्रहसन्ति केचि-
न्नृत्यन्ति केचित् प्रणमन्ति केचित्।
पतन्ति केचित् प्रचरन्ति केचित्
प्लवन्ति केचित् प्रलपन्ति केचित् ॥ ५.६१.१६ ॥
కొందరు పాడుతున్నారు, కొందరు నవ్వుతున్నారు, కొందరు నాట్యం చేస్తున్నారు, కొందరు నమస్కరిస్తున్నారు, కొందరు పడుతున్నారు, కొందరు తిరుగుతున్నారు, కొందరు దూకుతున్నారు, కొందరు అర్థం లేకుండా మాట్లాడుతున్నారు.
5.61.17
परस्परं केचिदुपाश्रयन्ति
परस्परं केचिदतिब्रुवन्ति।
द्रुमाद् द्रुमं केचिदभिद्रवन्ति
क्षितौ नगाग्रान्निपतन्ति केचित् ॥ ५.६१.१७ ॥
కొందరు ఒకరినొకరు ఆశ్రయిస్తారు, కొందరు ఒకరినొకరు ఎగతాళి చేసి మాట్లాడతారు; కొందరు ఒక చెట్టు నుండి మరొక చెట్టుకు పరుగెత్తుతారు, కొందరు కొండ శిఖరాల నుండి నేలపై పడతారు.
5.61.18
महीतलात् केचिदुदीर्णवेगा
महाद्रुमाग्राण्यभिसम्पतन्ति।
गायन्तमन्यः प्रहसन्नुपैति
हसन्तमन्यः प्ररुदन्नुपैति ॥ ५.६१.१८ ॥
కొందరు నేలనుండి అధిక వేగంతో ఎగిరి పెద్ద చెట్ల శిఖరాలపై వాలుతారు; పాడుతున్న ఒకరి దగ్గరకు మరొకరు నవ్వుతూ వస్తారు, నవ్వుతున్న ఒకరి దగ్గరకు మరొకరు ఏడుస్తూ వస్తారు.
5.61.19
तुदन्तमन्यः प्रणदन्नुपैति
समाकुलं तत् कपिसैन्यमासीत्।
न चात्र कश्चिन्न बभूव मत्तो
न चात्र कश्चिन्न बभूव दृप्तः ॥ ५.६१.१९ ॥
ఒకడు మరొకడిని కొడుతూ గట్టిగా గర్జిస్తూ వచ్చాడు. ఆ వానర సైన్యం పూర్తిగా కలతచెందింది. అక్కడ ఉన్మత్తుడు కానివాడు ఎవరూ లేరు; గర్వితుడు కానివాడు ఎవరూ లేరు.
5.61.20
ततो वनं तत् परिभक्ष्यमाणं
द्रुमांश्च विध्वंसितपत्रपुष्पान्।
समीक्ष्य कोपाद् दधिवक्त्रनामा
निवारयामास कपिः कपींस्तान् ॥ ५.६१.२० ॥
అప్పుడు ఆ వనం నాశనమవుతుండటం, చెట్లు ఆకులు పూలు లేకుండా ధ్వంసమవడం చూసి, కోపంతో దధివక్త్రుడు అనే వానరుడు ఆ వానరులను ఆపాడు.
5.61.21
स तैः प्रवृद्धैः परिभर्त्स्यमानो
वनस्य गोप्ता हरिवृद्धवीरः।
चकार भूयो मतिमुग्रतेजा
वनस्य रक्षां प्रति वानरेभ्यः ॥ ५.६१.२१ ॥
ఆ బలవంతులైన వానరుల చేత బెదిరించబడినా, వనాన్ని రక్షించే వీరుడైన వృద్ధ వానరుడు, ఉగ్రతేజస్సుతో, ఆ వానరులకు వ్యతిరేకంగా వనరక్షణ కోసం మళ్లీ దృఢనిశ్చయం చేసుకున్నాడు.
5.61.22
उवाच कांश्चित् परुषाण्यभीत-
मसक्तमन्यांश्च तलैर्जघान।
समेत्य कैश्चित् कलहं चकार
तथैव साम्नोपजगाम कांश्चित् ॥ ५.६१.२२ ॥
కొందరితో భయం లేకుండా కఠిన మాటలు పలికాడు; మరికొందరిని అడ్డులేకుండా అరచేతులతో కొట్టాడు. కొందరితో ఎదురుపడి కలహం చేశాడు; అలాగే కొందరిని సామోపాయంతో సమీపించాడు.
5.61.23
स तैर्मदादप्रतिवार्यवेगै-
र्बलाच्च तेन प्रतिवार्यमाणैः।
प्रधर्षणे त्यक्तभयैः समेत्य
प्रकृष्यते चाप्यनवेक्ष्य दोषम् ॥ ५.६१.२३ ॥
మదంతో, ఆపలేని వేగంతో ఉన్న ఆ వానరుల చేత, అతని చేత బలవంతంగా ఆపబడుతూ, భయాన్ని విడిచి దాడిలో కలిసి, దోషాన్ని ఆలోచించకుండా అతడు లాగబడుతున్నాడు.
5.61.24
नखैस्तुदन्तो दशनैर्दशन्त-
स्तलैश्च पादैश्च समापयन्तः।
मदात् कपिं ते कपयः समन्ता-
न्महावनं निर्विषयं च चक्रुः ॥ ५.६१.२४ ॥
మదంతో వానరులు గోళ్లతో చీల్చుతూ, పళ్లతో కొరుకుతూ, అరచేతులతో మరియు పాదాలతో కొట్టుతూ, నలుదిక్కుల నుండి ఆ కపిని (హనుమంతుని) చుట్టుముట్టారు; ఆ మహావనాన్ని నిర్జనం చేశారు.