ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 5.61
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.61.1
ततो जाम्बवतो वाक्यमगृह्णन्त वनौकसः।
अङ्गदप्रमुखा वीरा हनूमांश्च महाकपिः ॥ ५.६१.१ ॥
ਫਿਰ ਜਾਂਬਵਾਨ ਦੇ ਬਚਨ ਨੂੰ ਵਨਵਾਸੀ ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ ਮੰਨ ਲਿਆ — ਅੰਗਦ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੀ ਉਹ ਵੀਰ, ਅਤੇ ਮਹਾਕਪੀ ਹਨੂਮਾਨ ਵੀ।
5.61.2
प्रीतिमन्तस्ततः सर्वे वायुपुत्रपुरःसराः।
महेन्द्राग्रात् समुत्पत्य पुप्लुवुः प्लवगर्षभाः ॥ ५.६१.२ ॥
ਫਿਰ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਸਾਰੇ, ਵਾਯੂਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਮਹੇਂਦਰ ਪਰਬਤ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੋਂ ਉੱਛਲ ਕੇ, ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਾਨਰ ਛਾਲਾਂ ਮਾਰ ਗਏ।
5.61.3
मेरुमन्दरसंकाशा मत्ता इव महागजाः।
छादयन्त इवाकाशं महाकाया महाबलाः ॥ ५.६१.३ ॥
ਮੇਰੂ ਅਤੇ ਮੰਦਰ ਪਰਬਤਾਂ ਵਰਗੇ, ਮਸਤ ਵੱਡੇ ਹਾਥੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਵੱਡੇ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਮਹਾਂਬਲੀ ਉਹ ਜਿਵੇਂ ਅਸਮਾਨ ਢਕ ਰਹੇ ਹੋਣ।
5.61.4
सभाज्यमानं भूतैस्तमात्मवन्तं महाबलम्।
हनूमन्तं महावेगं वहन्त इव दृष्टिभिः ॥ ५.६१.४ ॥
ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਤਿਕਾਰੇ ਗਏ, ਆਤਮ-ਸੰਜਮੀ, ਮਹਾਂਬਲੀ ਅਤੇ ਮਹਾਂਵੇਗੀ ਹਨੂਮਾਨ ਨੂੰ ਉਹ ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਨਾਲ ਚੁੱਕੀ ਜਾ ਰਹੇ ਹੋਣ।
5.61.5
राघवे चार्थनिर्वृत्तिं कर्तुं च परमं यशः।
समाधाय समृद्धार्थाः कर्मसिद्धिभिरुन्नताः ॥ ५.६१.५ ॥
ਰਾਘਵ ਦਾ ਕਾਰਜ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪਰਮ ਯਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਦ੍ਰਿੜ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰਕੇ, ਕਾਰਜ-ਸਿੱਧੀ ਨਾਲ ਉਦੇਸ਼ ਸਫ਼ਲ ਹੋਇਆ ਜਾਣ ਕੇ ਉਹ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੋਏ।
5.61.6
प्रियाख्यानोन्मुखाः सर्वे सर्वे युद्धाभिनन्दिनः।
सर्वे रामप्रतीकारे निश्चितार्था मनस्विनः ॥ ५.६१.६ ॥
ਪਿਆਰੀ ਖ਼ਬਰ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਉਤਾਵਲੇ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਣ ਵਾਲੇ, ਸਾਰੇ ਰਾਮ ਦੇ ਬਦਲੇ ਲਈ ਦ੍ਰਿੜ ਨਿਸ਼ਚੇ ਵਾਲੇ ਮਨਸਵੀ ਵਾਨਰ ਸਨ।
5.61.7
प्लवमानाः खमाप्लुत्य ततस्ते काननौकसः।
नन्दनोपममासेदुर्वनं द्रुमशतायुतम् ॥ ५.६१.७ ॥
ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਛਾਲਾਂ ਮਾਰ ਕੇ ਉਹ ਜੰਗਲੀ ਬਾਂਦਰ ਨੰਦਨ ਵਨ ਵਰਗੇ, ਸੈਂਕੜੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰੁੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਵਨ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ।
5.61.8
यत् तन्मधुवनं नाम सुग्रीवस्याभिरक्षितम्।
अधृष्यं सर्वभूतानां सर्वभूतमनोहरम् ॥ ५.६१.८ ॥
ਸੁਗਰੀਵ ਦੁਆਰਾ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਮਧੂਵਨ ਨਾਮ ਦਾ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਅਜਿੱਤ ਅਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਮਨ ਮੋਹਣ ਵਾਲਾ ਉਹ ਵਨ।
5.61.9
यद् रक्षति महावीरः सदा दधिमुखः कपिः।
मातुलः कपिमुख्यस्य सुग्रीवस्य महात्मनः ॥ ५.६१.९ ॥
ਮਹਾਂਵੀਰ ਦਧਿਮੁਖ ਨਾਮ ਦਾ ਬਾਂਦਰ ਜਿਸਦੀ ਸਦਾ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਵਾਨਰਰਾਜ ਸੁਗਰੀਵ ਦਾ ਮਾਮਾ ਹੈ।
5.61.10
ते तद् वनमुपागम्य बभूवुः परमोत्कटाः।
वानरा वानरेन्द्रस्य मनःकान्तं महावनम् ॥ ५.६१.१० ॥
ਉਸ ਵਨ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਬਾਂਦਰ ਬਹੁਤ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ; ਉਹ ਵਾਨਰਰਾਜ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਭਾਉਣ ਵਾਲਾ ਮਹਾਵਨ ਸੀ।
5.61.11
ततस्ते वानरा हृष्टा दृष्ट्वा मधुवनं महत्।
कुमारमभ्ययाचन्त मधूनि मधुपिङ्गलाः ॥ ५.६१.११ ॥
ਤਦ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਏ ਉਹ ਬਾਂਦਰ ਉਸ ਵੱਡੇ ਮਧੂਵਨ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਸ਼ਹਿਦ ਵਰਗੇ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਉਹ ਕੁਮਾਰ (ਅੰਗਦ) ਤੋਂ ਸ਼ਹਿਦ ਮੰਗਣ ਲੱਗੇ।
5.61.12
ततः कुमारस्तान् वृद्धाञ्जाम्बवत्प्रमुखान् कपीन्।
अनुमान्य ददौ तेषां निसर्गं मधुभक्षणे ॥ ५.६१.१२ ॥
ਤਦ ਕੁਮਾਰ (ਅੰਗਦ) ਨੇ ਜਾਂਬਵਾਨ ਆਦਿ ਬਜ਼ੁਰਗ ਬਾਂਦਰਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਦ ਖਾਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇ ਦਿੱਤੀ।
5.61.13
ते निसृष्टाः कुमारेण धीमता वालिसूनुना।
हरयः समपद्यन्त द्रुमान् मधुकराकुलान् ॥ ५.६१.१३ ॥
ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਵਾਲੀ-ਪੁੱਤਰ ਕੁਮਾਰ ਵੱਲੋਂ ਛੱਡੇ ਗਏ ਉਹ ਬਾਂਦਰ ਸ਼ਹਿਦ ਦੀਆਂ ਮੱਖੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਰੁੱਖਾਂ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ।
5.61.14
भक्षयन्तः सुगन्धीनि मूलानि च फलानि च।
जग्मुः प्रहर्षं ते सर्वे बभूवुश्च मदोत्कटाः ॥ ५.६१.१४ ॥
ਖੁਸ਼ਬੂਦਾਰ ਜੜ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਫਲ ਖਾਂਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਸਾਰੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਹੋ ਗਏ।
5.61.15
ततश्चानुमताः सर्वे सुसंहृष्टा वनौकसः।
मुदिताश्च ततस्ते च प्रनृत्यन्ति ततस्ततः ॥ ५.६१.१५ ॥
ਫਿਰ ਆਗਿਆ ਪਾ ਕੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੰਗਲੀ ਬਾਂਦਰ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਨੱਚਣ ਲੱਗੇ।
5.61.16
गायन्ति केचित् प्रहसन्ति केचि-
न्नृत्यन्ति केचित् प्रणमन्ति केचित्।
पतन्ति केचित् प्रचरन्ति केचित्
प्लवन्ति केचित् प्रलपन्ति केचित् ॥ ५.६१.१६ ॥
ਕੋਈ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਕੋਈ ਹੱਸਦਾ ਹੈ, ਕੋਈ ਨੱਚਦਾ ਹੈ, ਕੋਈ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕੋਈ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ, ਕੋਈ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਕੋਈ ਛਾਲਾਂ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੋਈ ਬੜਬੜਾਉਂਦਾ ਹੈ।
5.61.17
परस्परं केचिदुपाश्रयन्ति
परस्परं केचिदतिब्रुवन्ति।
द्रुमाद् द्रुमं केचिदभिद्रवन्ति
क्षितौ नगाग्रान्निपतन्ति केचित् ॥ ५.६१.१७ ॥
ਕੋਈ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਜੱਫੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਕੋਈ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦਾ ਮਖੌਲ ਉਡਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਕੋਈ ਇੱਕ ਰੁੱਖ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਰੁੱਖ ਵੱਲ ਦੌੜਦਾ ਹੈ, ਕੋਈ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੋਂ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ।
5.61.18
महीतलात् केचिदुदीर्णवेगा
महाद्रुमाग्राण्यभिसम्पतन्ति।
गायन्तमन्यः प्रहसन्नुपैति
हसन्तमन्यः प्ररुदन्नुपैति ॥ ५.६१.१८ ॥
ਕੋਈ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਉਛਲ ਕੇ ਵੱਡੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਫੁਨਗੀਆਂ 'ਤੇ ਜਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ; ਗਾਉਂਦੇ ਕੋਲ ਕੋਈ ਹੱਸਦਾ ਹੋਇਆ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਹੱਸਦੇ ਕੋਲ ਕੋਈ ਰੋਂਦਾ ਹੋਇਆ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
5.61.19
तुदन्तमन्यः प्रणदन्नुपैति
समाकुलं तत् कपिसैन्यमासीत्।
न चात्र कश्चिन्न बभूव मत्तो
न चात्र कश्चिन्न बभूव दृप्तः ॥ ५.६१.१९ ॥
ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੋਇਆ ਉੱਚੀ ਗਰਜਦਾ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ। ਉਹ ਵਾਨਰ-ਸੈਨਾ ਬਹੁਤ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਗਈ। ਉੱਥੇ ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜੋ ਮਦਮਸਤ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜੋ ਹੰਕਾਰੀ ਨਾ ਹੋਵੇ।
5.61.20
ततो वनं तत् परिभक्ष्यमाणं
द्रुमांश्च विध्वंसितपत्रपुष्पान्।
समीक्ष्य कोपाद् दधिवक्त्रनामा
निवारयामास कपिः कपींस्तान् ॥ ५.६१.२० ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਬਣ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪੱਤਿਆਂ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਤੋਂ ਵਿਹੂਣਾ ਹੁੰਦਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਦਧਿਵਕਤ੍ਰ ਨਾਮਕ ਵਾਨਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ।
5.61.21
स तैः प्रवृद्धैः परिभर्त्स्यमानो
वनस्य गोप्ता हरिवृद्धवीरः।
चकार भूयो मतिमुग्रतेजा
वनस्य रक्षां प्रति वानरेभ्यः ॥ ५.६१.२१ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਲਵਾਨ ਵਾਨਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਧਮਕਾਇਆ ਜਾ ਕੇ ਵੀ, ਬਣ ਦਾ ਰੱਖਿਅਕ, ਬਹਾਦਰ ਬਜ਼ੁਰਗ ਵਾਨਰ, ਉਗਰ ਤੇਜ ਵਾਲਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਬਣ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਫਿਰ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।
5.61.22
उवाच कांश्चित् परुषाण्यभीत-
मसक्तमन्यांश्च तलैर्जघान।
समेत्य कैश्चित् कलहं चकार
तथैव साम्नोपजगाम कांश्चित् ॥ ५.६१.२२ ॥
ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਕਹੇ; ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਰੋਕ ਹਥੇਲੀਆਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ। ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਆਹਮੋ-ਸਾਹਮਣੇ ਝਗੜਾ ਕੀਤਾ; ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਸਮਝੌਤੇ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚਿਆ।
5.61.23
स तैर्मदादप्रतिवार्यवेगै-
र्बलाच्च तेन प्रतिवार्यमाणैः।
प्रधर्षणे त्यक्तभयैः समेत्य
प्रकृष्यते चाप्यनवेक्ष्य दोषम् ॥ ५.६१.२३ ॥
ਮਦ ਨਾਲ, ਨਾ ਰੋਕੇ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੇ ਵੇਗ ਵਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਾਨਰਾਂ ਦੁਆਰਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਰੋਕੇ ਜਾ ਕੇ, ਡਰ ਛੱਡ ਕੇ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ, ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰੇ ਬਿਨਾਂ ਉਹ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
5.61.24
नखैस्तुदन्तो दशनैर्दशन्त-
स्तलैश्च पादैश्च समापयन्तः।
मदात् कपिं ते कपयः समन्ता-
न्महावनं निर्विषयं च चक्रुः ॥ ५.६१.२४ ॥
ਮਦ ਨਾਲ ਭਰੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ ਨਹੁੰਆਂ ਨਾਲ ਪਾੜਦੇ, ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਵੱਢਦੇ, ਤਲੀਆਂ ਅਤੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਦੇ ਹੋਏ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਉਸ ਕਪੀ (ਹਨੂਮਾਨ) ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ; ਉਸ ਮਹਾਵਨ ਨੂੰ ਉਜਾੜ ਕੇ ਸੁੰਨਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।