Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 5.63
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.63.1
ततो मूर्ध्ना निपतितं वानरं वानरर्षभः।
दृष्ट्वैवोद्विग्नहृदयो वाक्यमेतदुवाच ह ॥ ५.६३.१ ॥
Entonces el toro entre los monos, viendo al mono caído de cabeza, con el corazón inquieto, pronunció estas palabras.
5.63.2
उत्तिष्ठोत्तिष्ठ कस्मात् त्वं पादयोः पतितो मम।
अभयं ते प्रदास्यामि सत्यमेवाभिधीयताम् ॥ ५.६३.२ ॥
¡Levántate, levántate! ¿Por qué has caído a mis pies? Te concederé abhaya; que se declare la verdad.
5.63.3
किं सम्भ्रमाद्धितं कृत्स्नं ब्रूहि यद् वक्तुमर्हसि।
कच्चिन्मधुवने स्वस्ति श्रोतुमिच्छामि वानर ॥ ५.६३.३ ॥
¿Qué bienestar hay en tu agitación? Di todo lo que debas decir. Mono, ¿está todo bien en el Madhuvana? Deseo oírlo.
5.63.4
स समाश्वासितस्तेन सुग्रीवेण महात्मना।
उत्थाय स महाप्राज्ञो वाक्यं दधिमुखोऽब्रवीत् ॥ ५.६३.४ ॥
Consolado por el magnánimo Sugrīva, el muy sabio Dadhimukha se levantó y pronunció estas palabras.
5.63.5
नैवर्क्षरजसा राजन् न त्वया न च वालिना।
वनं निसृष्टपूर्वं ते नाशितं तत्तु वानरैः ॥ ५.६३.५ ॥
Oh rey, el Madhuvana no fue destruido ni por los osos, ni por ti, ni por Vāli; ese bosque, antes concedido a ti, ha sido destruido por los monos.
5.63.6
न्यवारयमहं सर्वान् सहैभिर्वनचारिभिः।
अचिन्तयित्वा मां हृष्टा भक्षयन्ति पिबन्ति च ॥ ५.६३.६ ॥
Yo los contuve a todos, junto con estos monos errantes del bosque; pero sin hacerme caso, comen y beben alegremente.
5.63.7
एभिः प्रधर्षणायां च वारितं वनपालकैः।
मामप्यचिन्तयन् देव भक्षयन्ति वनौकसः ॥ ५.६३.७ ॥
Oh señor, aunque los guardianes del bosque lo prohibieron en el asalto, sin hacer caso ni siquiera de mí, estos habitantes del bosque seguían devorando.
5.63.8
शिष्टमत्रापविध्यन्ति भक्षयन्ति तथापरे।
निवार्यमाणास्ते सर्वे भ्रुकुटिं दर्शयन्ति हि ॥ ५.६३.८ ॥
Algunos aquí tiran lo que sobra, y otros siguen comiendo; cuando se les prohíbe, todos muestran el ceño fruncido.
5.63.9
इमे हि संरब्धतरास्तदा तैः सम्प्रधर्षिताः।
निवार्यन्ते वनात् तस्मात् क्रुद्धैर्वानरपुङ्गवैः ॥ ५.६३.९ ॥
Estos, entonces atacados por ellos, se enfurecieron aún más; por eso son expulsados del bosque por los mejores monos, airados.
5.63.10
ततस्तैर्बहुभिर्वीरैर्वानरैर्वानरर्षभाः।
संरक्तनयनैः क्रोधाद्धरयः सम्प्रधर्षिताः ॥ ५.६३.१० ॥
Entonces, por aquellos numerosos héroes monos de ojos enrojecidos, los toros entre los monos, con ira, atacaron a los monos.
5.63.11
पाणिभिर्निहताः केचित् केचिज्जानुभिराहताः।
प्रकृष्टाश्च तदा कामं देवमार्गं च दर्शिताः ॥ ५.६३.११ ॥
Algunos fueron derribados con las manos, otros golpeados con las rodillas; luego, arrastrados a placer, se les mostró el camino de los dioses.
5.63.12
एवमेते हताः शूरास्त्वयि तिष्ठति भर्तरि।
कृत्स्नं मधुवनं चैव प्रकामं तैश्च भक्ष्यते ॥ ५.६३.१२ ॥
Así han sido abatidos estos héroes, mientras usted, señor, está presente; y todo el Madhuvana está siendo devorado por ellos a su antojo.
5.63.13
एवं विज्ञाप्यमानं तं सुग्रीवं वानरर्षभम्।
अपृच्छत् तं महाप्राज्ञो लक्ष्मणः परवीरहा ॥ ५.६३.१३ ॥
Así informado, Lakṣmaṇa, el muy sabio aniquilador de los héroes enemigos, preguntó a Sugrīva, el toro de los vānaras.
5.63.14
किमयं वानरो राजन् वनपः प्रत्युपस्थितः।
किं चार्थमभिनिर्दिश्य दुःखितो वाक्यमब्रवीत् ॥ ५.६३.१४ ॥
¡Oh rey! ¿Por qué ha venido ante nosotros este vānara, guardián del bosque, y con qué propósito, afligido, ha pronunciado estas palabras?
5.63.15
एवमुक्तस्तु सुग्रीवो लक्ष्मणेन महात्मना।
लक्ष्मणं प्रत्युवाचेदं वाक्यं वाक्यविशारदः ॥ ५.६३.१५ ॥
Así interpelado por el magnánimo Lakṣmaṇa, Sugrīva, diestro en el habla, respondió a Lakṣmaṇa con estas palabras.
5.63.16
आर्य लक्ष्मण सम्प्राह वीरो दधिमुखः कपिः।
अङ्गदप्रमुखैर्वीरैर्भक्षितं मधु वानरैः ॥ ५.६३.१६ ॥
¡Oh noble Lakṣmaṇa! El héroe Dadhimukha, el mono, ha declarado que la miel ha sido consumida por los héroes vānaras dirigidos por Aṅgada.
5.63.17
नैषामकृतकार्याणामीदृशः स्याद् व्यतिक्रमः।
वनं यदभिपन्नास्ते साधितं कर्म तद् ध्रुवम् ॥ ५.६३.१७ ॥
Quienes no hubieran cumplido su tarea no cometerían semejante transgresión. Han llegado al bosque, así que sin duda han cumplido esa hazaña.
5.63.18
वारयन्तो भृशं प्राप्ताः पाला जानुभिराहताः।
तथा न गणितश्चायं कपिर्दधिमुखो बली ॥ ५.६३.१८ ॥
Los guardianes llegaron tratando con fuerza de detenerlos y fueron golpeados con las rodillas; y ni siquiera tuvieron en cuenta a este fuerte mono Dadhimukha.
5.63.19
पतिर्मम वनस्यायमस्माभिः स्थापितः स्वयम्।
दृष्टा देवी न संदेहो न चान्येन हनूमता ॥ ५.६३.१९ ॥
Este señor del bosque fue nombrado por nosotros mismos. A la diosa la vio Hanumān; no hay duda, y no fue otro.
5.63.20
न ह्यन्यः साधने हेतुः कर्मणोऽस्य हनूमतः।
कार्यसिद्धिर्हनुमति मतिश्च हरिपुङ्गवे ॥ ५.६३.२० ॥
No hay otra causa para cumplir esta hazaña. El éxito de la tarea está en Hanumān, y la decisión descansa en el mejor de los monos.
5.63.21
व्यवसायश्च वीर्यं च श्रुतं चापि प्रतिष्ठितम्।
जाम्बवान् यत्र नेता स्यादङ्गदश्च महाबलः ॥ ५.६३.२१ ॥
Donde Jāmbavān es el guía y el poderoso Aṅgada está presente, la resolución, el valor y el saber también se afirman.
5.63.22
हनूमांश्चाप्यधिष्ठाता न तत्र गतिरन्यथा।
अङ्गदप्रमुखैर्वीरैर्हतं मधुवनं किल ॥ ५.६३.२२ ॥
Hanumān mismo es el supervisor allí; no hay otro camino. Los héroes encabezados por Aṅgada destruyeron en verdad el bosque de Madhu.
5.63.23
विचित्य दक्षिणामाशामागतैर्हरिपुङ्गवैः।
आगतैश्चाप्रधृष्यं तद्धतं मधुवनं हि तैः ॥ ५.६३.२३ ॥
Tras buscar en la región del sur y regresar, los mejores de los monos, al volver, destruyeron en verdad aquel bosque de Madhu inexpugnable.
5.63.24
धर्षितं च वनं कृत्स्नमुपयुक्तं तु वानरैः।
पातिता वनपालास्ते तदा जानुभिराहताः ॥ ५.६३.२४ ॥
Los monos asaltaron todo el bosque y lo disfrutaron; entonces los guardianes del bosque fueron derribados, golpeados con las rodillas.
5.63.25
एतदर्थमयं प्राप्तो वक्तुं मधुरवागिह।
नाम्ना दधिमुखो नाम हरिः प्रख्यातविक्रमः ॥ ५.६३.२५ ॥
Con este propósito ha venido aquí quien habla con dulzura, llamado Dadhimukha, un simio de renombrado valor.
5.63.26
दृष्टा सीता महाबाहो सौमित्रे पश्य तत्त्वतः।
अभिगम्य यथा सर्वे पिबन्ति मधु वानराः ॥ ५.६३.२६ ॥
Sītā ha sido vista, míralo en verdad, oh Saumitri de brazos poderosos. Así como todos los simios van y beben miel, así han llegado allí.
5.63.27
न चाप्यदृष्ट्वा वैदेहीं विश्रुताः पुरुषर्षभ।
वनं दत्तवरं दिव्यं धर्षयेयुर्वनौकसः ॥ ५.६३.२७ ॥
Y sin haber visto a Vaidehī, oh el mejor de los hombres, los célebres simios moradores del bosque, favorecidos con un don divino, jamás se atreverían a arrasar este bosque divino.
5.63.28
ततः प्रहृष्टो धर्मात्मा लक्ष्मणः सहराघवः।
श्रुत्वा कर्णसुखां वाणीं सुग्रीववदनाच्च्युताम् ॥ ५.६३.२८ ॥
Entonces Lakṣmaṇa, el de alma justa, junto con Rāghava, se alegró mucho al oír las palabras agradables al oído pronunciadas por la boca de Sugrīva.
5.63.29
प्राहृष्यत भृशं रामो लक्ष्मणश्च महायशाः।
श्रुत्वा दधिमुखस्यैवं सुग्रीवस्तु प्रहृष्य च ॥ ५.६३.२९ ॥
Rāma y Lakṣmaṇa, de gran fama, se regocijaron mucho; y Sugrīva también se alegró al oír tales palabras de Dadhimukha.
5.63.30
वनपालं पुनर्वाक्यं सुग्रीवः प्रत्यभाषत।
प्रीतोऽस्मि सोऽहं यद्भुक्तं वनं तैः कृतकर्मभिः ॥ ५.६३.३० ॥
Sugrīva volvió a dirigir estas palabras al guardabosques: "Estoy complacido con aquellos hacedores de hazañas que han disfrutado de este bosque."
5.63.31
धर्षितं मर्षणीयं च चेष्टितं कृतकर्मणाम्।
गच्छ शीघ्रं मधुवनं संरक्षस्व त्वमेव हि।
शीघ्रं प्रेषय सर्वांस्तान् हनूमत्प्रमुखान् कपीन् ॥ ५.६३.३१ ॥
La afrenta que cometieron y su acción son perdonables. Ve rápido y protege tú mismo el bosque de Madhu; envía enseguida a todos aquellos monos, encabezados por Hanumān.
5.63.32
इच्छामि शीघ्रं हनुमत्प्रधानान्-
शाखामृगांस्तान् मृगराजदर्पान्।
प्रष्टुं कृतार्थान् सह राघवाभ्यां
श्रोतुं च सीताधिगमे प्रयत्नम् ॥ ५.६३.३२ ॥
Deseo interrogar pronto a aquellos monos de los árboles, encabezados por Hanumān y orgullosos como leones, y, junto a los dos Rāghavas, escuchar el esfuerzo realizado para hallar a Sītā, de quienes han cumplido su tarea.
5.63.33
प्रीतिस्फीताक्षौ सम्प्रहृष्टौ कुमारौ
दृष्ट्वा सिद्धार्थौ वानराणां च राजा।
अङ्गैः प्रहृष्टैः कार्यसिद्धिं विदित्वा
बाह्वोरासन्नामतिमात्रं ननन्द ॥ ५.६३.३३ ॥
Al ver a los dos príncipes, con los ojos abiertos de alegría y muy complacidos, ambos triunfantes, y comprendiendo por sus miembros jubilosos el éxito de la empresa, el rey de los monos se regocijó sobremanera al verlos llegar junto a sus brazos.