ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 5.63
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.63.1
ततो मूर्ध्ना निपतितं वानरं वानरर्षभः।
दृष्ट्वैवोद्विग्नहृदयो वाक्यमेतदुवाच ह ॥ ५.६३.१ ॥
ಆಗ ತಲೆಯಿಂದ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದ ಆ ವಾನರನನ್ನು ನೋಡಿ, ವಾನರ ಶ್ರೇಷ್ಠನು (ಸುಗ್ರೀವನು) ಕಳವಳಗೊಂಡ ಹೃದಯದಿಂದ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
5.63.2
उत्तिष्ठोत्तिष्ठ कस्मात् त्वं पादयोः पतितो मम।
अभयं ते प्रदास्यामि सत्यमेवाभिधीयताम् ॥ ५.६३.२ ॥
ಏಳು, ಏಳು! ನೀನು ನನ್ನ ಪಾದಗಳ ಮೇಲೆ ಏಕೆ ಬಿದ್ದಿರುವೆ? ನಿನಗೆ ಅಭಯ ನೀಡುತ್ತೇನೆ; ಸತ್ಯವನ್ನೇ ಹೇಳು.
5.63.3
किं सम्भ्रमाद्धितं कृत्स्नं ब्रूहि यद् वक्तुमर्हसि।
कच्चिन्मधुवने स्वस्ति श्रोतुमिच्छामि वानर ॥ ५.६३.३ ॥
ಗಾಬರಿಯಿಂದ ನಿನ್ನ ಕ್ಷೇಮವೇನು? ಹೇಳಬೇಕಾದುದನ್ನೆಲ್ಲಾ ಹೇಳು. ವಾನರನೇ, ಮಧುವನದಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇಮವೇ? ಕೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ.
5.63.4
स समाश्वासितस्तेन सुग्रीवेण महात्मना।
उत्थाय स महाप्राज्ञो वाक्यं दधिमुखोऽब्रवीत् ॥ ५.६३.४ ॥
ಆ ಮಹಾತ್ಮ ಸುಗ್ರೀವನಿಂದ ಸಮಾಧಾನಗೊಂಡ ಆ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞ ದಧಿಮುಖನು ಎದ್ದು ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
5.63.5
नैवर्क्षरजसा राजन् न त्वया न च वालिना।
वनं निसृष्टपूर्वं ते नाशितं तत्तु वानरैः ॥ ५.६३.५ ॥
ಓ ರಾಜನೇ! ಮಧುವನವನ್ನು ಕರಡಿಗಳೂ ನಾಶಮಾಡಲಿಲ್ಲ, ನೀನೂ ಅಲ್ಲ, ವಾಲಿಯೂ ಅಲ್ಲ; ಹಿಂದೆ ನಿನಗೆ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಆ ವನವನ್ನು ವಾನರರೇ ನಾಶಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.
5.63.6
न्यवारयमहं सर्वान् सहैभिर्वनचारिभिः।
अचिन्तयित्वा मां हृष्टा भक्षयन्ति पिबन्ति च ॥ ५.६३.६ ॥
ಈ ವನಚಾರಿ ವಾನರರೆಲ್ಲರನ್ನೂ ನಾನು ತಡೆದೆನು; ಆದರೆ ನನ್ನನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ ಅವರು ಹರ್ಷದಿಂದ ತಿನ್ನುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಕುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
5.63.7
एभिः प्रधर्षणायां च वारितं वनपालकैः।
मामप्यचिन्तयन् देव भक्षयन्ति वनौकसः ॥ ५.६३.७ ॥
ದೇವ, ಪ್ರಧರ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ವನಪಾಲಕರು ತಡೆದರೂ, ನನ್ನನ್ನೂ ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ ಈ ವನವಾಸಿಗಳು ತಿನ್ನುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
5.63.8
शिष्टमत्रापविध्यन्ति भक्षयन्ति तथापरे।
निवार्यमाणास्ते सर्वे भ्रुकुटिं दर्शयन्ति हि ॥ ५.६३.८ ॥
ಕೆಲವರು ಇಲ್ಲಿ ಉಳಿದದ್ದನ್ನು ಎಸೆಯುತ್ತಾರೆ, ಇತರರು ತಿನ್ನುತ್ತಾರೆ; ತಡೆದಾಗ ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಹುಬ್ಬು ಗಂಟಿಕ್ಕಿ ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ.
5.63.9
इमे हि संरब्धतरास्तदा तैः सम्प्रधर्षिताः।
निवार्यन्ते वनात् तस्मात् क्रुद्धैर्वानरपुङ्गवैः ॥ ५.६३.९ ॥
ಆಗ ಅವರಿಂದ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೊಳಗಾದ ಇವರು ಇನ್ನಷ್ಟು ಕುದ್ದರು; ಆದ್ದರಿಂದ ಕೋಪಗೊಂಡ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಾನರರಿಂದ ಕಾಡಿನಿಂದ ತಡೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
5.63.10
ततस्तैर्बहुभिर्वीरैर्वानरैर्वानरर्षभाः।
संरक्तनयनैः क्रोधाद्धरयः सम्प्रधर्षिताः ॥ ५.६३.१० ॥
ಆಗ ಕೋಪದಿಂದ ಕೆಂಪಾದ ಕಣ್ಣುಗಳ ಆ ಅನೇಕ ವೀರ ವಾನರರಿಂದ, ವಾನರಶ್ರೇಷ್ಠರು ಕೋಪದಿಂದ ಹರಿಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿದರು.
5.63.11
पाणिभिर्निहताः केचित् केचिज्जानुभिराहताः।
प्रकृष्टाश्च तदा कामं देवमार्गं च दर्शिताः ॥ ५.६३.११ ॥
ಕೆಲವರು ಕೈಗಳಿಂದ ಹತರಾದರು, ಕೆಲವರು ಮೊಣಕಾಲುಗಳಿಂದ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟರು; ಆಗ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಎಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟು ದೇವಮಾರ್ಗ ತೋರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.
5.63.12
एवमेते हताः शूरास्त्वयि तिष्ठति भर्तरि।
कृत्स्नं मधुवनं चैव प्रकामं तैश्च भक्ष्यते ॥ ५.६३.१२ ॥
ಹೀಗೆ ಈ ಶೂರರು ಹತರಾದರು, ನೀವು ಒಡೆಯನಾಗಿ ಇರುವಾಗಲೇ; ಅವರಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಧುವನವು ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ತಿನ್ನಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ.
5.63.13
एवं विज्ञाप्यमानं तं सुग्रीवं वानरर्षभम्।
अपृच्छत् तं महाप्राज्ञो लक्ष्मणः परवीरहा ॥ ५.६३.१३ ॥
ಹೀಗೆ ವಿವರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ವಾನರಶ್ರೇಷ್ಠ ಸುಗ್ರೀವನನ್ನು ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞನಾದ, ಶತ್ರುವೀರರನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಕೇಳಿದನು.
5.63.14
किमयं वानरो राजन् वनपः प्रत्युपस्थितः।
किं चार्थमभिनिर्दिश्य दुःखितो वाक्यमब्रवीत् ॥ ५.६३.१४ ॥
ಓ ರಾಜನೇ! ಈ ವನಪಾಲಕ ವಾನರನು ಎದುರಿಗೆ ಬಂದು ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ, ಯಾವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾ ದುಃಖದಿಂದ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು?
5.63.15
एवमुक्तस्तु सुग्रीवो लक्ष्मणेन महात्मना।
लक्ष्मणं प्रत्युवाचेदं वाक्यं वाक्यविशारदः ॥ ५.६३.१५ ॥
ಮಹಾತ್ಮ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಹೀಗೆ ಕೇಳಲು, ವಾಕ್ಚಾತುರ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನಾದ ಸುಗ್ರೀವನು ಲಕ್ಷ್ಮಣನಿಗೆ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
5.63.16
आर्य लक्ष्मण सम्प्राह वीरो दधिमुखः कपिः।
अङ्गदप्रमुखैर्वीरैर्भक्षितं मधु वानरैः ॥ ५.६३.१६ ॥
ಆರ್ಯ ಲಕ್ಷ್ಮಣ! ವೀರ ದಧಿಮುಖ ವಾನರನು ಹೇಳಿದನು—ಅಂಗದನ ನೇತೃತ್ವದ ವೀರ ವಾನರರು ಜೇನನ್ನು ಸೇವಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು.
5.63.17
नैषामकृतकार्याणामीदृशः स्याद् व्यतिक्रमः।
वनं यदभिपन्नास्ते साधितं कर्म तद् ध्रुवम् ॥ ५.६३.१७ ॥
ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸದವರಿಗೆ ಇಂತಹ ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅವರು ವನವನ್ನು ತಲುಪಿದ್ದಾರೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಸಾಧಿಸಿದ್ದಾರೆ.
5.63.18
वारयन्तो भृशं प्राप्ताः पाला जानुभिराहताः।
तथा न गणितश्चायं कपिर्दधिमुखो बली ॥ ५.६३.१८ ॥
ಅವರನ್ನು ತಡೆಯಲು ಬಹಳ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ ವನಪಾಲಕರು ಬಂದರು; ಮೊಣಕಾಲುಗಳಿಂದ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟರು. ಆ ಬಲಶಾಲಿ ದಧಿಮುಖ ವಾನರನನ್ನೂ ಅವರು ಲೆಕ್ಕಿಸಲಿಲ್ಲ.
5.63.19
पतिर्मम वनस्यायमस्माभिः स्थापितः स्वयम्।
दृष्टा देवी न संदेहो न चान्येन हनूमता ॥ ५.६३.१९ ॥
ಈ ವನದ ಅಧಿಪತಿಯನ್ನು ನಾವೇ ನೇಮಿಸಿದ್ದೆವು. ದೇವಿಯನ್ನು ಹನುಮಂತನೇ ನೋಡಿದ್ದಾನೆ; ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ, ಬೇರೆ ಯಾರಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ.
5.63.20
न ह्यन्यः साधने हेतुः कर्मणोऽस्य हनूमतः।
कार्यसिद्धिर्हनुमति मतिश्च हरिपुङ्गवे ॥ ५.६३.२० ॥
ಈ ಕಾರ್ಯ ಸಾಧನೆಗೆ ಬೇರೆ ಕಾರಣವಿಲ್ಲ. ಕಾರ್ಯದ ಸಿದ್ಧಿ ಹನುಮಂತನಲ್ಲೇ ಇದೆ; ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಾನರನ ಮೇಲೆಯೇ ನಿರ್ಧಾರ ನಿಂತಿದೆ.
5.63.21
व्यवसायश्च वीर्यं च श्रुतं चापि प्रतिष्ठितम्।
जाम्बवान् यत्र नेता स्यादङ्गदश्च महाबलः ॥ ५.६३.२१ ॥
ಜಾಂಬವಂತ ನಾಯಕನಾಗಿ, ಮಹಾಬಲ ಅಂಗದನೂ ಇರುವಲ್ಲಿ, ನಿಶ್ಚಯ, ಪರಾಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನವೂ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.
5.63.22
हनूमांश्चाप्यधिष्ठाता न तत्र गतिरन्यथा।
अङ्गदप्रमुखैर्वीरैर्हतं मधुवनं किल ॥ ५.६३.२२ ॥
ಹನುಮಂತನೇ ಅಲ್ಲಿ ಅಧಿಷ್ಠಾತೃ; ಬೇರೆ ದಾರಿ ಇಲ್ಲ. ಅಂಗದನ ನೇತೃತ್ವದ ವೀರರು ಮಧುವನವನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ನಾಶಮಾಡಿದರು.
5.63.23
विचित्य दक्षिणामाशामागतैर्हरिपुङ्गवैः।
आगतैश्चाप्रधृष्यं तद्धतं मधुवनं हि तैः ॥ ५.६३.२३ ॥
ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಹುಡುಕಿ ಮರಳಿ ಬಂದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಾನರರು ಆ ಅಜೇಯ ಮಧುವನವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿದರು.
5.63.24
धर्षितं च वनं कृत्स्नमुपयुक्तं तु वानरैः।
पातिता वनपालास्ते तदा जानुभिराहताः ॥ ५.६३.२४ ॥
ವಾನರರು ಇಡೀ ವನವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿ ಅನುಭವಿಸಿದರು; ಆಗ ವನಪಾಲಕರು ಮೊಣಕಾಲುಗಳಿಂದ ಹೊಡೆದು ಬೀಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.
5.63.25
एतदर्थमयं प्राप्तो वक्तुं मधुरवागिह।
नाम्ना दधिमुखो नाम हरिः प्रख्यातविक्रमः ॥ ५.६३.२५ ॥
ಇದೇ ಕಾರಣದಿಂದ ಮಧುರ ವಾಣಿಯ ಇವನು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ. ಇವನ ಹೆಸರು ದಧಿಮುಖ; ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪರಾಕ್ರಮಿ ವಾನರ.
5.63.26
दृष्टा सीता महाबाहो सौमित्रे पश्य तत्त्वतः।
अभिगम्य यथा सर्वे पिबन्ति मधु वानराः ॥ ५.६३.२६ ॥
ಮಹಾಬಾಹುವೇ, ಸೌಮಿತ್ರಿಯೇ, ನಿಜವಾಗಿ ನೋಡು; ಸೀತೆ ಕಾಣಲ್ಪಟ್ಟಳು. ವಾನರರೆಲ್ಲರೂ ಹೋಗಿ ಮಧು ಕುಡಿದಂತೆ ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ತಲುಪಿದ್ದಾರೆ.
5.63.27
न चाप्यदृष्ट्वा वैदेहीं विश्रुताः पुरुषर्षभ।
वनं दत्तवरं दिव्यं धर्षयेयुर्वनौकसः ॥ ५.६३.२७ ॥
ಪುರುಷಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ವೈದೇಹಿಯನ್ನು ನೋಡದೆ, ವರ ಪಡೆದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವನವಾಸಿ ವಾನರರು ಈ ದಿವ್ಯ ವನವನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ನಾಶಮಾಡರು.
5.63.28
ततः प्रहृष्टो धर्मात्मा लक्ष्मणः सहराघवः।
श्रुत्वा कर्णसुखां वाणीं सुग्रीववदनाच्च्युताम् ॥ ५.६३.२८ ॥
ಆಗ ಧರ್ಮಾತ್ಮನಾದ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ರಾಘವನೊಂದಿಗೆ, ಸುಗ್ರೀವನ ಬಾಯಿಂದ ಹೊರಬಿದ್ದ ಕಿವಿಗೆ ಇಂಪಾದ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ಬಹಳ ಸಂತೋಷಗೊಂಡನು.
5.63.29
प्राहृष्यत भृशं रामो लक्ष्मणश्च महायशाः।
श्रुत्वा दधिमुखस्यैवं सुग्रीवस्तु प्रहृष्य च ॥ ५.६३.२९ ॥
ಮಹಾಯಶಸ್ವಿಯಾದ ರಾಮ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣರು ಬಹಳ ಸಂತೋಷಗೊಂಡರು. ದಧಿಮುಖನ ಇಂಥ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ಸುಗ್ರೀವನೂ ಸಂತೋಷಗೊಂಡನು.
5.63.30
वनपालं पुनर्वाक्यं सुग्रीवः प्रत्यभाषत।
प्रीतोऽस्मि सोऽहं यद्भुक्तं वनं तैः कृतकर्मभिः ॥ ५.६३.३० ॥
ಸುಗ್ರೀವನು ವನಪಾಲಕನಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಈ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದನು: "ಈ ವನವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ ಆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದವರಿಂದ ನಾನು ಸಂತೋಷಗೊಂಡಿದ್ದೇನೆ."
5.63.31
धर्षितं मर्षणीयं च चेष्टितं कृतकर्मणाम्।
गच्छ शीघ्रं मधुवनं संरक्षस्व त्वमेव हि।
शीघ्रं प्रेषय सर्वांस्तान् हनूमत्प्रमुखान् कपीन् ॥ ५.६३.३१ ॥
ಅವರು ಮಾಡಿದ ಅಪಮಾನ ಮತ್ತು ಕೃತ್ಯಗಳು ಕ್ಷಮಿಸಬಹುದಾದವು. ಬೇಗನೆ ಹೋಗಿ ಮಧುವನವನ್ನು ಕಾಪಾಡು; ಹನುಮಂತನ ನೇತೃತ್ವದ ಆ ಎಲ್ಲಾ ವಾನರರನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಕಳುಹಿಸು.
5.63.32
इच्छामि शीघ्रं हनुमत्प्रधानान्-
शाखामृगांस्तान् मृगराजदर्पान्।
प्रष्टुं कृतार्थान् सह राघवाभ्यां
श्रोतुं च सीताधिगमे प्रयत्नम् ॥ ५.६३.३२ ॥
ಹನುಮಂತನು ಮುಖ್ಯನಾಗಿರುವ, ಸಿಂಹದಂತೆ ಗರ್ವಿಷ್ಠರಾದ ಆ ಶಾಖಾಮೃಗಗಳನ್ನು ಬೇಗನೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಲು ನಾನು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ; ಕಾರ್ಯ ಸಾಧಿಸಿದವರಿಂದ, ಇಬ್ಬರು ರಾಘವರೊಂದಿಗೆ, ಸೀತೆಯನ್ನು ಹುಡುಕುವ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಕೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ.
5.63.33
प्रीतिस्फीताक्षौ सम्प्रहृष्टौ कुमारौ
दृष्ट्वा सिद्धार्थौ वानराणां च राजा।
अङ्गैः प्रहृष्टैः कार्यसिद्धिं विदित्वा
बाह्वोरासन्नामतिमात्रं ननन्द ॥ ५.६३.३३ ॥
ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅರಳಿದ ಕಣ್ಣುಗಳ, ಅತ್ಯಂತ ಸಂತೋಷಗೊಂಡ ಇಬ್ಬರು ಕುಮಾರರು ಕಾರ್ಯ ಸಿದ್ಧಿಸಿದವರಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ವಾನರರಾಜನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಪುಳಕಿತ ಅಂಗಗಳಿಂದ ಕಾರ್ಯಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ತಿಳಿದು, ತನ್ನ ಭುಜಗಳ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಬಂದ ಅವರನ್ನು ನೋಡಿ ಅತ್ಯಂತ ಆನಂದಿಸಿದನು.