বাল্মীকি রামায়ণ · সর্গ 5.65
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.65.1
ततः प्रस्रवणं शैलं ते गत्वा चित्रकाननम्।
प्रणम्य शिरसा रामं लक्ष्मणं च महाबलम् ॥ ५.६५.१ ॥
তারপর তারা চিত্রকানন-সমৃদ্ধ প্রস্রবণ পর্বতে পৌঁছে, মস্তক নত করে রাম ও মহাবল লক্ষ্মণকে প্রণাম করল।
5.65.2
युवराजं पुरस्कृत्य सुग्रीवमभिवाद्य च।
प्रवृत्तिमथ सीतायाः प्रवक्तुमुपचक्रमुः ॥ ५.६५.२ ॥
যুবরাজ অঙ্গদকে সামনে রেখে, সুগ্রীবকে অভিবাদন করে তারা সীতার সংবাদ বলতে শুরু করল।
5.65.3
रावणान्तःपुरे रोधं राक्षसीभिश्च तर्जनम्।
रामे समनुरागं च यथा च नियमः कृतः ॥ ५.६५.३ ॥
রাবণের অন্তঃপুরে বন্দিদশা, রাক্ষসীদের ভয়প্রদর্শন, রামের প্রতি তাঁর গভীর অনুরাগ, এবং তিনি কীভাবে সংযমের ব্রত গ্রহণ করেছিলেন।
5.65.4
एतदाख्याय ते सर्वं हरयो रामसंनिधौ।
वैदेहीमक्षतां श्रुत्वा रामस्तूत्तरमब्रवीत् ॥ ५.६५.४ ॥
এসব বলে, বানরেরা রামের সম্মুখে জানাল যে বৈদেহী অক্ষত আছেন। তা শুনে রাম উত্তর দিলেন।
5.65.5
क्व सीता वर्तते देवी कथं च मयि वर्तते।
एतन्मे सर्वमाख्यात वैदेहीं प्रति वानराः ॥ ५.६५.५ ॥
দেবী সীতা কোথায় আছেন, এবং আমার প্রতি তাঁর মনোভাব কেমন? হে বানরগণ, বৈদেহী সম্পর্কে এসব আমাকে বলো।
5.65.6
रामस्य गदितं श्रुत्वा हरयो रामसंनिधौ।
चोदयन्ति हनूमन्तं सीतावृत्तान्तकोविदम् ॥ ५.६५.६ ॥
রামের কথা শুনে, রামের সম্মুখে বানরেরা সীতার বৃত্তান্তে নিপুণ হনুমানকে উদ্বুদ্ধ করল।
5.65.7
श्रुत्वा तु वचनं तेषां हनूमान् मारुतात्मजः।
प्रणम्य शिरसा देव्यै सीतायै तां दिशं प्रति ॥ ५.६५.७ ॥
তাঁদের কথা শুনে বায়ুপুত্র হনুমান মাথা নত করে দেবী সীতাকে, সেই দিকের প্রতি প্রণাম করলেন।
5.65.8
उवाच वाक्यं वाक्यज्ञः सीताया दर्शनं यथा।
तं मणिं काञ्चनं दिव्यं दीप्यमानं स्वतेजसा ॥ ५.६५.८ ॥
বাক্যনিপুণ হনুমান সীতাকে দর্শনের বৃত্তান্ত যেভাবে ঘটেছিল তেমনই বললেন; নিজের তেজে দীপ্যমান সেই স্বর্ণময় দিব্য মণিটিও দেখালেন।
5.65.9
दत्त्वा रामाय हनुमांस्ततः प्राञ्जलिरब्रवीत्।
समुद्रं लङ्घयित्वाहं शतयोजनमायतम् ॥ ५.६५.९ ॥
রামকে তা দিয়ে হনুমান করজোড়ে বললেন— "শত যোজন দীর্ঘ সমুদ্র আমি লঙ্ঘন করেছি।"
5.65.10
अगच्छं जानकीं सीतां मार्गमाणो दिदृक्षया।
तत्र लङ्केति नगरी रावणस्य दुरात्मनः ॥ ५.६५.१० ॥
জানকী সীতাকে খুঁজতে খুঁজতে, তাঁকে দেখার ইচ্ছায় আমি সেখানে গেলাম। সেখানে দুরাত্মা রাবণের "লঙ্কা" নামে এক নগরী আছে।
5.65.11
दक्षिणस्य समुद्रस्य तीरे वसति दक्षिणे।
तत्र सीता मया दृष्टा रावणान्तःपुरे सती ॥ ५.६५.११ ॥
সেই নগরী দক্ষিণ সমুদ্রের তীরে, দক্ষিণ দিকে অবস্থিত। সেখানেই রাবণের অন্তঃপুরে আমি সতী সীতাকে দেখেছি।
5.65.12
त्वयि संन्यस्य जीवन्ती रामा राम मनोरथम्।
दृष्टा मे राक्षसीमध्ये तर्ज्यमाना मुहुर्मुहुः ॥ ५.६५.१२ ॥
হে রাম! তোমাতেই মন স্থাপন করে জীবিত থাকা সেই নারীকে আমি রাক্ষসীদের মাঝে বারবার ভর্ৎসিত হতে দেখেছি।
5.65.13
राक्षसीभिर्विरूपाभी रक्षिता प्रमदावने।
दुःखमापद्यते देवी त्वया वीर सुखोचिता ॥ ५.६५.१३ ॥
হে বীর, সুখে লালিত দেবী (সীতা) কুরূপা রাক্ষসীদের দ্বারা প্রমদাবনে রক্ষিত হয়ে তোমার কারণে দুঃখ ভোগ করছেন।
5.65.14
रावणान्तःपुरे रुद्धा राक्षसीभिः सुरक्षिता।
एकवेणीधरा दीना त्वयि चिन्तापरायणा ॥ ५.६५.१४ ॥
রাবণের অন্তঃপুরে আবদ্ধ, রাক্ষসীদের দ্বারা সুরক্ষিত, একবেণী ধারিণী দীনা দেবী তোমারই চিন্তায় মগ্ন রয়েছেন।
5.65.15
अधःशय्या विवर्णाङ्गी पद्मिनीव हिमागमे।
रावणाद् विनिवृत्तार्था मर्तव्यकृतनिश्चया ॥ ५.६५.१५ ॥
ভূমিতে শয়ান, মলিন অঙ্গী, হিমঋতুতে পদ্মিনীর মতো, রাবণ থেকে আশা ত্যাগ করে মরার সংকল্পে স্থির।
5.65.16
देवी कथंचित् काकुत्स्थ त्वन्मना मार्गिता मया।
इक्ष्वाकुवंशविख्यातिं शनैः कीर्तयतानघ ॥ ५.६५.१६ ॥
হে কাকুৎস্থ, হে নিষ্পাপ, তোমাতেই মন নিবদ্ধ দেবীকে আমি কোনোক্রমে খুঁজে পেয়েছি; ইক্ষ্বাকুবংশের খ্যাতি ধীরে ধীরে কীর্তন করে।
5.65.17
सा मया नरशार्दूल शनैर्विश्वासिता तदा।
ततः सम्भाषिता देवी सर्वमर्थं च दर्शिता ॥ ५.६५.१७ ॥
হে নরশার্দূল, তখন আমি ধীরে ধীরে তাঁকে বিশ্বাস জাগালাম; তারপর দেবীর সঙ্গে কথা বললাম এবং সমস্ত উদ্দেশ্য দেখালাম।
5.65.18
रामसुग्रीवसख्यं च श्रुत्वा हर्षमुपागता।
नियतः समुदाचारो भक्तिश्चास्याः सदा त्वयि ॥ ५.६५.१८ ॥
রাম ও সুগ্রীবের সখ্যের কথা শুনে তিনি আনন্দিত হলেন। তাঁর আচরণ সংযত, এবং তাঁর ভক্তি সর্বদা তোমাতেই।
5.65.19
एवं मया महाभाग दृष्टा जनकनन्दिनी।
उग्रेण तपसा युक्ता त्वद्भक्त्या पुरुषर्षभ ॥ ५.६५.१९ ॥
হে মহাভাগ, এইভাবে আমি জনককন্যাকে দেখেছি; তিনি কঠোর তপস্যায় যুক্ত এবং আপনার প্রতি ভক্তিতে পূর্ণ, হে পুরুষশ্রেষ্ঠ।
5.65.20
अभिज्ञानं च मे दत्तं यथावृत्तं तवान्तिके।
चित्रकूटे महाप्राज्ञ वायसं प्रति राघव ॥ ५.६५.२० ॥
হে মহাপ্রাজ্ঞ রাঘব, চিত্রকূটে আপনার সমক্ষে যা ঘটেছিল সেই অনুযায়ী, কাকের বিষয়ে একটি অভিজ্ঞান আমাকে দেওয়া হয়েছিল।
5.65.21
विज्ञाप्यः पुनरप्येष रामो वायुसुत त्वया।
अखिलेन यथा दृष्टमिति मामाह जानकी ॥ ५.६५.२१ ॥
হে বায়ুপুত্র, আপনি আবার রামকে এটি জানাবেন—আপনি যেমন সবকিছু দেখেছেন, তেমনই জানকী আমাকে এ কথা বলেছেন।
5.65.22
अयं चास्मै प्रदातव्यो यत्नात् सुपरिरक्षितः।
ब्रुवता वचनान्येवं सुग्रीवस्योपशृण्वतः ॥ ५.६५.२२ ॥
এটি তাঁকে যত্নসহকারে রক্ষা করে দিতে হবে—সুগ্রীব শুনতে থাকা অবস্থায় এই কথাগুলি বলতে বলতে।
5.65.23
एष चूडामणिः श्रीमान् मया ते यत्नरक्षितः।
मनःशिलायास्तिलकं तत् स्मरस्वेति चाब्रवीत् ॥ ५.६५.२३ ॥
এটি আপনার জন্য আমি যত্নে রক্ষিত দীপ্তিময় চূড়ামণি; 'মনঃশিলার তিলক স্মরণ করো'—এ কথাও তিনি বলেছিলেন।
5.65.24
एष निर्यातितः श्रीमान् मया ते वारिसम्भवः।
एनं दृष्ट्वा प्रमोदिष्ये व्यसने त्वामिवानघ ॥ ५.६५.२४ ॥
আপনার জন্য আমি পাঠিয়েছি এই দীপ্তিময় বারিসম্ভব (পদ্ম); একে দেখে আমি আনন্দ পাব, বিপদে আপনাকে দেখার মতো—হে নিষ্পাপ।
5.65.25
जीवितं धारयिष्यामि मासं दशरथात्मज।
ऊर्ध्वं मासान्न जीवेयं रक्षसां वशमागता ॥ ५.६५.२५ ॥
হে দশরথপুত্র, আমি কেবল এক মাস প্রাণ ধারণ করব। রাক্ষসদের বশে পড়ে আমি এক মাসের পর বাঁচব না।
5.65.26
रावणान्तःपुरे रुद्धा मृगीवोत्फुल्ललोचना ॥ ५.६५.२६ ॥
রাবণের অন্তঃপুরে বন্দী আমি, বিস্ফারিত নয়নের হরিণীর মতো।
5.65.27
एतदेव मयाऽऽख्यातं सर्वं राघव यद् यथा।
सर्वथा सागरजले संतारः प्रविधीयताम् ॥ ५.६५.२७ ॥
হে রাঘব, যা যেমন ঘটেছে আমি সব বললাম। এখন সাগরজল পার হওয়ার ব্যবস্থা সর্বতোভাবে করা হোক।
5.65.28
तौ जाताश्वासौ राजपुत्रौ विदित्वा
तच्चाभिज्ञानं राघवाय प्रदाय।
देव्या चाख्यातं सर्वमेवानुपूर्व्याद्
वाचा सम्पूर्णं वायुपुत्रः शशंस ॥ ५.६५.२८ ॥
সেই দুই রাজপুত্র আশ্বস্ত হয়েছেন জেনে, রাঘবকে সেই অভিজ্ঞান-চিহ্ন দিয়ে, দেবীর বলা সবকিছু যথাক্রমে বায়ুপুত্র মুখে সম্পূর্ণ বর্ণনা করলেন।