वाल्मीकि रामायण · सर्ग 5.65
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.65.1
ततः प्रस्रवणं शैलं ते गत्वा चित्रकाननम्।
प्रणम्य शिरसा रामं लक्ष्मणं च महाबलम् ॥ ५.६५.१ ॥
नंतर ते चित्रवनांनी युक्त प्रस्रवण पर्वतावर पोहोचले आणि मस्तक नमवून राम व महाबली लक्ष्मण यांना वंदन केले.
5.65.2
युवराजं पुरस्कृत्य सुग्रीवमभिवाद्य च।
प्रवृत्तिमथ सीतायाः प्रवक्तुमुपचक्रमुः ॥ ५.६५.२ ॥
युवराज अंगदाला पुढे करून आणि सुग्रीवाला वंदन करून ते सीतेचा वृत्तांत सांगू लागले.
5.65.3
रावणान्तःपुरे रोधं राक्षसीभिश्च तर्जनम्।
रामे समनुरागं च यथा च नियमः कृतः ॥ ५.६५.३ ॥
रावणाच्या अंतःपुरातील कैद, राक्षसींचा धाक, रामावरील तिचे गाढ प्रेम आणि तिने कसा नियम पाळला, हे सर्व.
5.65.4
एतदाख्याय ते सर्वं हरयो रामसंनिधौ।
वैदेहीमक्षतां श्रुत्वा रामस्तूत्तरमब्रवीत् ॥ ५.६५.४ ॥
हे सर्व सांगून, वानरांनी रामासमोर वैदेही सुरक्षित असल्याचे सांगितले. ते ऐकून राम उत्तरला.
5.65.5
क्व सीता वर्तते देवी कथं च मयि वर्तते।
एतन्मे सर्वमाख्यात वैदेहीं प्रति वानराः ॥ ५.६५.५ ॥
देवी सीता कुठे आहे, आणि माझ्याबद्दल तिची भावना कशी आहे? हे वानरांनो, वैदेहीविषयी हे सर्व मला सांगा.
5.65.6
रामस्य गदितं श्रुत्वा हरयो रामसंनिधौ।
चोदयन्ति हनूमन्तं सीतावृत्तान्तकोविदम् ॥ ५.६५.६ ॥
रामाचे बोलणे ऐकून, रामासमोर वानरांनी सीतेच्या वृत्तान्तात निपुण असलेल्या हनुमंतास प्रवृत्त केले.
5.65.7
श्रुत्वा तु वचनं तेषां हनूमान् मारुतात्मजः।
प्रणम्य शिरसा देव्यै सीतायै तां दिशं प्रति ॥ ५.६५.७ ॥
त्यांचे बोलणे ऐकून वायुपुत्र हनुमान यांनी मस्तक नमवून देवी सीतेला, त्या दिशेकडे वंदन केले.
5.65.8
उवाच वाक्यं वाक्यज्ञः सीताया दर्शनं यथा।
तं मणिं काञ्चनं दिव्यं दीप्यमानं स्वतेजसा ॥ ५.६५.८ ॥
वाक्यकुशल हनुमान यांनी सीतेचे दर्शन जसे घडले तसे सांगितले; आपल्या तेजाने झळकणारा तो सोन्याचा दिव्य मणी दाखवला.
5.65.9
दत्त्वा रामाय हनुमांस्ततः प्राञ्जलिरब्रवीत्।
समुद्रं लङ्घयित्वाहं शतयोजनमायतम् ॥ ५.६५.९ ॥
रामाला ते देऊन हनुमान हात जोडून म्हणाले— "शंभर योजने लांब समुद्र मी ओलांडला."
5.65.10
अगच्छं जानकीं सीतां मार्गमाणो दिदृक्षया।
तत्र लङ्केति नगरी रावणस्य दुरात्मनः ॥ ५.६५.१० ॥
जानकी सीतेचा शोध घेत, तिला पाहण्याच्या इच्छेने मी तिथे गेलो. तिथे दुरात्मा रावणाची "लंका" नावाची नगरी आहे.
5.65.11
दक्षिणस्य समुद्रस्य तीरे वसति दक्षिणे।
तत्र सीता मया दृष्टा रावणान्तःपुरे सती ॥ ५.६५.११ ॥
ती नगरी दक्षिण समुद्राच्या तीरावर, दक्षिण दिशेला वसलेली आहे. तिथेच रावणाच्या अंतःपुरात मी सती सीतेला पाहिले.
5.65.12
त्वयि संन्यस्य जीवन्ती रामा राम मनोरथम्।
दृष्टा मे राक्षसीमध्ये तर्ज्यमाना मुहुर्मुहुः ॥ ५.६५.१२ ॥
हे राम! तुझ्यावरच मन ठेवून जिवंत असलेल्या त्या स्त्रीला, राक्षसींमध्ये वारंवार धमकावले जात असताना मी पाहिले.
5.65.13
राक्षसीभिर्विरूपाभी रक्षिता प्रमदावने।
दुःखमापद्यते देवी त्वया वीर सुखोचिता ॥ ५.६५.१३ ॥
हे वीरा, सुखात वाढलेली देवी (सीता) कुरूप राक्षसींच्या पहाऱ्यात प्रमदावनात तुझ्यामुळे दुःख भोगत आहे.
5.65.14
रावणान्तःपुरे रुद्धा राक्षसीभिः सुरक्षिता।
एकवेणीधरा दीना त्वयि चिन्तापरायणा ॥ ५.६५.१४ ॥
रावणाच्या अंतःपुरात बंदिस्त, राक्षसींनी नीट पहारा दिलेली, एक वेणी धारण केलेली दीन देवी तुझ्याच चिंतनात मग्न आहे.
5.65.15
अधःशय्या विवर्णाङ्गी पद्मिनीव हिमागमे।
रावणाद् विनिवृत्तार्था मर्तव्यकृतनिश्चया ॥ ५.६५.१५ ॥
जमिनीवर झोपलेली, कोमेजलेल्या अंगांची, हिवाळ्यातील कमळिणीसारखी, रावणाकडून आशा सोडून मरण्याचा निश्चय केलेली.
5.65.16
देवी कथंचित् काकुत्स्थ त्वन्मना मार्गिता मया।
इक्ष्वाकुवंशविख्यातिं शनैः कीर्तयतानघ ॥ ५.६५.१६ ॥
हे काकुत्स्था, हे निष्पाप, तुझ्यातच मन गुंतलेल्या देवीचा मी कसाबसा शोध घेतला; इक्ष्वाकु वंशाची कीर्ती हळूहळू गाऊन.
5.65.17
सा मया नरशार्दूल शनैर्विश्वासिता तदा।
ततः सम्भाषिता देवी सर्वमर्थं च दर्शिता ॥ ५.६५.१७ ॥
हे नरव्याघ्रा, तेव्हा मी तिला हळूहळू विश्वास दिला; मग देवीशी बोललो आणि सर्व प्रयोजनही दाखवले.
5.65.18
रामसुग्रीवसख्यं च श्रुत्वा हर्षमुपागता।
नियतः समुदाचारो भक्तिश्चास्याः सदा त्वयि ॥ ५.६५.१८ ॥
राम आणि सुग्रीव यांची मैत्री ऐकून ती हर्षित झाली. तिचे वर्तन संयमी आहे, आणि तिची भक्ती नेहमी तुझ्याकडेच आहे.
5.65.19
एवं मया महाभाग दृष्टा जनकनन्दिनी।
उग्रेण तपसा युक्ता त्वद्भक्त्या पुरुषर्षभ ॥ ५.६५.१९ ॥
हे महाभाग, याप्रमाणे मी जनकनंदिनीला पाहिले; ती कठोर तपाने युक्त आहे आणि तुमच्या भक्तीने परिपूर्ण आहे, हे पुरुषश्रेष्ठा.
5.65.20
अभिज्ञानं च मे दत्तं यथावृत्तं तवान्तिके।
चित्रकूटे महाप्राज्ञ वायसं प्रति राघव ॥ ५.६५.२० ॥
हे महाप्राज्ञ राघवा, चित्रकूटात तुमच्या समक्ष जसे घडले त्याप्रमाणे, कावळ्याविषयीची खूण मला दिली गेली होती.
5.65.21
विज्ञाप्यः पुनरप्येष रामो वायुसुत त्वया।
अखिलेन यथा दृष्टमिति मामाह जानकी ॥ ५.६५.२१ ॥
हे वायुपुत्रा, तू हे रामाला पुन्हा सांग—तू जसे सर्व पाहिले तसेच जानकी मला असे म्हणाली.
5.65.22
अयं चास्मै प्रदातव्यो यत्नात् सुपरिरक्षितः।
ब्रुवता वचनान्येवं सुग्रीवस्योपशृण्वतः ॥ ५.६५.२२ ॥
हे याला यत्नपूर्वक जपून द्यावे—सुग्रीव ऐकत असताना अशी वचने बोलत.
5.65.23
एष चूडामणिः श्रीमान् मया ते यत्नरक्षितः।
मनःशिलायास्तिलकं तत् स्मरस्वेति चाब्रवीत् ॥ ५.६५.२३ ॥
हा तुमच्यासाठी मी यत्नपूर्वक जपलेला तेजस्वी चूडामणी आहे; 'मनःशिलेचा तिलक स्मरण कर' असेही ती म्हणाली.
5.65.24
एष निर्यातितः श्रीमान् मया ते वारिसम्भवः।
एनं दृष्ट्वा प्रमोदिष्ये व्यसने त्वामिवानघ ॥ ५.६५.२४ ॥
मी तुमच्यासाठी पाठवलेले हे तेजस्वी वारिसंभव (कमळ) आहे; हे पाहून मी आनंदी होईन, संकटात तुम्हाला पाहिल्याप्रमाणे—हे निष्पाप.
5.65.25
जीवितं धारयिष्यामि मासं दशरथात्मज।
ऊर्ध्वं मासान्न जीवेयं रक्षसां वशमागता ॥ ५.६५.२५ ॥
हे दशरथपुत्रा, मी केवळ एक महिना प्राण धारण करीन. राक्षसांच्या वशात सापडलेली मी एका महिन्यानंतर जिवंत राहणार नाही.
5.65.26
रावणान्तःपुरे रुद्धा मृगीवोत्फुल्ललोचना ॥ ५.६५.२६ ॥
रावणाच्या अंतःपुरात बंदिस्त झालेली मी, विकसित डोळ्यांच्या हरिणीसारखी आहे.
5.65.27
एतदेव मयाऽऽख्यातं सर्वं राघव यद् यथा।
सर्वथा सागरजले संतारः प्रविधीयताम् ॥ ५.६५.२७ ॥
हे राघवा, जे जसे घडले ते सर्व मी सांगितले आहे. आता सागरजल ओलांडण्याची व्यवस्था सर्व प्रकारे करावी.
5.65.28
तौ जाताश्वासौ राजपुत्रौ विदित्वा
तच्चाभिज्ञानं राघवाय प्रदाय।
देव्या चाख्यातं सर्वमेवानुपूर्व्याद्
वाचा सम्पूर्णं वायुपुत्रः शशंस ॥ ५.६५.२८ ॥
ते दोन्ही राजपुत्र आश्वस्त झाले हे जाणून, राघवाला ती ओळखचिन्हे देऊन, देवीने सांगितलेले सर्व क्रमाने वायुपुत्राने वाणीने पूर्णपणे सांगितले.