વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 5.66
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.66.1
एवमुक्तो हनुमता रामो दशरथात्मजः।
तं मणिं हृदये कृत्वा रुरोद सहलक्ष्मणः ॥ ५.६६.१ ॥
હનુમાને આમ કહ્યું ત્યારે દશરથપુત્ર રામે તે મણિને હૃદયે લગાવીને લક્ષ્મણ સાથે રડ્યા.
5.66.2
तं तु दृष्ट्वा मणिश्रेष्ठं राघवः शोककर्शितः।
नेत्राभ्यामश्रुपूर्णाभ्यां सुग्रीवमिदमब्रवीत् ॥ ५.६६.२ ॥
તે શ્રેષ્ઠ મણિ જોઈને શોકથી કૃશ થયેલા રાઘવે આંસુભરી આંખે સુગ્રીવને આ કહ્યું.
5.66.3
यथैव धेनुः स्रवति स्नेहाद् वत्सस्य वत्सला।
तथा ममापि हृदयं मणिश्रेष्ठस्य दर्शनात् ॥ ५.६६.३ ॥
વાછરડા પ્રત્યેના સ્નેહથી ગાય જેમ દૂધ ઝરે છે, તેમ આ શ્રેષ્ઠ મણિના દર્શનથી મારું હૃદય પણ પીગળી રહ્યું છે.
5.66.4
मणिरत्नमिदं दत्तं वैदेह्याः श्वशुरेण मे।
वधूकाले यथा बद्धमधिकं मूर्ध्नि शोभते ॥ ५.६६.४ ॥
આ મણિરત્ન મારા સસરાએ વૈદેહીને આપ્યું હતું; વધૂકાળમાં માથા પર બાંધેલું હોય ત્યારે તે વધારે શોભતું.
5.66.5
अयं हि जलसम्भूतो मणिः प्रवरपूजितः।
यज्ञे परमतुष्टेन दत्तः शक्रेण धीमता ॥ ५.६६.५ ॥
જળમાંથી ઉત્પન્ન થયેલો આ મણિ અત્યંત પૂજિત છે; યજ્ઞમાં અતિ પ્રસન્ન થયેલા બુદ્ધિમાન ઇન્દ્રે તે આપ્યો હતો.
5.66.6
इमं दृष्ट्वा मणिश्रेष्ठं तथा तातस्य दर्शनम्।
अद्यास्म्यवगतः सौम्य वैदेहस्य तथा विभोः ॥ ५.६६.६ ॥
આ શ્રેષ્ઠ મણિ જોઈને, પિતાના દર્શનની જેમ, હે સૌમ્ય! આજે મને વિદેહરાજ અને તે સમર્થ પુરુષની યાદ આવી ગઈ છે.
5.66.7
अयं हि शोभते तस्याः प्रियाया मूर्ध्नि मे मणिः।
अद्यास्य दर्शनेनाहं प्राप्तां तामिव चिन्तये ॥ ५.६६.७ ॥
મારી પ્રિયાના મસ્તક પર આ મણિ શોભતો હતો. આજે તેને જોઈને મને લાગે છે કે જાણે મેં તેને જ પામી લીધી હોય.
5.66.8
किमाह सीता वैदेही ब्रूहि सौम्य पुनः पुनः।
परासुमिव तोयेन सिञ्चन्ती वाक्यवारिणा ॥ ५.६६.८ ॥
હે સૌમ્ય, વૈદેહી સીતાએ શું કહ્યું? વારંવાર કહે. મૃત્યુની નજીક પડેલાને પાણીથી છાંટીને જીવાડે તેમ તારા શબ્દોના જળથી મને સીંચ.
5.66.9
इतस्तु किं दुःखतरं यदिमं वारिसम्भवम्।
मणिं पश्यामि सौमित्रे वैदेहीमागतां विना ॥ ५.६६.९ ॥
હે સૌમિત્રિ, આનાથી વધુ દુઃખ શું હોય? પાણીમાંથી જન્મેલો આ મણિ હું જોઉં છું, પણ વૈદેહી અહીં નથી.
5.66.10
चिरं जीवति वैदेही यदि मासं धरिष्यति।
क्षणं वीर न जीवेयं विना तामसितेक्षणाम् ॥ ५.६६.१० ॥
જો વૈદેહી એક માસ સુધી પ્રાણ ધારણ કરશે તો તે લાંબો સમય જીવશે. હે વીર, કાળા નેત્રોવાળી તેના વિના હું ક્ષણભર પણ જીવી શકીશ નહીં.
5.66.11
नय मामपि तं देशं यत्र दृष्टा मम प्रिया।
न तिष्ठेयं क्षणमपि प्रवृत्तिमुपलभ्य च ॥ ५.६६.११ ॥
જ્યાં મારી પ્રિયા દેખાઈ હતી તે સ્થળે મને પણ લઈ જા. તેના સમાચાર મળ્યા પછી હું ક્ષણભર પણ રહી શકીશ નહીં.
5.66.12
कथं सा मम सुश्रोणी भीरुभीरुः सती तदा।
भयावहानां घोराणां मध्ये तिष्ठति रक्षसाम् ॥ ५.६६.१२ ॥
મારી સુંદર કટિવાળી, અત્યંત ભીરુ અને પતિવ્રતા તે ભયંકર, ભય ઉપજાવનારા રાક્ષસોની વચ્ચે કેવી રીતે રહેતી હશે?
5.66.13
शारदस्तिमिरोन्मुक्तो नूनं चन्द्र इवाम्बुदैः।
आवृतो वदनं तस्या न विराजति साम्प्रतम् ॥ ५.६६.१३ ॥
શરદ ઋતુનો ચંદ્ર અંધકારથી મુક્ત હોવા છતાં વાદળોથી ઢંકાયેલો હોય તેમ, અત્યારે તેનું મુખ શોભતું નથી.
5.66.14
किमाह सीता हनुमंस्तत्त्वतः कथयस्व मे।
एतेन खलु जीविष्ये भेषजेनातुरो यथा ॥ ५.६६.१४ ॥
હનુમાન, સીતાએ શું કહ્યું? સાચેસાચ મને કહે. રોગી ઔષધથી જીવે તેમ, આનાથી હું જીવીશ.
5.66.15
मधुरा मधुरालापा किमाह मम भामिनी।
मद्विहीना वरारोहा हनुमन् कथयस्व मे।
दुःखाद् दुःखतरं प्राप्य कथं जीवति जानकी ॥ ५.६६.१५ ॥
મધુર બોલનારી મારી ભામિની શું બોલી? મારાથી વિખૂટી પડેલી તે સુંદર કમરવાળી, હનુમાન, મને કહે. દુઃખથી પણ મોટું દુઃખ પામીને જાનકી કેવી રીતે જીવે છે?