वाल्मीकि रामायण · सर्ग 5.66
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.66.1
एवमुक्तो हनुमता रामो दशरथात्मजः।
तं मणिं हृदये कृत्वा रुरोद सहलक्ष्मणः ॥ ५.६६.१ ॥
हनुमानाने असे सांगितल्यावर दशरथपुत्र राम त्या मण्याला हृदयाशी धरून लक्ष्मणासह रडू लागले.
5.66.2
तं तु दृष्ट्वा मणिश्रेष्ठं राघवः शोककर्शितः।
नेत्राभ्यामश्रुपूर्णाभ्यां सुग्रीवमिदमब्रवीत् ॥ ५.६६.२ ॥
त्या श्रेष्ठ मण्याकडे पाहून शोकाने खचलेले राघव अश्रूंनी भरलेल्या डोळ्यांनी सुग्रीवाला म्हणाले.
5.66.3
यथैव धेनुः स्रवति स्नेहाद् वत्सस्य वत्सला।
तथा ममापि हृदयं मणिश्रेष्ठस्य दर्शनात् ॥ ५.६६.३ ॥
वासराबद्दलच्या प्रेमाने गाय जशी पान्हावते, तसेच या श्रेष्ठ मण्याच्या दर्शनाने माझे हृदयही द्रवत आहे.
5.66.4
मणिरत्नमिदं दत्तं वैदेह्याः श्वशुरेण मे।
वधूकाले यथा बद्धमधिकं मूर्ध्नि शोभते ॥ ५.६६.४ ॥
हे मणिरत्न माझ्या सासर्‍यांनी वैदेहीला दिले होते; वधूकाळी डोक्यावर बांधल्यावर ते अधिकच शोभून दिसत असे.
5.66.5
अयं हि जलसम्भूतो मणिः प्रवरपूजितः।
यज्ञे परमतुष्टेन दत्तः शक्रेण धीमता ॥ ५.६६.५ ॥
पाण्यातून उत्पन्न झालेला हा मणी अत्यंत पूजनीय आहे; यज्ञात अत्यंत संतुष्ट झालेल्या बुद्धिमान इंद्राने तो दिला होता.
5.66.6
इमं दृष्ट्वा मणिश्रेष्ठं तथा तातस्य दर्शनम्।
अद्यास्म्यवगतः सौम्य वैदेहस्य तथा विभोः ॥ ५.६६.६ ॥
हा श्रेष्ठ मणी पाहून, वडिलांच्या दर्शनासारखे, हे सौम्या! आज मला वैदेहराजाची आणि त्या समर्थ पुरुषाची आठवण झाली आहे.
5.66.7
अयं हि शोभते तस्याः प्रियाया मूर्ध्नि मे मणिः।
अद्यास्य दर्शनेनाहं प्राप्तां तामिव चिन्तये ॥ ५.६६.७ ॥
माझ्या प्रियेच्या मस्तकावर ही मणी शोभत असे. आज ती पाहून मला वाटते की मीच तिला प्राप्त केले आहे.
5.66.8
किमाह सीता वैदेही ब्रूहि सौम्य पुनः पुनः।
परासुमिव तोयेन सिञ्चन्ती वाक्यवारिणा ॥ ५.६६.८ ॥
हे सौम्या, वैदेही सीता काय म्हणाली? पुन्हा पुन्हा सांग. मरणासन्न माणसाला पाण्याने शिंपडून जिवंत करावे तसे तुझ्या शब्दांच्या पाण्याने मला शिंपड.
5.66.9
इतस्तु किं दुःखतरं यदिमं वारिसम्भवम्।
मणिं पश्यामि सौमित्रे वैदेहीमागतां विना ॥ ५.६६.९ ॥
हे सौमित्री, यापेक्षा अधिक दुःख काय? पाण्यातून जन्मलेला हा मणी मी पाहतो आहे, पण वैदेही इथे नाही.
5.66.10
चिरं जीवति वैदेही यदि मासं धरिष्यति।
क्षणं वीर न जीवेयं विना तामसितेक्षणाम् ॥ ५.६६.१० ॥
वैदेही एक महिना जिवंत राहिली, तर ती दीर्घकाल जगेल. हे वीरा, काळ्या डोळ्यांच्या तिच्याविना मी क्षणभरही जगणार नाही.
5.66.11
नय मामपि तं देशं यत्र दृष्टा मम प्रिया।
न तिष्ठेयं क्षणमपि प्रवृत्तिमुपलभ्य च ॥ ५.६६.११ ॥
ज्या ठिकाणी माझी प्रिया दिसली, त्या ठिकाणी मलाही घेऊन चल. तिची बातमी मिळाल्यावर मी क्षणभरही थांबू शकणार नाही.
5.66.12
कथं सा मम सुश्रोणी भीरुभीरुः सती तदा।
भयावहानां घोराणां मध्ये तिष्ठति रक्षसाम् ॥ ५.६६.१२ ॥
माझी सुंदर कमरेची, अत्यंत भित्री आणि पतिव्रता ती तेव्हा भयंकर, भय निर्माण करणाऱ्या राक्षसांमध्ये कशी राहत असेल?
5.66.13
शारदस्तिमिरोन्मुक्तो नूनं चन्द्र इवाम्बुदैः।
आवृतो वदनं तस्या न विराजति साम्प्रतम् ॥ ५.६६.१३ ॥
शरद ऋतूतील चंद्र अंधारातून मुक्त असला तरी ढगांनी झाकलेला असल्यासारखे, आता तिचे मुख शोभत नाही.
5.66.14
किमाह सीता हनुमंस्तत्त्वतः कथयस्व मे।
एतेन खलु जीविष्ये भेषजेनातुरो यथा ॥ ५.६६.१४ ॥
हनुमाना, सीता काय म्हणाली? खरे तेच मला सांग. रोगी औषधाने जगतो, तसाच मी याने जगेन.
5.66.15
मधुरा मधुरालापा किमाह मम भामिनी।
मद्विहीना वरारोहा हनुमन् कथयस्व मे।
दुःखाद् दुःखतरं प्राप्य कथं जीवति जानकी ॥ ५.६६.१५ ॥
मधुर बोलणारी माझी भामिनी काय म्हणाली? मला सोडून राहिलेली ती सुंदर कमरेची, हनुमाना, मला सांग. दुःखापेक्षाही मोठे दुःख पावून जानकी कशी जिवंत आहे?