Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 5.67
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.67.1
एवमुक्तस्तु हनुमान् राघवेण महात्मना।
सीताया भाषितं सर्वं न्यवेदयत राघवे ॥ ५.६७.१ ॥
Así interpelado por el magnánimo Rāghava, Hanumān le comunicó a Rāghava todas las palabras de Sītā.
5.67.2
इदमुक्तवती देवी जानकी पुरुषर्षभ।
पूर्ववृत्तमभिज्ञानं चित्रकूटे यथातथम् ॥ ५.६७.२ ॥
Oh mejor de los hombres, la diosa Jānakī dijo esto: el suceso anterior en Citrakūṭa, tal como ocurrió, es la señal de reconocimiento.
5.67.3
सुखसुप्ता त्वया सार्धं जानकी पूर्वमुत्थिता।
वायसः सहसोत्पत्य विददार स्तनान्तरम् ॥ ५.६७.३ ॥
Jānakī, que dormía plácidamente contigo, se levantó primero; entonces un cuervo, volando de repente, la picoteó entre los pechos.
5.67.4
पर्यायेण च सुप्तस्त्वं देव्यङ्के भरताग्रज।
पुनश्च किल पक्षी स देव्या जनयति व्यथा ॥ ५.६७.४ ॥
Oh hermano mayor de Bharata, tú dormiste por turnos en el regazo de la diosa; y de nuevo aquel pájaro le causó dolor.
5.67.5
ततः पुनरुपागम्य विददार भृशं किल।
ततस्त्वं बोधितस्तस्याः शोणितेन समुक्षितः ॥ ५.६७.५ ॥
Entonces el cuervo volvió y la picoteó con furia; luego ella te despertó, y quedaste empapado de sangre.
5.67.6
वायसेन च तेनैवं सततं बाध्यमानया।
बोधितः किल देव्या त्वं सुखसुप्तः परंतप ॥ ५.६७.६ ॥
Atormentada constantemente de este modo por aquel cuervo, la diosa te despertó, a ti que dormías felizmente, oh abrasador de enemigos.
5.67.7
तां च दृष्ट्वा महाबाहो दारितां च स्तनान्तरे।
आशीविष इव क्रुद्धस्ततो वाक्यं त्वमूचिवान् ॥ ५.६७.७ ॥
¡Oh de brazos poderosos! Al ver su pecho desgarrado entre los senos, tú, airado como una serpiente, entonces pronunciaste estas palabras.
5.67.8
नखाग्रैः केन ते भीरु दारितं वै स्तनान्तरम्।
कः क्रीडति सरोषेण पञ्चवक्त्रेण भोगिना ॥ ५.६७.८ ॥
¡Oh tímida! ¿Quién ha causado esta herida entre tus senos con las puntas de sus uñas? ¿Quién juega con una serpiente furiosa de cinco bocas?
5.67.9
निरीक्षमाणः सहसा वायसं समुदैक्षथाः।
नखैः सरुधिरैस्तीक्ष्णैस्तामेवाभिमुखं स्थितम् ॥ ५.६७.९ ॥
Mirando de repente, observaste con atención al cuervo, que estaba frente a ella con garras afiladas y manchadas de sangre.
5.67.10
सुतः किल स शक्रस्य वायसः पततां वरः।
धरान्तरगतः शीघ्रं पवनस्य गतौ समः ॥ ५.६७.१० ॥
Aquel cuervo era en verdad hijo de Indra, el mejor de las aves; podía atravesar veloz el seno de la tierra, igualando en velocidad al viento.
5.67.11
ततस्तस्मिन् महाबाहो कोपसंवर्तितेक्षणः।
वायसे त्वं व्यधाः क्रूरां मतिं मतिमतां वर ॥ ५.६७.११ ॥
Entonces, ¡oh de brazos poderosos!, con los ojos enrojecidos por la ira, concebiste un designio cruel contra aquel cuervo, ¡oh mejor de los sabios!
5.67.12
स दर्भसंस्तराद् गृह्य ब्रह्मास्त्रेण न्ययोजयः।
स दीप्त इव कालाग्निर्जज्वालाभिमुखं खगम् ॥ ५.६७.१२ ॥
Tomándolo de un lecho de hierba kuśa, lo lanzaste con el Brahmāstra; ardió como el fuego de la muerte y llameó hacia el ave.
5.67.13
स त्वं प्रदीप्तं चिक्षेप दर्भं तं वायसं प्रति।
ततस्तु वायसं दीप्तः स दर्भोऽनुजगाम ह ॥ ५.६७.१३ ॥
Entonces lanzaste contra aquel cuervo una brizna de hierba darbha ardiente. Entonces aquella hierba darbha ardiente persiguió al cuervo.
5.67.14
भीतैश्च सम्परित्यक्तः सुरैः सर्वैश्च वायसः।
त्रीँल्लोकान् सम्परिक्रम्य त्रातारं नाधिगच्छति ॥ ५.६७.१४ ॥
Aterrorizado y abandonado por todos los dioses, el cuervo recorrió los tres mundos, pero no encontró protector.
5.67.15
पुनरप्यागतस्तत्र त्वत्सकाशमरिंदम।
त्वं तं निपतितं भूमौ शरण्यः शरणागतम् ॥ ५.६७.१५ ॥
Oh domador de enemigos, él volvió allí a tu presencia. Tú, refugio de los que buscan amparo, lo viste caído en tierra, como suplicante.
5.67.16
वधार्हमपि काकुत्स्थ कृपया परिपालयः।
मोघमस्त्रं न शक्यं तु कर्तुमित्येव राघव ॥ ५.६७.१६ ॥
Oh descendiente de Kakutstha, aunque merecía la muerte, lo protegiste por compasión. Oh Rāghava, un arma no puede volverse inútil; así fue hecho.
5.67.17
भवांस्तस्याक्षि काकस्य हिनस्ति स्म स दक्षिणम्।
राम त्वां स नमस्कृत्य राज्ञो दशरथस्य च ॥ ५.६७.१७ ॥
Tú le sacaste el ojo derecho al cuervo. Oh Rāma, él se inclinó ante ti y ante el rey Daśaratha, y se fue.
5.67.18
विसृष्टस्तु तदा काकः प्रतिपेदे स्वमालयम्।
एवमस्त्रविदां श्रेष्ठः सत्त्ववाञ्छीलवानपि ॥ ५.६७.१८ ॥
Entonces el cuervo liberado regresó a su morada. Así, tú eres el primero entre los conocedores de las armas, firme de carácter y también virtuoso.
5.67.19
किमर्थमस्त्रं रक्षःसु न योजयसि राघव।
न दानवा न गन्धर्वा नासुरा न मरुद्गणाः ॥ ५.६७.१९ ॥
Rāghava, ¿por qué no empleas tu arma contra los rākṣasas? Ni dānavas, ni gandharvas, ni asuras, ni la hueste de los Marutas.
5.67.20
तव राम रणे शक्तास्तथा प्रतिसमासितुम्।
तव वीर्यवतः कश्चिन्मयि यद्यस्ति सम्भ्रमः ॥ ५.६७.२० ॥
Rāma, ¿quién puede resistirte en el combate? Si en ti, poderoso, existe alguna preocupación por mí...
5.67.21
क्षिप्रं सुनिशितैर्बाणैर्हन्यतां युधि रावणः।
भ्रातुरादेशमाज्ञाय लक्ष्मणो वा परंतपः ॥ ५.६७.२१ ॥
Que Rāvaṇa sea abatido pronto en la batalla con flechas muy afiladas; o que Lakṣmaṇa, atormentador de enemigos, lo haga, conocida la orden de su hermano.
5.67.22
स किमर्थं नरवरो न मां रक्षति राघवः।
शक्तौ तौ पुरुषव्याघ्रौ वाय्वग्निसमतेजसौ ॥ ५.६७.२२ ॥
¿Por qué aquel mejor de los hombres, el Rāghava, no me protege? Esos dos tigres entre los hombres son capaces, iguales en esplendor al viento y al fuego.
5.67.23
सुराणामपि दुर्धर्षौ किमर्थं मामुपेक्षतः।
ममैव दुष्कृतं किंचिन्महदस्ति न संशयः ॥ ५.६७.२३ ॥
¿Por qué aquellos dos, invencibles incluso para los dioses, me desatienden? Sin duda hay en mí alguna gran falta; no hay duda.
5.67.24
समर्थौ सहितौ यन्मां न रक्षेते परंतपौ।
वैदेह्या वचनं श्रुत्वा करुणं साधुभाषितम् ॥ ५.६७.२४ ॥
Aquellos dos capaces, unidos, atormentadores de enemigos, no me protegen. Al oír las palabras compasivas y bien dichas de Vaidehī...
5.67.25
पुनरप्यहमार्यां तामिदं वचनमब्रुवम्।
त्वच्छोकविमुखो रामो देवि सत्येन ते शपे ॥ ५.६७.२५ ॥
Volví a decir estas palabras a aquella noble dama: Oh diosa, Rāma ha apartado de sí la aflicción por ti; lo juro por la verdad.
5.67.26
रामे दुःखाभिभूते च लक्ष्मणः परितप्यते।
कथंचिद् भवती दृष्टा न कालः परिशोचितुम् ॥ ५.६७.२६ ॥
Rāma está abrumado por el dolor y Lakṣmaṇa está atormentado; te hemos visto de alguna manera, y no es tiempo de lamentarse.
5.67.27
अस्मिन् मुहूर्ते दुःखानामन्तं द्रक्ष्यसि भामिनि।
तावुभौ नरशार्दूलौ राजपुत्रौ परंतपौ ॥ ५.६७.२७ ॥
Oh radiante dama, en este mismo instante verás el fin de tus penas; aquellos dos, príncipes reales, tigres entre los hombres, abrasadores de enemigos.
5.67.28
त्वद्दर्शनकृतोत्साहौ लङ्कां भस्मीकरिष्यतः।
हत्वा च समरे रौद्रं रावणं सहबान्धवम् ॥ ५.६७.२८ ॥
Impulsados por haberte visto, aquellos dos reducirán Laṅkā a cenizas, y en batalla, tras matar al terrible Rāvaṇa junto con sus parientes,
5.67.29
राघवस्त्वां वरारोहे स्वपुरीं नयिता ध्रुवम्।
यत् तु रामो विजानीयादभिज्ञानमनिन्दिते ॥ ५.६७.२९ ॥
Rāghava sin duda te llevará a su propia ciudad; oh irreprochable, dime qué señal reconocería Rāma.
5.67.30
प्रीतिसंजननं तस्य प्रदातुं तत् त्वमर्हसि।
साभिवीक्ष्य दिशः सर्वा वेण्युद्ग्रथनमुत्तमम् ॥ ५.६७.३० ॥
Debes darle aquella señal que le procure alegría; entonces ella miró a todas las direcciones y desató el excelente nudo de su trenza.
5.67.31
मुक्त्वा वस्त्राद् ददौ मह्यं मणिमेतं महाबल।
प्रतिगृह्य मणिं दोर्भ्यां तव हेतो रघुप्रिय ॥ ५.६७.३१ ॥
¡Oh poderoso, ella lo desató de su tela y me dio esta joya. ¡Oh amado de los Raghu, recibe esta joya con ambos brazos, por tu causa!
5.67.32
शिरसा सम्प्रणम्यैनामहमागमने त्वरे।
गमने च कृतोत्साहमवेक्ष्य वरवर्णिनी ॥ ५.६७.३२ ॥
Inclinando la cabeza ante ella, me apresuré a regresar. Viendo que yo estaba ansioso por partir, la de bello color (Sītā),
5.67.33
विवर्धमानं च हि मामुवाच जनकात्मजा।
अश्रुपूर्णमुखी दीना बाष्पगद्गदभाषिणी ॥ ५.६७.३३ ॥
Viéndome crecer en ardor, la hija de Janaka, con el rostro lleno de lágrimas, afligida, me habló con voz quebrada por el llanto.
5.67.34
ममोत्पतनसम्भ्रान्ता शोकवेगसमाहता।
मामुवाच ततः सीता सभाग्योऽसि महाकपे ॥ ५.६७.३४ ॥
Sobresaltada por mi salto, azotada por la fuerza del dolor, Sītā me dijo entonces: Oh gran mono, eres afortunado.
5.67.35
यद् द्रक्ष्यसि महाबाहुं रामं कमललोचनम्।
लक्ष्मणं च महाबाहुं देवरं मे यशस्विनम् ॥ ५.६७.३५ ॥
Verás al de poderosos brazos, Rāma, de ojos de loto, y verás también al de poderosos brazos, Lakṣmaṇa, mi glorioso cuñado.
5.67.36
सीतयाप्येवमुक्तोऽहमब्रुवं मैथिलीं तथा।
पृष्ठमारोह मे देवि क्षिप्रं जनकनन्दनि ॥ ५.६७.३६ ॥
Cuando Sītā dijo esto, también yo me dirigí a la Maithilī de la misma manera: Oh diosa, hija de Janaka, sube rápido a mi espalda.
5.67.37
यावत्ते दर्शयाम्यद्य ससुग्रीवं सलक्ष्मणम्।
राघवं च महाभागे भर्तारमसितेक्षणे ॥ ५.६७.३७ ॥
¡Oh, afortunada, oh, de ojos oscuros! Ahora mismo te mostraré a tu esposo Rāghava, junto con Sugrīva y Lakṣmaṇa.
5.67.38
साब्रवीन्मां ततो देवी नैष धर्मो महाकपे।
यत्ते पृष्ठं सिषेवेऽहं स्ववशा हरिपुङ्गव ॥ ५.६७.३८ ॥
Entonces aquella diosa me dijo: '¡Oh gran mono, esto no es conducta justa: que yo, por mi propia voluntad, monte sobre tu espalda, oh mejor de los monos!'
5.67.39
पुरा च यदहं वीर स्पृष्टा गात्रेषु रक्षसा।
तत्राहं किं करिष्यामि कालेनोपनिपीडिता ॥ ५.६७.३९ ॥
¡Oh héroe! Antes, cuando el rākṣasa tocó mis miembros, ¿qué podía yo hacer? Estaba oprimida por el destino.
5.67.40
गच्छ त्वं कपिशार्दूल यत्र तौ नृपतेः सुतौ।
इत्येवं सा समाभाष्य भूयः संदेष्टुमास्थिता ॥ ५.६७.४० ॥
«¡Oh tigre entre los monos, ve donde están esos dos hijos del rey!» Habiéndome hablado así, ella se dispuso a enviar de nuevo un mensaje.
5.67.41
हनूमन् सिंहसंकाशौ तावुभौ रामलक्ष्मणौ।
सुग्रीवं च सहामात्यं सर्वान् ब्रूया अनामयम् ॥ ५.६७.४१ ॥
¡Oh Hanumān! A esos dos semejantes a leones, Rāma y Lakṣmaṇa, y a Sugrīva con sus ministros, a todos ellos debes decirles mis saludos y mi bienestar.
5.67.42
यथा च स महाबाहुर्मां तारयति राघवः।
अस्माद्दुःखाम्बुसंरोधात् तत् त्वमाख्यातुमर्हसि ॥ ५.६७.४२ ॥
Y la manera en que aquel de brazos poderosos, Rāghava, me librará de este cerco de dolor como de un mar, eso debes contárselo.
5.67.43
इदं च तीव्रं मम शोकवेगं
रक्षोभिरेभिः परिभर्त्सनं च।
ब्रूयास्तु रामस्य गतः समीपं
शिवश्च तेऽध्वास्तु हरिप्रवीर ॥ ५.६७.४३ ॥
Ve junto a Rāma y cuéntale la feroz oleada de mi dolor y las amenazas de estos rākṣasas. Que tu camino sea auspicioso, oh mejor de los monos.
5.67.44
एतत् तवार्या नृप संयता सा
सीता वचः प्राह विषादपूर्वम्।
एतच्च बुद्ध्वा गदितं यथा त्वं
श्रद्धत्स्व सीतां कुशलां समग्राम् ॥ ५.६७.४४ ॥
Oh rey, la noble Sītā, dominada por sí misma, pronunció estas palabras con tristeza. Sabiendo todo lo que has dicho, cree que Sītā está bien y completa.