वाल्मीकि रामायण · सर्ग 5.7
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.7.1
स वेश्मजालं बलवान् ददर्श
व्यासक्तवैदूर्यसुवर्णजालम्।
यथा महत्प्रावृषि मेघजालं
विद्युत्पिनद्धं सविहङ्गजालम् ॥ ५.७.१ ॥
बलवान हनुमंताने वैडूर्य आणि सोन्याच्या जाळ्यांनी गुंफलेल्या वाड्यांचा समूह पाहिला; तो पावसाळ्यात विजेने बांधलेल्या मोठ्या मेघसमूहासारखा आणि पक्ष्यांच्या थव्यासारखा होता.
5.7.2
निवेशनानां विविधाश्च शालाः
प्रधानशङ्खायुधचापशालाः।
मनोहराश्चापि पुनर्विशाला
ददर्श वेश्माद्रिषु चन्द्रशालाः ॥ ५.७.२ ॥
त्याने विविध निवासांची दालने पाहिली; त्यातील प्रमुख दालने शंख, आयुधे आणि धनुष्ये ठेवलेली होती; पर्वतासारख्या वाड्यांवर मनोहर आणि विशाल चंद्रशाळाही त्याने पाहिल्या.
5.7.3
गृहाणि नानावसुराजितानि
देवासुरैश्चापि सुपूजितानि।
सर्वैश्च दोषैः परिवर्जितानि
कपिर्ददर्श स्वबलार्जितानि ॥ ५.७.३ ॥
वानराने ती घरे पाहिली; ती विविध धनांनी मिळवलेली, देव आणि असुरांनीही उत्तम पूजित, सर्व दोषांपासून मुक्त आणि स्वबळाने मिळवलेली होती.
5.7.4
तानि प्रयत्नाभिसमाहितानि
मयेन साक्षादिव निर्मितानि।
महीतले सर्वगुणोत्तराणि
ददर्श लंकाधिपतेर्गृहाणि ॥ ५.७.४ ॥
लंकाधिपतीची ती घरे त्याने पाहिली; ती मोठ्या प्रयत्नाने सजवलेली, जणू साक्षात मयाने बांधलेली, आणि पृथ्वीवर सर्व गुणांत श्रेष्ठ होती.
5.7.5
ततो ददर्शोच्छ्रितमेघरूपं
मनोहरं काञ्चनचारुरूपम्।
रक्षोऽधिपस्यात्मबलानुरूपं
गृहोत्तमं ह्यप्रतिरूपरूपम् ॥ ५.७.५ ॥
मग त्याने उंच मेघासारखे रूप असलेले, मनोहर, सुंदर सुवर्णरूप असलेले, राक्षसाधिपतीच्या स्वबलाला साजेसे उत्तम गृह पाहिले; त्याचे रूप अप्रतिम होते.
5.7.6
महीतले स्वर्गमिव प्रकीर्णं
श्रिया ज्वलन्तं बहुरत्नकीर्णम्।
नानातरूणां कुसुमावकीर्णं
गिरेरिवाग्रं रजसावकीर्णम् ॥ ५.७.६ ॥
पृथ्वीवर पसरलेल्या स्वर्गासारखे, वैभवाने झळकणारे, अनेक रत्नांनी जडलेले, नाना वृक्षांच्या फुलांनी आच्छादलेले, जणू पर्वताचे शिखर धुळीने झाकलेले.
5.7.7
नारीप्रवेकैरिव दीप्यमानं
तडिद्भिरम्भोधरमर्च्यमानम्।
हंसप्रवेकैरिव वाह्यमानं
श्रिया युतं खे सुकृतं विमानम् ॥ ५.७.७ ॥
स्त्रियांच्या समूहांनी झळकणारे, विजांनी मेघ पूजिला जावा तसे, हंसांच्या थव्यांनी जणू वाहिले जाणारे, आकाशात वैभवाने युक्त सुंदर बनवलेले विमान.
5.7.8
यथा नगाग्रं बहुधातुचित्रं
यथा नभश्च ग्रहचन्द्रचित्रम्।
ददर्श युक्तीकृतचारुमेघ-
चित्रं विमानं बहुरत्नचित्रम् ॥ ५.७.८ ॥
पर्वताचे शिखर अनेक धातूंनी चित्रित असते तसे, आकाश ग्रह-चंद्रांनी चित्रित असते तसे, त्याने कौशल्याने रचलेल्या सुंदर मेघचित्रांनी आणि अनेक रत्नांनी चित्रित विमान पाहिले.
5.7.9
मही कृता पर्वतराजिपूर्णा
शैलाः कृता वृक्षवितानपूर्णाः।
वृक्षाः कृताः पुष्पवितानपूर्णाः
पुष्पं कृतं केसरपत्रपूर्णम् ॥ ५.७.९ ॥
पृथ्वी पर्वतरांगांनी भरलेली केली; पर्वत वृक्षवितानांनी भरलेले केले; वृक्ष पुष्पवितानांनी भरलेले केले; फूल केसर आणि पाकळ्यांनी भरलेले केले.
5.7.10
कृतानि वेश्मानि च पाण्डुराणि
तथा सुपुष्पाण्यपि पुष्कराणि।
पुनश्च पद्मानि सकेसराणि
वनानि चित्राणि सरोवराणि ॥ ५.७.१० ॥
पांढरे वाडे बांधले गेले, तसेच सुंदर फुलांनी युक्त कमळ-सरोवरेही; पुन्हा केसरयुक्त कमळे, विचित्र वने आणि सरोवरे.
5.7.11
पुष्पाह्वयं नाम विराजमानं
रत्नप्रभाभिश्च विघूर्णमानम्।
वेश्मोत्तमानामपि चोच्चमानं
महाकपिस्तत्र महाविमानम् ॥ ५.७.११ ॥
तेथे महाकपींनी पुष्पाह्व नावाचे एक महान विमान पाहिले; ते तेजस्वी होते, रत्नांच्या प्रभेने झगमगत होते आणि उत्तम महालांतही उंच उभे होते.
5.7.12
कृताश्च वैदूर्यमया विहङ्गा
रूप्यप्रवालैश्च तथा विहङ्गाः।
चित्राश्च नानावसुभिर्भुजङ्गा
जात्यानुरूपास्तुरगाः शुभाङ्गाः ॥ ५.७.१२ ॥
वैडूर्यमणींनी बनवलेले पक्षी होते, तसेच चांदी व प्रवाळांनी बनवलेले पक्षीही होते; नाना रत्नांनी बनवलेले विचित्र नाग होते आणि उत्तम जातीचे, सुंदर अवयवांचे घोडेही होते.
5.7.13
प्रवालजाम्बूनदपुष्पपक्षाः
सलीलमावर्जितजिह्मपक्षाः।
कामस्य साक्षादिव भान्ति पक्षाः
कृता विहङ्गाः सुमुखाः सुपक्षाः ॥ ५.७.१३ ॥
प्रवाळ आणि जांबूनद सोन्याच्या फुलांसारखे पंख असलेले, लीलेने वाकवलेले वाकडे पंख असलेले, जणू साक्षात कामदेवाचे पंख असावेत असे, सुंदर मुखाचे व सुंदर पंखांचे पक्षी बनवलेले होते.
5.7.14
नियुज्यमानाश्च गजाः सुहस्ताः
सकेसराश्चोत्पलपत्रहस्ताः।
बभूव देवी च कृतासुहस्ता
लक्ष्मीस्तथा पद्मिनि पद्महस्ता ॥ ५.७.१४ ॥
सुंदर सोंडा व केसर असलेले हत्ती सजवलेले होते, कमळपानासारख्या सोंडांचेही; आणि सुंदर हातांची देवी, कमळहस्ता पद्मिनी लक्ष्मीही घडवलेली होती.
5.7.15
इतीव तद्गृहमभिगम्य शोभनं
सविस्मयो नगमिव चारुकन्दरम्।
पुनश्च तत्परमसुगन्धि सुन्दरं
हिमात्यये नगमिव चारुकन्दरम् ॥ ५.७.१५ ॥
असे त्या सुंदर गृहाजवळ जाऊन, विस्मित होऊन, सुंदर गुहांच्या पर्वतासारखे ते उभे राहिले; पुन्हा, हेमंत ऋतू संपल्यावर सुंदर गुहांच्या पर्वतासारखे ते अत्यंत सुगंधी, सुंदर गृह दिसले.
5.7.16
ततः स तां कपिरभिपत्य पूजितां
चरन् पुरीं दशमुखबाहुपालिताम्।
अदृश्य तां जनकसुतां सुपूजितां
सुदुःखितां पतिगुणवेगनिर्जिताम् ॥ ५.७.१६ ॥
नंतर तो कपी, दहा मुखांच्या रावणाच्या बाहूंनी संरक्षित त्या नगरीत संचार करत, अत्यंत पूजनीय अशा तिच्याकडे गेला; परंतु जनकाची कन्या, अति दुःखी होऊन, पतीच्या गुणांच्या वेगाने जिंकलेली, दिसली नाही.
5.7.17
ततस्तदा बहुविधभावितात्मनः
कृतात्मनो जनकसुतां सुवर्त्मनः।
अपश्यतोऽभवदतिदुःखितं मनः
सचक्षुषः प्रविचरतो महात्मनः ॥ ५.७.१७ ॥
तेव्हा अनेक प्रकारे विचार करणाऱ्या, आत्मसंयमी, सदाचारी त्या महात्म्याचे मन, जनकाच्या कन्येला न पाहिल्यामुळे अत्यंत दुःखी झाले; डोळ्यांनी तो सर्वत्र शोधत फिरत होता.