वाल्मीकि रामायण · सर्ग 6.100
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.100.1
तस्मिन् प्रतिहतेऽस्त्रे तु रावणो राक्षसाधिपः।
क्रोधं च द्विगुणं चक्रे क्रोधाच्चास्त्रमनन्तरम् ॥ ६.१००.१ ॥
ते अस्त्र प्रतिहत झाल्यावर राक्षसाधिपती रावणाने क्रोध दुप्पट केला आणि क्रोधाने तत्काळ दुसरे अस्त्र सोडले.
6.100.2
मयेन विहितं रौद्रमन्यदस्त्रं महाद्युतिः।
उत्स्रष्टुं रावणो भीमं राघवाय प्रचक्रमे ॥ ६.१००.२ ॥
मयाने निर्मिलेले दुसरे भयंकर अस्त्र राघवावर सोडण्यास महातेजस्वी रावण सिद्ध झाला.
6.100.3
ततः शूलानि निश्चेरुर्गदाश्च मुसलानि च।
कार्मुकाद् दीप्यमानानि वज्रसाराणि सर्वशः ॥ ६.१००.३ ॥
मग शूळे, गदा आणि मुसळे बाहेर पडली; धनुष्यातून तेजस्वी, वज्रासारखी कठीण अस्त्रे सर्वत्र सुटली.
6.100.4
मुद्गराः कूटपाशाश्च दीप्ताश्चाशनयस्तथा।
निष्पेतुर्विविधास्तीक्ष्णा वाता इव युगक्षये ॥ ६.१००.४ ॥
मुद्गर, कूटपाश, तेजस्वी वज्रे आणि विविध तीक्ष्ण अस्त्रे युगान्तीच्या वाऱ्यांसारखी सुटली.
6.100.5
तदस्त्रं राघवः श्रीमानुत्तमास्त्रविदां वरः।
जघान परमास्त्रेण गान्धर्वेण महाद्युतिः ॥ ६.१००.५ ॥
उत्तम अस्त्रज्ञांमध्ये श्रेष्ठ, श्रीमान आणि महातेजस्वी राघवाने गान्धर्व नावाच्या परम अस्त्राने ते अस्त्र नष्ट केले.
6.100.6
तस्मिन् प्रतिहतेऽस्त्रे तु राघवेण महात्मना।
रावणः क्रोधताम्राक्षः सौरमस्त्रमुदीरयत् ॥ ६.१००.६ ॥
महात्मा राघवाने ते अस्त्र प्रतिहत केल्यावर क्रोधाने ताम्र नेत्र झालेल्या रावणाने सौर अस्त्र सोडले.
6.100.7
ततश्चक्राणि निष्पेतुर्भास्वराणि महान्ति च।
कार्मुकाद् भीमवेगस्य दशग्रीवस्य धीमतः ॥ ६.१००.७ ॥
तेव्हा भयंकर वेगवान, बुद्धिमान दशग्रीवाच्या धनुष्यातून तेजस्वी आणि मोठी चक्रे बाहेर पडली.
6.100.8
तैरासीद् गगनं दीप्तं सम्पतद्भिः समन्ततः।
पतद्भिश्च दिशो दीप्ताश्चन्द्रसूर्यग्रहैरिव ॥ ६.१००.८ ॥
सर्वत्र पडणाऱ्या आणि उडणाऱ्या त्या चक्रांनी आकाश तेजाने उजळले; चंद्र-सूर्यग्रहणासारख्या दिशा प्रकाशल्या.
6.100.9
तानि चिच्छेद बाणौघैश्चक्राणि तु स राघवः।
आयुधानि च चित्राणि रावणस्य चमूमुखे ॥ ६.१००.९ ॥
राघवाने बाणांच्या वर्षावाने ती चक्रे तोडली, आणि रावणाच्या सैन्याच्या अग्रभागातील विचित्र आयुधेही तोडली.
6.100.10
तदस्त्रं तु हतं दृष्ट्वा रावणो राक्षसाधिपः।
विव्याध दशभिर्बाणै रामं सर्वेषु मर्मसु ॥ ६.१००.१० ॥
आपले अस्त्र नष्ट झालेले पाहून राक्षसाधिपती रावणाने दहा बाणांनी रामाच्या सर्व मर्मस्थानी प्रहार केला.
6.100.11
स विद्धो दशभिर्बाणैर्महाकार्मुकनिःसृतैः।
रावणेन महातेजा न प्राकम्पत राघवः ॥ ६.१००.११ ॥
रावणाच्या महाधनुष्यातून सुटलेल्या दहा बाणांनी विद्ध होऊनही महातेजस्वी राघव विचलित झाले नाहीत.
6.100.12
ततो विव्याध गात्रेषु सर्वेषु समितिंजयः।
राघवस्तु सुसंक्रुद्धो रावणं बहुभिः शरैः ॥ ६.१००.१२ ॥
तेव्हा युद्धविजयी राघव अत्यंत संतप्त होऊन रावणाच्या सर्व अवयवांवर अनेक बाणांनी प्रहार केला.
6.100.13
एतस्मिन्नन्तरे क्रुद्धो राघवस्यानुजो बली।
लक्ष्मणः सायकान् सप्त जग्राह परवीरहा ॥ ६.१००.१३ ॥
याच वेळी राघवाचा बलवान धाकटा भाऊ लक्ष्मण संतापला आणि शत्रुवीरांचा संहार करणारा तो सात बाण हातात घेऊन उभा राहिला.
6.100.14
तैः सायकैर्महावेगै रावणस्य महाद्युतिः।
ध्वजं मनुष्यशीर्षं तु तस्य चिच्छेद नैकधा ॥ ६.१००.१४ ॥
त्या महावेगवान बाणांनी महातेजस्वी लक्ष्मणाने रावणाचा मनुष्यमस्तक चिन्ह असलेला ध्वज अनेक तुकडे करून तोडला.
6.100.15
सारथेश्चापि बाणेन शिरो ज्वलितकुण्डलम्।
जहार लक्ष्मणः श्रीमान् नैर्ऋतस्य महाबलः ॥ ६.१००.१५ ॥
एका बाणाने महाबलवान श्रीमान लक्ष्मणाने राक्षसाच्या सारथ्याचे तेजस्वी कुंडले असलेले मस्तक तोडले.
6.100.16
तस्य बाणैश्च चिच्छेद धनुर्गजकरोपमम्।
लक्ष्मणो राक्षसेन्द्रस्य पञ्चभिर्निशितैस्तदा ॥ ६.१००.१६ ॥
तेव्हा लक्ष्मणाने पाच तीक्ष्ण बाणांनी राक्षसराजाचे हत्तीच्या सोंडेसारखे धनुष्य तोडले.
6.100.17
नीलमेघनिभांश्चास्य सदश्वान् पर्वतोपमान्।
जघानाप्लुत्य गदया रावणस्य विभीषणः ॥ ६.१००.१७ ॥
विभीषणाने उडी घेऊन गदेने नीलमेघासारखे, पर्वतांसारखे असलेले रावणाचे उत्तम घोडे ठार मारले.
6.100.18
हताश्वात् तु तदा वेगादवप्लुत्य महारथात्।
कोपमाहारयत् तीव्रं भ्रातरं प्रति रावणः ॥ ६.१००.१८ ॥
घोडे मारले गेल्यावर रावण वेगाने महारथावरून उडी घेऊन आपल्या भावाकडे तीव्र क्रोधाने पाहू लागला.
6.100.19
ततः शक्तिं महाशक्तिः प्रदीप्तामशनीमिव।
विभीषणाय चिक्षेप राक्षसेन्द्रः प्रतापवान् ॥ ६.१००.१९ ॥
तेव्हा महाशक्तिशाली, प्रतापी राक्षसराजाने वज्रासारखी प्रज्वलित शक्ती विभीषणावर फेकली.
6.100.20
अप्राप्तामेव तां बाणैस्त्रिभिश्चिच्छेद लक्ष्मणः।
अथोदतिष्ठत् संनादो वानराणां महारणे ॥ ६.१००.२० ॥
शक्ती पोहोचण्यापूर्वीच लक्ष्मणाने तीन बाणांनी ती छेदली. तेव्हा त्या महायुद्धात वानरांचा गर्जनाघोष उठला.
6.100.21
सम्पपात त्रिधा छिन्ना शक्तिः काञ्चनमालिनी।
सविस्फुलिङ्गा ज्वलिता महोल्केव दिवश्च्युता ॥ ६.१००.२१ ॥
सोन्याच्या माळांनी शोभलेली ती शक्ती तीन तुकडे होऊन खाली पडली; ठिणग्या उडवत, आकाशातून कोसळलेल्या महोल्केसारखी जळत.
6.100.22
ततः सम्भाविततरां कालेनापि दुरासदाम्।
जग्राह विपुलां शक्तिं दीप्यमानां स्वतेजसा ॥ ६.१००.२२ ॥
मग कालालाही दुर्धर्ष, अत्यंत मानाची, स्वतःच्या तेजाने तळपणारी ती विशाल शक्ती त्याने हाती धरली.
6.100.23
सा वेगिता बलवता रावणेन दुरात्मना।
जज्वाल सुमहातेजा दीप्ताशनिसमप्रभा ॥ ६.१००.२३ ॥
दुरात्मा, बलवान रावणाने वेगाने फेकलेली ती महातेजस्वी शक्ती प्रज्वलित झाली; जळत्या वीजेसारखी प्रभा घेऊन.
6.100.24
एतस्मिन्नन्तरे वीरो लक्ष्मणस्तं विभीषणम्।
प्राणसंशयमापन्नं तूर्णमभ्यवपद्यत ॥ ६.१००.२४ ॥
याच वेळी वीर लक्ष्मण प्राणसंकटात सापडलेल्या त्या विभीषणाजवळ तात्काळ धावून गेला.
6.100.25
तं विमोक्षयितुं वीरश्चापमायम्य लक्ष्मणः।
रावणं शक्तिहस्तं वै शरवर्षैरवाकिरत् ॥ ६.१००.२५ ॥
त्याला सोडवण्यासाठी वीर लक्ष्मणाने धनुष्य ओढले आणि हाती शक्ती धरलेल्या रावणाला बाणांच्या वर्षावाने झाकून टाकले.
6.100.26
कीर्यमाणः शरौघेण विसृष्टेन महात्मना।
न प्रहर्तुं मनश्चक्रे विमुखीकृतविक्रमः ॥ ६.१००.२६ ॥
महात्मा लक्ष्मणाने सोडलेल्या बाणांच्या समूहाने झाकलेला, पराक्रमापासून विमुख झालेला तो प्रहार करण्याचा विचारही करू शकला नाही.
6.100.27
मोक्षितं भ्रातरं दृष्ट्वा लक्ष्मणेन स रावणः।
लक्ष्मणाभिमुखस्तिष्ठन्निदं वचनमब्रवीत् ॥ ६.१००.२७ ॥
लक्ष्मणाने भावाला सोडवलेले पाहून तो रावण लक्ष्मणासमोर उभा राहून हे वचन बोलला.
6.100.28
मोक्षितस्ते बलश्लाघिन् यस्मादेवं विभीषणः।
विमुच्य राक्षसं शक्तिस्त्वयीयं विनिपात्यते ॥ ६.१००.२८ ॥
हे बलाचा गर्व करणाऱ्या! विभीषण राक्षसाला तू अशा प्रकारे सोडवलेस म्हणून ही शक्ती तुझ्यावर फेकली जात आहे.
6.100.29
एषा ते हृदयं भित्त्वा शक्तिर्लोहितलक्षणा।
मद्बाहुपरिघोत्सृष्टा प्राणानादाय यास्यति ॥ ६.१००.२९ ॥
माझ्या बाहूरूपी लोखंडी परिघाने फेकलेली ही रक्तचिह्नांकित शक्ती तुझे हृदय भेदून तुझे प्राण घेऊन जाईल.
6.100.30
इत्येवमुक्त्वा तां शक्तिमष्टघण्टां महास्वनाम्।
मयेन मायाविहिताममोघां शत्रुघातिनीम् ॥ ६.१००.३० ॥
असे बोलून त्याने मयाच्या मायेने निर्मिलेली, आठ घंट्यांची, महानाद करणारी, अमोघ आणि शत्रुनाशिनी ती शक्ती सोडली.
6.100.31
लक्ष्मणाय समुद्दिश्य ज्वलन्तीमिव तेजसा।
रावणः परमक्रुद्धश्चिक्षेप च ननाद च ॥ ६.१००.३१ ॥
रावण अत्यंत क्रुद्ध होऊन, तेजाने प्रज्वलित अशी ती शक्ती लक्ष्मणाच्या दिशेने फेकली आणि गर्जना केली.
6.100.32
सा क्षिप्ता भीमवेगेन वज्राशनिसमस्वना।
शक्तिरभ्यपतद् वेगाल्लक्ष्मणं रणमूर्धनि ॥ ६.१००.३२ ॥
भयंकर वेगाने फेकलेली, वज्र आणि विजेसारखा आवाज करणारी ती शक्ती रणमुखात वेगाने लक्ष्मणावर चालून आली.
6.100.33
तामनुव्याहरच्छक्तिमापतन्तीं स राघवः।
स्वस्त्यस्तु लक्ष्मणायेति मोघा भव हतोद्यमा ॥ ६.१००.३३ ॥
त्या धावून येणाऱ्या शक्तीला राघवाने उद्देशून म्हटले, "लक्ष्मणाचे कल्याण होवो! हे शक्ती, तू निष्फळ हो, तुझा प्रयत्न व्यर्थ जावो!"
6.100.34
रावणेन रणे शक्तिः क्रुद्धेनाशीविषोपमा।
मुक्ताऽऽशूरस्य भीतस्य लक्ष्मणस्य ममज्ज सा ॥ ६.१००.३४ ॥
युद्धात संतापलेल्या रावणाने सोडलेली, विषारी सर्पासारखी ती शक्ती शूर पण क्षणभर भयभीत झालेल्या लक्ष्मणात घुसली.
6.100.35
न्यपतत् सा महावेगा लक्ष्मणस्य महोरसि।
जिह्वेवोरगराजस्य दीप्यमाना महाद्युतिः ॥ ६.१००.३५ ॥
ती महावेगवान शक्ती लक्ष्मणाच्या विशाल छातीवर कोसळली; नागराजाच्या जिभेसारखी चमकणारी, महान तेजाने झळाळणारी.
6.100.36
ततो रावणवेगेन सुदूरमवगाढया।
शक्त्या विभिन्नहृदयः पपात भुवि लक्ष्मणः ॥ ६.१००.३६ ॥
मग रावणाच्या वेगाने अतिशय खोलवर घुसलेल्या त्या शक्तीने हृदय विदीर्ण होऊन लक्ष्मण भूमीवर कोसळला.
6.100.37
तदवस्थं समीपस्थो लक्ष्मणं प्रेक्ष्य राघवः।
भ्रातृस्नेहान्महातेजा विषण्णहृदयोऽभवत् ॥ ६.१००.३७ ॥
त्या अवस्थेत पडलेल्या लक्ष्मणाला जवळ उभे राहून पाहून महातेजस्वी राघव भ्रातृस्नेहाने विषण्णहृदय झाले.
6.100.38
स मुहूर्तमिव ध्यात्वा बाष्पपर्याकुलेक्षणः।
बभूव संरब्धतरो युगान्त इव पावकः ॥ ६.१००.३८ ॥
ते क्षणभर ध्यानस्थ झाल्यासारखे राहिले, डोळे अश्रूंनी भरलेले होते; मग युगान्तीच्या अग्नीप्रमाणे अधिकच संतप्त झाले.
6.100.39
न विषादस्य कालोऽयमिति संचिन्त्य राघवः।
चक्रे सुतुमलं युद्धं रावणस्य वधे धृतः।
सर्वयत्नेन महता लक्ष्मणं परिवीक्ष्य च ॥ ६.१००.३९ ॥
हा शोकाचा काळ नाही असा विचार करून, रावणवधासाठी निश्चयी राघवाने अत्यंत घोर युद्ध केले; मोठ्या प्रयत्नाने लक्ष्मणाकडे पाहिले.
6.100.40
स ददर्श ततो रामः शक्त्या भिन्नं महाहवे।
लक्ष्मणं रुधिरादिग्धं सपन्नगमिवाचलम् ॥ ६.१००.४० ॥
तेव्हा रामाने महायुद्धात शक्तीने विद्ध झालेल्या, रक्ताने माखलेल्या लक्ष्मणाला पाहिले; सर्पांसह पर्वतासारखा तो दिसत होता.
6.100.41
तामपि प्रहितां शक्तिं रावणेन बलीयसा।
यत्नतस्ते हरिश्रेष्ठा न शेकुरवमर्दितुम् ॥ ६.१००.४१ ॥
बलवान रावणाने फेकलेली ती शक्तीही श्रेष्ठ वानरांना प्रयत्न करूनही नष्ट करता आली नाही.
6.100.42
अर्दिताश्चैव बाणौघैस्ते प्रवेकेण रक्षसाम्।
सौमित्रेः सा विनिर्भिद्य प्रविष्टा धरणीतलम् ॥ ६.१००.४२ ॥
राक्षसांच्या कौशल्याने बाणांच्या वर्षावाने पीडित होऊनही ती शक्ती लक्ष्मणाला भेदून धरणीत शिरली.
6.100.43
तां कराभ्यां परामृश्य रामः शक्तिं भयावहाम्।
बभञ्ज समरे क्रुद्धो बलवान् विचकर्ष च ॥ ६.१००.४३ ॥
क्रोधित झालेल्या बलवान रामाने दोन्ही हातांनी त्या भयंकर शक्तीला धरून युद्धात मोडले आणि जोराने ओढून काढले.
6.100.44
तस्य निष्कर्षतः शक्तिं रावणेन बलीयसा।
शराः सर्वेषु गात्रेषु पातिता मर्मभेदिनः ॥ ६.१००.४४ ॥
बलवान रावणाने ती शक्ती ओढून काढत असताना त्याच्या सर्व अवयवांवर मर्मभेदी बाण सोडले गेले.
6.100.45
अचिन्तयित्वा तान् बाणान् समाश्लिष्य च लक्ष्मणम्।
अब्रवीच्च हनूमन्तं सुग्रीवं च महाकपिम् ॥ ६.१००.४५ ॥
त्या बाणांची पर्वा न करता लक्ष्मणाला आलिंगन देऊन त्याने हनुमानाला आणि महाकपी सुग्रीवाला सांगितले.
6.100.46
लक्ष्मणं परिवार्यैवं तिष्ठध्वं वानरोत्तमाः।
पराक्रमस्य कालोऽयं सम्प्राप्तो मे चिरेप्सितः ॥ ६.१००.४६ ॥
हे श्रेष्ठ वानरांनो, अशा प्रकारे लक्ष्मणाला वेढा देऊन उभे राहा. माझ्या पराक्रमाचा जो काळ मी फार दिवसांपासून इच्छित होतो, तो आता आला आहे.
6.100.47
पापात्मायं दशग्रीवो वध्यतां पापनिश्चयः।
कांक्षितं चातकस्येव घर्मान्ते मेघदर्शनम् ॥ ६.१००.४७ ॥
पापी मनाचा आणि पापी निश्चय असलेला हा दशग्रीव मारला जावो. उन्हाळ्याच्या शेवटी चातक पक्षी जसा मेघदर्शनाची इच्छा करतो, तसेच हे मला हवे होते.
6.100.48
अस्मिन् मुहूर्ते नचिरात् सत्यं प्रतिशृणोमि वः।
अरावणमरामं वा जगद् द्रक्ष्यथ वानराः ॥ ६.१००.४८ ॥
या क्षणीच, लवकरच, मी तुम्हाला खरे वचन देतो. हे वानरांनो, तुम्ही जग एकतर रावणाशिवाय किंवा रामाशिवाय पाहाल.
6.100.49
राज्यनाशं वने वासं दण्डके परिधावनम्।
वैदेह्याश्च परामर्शो रक्षोभिश्च समागमम् ॥ ६.१००.४९ ॥
राज्यनाश, वनवास, दण्डकारण्यात भटकणे, वैदेहीचे हरण आणि राक्षसांशी सामना.
6.100.50
प्राप्तं दुःखं महाघोरं क्लेशश्च निरयोपमः।
अद्य सर्वमहं त्यक्ष्ये निहत्वा रावणं रणे ॥ ६.१००.५० ॥
मी भोगलेले भयंकर दुःख आणि नरकासारखे क्लेश हे सर्व आज रणात रावणाला मारून मी संपवीन.
6.100.51
यदर्थं वानरं सैन्यं समानीतमिदं मया।
सुग्रीवश्च कृतो राज्ये निहत्वा वालिनं रणे।
यदर्थं सागरः क्रान्तः सेतुर्बद्धश्च सागरे ॥ ६.१००.५१ ॥
ज्यासाठी मी ही वानरसेना एकत्र केली, सुग्रीवाला राज्यावर बसवले, युद्धात वालीला मारले, ज्यासाठी समुद्र ओलांडला आणि समुद्रावर सेतू बांधला गेला.
6.100.52
सोऽयमद्य रणे पापश्चक्षुर्विषयमागतः।
चक्षुर्विषयमागत्य नायं जीवितुमर्हति ॥ ६.१००.५२ ॥
तो पापी आज रणात माझ्या दृष्टीसमोर आला आहे. माझ्या दृष्टीसमोर आलेला हा जगण्यास पात्र नाही.
6.100.53
दृष्टिं दृष्टिविषस्येव सर्पस्य मम रावणः।
यथा वा वैनतेयस्य दृष्टिं प्राप्तो भुजंगमः ॥ ६.१००.५३ ॥
विषदृष्टीचा साप माझ्या दृष्टीस पडावा, किंवा वैनतेयाच्या (गरुडाच्या) दृष्टीस साप पडावा, तसा रावण माझ्या दृष्टीस पडला आहे.
6.100.54
सुखं पश्यत दुर्धर्षा युद्धं वानरपुङ्गवाः।
आसीनाः पर्वताग्रेषु ममेदं रावणस्य च ॥ ६.१००.५४ ॥
हे दुर्धर्ष वानरश्रेष्ठांनो! पर्वतशिखरांवर बसून, माझे आणि रावणाचे हे युद्ध सुखाने पाहा.
6.100.55
अद्य पश्यन्तु रामस्य रामत्वं मम संयुगे।
त्रयो लोकाः सगन्धर्वाः सदेवाः सर्षिचारणाः ॥ ६.१००.५५ ॥
आज तिन्ही लोक, गंधर्व, देव, ऋषी व चारण युद्धात माझे रामत्व पाहोत.
6.100.56
अद्य कर्म करिष्यामि यल्लोकाः सचराचराः।
सदेवाः कथयिष्यन्ति यावद् भूमिर्धरिष्यति।
समागम्य सदा लोके यथा युद्धं प्रवर्तितम् ॥ ६.१००.५६ ॥
आज मी असे कर्म करीन की जोपर्यंत पृथ्वी टिकेल तोपर्यंत चराचर लोक व देव जगात युद्ध कसे झाले ते सांगतील.
6.100.57
एवमुक्त्वा शितैर्बाणैस्तप्तकाञ्चनभूषणैः।
आजघान रणे रामो दशग्रीवं समाहितः ॥ ६.१००.५७ ॥
असे बोलून, तापलेल्या सोन्याच्या अलंकारांनी सजवलेल्या तीक्ष्ण बाणांनी एकाग्र राम युद्धात दशग्रीवाला मारता झाला.
6.100.58
तथा प्रदीप्तैर्नाराचैर्मुसलैश्चापि रावणः।
अभ्यवर्षत् तदा रामं धाराभिरिव तोयदः ॥ ६.१००.५८ ॥
तसेच, प्रज्वलित नाराच आणि मुसळांनी रावणाने तेव्हा रामावर मेघ धारांनी वर्षाव करावा तसा वर्षाव केला.
6.100.59
रामरावणमुक्तानामन्योन्यमभिनिघ्नताम्।
वराणां च शराणां च बभूव तुमुलः स्वनः ॥ ६.१००.५९ ॥
राम व रावण एकमेकांवर प्रहार करून सोडलेल्या श्रेष्ठ बाणांचा तुमुल आवाज उठला.
6.100.60
विच्छिन्नाश्च विकीर्णाश्च रामरावणयोः शराः।
अन्तरिक्षात् प्रदीप्ताग्रा निपेतुर्धरणीतले ॥ ६.१००.६० ॥
राम व रावणाचे बाण तुटून विखुरले आणि पेटत्या टोकांसह आकाशातून धरणीवर पडले.
6.100.61
तयोर्ज्यातलनिर्घोषो रामरावणयोर्महान्।
त्रासनः सर्वभूतानां सम्बभूवाद्भुतोपमः ॥ ६.१००.६१ ॥
राम आणि रावण यांच्या धनुष्याच्या दोरींचा तो महान नाद सर्व प्राण्यांना भयभीत करणारा होता; तो एखाद्या अद्भुतासारखा वाटला.
6.100.62
स कीर्यमाणः शरजालवृष्टिभि-
र्महात्मना दीप्तधनुष्मतार्दितः।
भयात् प्रदुद्राव समेत्य रावणो
यथानिलेनाभिहतो बलाहकः ॥ ६.१००.६२ ॥
महात्मा रामाच्या तेजस्वी धनुष्यातून झालेल्या बाणांच्या जाळ्याच्या वर्षावाने पीडित झालेला रावण, वाऱ्याने आदळलेल्या मेघाप्रमाणे भयाने पळाला.