รามายณะของวาลมีกิ · สรรค 6.100
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.100.1
तस्मिन् प्रतिहतेऽस्त्रे तु रावणो राक्षसाधिपः।
क्रोधं च द्विगुणं चक्रे क्रोधाच्चास्त्रमनन्तरम् ॥ ६.१००.१ ॥
เมื่ออาวุธนั้นถูกต้านไว้ได้ ท้าวราวณะ ผู้เป็นจอมรากษส เพิ่มความโกรธเป็นสองเท่า และด้วยความโกรธ จึงปล่อยอาวุธอีกชิ้นหนึ่งขึ้นทันที
6.100.2
मयेन विहितं रौद्रमन्यदस्त्रं महाद्युतिः।
उत्स्रष्टुं रावणो भीमं राघवाय प्रचक्रमे ॥ ६.१००.२ ॥
ท้าวราวณะผู้รุ่งโรจน์ยิ่ง เริ่มปล่อยอาวุธร้ายแรงอีกชิ้นหนึ่งต่อสู้กับบุตรแห่งราฆุ อาวุธนั้นสร้างขึ้นโดยมยะ
6.100.3
ततः शूलानि निश्चेरुर्गदाश्च मुसलानि च।
कार्मुकाद् दीप्यमानानि वज्रसाराणि सर्वशः ॥ ६.१००.३ ॥
จากนั้นหอกศูล กระบอง และตะบอง พุ่งออกมา และจากคันธนูมีอาวุธรุ่งโรจน์แข็งดุจสายฟ้า พุ่งไปทุกทิศทาง
6.100.4
मुद्गराः कूटपाशाश्च दीप्ताश्चाशनयस्तथा।
निष्पेतुर्विविधास्तीक्ष्णा वाता इव युगक्षये ॥ ६.१००.४ ॥
ค้อนทุบ บ่วงกับดัก และสายฟ้ารุ่งโรจน์ รวมทั้งอาวุธคมกล้าหลากชนิด พุ่งออกมาดุจลมในวาระสิ้นยุค
6.100.5
तदस्त्रं राघवः श्रीमानुत्तमास्त्रविदां वरः।
जघान परमास्त्रेण गान्धर्वेण महाद्युतिः ॥ ६.१००.५ ॥
ราฆวะ ผู้รุ่งเรืองและเป็นเลิศในหมู่ผู้รู้อาวุธชั้นยอด ผู้รุ่งโรจน์ยิ่ง ได้ใช้อาวุธสูงสุดที่เรียกว่าคันธรรพ์ ปราบอาวุธนั้นลง
6.100.6
तस्मिन् प्रतिहतेऽस्त्रे तु राघवेण महात्मना।
रावणः क्रोधताम्राक्षः सौरमस्त्रमुदीरयत् ॥ ६.१००.६ ॥
เมื่ออาวุธนั้นถูกมหาตมะราฆวะต้านไว้ได้ ท้าวราวณะ ตาแดงก่ำด้วยความโกรธ จึงปล่อยอาวุธแห่งสุริยะออกไป
6.100.7
ततश्चक्राणि निष्पेतुर्भास्वराणि महान्ति च।
कार्मुकाद् भीमवेगस्य दशग्रीवस्य धीमतः ॥ ६.१००.७ ॥
จากนั้น จักรรุ่งโรจน์ขนาดใหญ่ก็พุ่งออกมาจากคันธนูของท้าวทศคีรีพผู้มีปัญญา ผู้มีความเร็วน่าสะพรึงกลัว
6.100.8
तैरासीद् गगनं दीप्तं सम्पतद्भिः समन्ततः।
पतद्भिश्च दिशो दीप्ताश्चन्द्रसूर्यग्रहैरिव ॥ ६.१००.८ ॥
ด้วยจักรเหล่านั้นที่พุ่งและร่วงลงทุกทาง ท้องฟ้าก็รุ่งโรจน์ และทุกทิศสว่างไสวราวกับมีจันทรุปราคาและสุริยุปราคา
6.100.9
तानि चिच्छेद बाणौघैश्चक्राणि तु स राघवः।
आयुधानि च चित्राणि रावणस्य चमूमुखे ॥ ६.१००.९ ॥
ราฆวะตัดจักรเหล่านั้นด้วยห่าธนู และอาวุธอัศจรรย์ของท้าวราวณะที่อยู่หน้ากองทัพด้วย
6.100.10
तदस्त्रं तु हतं दृष्ट्वा रावणो राक्षसाधिपः।
विव्याध दशभिर्बाणै रामं सर्वेषु मर्मसु ॥ ६.१००.१० ॥
เมื่อเห็นอาวุธของตนถูกทำลาย ท้าวราวณะ จอมรากษส จึงยิงพระรามด้วยลูกศรสิบดอก ไปที่จุดสำคัญทุกแห่ง
6.100.11
स विद्धो दशभिर्बाणैर्महाकार्मुकनिःसृतैः।
रावणेन महातेजा न प्राकम्पत राघवः ॥ ६.१००.११ ॥
แม้ถูกลูกศรสิบดอกที่ยิงออกจากคันธนูอันยิ่งใหญ่ของท้าวราวณะแทงเข้า ราฆวะผู้มีรัศมีอันยิ่งใหญ่ก็มิได้หวั่นไหว
6.100.12
ततो विव्याध गात्रेषु सर्वेषु समितिंजयः।
राघवस्तु सुसंक्रुद्धो रावणं बहुभिः शरैः ॥ ६.१००.१२ ॥
จากนั้น ราฆวะผู้ชนะในการรบ ผู้โกรธจัดยิ่งนัก ก็ยิงท้าวราวณะด้วยลูกศรมากมายไปทุกส่วนของร่างกาย
6.100.13
एतस्मिन्नन्तरे क्रुद्धो राघवस्यानुजो बली।
लक्ष्मणः सायकान् सप्त जग्राह परवीरहा ॥ ६.१००.१३ ॥
ในระหว่างนั้น พระลักษมณ์ ผู้เป็นน้องชายผู้แข็งแกร่งของราฆวะ ผู้โกรธและเป็นผู้สังหารวีรบุรุษของศัตรู หยิบลูกศรขึ้นเจ็ดดอก
6.100.14
तैः सायकैर्महावेगै रावणस्य महाद्युतिः।
ध्वजं मनुष्यशीर्षं तु तस्य चिच्छेद नैकधा ॥ ६.१००.१४ ॥
ด้วยลูกศรเร็วและทรงพลังเหล่านั้น พระลักษมณ์ผู้รุ่งโรจน์ยิ่ง ตัดธงของท้าวราวณะที่มีตราศีรษะมนุษย์ให้ขาดเป็นหลายท่อน
6.100.15
सारथेश्चापि बाणेन शिरो ज्वलितकुण्डलम्।
जहार लक्ष्मणः श्रीमान् नैर्ऋतस्य महाबलः ॥ ६.१००.१५ ॥
และด้วยลูกศรเพียงดอกเดียว พระลักษมณ์ผู้รุ่งเรืองและทรงพลัง ตัดศีรษะของสารถีรากษสให้ขาดไป ตุ้มหูของมันลุกโชน
6.100.16
तस्य बाणैश्च चिच्छेद धनुर्गजकरोपमम्।
लक्ष्मणो राक्षसेन्द्रस्य पञ्चभिर्निशितैस्तदा ॥ ६.१००.१६ ॥
จากนั้น พระลักษมณ์ใช้ลูกศรคมห้าดอก ตัดคันธนูของจอมรากษสซึ่งเปรียบดังงวงช้าง
6.100.17
नीलमेघनिभांश्चास्य सदश्वान् पर्वतोपमान्।
जघानाप्लुत्य गदया रावणस्य विभीषणः ॥ ६.१००.१७ ॥
วิภีษณะ กระโจนเข้าไป ใช้กระบองฟาดม้าชั้นดีของท้าวราวณะที่มีสีดำดุจเมฆสีน้ำเงิน และใหญ่โตดุจภูเขา จนล้มลง
6.100.18
हताश्वात् तु तदा वेगादवप्लुत्य महारथात्।
कोपमाहारयत् तीव्रं भ्रातरं प्रति रावणः ॥ ६.१००.१८ ॥
เมื่อม้าถูกฆ่าไปแล้ว ท้าวราวณะก็กระโดดลงจากรถศึกอันยิ่งใหญ่อย่างรวดเร็ว และหันความโกรธอันรุนแรงไปยังพี่น้องของตน
6.100.19
ततः शक्तिं महाशक्तिः प्रदीप्तामशनीमिव।
विभीषणाय चिक्षेप राक्षसेन्द्रः प्रतापवान् ॥ ६.१००.१९ ॥
จากนั้น จอมรากษสผู้ทรงพลังและกล้าหาญ ก็ขว้างหอกรุ่งโรจน์ที่มีอานุภาพยิ่งใหญ่ใส่วิภีษณะ ดุจสายฟ้า
6.100.20
अप्राप्तामेव तां बाणैस्त्रिभिश्चिच्छेद लक्ष्मणः।
अथोदतिष्ठत् संनादो वानराणां महारणे ॥ ६.१००.२० ॥
พระลักษมณ์ตัดหอกนั้นด้วยลูกศรสามดอกก่อนที่มันจะถึงตัว จากนั้นเสียงโห่ร้องก็ดังขึ้นจากเหล่าวานรในสงครามใหญ่นั้น
6.100.21
सम्पपात त्रिधा छिन्ना शक्तिः काञ्चनमालिनी।
सविस्फुलिङ्गा ज्वलिता महोल्केव दिवश्च्युता ॥ ६.१००.२१ ॥
ศักติอันประดับด้วยทองนั้นถูกตัดออกเป็นสามท่อน กระจายประกายไฟและลุกโชน เหมือนอุกกาบาตใหญ่ที่หลุดจากท้องฟ้า
6.100.22
ततः सम्भाविततरां कालेनापि दुरासदाम्।
जग्राह विपुलां शक्तिं दीप्यमानां स्वतेजसा ॥ ६.१००.२२ ॥
จากนั้นทศกัณฐ์จับศักติอันใหญ่โตนั้น ซึ่งแม้แต่ยมราชก็ยากจะเผชิญ เป็นที่นับถือยิ่งนัก และส่องแสงลุกโชนด้วยเดชของตนเอง
6.100.23
सा वेगिता बलवता रावणेन दुरात्मना।
जज्वाल सुमहातेजा दीप्ताशनिसमप्रभा ॥ ६.१००.२३ ॥
ศักติที่ทศกัณฐ์ผู้มีกำลังและจิตชั่วร้ายขว้างออกไปด้วยแรงมหาศาล ลุกโพลงขึ้น มีรัศมีอันยิ่งใหญ่ เรืองแสงเหมือนสายฟ้าลุกโชน
6.100.24
एतस्मिन्नन्तरे वीरो लक्ष्मणस्तं विभीषणम्।
प्राणसंशयमापन्नं तूर्णमभ्यवपद्यत ॥ ६.१००.२४ ॥
ในขณะนั้น พระลักษมณ์วีรบุรุษรีบพุ่งเข้าไปหาพิเภกซึ่งตกอยู่ในภาวะคับขันถึงชีวิต
6.100.25
तं विमोक्षयितुं वीरश्चापमायम्य लक्ष्मणः।
रावणं शक्तिहस्तं वै शरवर्षैरवाकिरत् ॥ ६.१००.२५ ॥
เพื่อปลดปล่อยพิเภก พระลักษมณ์วีรบุรุษง้างธนู แล้วระดมลูกศรใส่ทศกัณฐ์ผู้ถือศักติอยู่ในมือ
6.100.26
कीर्यमाणः शरौघेण विसृष्टेन महात्मना।
न प्रहर्तुं मनश्चक्रे विमुखीकृतविक्रमः ॥ ६.१००.२६ ॥
ทศกัณฐ์ถูกห่าลูกศรที่พระลักษมณ์ผู้มีจิตใจสูงส่งยิงมาปกคลุม ความกล้าหาญของเขาถูกทำให้ถอยหนี จึงไม่คิดจะโต้ตอบ
6.100.27
मोक्षितं भ्रातरं दृष्ट्वा लक्ष्मणेन स रावणः।
लक्ष्मणाभिमुखस्तिष्ठन्निदं वचनमब्रवीत् ॥ ६.१००.२७ ॥
ทศกัณฐ์เห็นพี่ชายถูกพระลักษมณ์ปลดปล่อยไป จึงยืนเผชิญหน้ากับพระลักษมณ์ แล้วกล่าวถ้อยคำเหล่านี้
6.100.28
मोक्षितस्ते बलश्लाघिन् यस्मादेवं विभीषणः।
विमुच्य राक्षसं शक्तिस्त्वयीयं विनिपात्यते ॥ ६.१००.२८ ॥
ดูก่อนผู้โอ้อวดในกำลัง เพราะเจ้าปลดปล่อยพิเภกผู้เป็นรากษสไปเช่นนี้ ศักตินี้จึงถูกขว้างใส่เจ้า
6.100.29
एषा ते हृदयं भित्त्वा शक्तिर्लोहितलक्षणा।
मद्बाहुपरिघोत्सृष्टा प्राणानादाय यास्यति ॥ ६.१००.२९ ॥
ศักตินี้มีเครื่องหมายเป็นเลือด ถูกขว้างออกจากกระบองเหล็กแขนของข้า จะแทงทะลุหัวใจของเจ้า พรากลมหายใจของเจ้าไป แล้วก็จะพุ่งต่อไป
6.100.30
इत्येवमुक्त्वा तां शक्तिमष्टघण्टां महास्वनाम्।
मयेन मायाविहिताममोघां शत्रुघातिनीम् ॥ ६.१००.३० ॥
ทศกัณฐ์กล่าวดังนี้แล้วก็ขว้างศักตินั้นออกไป ศักติที่มายาวิมายสร้างด้วยมายา มีแปดกระดิ่ง ส่งเสียงดังกึกก้อง ไม่พลาดเป้า และเป็นผู้สังหารศัตรู
6.100.31
लक्ष्मणाय समुद्दिश्य ज्वलन्तीमिव तेजसा।
रावणः परमक्रुद्धश्चिक्षेप च ननाद च ॥ ६.१००.३१ ॥
ทศกัณฐ์โกรธจัดยิ่งนัก เล็งไปที่พระลักษมณ์ ขว้างศักตินั้นซึ่งลุกโชนด้วยเดช แล้วคำรามลั่น
6.100.32
सा क्षिप्ता भीमवेगेन वज्राशनिसमस्वना।
शक्तिरभ्यपतद् वेगाल्लक्ष्मणं रणमूर्धनि ॥ ६.१००.३२ ॥
ศักตินั้นถูกขว้างออกไปด้วยความเร็วอันน่าสะพรึง ส่งเสียงกึกก้องดุจสายฟ้าและอสนีบาต พุ่งเข้าใส่พระลักษมณ์ที่แนวหน้าของสนามรบด้วยแรงอันรุนแรง
6.100.33
तामनुव्याहरच्छक्तिमापतन्तीं स राघवः।
स्वस्त्यस्तु लक्ष्मणायेति मोघा भव हतोद्यमा ॥ ६.१००.३३ ॥
พระราฆพ (พระราม) ตรัสต่อศักติที่กำลังพุ่งมาว่า "ขอให้พระลักษมณ์จงมีความสวัสดี ดูก่อนศักติ จงไร้ผลเสียเถิด ขอให้ความพยายามของเจ้าสิ้นสลายไป"
6.100.34
रावणेन रणे शक्तिः क्रुद्धेनाशीविषोपमा।
मुक्ताऽऽशूरस्य भीतस्य लक्ष्मणस्य ममज्ज सा ॥ ६.१००.३४ ॥
ศักตินั้นถูกทศกัณฐ์ผู้โกรธเกรี้ยวขว้างออกในสนามรบ เปรียบดั่งงูพิษ มันพุ่งเข้าฝังในพระลักษมณ์ผู้กล้าหาญ แต่ในขณะนั้นพระองค์ก็ตกอยู่ในความหวาดกลัว
6.100.35
न्यपतत् सा महावेगा लक्ष्मणस्य महोरसि।
जिह्वेवोरगराजस्य दीप्यमाना महाद्युतिः ॥ ६.१००.३५ ॥
ศักตินั้นมีแรงอันมหาศาล ตกลงบนอกกว้างของพระลักษมณ์ เรืองแสงดุจลิ้นของพระยานาค ลุกโชนด้วยรัศมีอันยิ่งใหญ่
6.100.36
ततो रावणवेगेन सुदूरमवगाढया।
शक्त्या विभिन्नहृदयः पपात भुवि लक्ष्मणः ॥ ६.१००.३६ ॥
แล้วด้วยแรงของทศกัณฐ์ ศักตินั้นจึงแทงทะลุลึกลงไปไกลยิ่ง หัวใจของพระลักษมณ์ถูกแทงทะลุ พระองค์จึงล้มลงกับพื้นดิน
6.100.37
तदवस्थं समीपस्थो लक्ष्मणं प्रेक्ष्य राघवः।
भ्रातृस्नेहान्महातेजा विषण्णहृदयोऽभवत् ॥ ६.१००.३७ ॥
พระราฆพ (พระราม) ซึ่งประทับอยู่ใกล้ เห็นพระลักษมณ์นอนอยู่ในสภาพเช่นนั้น ด้วยความรักใคร่ต่อพี่น้อง พระผู้มีเดชยิ่งจึงเกิดความโศกเศร้าในพระทัย
6.100.38
स मुहूर्तमिव ध्यात्वा बाष्पपर्याकुलेक्षणः।
बभूव संरब्धतरो युगान्त इव पावकः ॥ ६.१००.३८ ॥
พระองค์ทรงครุ่นคิดอยู่ครู่หนึ่ง ดวงตานองด้วยน้ำตา แล้วก็ทรงโกรธยิ่งขึ้น เปรียบดั่งไฟในวาระสิ้นยุค
6.100.39
न विषादस्य कालोऽयमिति संचिन्त्य राघवः।
चक्रे सुतुमलं युद्धं रावणस्य वधे धृतः।
सर्वयत्नेन महता लक्ष्मणं परिवीक्ष्य च ॥ ६.१००.३९ ॥
พระราฆพทรงดำริว่าบัดนี้มิใช่เวลาแห่งความโศก จึงทรงทำการรบอย่างดุเดือดยิ่ง ทรงตั้งพระทัยจะสังหารทศกัณฐ์ และด้วยความพยายามทั้งหมด ทรงมองดูพระลักษมณ์
6.100.40
स ददर्श ततो रामः शक्त्या भिन्नं महाहवे।
लक्ष्मणं रुधिरादिग्धं सपन्नगमिवाचलम् ॥ ६.१००.४० ॥
จากนั้นพระรามทอดพระเนตรเห็นพระลักษมณ์ ถูกศักติแทงในการรบใหญ่ เปื้อนเลือด เปรียบดั่งภูเขาที่มีงูพันอยู่
6.100.41
तामपि प्रहितां शक्तिं रावणेन बलीयसा।
यत्नतस्ते हरिश्रेष्ठा न शेकुरवमर्दितुम् ॥ ६.१००.४१ ॥
แม้หอกนั้นที่ราวณะผู้แข็งแกร่งขว้างมา พระวานรผู้เลิศทั้งหลายก็ไม่อาจทำลายให้แหลกได้ แม้จะพยายามอย่างยิ่ง
6.100.42
अर्दिताश्चैव बाणौघैस्ते प्रवेकेण रक्षसाम्।
सौमित्रेः सा विनिर्भिद्य प्रविष्टा धरणीतलम् ॥ ६.१००.४२ ॥
แม้จะถูกห่าธนูของพวกรากษสถาโถมใส่ด้วยความชำนาญ หอกนั้นก็พุ่งทะลุพระลักษมณ์ แล้วฝังลงไปในพื้นดิน
6.100.43
तां कराभ्यां परामृश्य रामः शक्तिं भयावहाम्।
बभञ्ज समरे क्रुद्धो बलवान् विचकर्ष च ॥ ६.१००.४३ ॥
พระรามทรงพิโรธและทรงมีพละกำลัง ทรงจับหอกอันน่าสะพรึงนั้นด้วยพระหัตถ์ทั้งสอง ทรงหักมันลงในสนามรบ แล้วดึงมันออกด้วยแรงมหาศาล
6.100.44
तस्य निष्कर्षतः शक्तिं रावणेन बलीयसा।
शराः सर्वेषु गात्रेषु पातिता मर्मभेदिनः ॥ ६.१००.४४ ॥
ขณะที่ราวณะผู้แข็งแกร่งกำลังดึงหอกนั้นออกมา ลูกศรที่เจาะจุดสำคัญก็ถูกยิงเข้าใส่ทุกส่วนของร่างกายของเขา
6.100.45
अचिन्तयित्वा तान् बाणान् समाश्लिष्य च लक्ष्मणम्।
अब्रवीच्च हनूमन्तं सुग्रीवं च महाकपिम् ॥ ६.१००.४५ ॥
ทรงไม่ใส่พระทัยต่อลูกศรเหล่านั้น ทรงโอบพระลักษมณ์ไว้ แล้วตรัสกับหนุมานและสุครีพผู้เป็นวานรใหญ่
6.100.46
लक्ष्मणं परिवार्यैवं तिष्ठध्वं वानरोत्तमाः।
पराक्रमस्य कालोऽयं सम्प्राप्तो मे चिरेप्सितः ॥ ६.१००.४६ ॥
วานรผู้เลิศทั้งหลาย จงยืนล้อมพระลักษมณ์ไว้อย่างนี้ บัดนี้ถึงเวลาที่เราจะแสดงความกล้าหาญ ซึ่งเราปรารถนามานานแล้ว
6.100.47
पापात्मायं दशग्रीवो वध्यतां पापनिश्चयः।
कांक्षितं चातकस्येव घर्मान्ते मेघदर्शनम् ॥ ६.१००.४७ ॥
ทศกรรฐผู้มีจิตชั่วช้าและมีความคิดอันชั่วร้ายนี้ จงถูกฆ่าเสียเถิด เราปรารถนาจะเห็นมันเช่นนี้ ดังนกจาตกที่ปรารถนาจะเห็นเมฆในปลายฤดูร้อน
6.100.48
अस्मिन् मुहूर्ते नचिरात् सत्यं प्रतिशृणोमि वः।
अरावणमरामं वा जगद् द्रक्ष्यथ वानराः ॥ ६.१००.४८ ॥
ในขณะนี้เอง ไม่นานนักเราจะให้สัตย์แก่พวกท่านอย่างแท้จริง วานรทั้งหลาย พวกท่านจะได้เห็นโลกนี้โดยไม่มีราวณะ หรือไม่มีพระราม
6.100.49
राज्यनाशं वने वासं दण्डके परिधावनम्।
वैदेह्याश्च परामर्शो रक्षोभिश्च समागमम् ॥ ६.१००.४९ ॥
การสูญเสียราชอาณาจักร การอยู่ในป่า การเตร่เร่ร่อนในทัณฑกะ การที่เวไทหีถูกฉุดคร่า และการประจัญหน้ากับพวกรากษส
6.100.50
प्राप्तं दुःखं महाघोरं क्लेशश्च निरयोपमः।
अद्य सर्वमहं त्यक्ष्ये निहत्वा रावणं रणे ॥ ६.१००.५० ॥
ทุกข์อันน่าสะพรึงกลัวอย่างยิ่ง และความลำบากคล้ายนรก ที่เราได้รับมาแล้ว วันนี้เราจะยุติทั้งหมดนั้น ด้วยการฆ่าราวณะในการรบ
6.100.51
यदर्थं वानरं सैन्यं समानीतमिदं मया।
सुग्रीवश्च कृतो राज्ये निहत्वा वालिनं रणे।
यदर्थं सागरः क्रान्तः सेतुर्बद्धश्च सागरे ॥ ६.१००.५१ ॥
เพื่อจุดหมายที่เราได้รวบรวมกองทัพวานรนี้มา ได้ตั้งสุครีพให้เป็นกษัตริย์ ฆ่าวาลีในสนามรบ ข้ามมหาสมุทร และสร้างสะพานบนมหาสมุทร
6.100.52
सोऽयमद्य रणे पापश्चक्षुर्विषयमागतः।
चक्षुर्विषयमागत्य नायं जीवितुमर्हति ॥ ६.१००.५२ ॥
คนชั่วผู้นั้นวันนี้มาอยู่ในสายตาของเราในสนามรบแล้ว เมื่อมาอยู่ในสายตาของเราแล้ว มันไม่สมควรที่จะมีชีวิตอยู่
6.100.53
दृष्टिं दृष्टिविषस्येव सर्पस्य मम रावणः।
यथा वा वैनतेयस्य दृष्टिं प्राप्तो भुजंगमः ॥ ६.१००.५३ ॥
ดังงูที่มีสายตาเป็นพิษตกอยู่ในสายตาของเรา หรือดังงูตกอยู่ในสายตาของครุฑบุตรวินตา ราวณะได้มาอยู่ในสายตาของเราแล้วเช่นนั้น
6.100.54
सुखं पश्यत दुर्धर्षा युद्धं वानरपुङ्गवाः।
आसीनाः पर्वताग्रेषु ममेदं रावणस्य च ॥ ६.१००.५४ ॥
พวกท่านจงดูด้วยความสบายใจเถิด วานรผู้เลิศผู้ยากที่ใครจะต่อกรได้ ขณะนั่งอยู่บนยอดเขาทั้งหลาย การต่อสู้ระหว่างเรากับราวณะนี้
6.100.55
अद्य पश्यन्तु रामस्य रामत्वं मम संयुगे।
त्रयो लोकाः सगन्धर्वाः सदेवाः सर्षिचारणाः ॥ ६.१००.५५ ॥
วันนี้ให้โลกทั้งสามพร้อมด้วยคนธรรพ์ เทวดา ฤๅษี และจารณะ ได้เห็นความเป็นพระรามของเราในการรบเถิด
6.100.56
अद्य कर्म करिष्यामि यल्लोकाः सचराचराः।
सदेवाः कथयिष्यन्ति यावद् भूमिर्धरिष्यति।
समागम्य सदा लोके यथा युद्धं प्रवर्तितम् ॥ ६.१००.५६ ॥
วันนี้เราจะกระทำการที่โลกทั้งเคลื่อนไหวและไม่เคลื่อนไหว พร้อมทั้งเทวดา จะเล่าขานสืบไปตราบเท่าที่แผ่นดินยังคงอยู่ ถึงวิธีที่การรบได้ดำเนินไปในโลกนี้
6.100.57
एवमुक्त्वा शितैर्बाणैस्तप्तकाञ्चनभूषणैः।
आजघान रणे रामो दशग्रीवं समाहितः ॥ ६.१००.५७ ॥
ครั้นตรัสดังนี้แล้ว พระรามผู้มีพระทัยมั่นคง ทรงยิงทศกรรฐในสนามรบด้วยลูกศรคมกริบที่ประดับด้วยทองคำหลอมแดง
6.100.58
तथा प्रदीप्तैर्नाराचैर्मुसलैश्चापि रावणः।
अभ्यवर्षत् तदा रामं धाराभिरिव तोयदः ॥ ६.१००.५८ ॥
ราวณะก็เช่นกัน ได้ระดมยิงพระรามด้วยลูกศรเหล็กและกระบองที่ลุกโชน เหมือนเมฆฝนที่เทลงมาเป็นสาย
6.100.59
रामरावणमुक्तानामन्योन्यमभिनिघ्नताम्।
वराणां च शराणां च बभूव तुमुलः स्वनः ॥ ६.१००.५९ ॥
จากลูกศรอันประเสริฐที่พระรามและราวณะปล่อยออกมาขณะที่ต่างฟาดฟันกัน ได้เกิดเสียงอึกทึกครึกโครม
6.100.60
विच्छिन्नाश्च विकीर्णाश्च रामरावणयोः शराः।
अन्तरिक्षात् प्रदीप्ताग्रा निपेतुर्धरणीतले ॥ ६.१००.६० ॥
ลูกศรของพระรามและราวณะ หักและกระจัดกระจาย มีปลายที่ลุกโชน ได้ตกลงมาจากท้องฟ้าสู่พื้นผิวโลก
6.100.61
तयोर्ज्यातलनिर्घोषो रामरावणयोर्महान्।
त्रासनः सर्वभूतानां सम्बभूवाद्भुतोपमः ॥ ६.१००.६१ ॥
เสียงดังสนั่นของสายธนูของพระรามและราวณะนั้นยิ่งใหญ่ ทำให้สรรพสัตว์ทั้งหลายหวาดกลัว มันกลายเป็นเหมือนปาฏิหาริย์อันน่าอัศจรรย์
6.100.62
स कीर्यमाणः शरजालवृष्टिभि-
र्महात्मना दीप्तधनुष्मतार्दितः।
भयात् प्रदुद्राव समेत्य रावणो
यथानिलेनाभिहतो बलाहकः ॥ ६.१००.६२ ॥
ราวณะถูกฝนลูกศรที่พรั่งพรูจากผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ผู้ถือธนูอันรุ่งโรจน์ถาโถมใส่จนได้รับความเจ็บปวด จึงหนีไปด้วยความกลัว เหมือนเมฆที่ถูกลมพัดกระแทก