ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 6.101
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.101.1
शक्त्या निपातितं दृष्ट्वा रावणेन बलीयसा।
लक्ष्मणं समरे शूरं शोणितौघपरिप्लुतम् ॥ ६.१०१.१ ॥
ರಾವಣನ ಬಲಿಷ್ಠ ಶಕ್ತಿಯಾಯುಧದಿಂದ ಬೀಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ರಕ್ತಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ ಶೂರ ಲಕ್ಷ್ಮಣನನ್ನು ಕಂಡು
6.101.2
स दत्त्वा तुमुलं युद्धं रावणस्य दुरात्मनः।
विसृजन्नेव बाणौघान् सुषेणमिदमब्रवीत् ॥ ६.१०१.२ ॥
ದುರಾತ್ಮನಾದ ರಾವಣನೊಡನೆ ಭೀಕರ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿ, ಬಾಣಗಳ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಬಿಡುತ್ತಾ ಅವನು ಸುಷೇಣನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು
6.101.3
एष रावणवीर्येण लक्ष्मणः पतितो भुवि।
सर्पवच्चेष्टते वीरो मम शोकमुदीरयन् ॥ ६.१०१.३ ॥
ರಾವಣನ ಬಲದಿಂದ ಈ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದಾನೆ; ಹಾವಿನಂತೆ ಒದ್ದಾಡುತ್ತಿರುವ ಈ ವೀರನು ನನ್ನ ಶೋಕವನ್ನು ಉಕ್ಕಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ
6.101.4
शोणितार्द्रमिमं वीरं प्राणैः प्रियतरं मम।
पश्यतो मम का शक्तिर्योद्धुं पर्याकुलात्मनः ॥ ६.१०१.४ ॥
ರಕ್ತದಿಂದ ತೋಯ್ದ ಈ ವೀರನು ನನ್ನ ಪ್ರಾಣಕ್ಕಿಂತಲೂ ಪ್ರಿಯನು; ಇವನನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಿರುವ, ಕಲಕಿದ ಮನಸ್ಸಿನ ನನಗೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡುವ ಶಕ್ತಿ ಎಲ್ಲಿ?
6.101.5
अयं स समरश्लाघी भ्राता मे शुभलक्षणः।
यदि पञ्चत्वमापन्नः प्राणैर्मे किं सुखेन वा ॥ ६.१०१.५ ॥
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹೆಮ್ಮೆಪಡುವ, ಶುಭ ಲಕ್ಷಣಗಳುಳ್ಳ ಈ ನನ್ನ ಸಹೋದರನು ಮರಣ ಹೊಂದಿದರೆ, ನನ್ನ ಪ್ರಾಣದಿಂದ ಯಾವ ಸುಖ?
6.101.6
लज्जतीव हि मे वीर्यं भ्रश्यतीव कराद् धनुः।
सायका व्यवसीदन्ति दृष्टिर्बाष्पवशं गता ॥ ६.१०१.६ ॥
ನನ್ನ ಪರಾಕ್ರಮ ನಾಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವಂತಿದೆ; ಬಿಲ್ಲು ಕೈಯಿಂದ ಜಾರುವಂತಿದೆ; ಬಾಣಗಳು ಸೋತು ಬೀಳುತ್ತಿವೆ; ದೃಷ್ಟಿ ಕಣ್ಣೀರಿನ ವಶವಾಗಿದೆ
6.101.7
अवसीदन्ति गात्राणि स्वप्नयाने नृणामिव।
चिन्ता मे वर्धते तीव्रा मुमूर्षापि च जायते ॥ ६.१०१.७ ॥
ಮನುಷ್ಯರು ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದಂತೆ ನನ್ನ ಅಂಗಗಳು ಸೊರಗುತ್ತಿವೆ. ನನ್ನ ತೀವ್ರ ಚಿಂತೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ; ಸಾಯುವ ಬಯಕೆಯೂ ಹುಟ್ಟುತ್ತಿದೆ.
6.101.8
भ्रातरं निहतं दृष्ट्वा रावणेन दुरात्मना।
विष्टनन्तं तु दुःखार्तं मर्मण्यभिहतं भृशम् ॥ ६.१०१.८ ॥
ದುರಾತ್ಮ ರಾವಣನಿಂದ ಹತನಾಗಿ, ದುಃಖದಿಂದ ನರಳಿ ಒದ್ದಾಡುತ್ತಿರುವ ಸೋದರನನ್ನು, ಮರ್ಮಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಏಟು ತಿಂದವನಾಗಿ ಕಂಡೆ.
6.101.9
राघवो भ्रातरं दृष्ट्वा प्रियं प्राणं बहिश्चरम्।
दुःखेन महताविष्टो ध्यानशोकपरायणः ॥ ६.१०१.९ ॥
ರಾಘವನು ತನ್ನ ಪ್ರಿಯ ಸೋದರನನ್ನು ಕಂಡನು; ಅವನ ಪ್ರಾಣ ದೇಹದಿಂದ ಹೊರಹೋಗುತ್ತಿರುವಂತಿತ್ತು. ಮಹಾ ದುಃಖದಿಂದ ಆವೃತನಾದ ರಾಘವನು ಚಿಂತೆ ಮತ್ತು ಶೋಕದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದನು.
6.101.10
परं विषादमापन्नो विललापाकुलेन्द्रियः।
भ्रातरं निहतं दृष्ट्वा लक्ष्मणं रणपांसुषु ॥ ६.१०१.१० ॥
ಅತ್ಯಂತ ವಿಷಾದಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಕಳವಳಗೊಂಡ ರಾಘವನು, ರಣರಂಗದ ಧೂಳಿನಲ್ಲಿ ಹತನಾದ ಸೋದರ ಲಕ್ಷ್ಮಣನನ್ನು ಕಂಡು ಪ್ರಲಾಪಿಸಿದನು.
6.101.11
विजयोऽपि हि मे शूर न प्रियायोपकल्पते।
अचक्षुर्विषयश्चन्द्रः कां प्रीतिं जनयिष्यति ॥ ६.१०१.११ ॥
ಓ ಶೂರನೇ, ಪ್ರಿಯನಿಲ್ಲದೆ ನನಗೆ ವಿಜಯವೂ ಹಿತವಲ್ಲ. ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣದ ಚಂದ್ರನು ಯಾವ ಆನಂದವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವನು?
6.101.12
किं मे युद्धेन किं प्राणैर्युद्धकार्यं न विद्यते।
यत्रायं निहतः शेते रणमूर्धनि लक्ष्मणः ॥ ६.१०१.१२ ॥
ಯುದ್ಧದಿಂದ ನನಗೇನು ಫಲ? ಪ್ರಾಣದಿಂದ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ? ರಣರಂಗದ ಮುಂದೆ ಈ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಹತನಾಗಿ ಬಿದ್ದಿರುವಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ಉದ್ದೇಶವೇ ಉಳಿದಿಲ್ಲ.
6.101.13
यथैव मां वनं यान्तमनुयाति महाद्युतिः।
अहमप्यनुयास्यामि तथैवैनं यमक्षयम् ॥ ६.१०१.१३ ॥
ನಾನು ವನಕ್ಕೆ ಹೋದಾಗ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ನನ್ನನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದಂತೆಯೇ, ನಾನೂ ಇವನನ್ನು ಯಮಲೋಕದವರೆಗೂ ಹಿಂಬಾಲಿಸುವೆನು.
6.101.14
इष्टबन्धुजनो नित्यं मां स नित्यमनुव्रतः।
इमामवस्थां गमितो राक्षसैः कूटयोधिभिः ॥ ६.१०१.१४ ॥
ಸದಾ ನನಗೆ ಅನುರಕ್ತನಾಗಿದ್ದ ಪ್ರೀತಿಯ ಬಂಧು ಇವನು; ಕಪಟ ಯುದ್ಧ ಮಾಡುವ ರಾಕ್ಷಸರು ಇವನನ್ನು ಈ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಂದಿದ್ದಾರೆ.
6.101.15
देशे देशे कलत्राणि देशे देशे च बान्धवाः।
तं तु देशं न पश्यामि यत्र भ्राता सहोदरः ॥ ६.१०१.१५ ॥
ಪ್ರತಿ ದೇಶದಲ್ಲೂ ಪತ್ನಿಯರು, ಪ್ರತಿ ದೇಶದಲ್ಲೂ ಬಂಧುಗಳು ಇರುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ಸಹೋದರನಿರುವ ಆ ದೇಶ ನನಗೆ ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ.
6.101.16
किं नु राज्येन दुर्धर्षलक्ष्मणेन विना मम।
कथं वक्ष्याम्यहं त्वम्बां सुमित्रां पुत्रवत्सलाम् ॥ ६.१०१.१६ ॥
ದುರ್ಧರ್ಷ ಲಕ್ಷ್ಮಣನಿಲ್ಲದೆ ಈ ರಾಜ್ಯದಿಂದ ನನಗೇನು ಪ್ರಯೋಜನ? ಮಗನಲ್ಲಿ ಪ್ರೀತಿಯುಳ್ಳ ತಾಯಿ ಸುಮಿತ್ರೆಗೆ ನಾನು ಹೇಗೆ ಹೇಳಲಿ?
6.101.17
उपालम्भं न शक्ष्यामि सोढुं दत्तं सुमित्रया।
किं नु वक्ष्यामि कौसल्यां मातरं किं नु कैकयीम् ॥ ६.१०१.१७ ॥
ಸುಮಿತ್ರೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದ ಲಕ್ಷ್ಮಣನಿಗಾಗಿ ಬರುವ ದೂಷಣೆಯನ್ನು ನಾನು ಸಹಿಸಲಾರೆ. ತಾಯಿ ಕೌಸಲ್ಯೆಗೆ ಏನು ಹೇಳಲಿ? ಕೈಕೇಯಿಗೆ ಏನು ಹೇಳಲಿ?
6.101.18
भरतं किं नु वक्ष्यामि शत्रुघ्नं च महाबलम्।
सह तेन वनं यातो विना तेनागतः कथम् ॥ ६.१०१.१८ ॥
ಭರತನಿಗೆ ಏನು ಹೇಳಲಿ? ಮಹಾಬಲಿ ಶತ್ರುಘ್ನನಿಗೆ ಏನು ಹೇಳಲಿ? ಅವನೊಂದಿಗೆ ವನಕ್ಕೆ ಹೋದವನು, ಅವನಿಲ್ಲದೆ ನಾನು ಹೇಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿ ಬಂದೆ?
6.101.19
इहैव मरणं श्रेयो न तु बन्धुविगर्हणम्।
किं मया दुष्कृतं कर्म कृतमन्यत्र जन्मनि ॥ ६.१०१.१९ ॥
ಇಲ್ಲಿಯೇ ಮರಣವೇ ಶ್ರೇಯಸ್ಕರ, ಬಂಧುಗಳ ನಿಂದೆಯಲ್ಲ. ಬೇರೆ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ನಾನು ಯಾವ ದುಷ್ಕರ್ಮವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದೆನು?
6.101.20
येन मे धार्मिको भ्राता निहतश्चाग्रतः स्थितः।
हा भ्रातर्मनुजश्रेष्ठ शूराणां प्रवर प्रभो ॥ ६.१०१.२० ॥
ನನ್ನ ಎದುರಿನಲ್ಲೇ ನಿಂತಿದ್ದ ನನ್ನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸೋದರನನ್ನು ಯಾರು ಕೊಂದರೋ! ಅಯ್ಯೋ ಸೋದರ, ಮನುಜರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಶೂರರಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಗಣ್ಯನೇ, ಪ್ರಭುವೇ!
6.101.21
एकाकी किं नु मां त्यक्त्वा परलोकाय गच्छसि।
विलपन्तं च मां भ्रातः किमर्थं नावभाषसे ॥ ६.१०१.२१ ॥
ನನ್ನನ್ನು ಒಂಟಿಯಾಗಿ ಬಿಟ್ಟು ಪರಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಿರುವೆಯಾ? ಸೋದರ, ಗೋಳಾಡುತ್ತಿರುವ ನನ್ನೊಡನೆ ಏಕೆ ಮಾತಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ?
6.101.22
उत्तिष्ठ पश्य किं शेषे दीनं मां पश्य चक्षुषा।
शोकार्तस्य प्रमत्तस्य पर्वतेषु वनेषु च ॥ ६.१०१.२२ ॥
ಏಳು, ನೋಡು, ಏತಕ್ಕಾಗಿ ಮಲಗಿರುವೆ? ಶೋಕದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗಿ, ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಹುಚ್ಚನಂತೆ ಅಲೆಯುತ್ತಿರುವ ದೀನನಾದ ನನ್ನನ್ನು ನಿನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ನೋಡು!
6.101.23
विषण्णस्य महाबाहो समाश्वासयिता मम।
राममेवं ब्रुवाणं तु शोकव्याकुलितेन्द्रियम् ॥ ६.१०१.२३ ॥
ವಿಷಣ್ಣನೇ, ಮಹಾಬಾಹುವೇ, ನನ್ನನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸುವವನೇ! ಹೀಗೆ ಮಾತಾಡುತ್ತಿದ್ದ ರಾಮನು ಶೋಕದಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲಗೊಂಡ ಇಂದ್ರಿಯಗಳುಳ್ಳವನಾಗಿದ್ದನು.
6.101.24
आश्वासयन्नुवाचेदं सुषेणः परमं वचः।
त्यजेमां नरशार्दूल बुद्धिं वैक्लव्यकारिणीम् ॥ ६.१०१.२४ ॥
ಸುಷೇಣನು ರಾಮನನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸುತ್ತಾ ಈ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಚನವನ್ನು ಹೇಳಿದನು: ನರಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ದುರ್ಬಲತೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಈ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸು.
6.101.25
शोकसंजननीं चिन्तां तुल्यां बाणैश्चमूमुखे।
नैव पञ्चत्वमापन्नो लक्ष्मणो लक्ष्मिवर्धनः ॥ ६.१०१.२५ ॥
ಸೇನೆಯ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಉಂಟಾದ, ದುಃಖವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಚಿಂತೆಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿ, ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಮರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ.
6.101.26
नह्यस्य विकृतं वक्त्रं न च श्यामत्वमागतम्।
सुप्रभं च प्रसन्नं च मुखमस्य निरीक्ष्यताम् ॥ ६.१०१.२६ ॥
ಇವನ ಮುಖ ವಿಕೃತವಾಗಿಲ್ಲ, ಕಪ್ಪಾಗಿಯೂ ಇಲ್ಲ; ಇವನ ಮುಖ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವೂ ಪ್ರಸನ್ನವೂ ಆಗಿದೆ, ಅದನ್ನು ನೋಡಿ.
6.101.27
पद्मपत्रतलौ हस्तौ सुप्रसन्ने च लोचने।
नेदृशं दृश्यते रूपं गतासूनां विशां पते ॥ ६.१०१.२७ ॥
ಕೈಗಳು ಕಮಲದ ಎಲೆಯ ತಳದಂತೆ ಇವೆ, ಕಣ್ಣುಗಳು ಬಹಳ ಪ್ರಸನ್ನವಾಗಿವೆ; ಓ ಮನುಷ್ಯರ ಒಡೆಯನೇ, ಮೃತರ ರೂಪ ಹೀಗೆ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.
6.101.28
विषादं मा कृथा वीर सप्राणोऽयमरिंदम।
आख्याति तु प्रसुप्तस्य स्रस्तगात्रस्य भूतले ॥ ६.१०१.२८ ॥
ವೀರನೇ, ದುಃಖಪಡಬೇಡ; ಶತ್ರುದಮನನೇ, ಇವನು ಜೀವಂತನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಅಂಗಗಳು ಸಡಿಲಗೊಂಡು ಮಲಗಿರುವವನಂತೆ ಇವನು ತೋರುತ್ತಾನೆ.
6.101.29
सोच्छ्वासं हृदयं वीर कम्पमानं मुहुर्मुहुः।
एवमुक्त्वा महाप्राज्ञः सुषेणो राघवं वचः ॥ ६.१०१.२९ ॥
ವೀರನೇ, ಅವನ ಹೃದಯ ಉಸಿರಾಟದೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನಡುಗುತ್ತಿದೆ; ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞನಾದ ಸುಷೇಣನು ರಾಘವನಿಗೆ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
6.101.30
समीपस्थमुवाचेदं हनूमन्तं महाकपिम्।
सौम्य शीघ्रमितो गत्वा पर्वतं हि महोदयम् ॥ ६.१०१.३० ॥
ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದ ಮಹಾಕಪಿ ಹನುಮಂತನಿಗೆ ಅವನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು: ಸೌಮ್ಯನೇ, ಇಲ್ಲಿಂದ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಹೋಗಿ, ಮಹಾಪ್ರಭಾವದ ಆ ಪರ್ವತಕ್ಕೆ...
6.101.31
पूर्वं तु कथितो योऽसौ वीर जाम्बवता तव।
दक्षिणे शिखरे जातां महौषधिमिहानय ॥ ६.१०१.३१ ॥
ವೀರನೇ! ಮೊದಲು ಜಾಂಬವಂತನು ನಿನಗೆ ವಿವರಿಸಿದ, ದಕ್ಷಿಣ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದಿರುವ ಆ ಮಹೌಷಧಿಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಬಾ.
6.101.32
विशल्यकरणीं नाम्ना सावर्ण्यकरणीं तथा।
संजीवकरणीं वीर संधानीं च महौषधीम् ॥ ६.१०१.३२ ॥
ವೀರನೇ! ವಿಶಲ್ಯಕರಣಿ, ಸಾವರ್ಣ್ಯಕರಣಿ, ಸಂಜೀವಕರಣಿ, ಸಂಧಾನಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಆ ಮಹೌಷಧಿ.
6.101.33
संजीवनार्थं वीरस्य लक्ष्मणस्य त्वमानय।
इत्येवमुक्तो हनुमान् गत्वा चौषधिपर्वतम्।
चिन्तामभ्यगमच्छ्रीमानजानंस्ता महौषधीः ॥ ६.१०१.३३ ॥
ಲಕ್ಷ್ಮಣನನ್ನು ಬದುಕಿಸಲು ನೀನು ಅದನ್ನು ತಾ ಎಂದು ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಹನುಮಂತನು ಔಷಧ ಪರ್ವತಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ಆ ಮಹೌಷಧಿಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸದೆ ಚಿಂತೆಗೀಡಾದನು.
6.101.34
तस्य बुद्धिः समुत्पन्ना मारुतेरमितौजसः।
इदमेव गमिष्यामि गृहीत्वा शिखरं गिरेः ॥ ६.१०१.३४ ॥
ಅಮಿತ ತೇಜಸ್ಸಿನ ಮಾರುತಿಗೆ ಒಂದು ಯೋಚನೆ ಉದಯಿಸಿತು: ಈ ಪರ್ವತದ ಶಿಖರವನ್ನೇ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತೇನೆ.
6.101.35
अस्मिंस्तु शिखरे जातामोषधीं तां सुखावहाम्।
प्रतर्केणावगच्छामि सुषेणो ह्येवमब्रवीत् ॥ ६.१०१.३५ ॥
ಈ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದಿರುವ ಆ ಸುಖಕರ ಔಷಧಿಯನ್ನು ನಾನು ಊಹೆಯಿಂದ ಗುರುತಿಸುತ್ತೇನೆ; ಸುಷೇಣನೂ ಹೀಗೆಯೇ ಹೇಳಿದ್ದನು.
6.101.36
अगृह्य यदि गच्छामि विशल्यकरणीमहम्।
कालात्ययेन दोषः स्याद् वैक्लव्यं च महद्भवेत् ॥ ६.१०१.३६ ॥
ವಿಶಲ್ಯಕರಣಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳದೆ ನಾನು ಹೋದರೆ, ಕಾಲ ವ್ಯರ್ಥವಾಗುವುದರಿಂದ ದೋಷವಾಗುವುದು ಮತ್ತು ಮಹಾ ವ್ಯಾಕುಲತೆ ಉಂಟಾಗುವುದು.
6.101.37
आसाद्य पर्वतश्रेष्ठं त्रिः प्रकम्प्य गिरेः शिरः ॥ ६.१०१.३७ ॥
ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪರ್ವತವನ್ನು ತಲುಪಿ, ಪರ್ವತದ ಶಿಖರವನ್ನು ಮೂರು ಬಾರಿ ಅಲುಗಾಡಿಸಿದನು.
6.101.38
फुल्लनानातरुगणं समुत्पाट्य महाबलः।
गृहीत्वा हरिशार्दूलो हस्ताभ्यां समतोलयत् ॥ ६.१०१.३८ ॥
ಅರಳಿದ ನಾನಾ ಮರಗಳ ಗುಂಪನ್ನು ಬೇರುಸಹಿತ ಕಿತ್ತು, ಆ ಮಹಾಬಲಶಾಲಿ ಹರಿ-ಶಾರ್ದೂಲನು ಎರಡು ಕೈಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಸಮತೂಗಿಸಿದನು.
6.101.39
स नीलमिव जीमूतं तोयपूर्णं नभस्तलात्।
उत्पपात गृहीत्वा तु हनूमान् शिखरं गिरेः ॥ ६.१०१.३९ ॥
ಅವನು ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ನೀಲಮೇಘದಂತೆ ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಏರಿದನು; ಪರ್ವತ ಶಿಖರವನ್ನು ಹಿಡಿದು ಹನುಮಾನ್ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹಾರಿದನು.
6.101.40
समागम्य महावेगः संन्यस्य शिखरं गिरेः।
विश्रम्य किंचिद्धनुमान् सुषेणमिदमब्रवीत् ॥ ६.१०१.४० ॥
ಮಹಾ ವೇಗದಿಂದ ಬಂದು, ಪರ್ವತ ಶಿಖರವನ್ನು ಇಳಿಸಿಟ್ಟು, ಸ್ವಲ್ಪ ವಿಶ್ರಮಿಸಿ ಹನುಮಾನ್ ಸುಷೇಣನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
6.101.41
औषधीर्नावगच्छामि ता अहं हरिपुङ्गव।
तदिदं शिखरं कृत्स्नं गिरेस्तस्याहृतं मया ॥ ६.१०१.४१ ॥
ಓ ವಾನರಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಆ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ನಾನು ಗುರುತಿಸಲಾರೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ಪರ್ವತದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಶಿಖರವನ್ನೇ ನಾನು ತಂದಿದ್ದೇನೆ.
6.101.42
एवं कथयमानं तु प्रशस्य पवनात्मजम्।
सुषेणो वानरश्रेष्ठो जग्राहोत्पाट्य चौषधीः ॥ ६.१०१.४२ ॥
ಹೀಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಪವನಪುತ್ರ ಹನುಮಾನನನ್ನು ಹೊಗಳಿ, ವಾನರಶ್ರೇಷ್ಠ ಸುಷೇಣನು ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಕಿತ್ತು ತೆಗೆದುಕೊಂಡನು.
6.101.43
विस्मितास्तु बभूवुस्ते सर्वे वानरपुङ्गवाः।
दृष्ट्वा तु हनुमत्कर्म सुरैरपि सुदुष्करम् ॥ ६.१०१.४३ ॥
ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟಕರವಾದ ಹನುಮಂತನ ಆ ಕರ್ಮವನ್ನು ನೋಡಿ ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಾನರರೆಲ್ಲರೂ ವಿಸ್ಮಿತರಾದರು.
6.101.44
ततः संक्षोदयित्वा तामोषधीं वानरोत्तमः।
लक्ष्मणस्य ददौ नस्तः सुषेणः सुमहाद्युतिः ॥ ६.१०१.४४ ॥
ನಂತರ ಆ ಔಷಧಿಯನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅರೆದು, ಅತ್ಯಂತ ತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಾನರ ಸುಷೇಣನು ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ಮೂಗಿನ ಹೊಳ್ಳೆಗಳಿಗೆ ಹಾಕಿದನು.
6.101.45
सशल्यः स समाघ्राय लक्ष्मणः परवीरहा।
विशल्यो विरुजः शीघ्रमुदतिष्ठन्महीतलात् ॥ ६.१०१.४५ ॥
ಬಾಣ ಇನ್ನೂ ಚುಚ್ಚಿದ್ದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಆ ಔಷಧಿಯನ್ನು ಆಘ್ರಾಣಿಸಿದ ಶತ್ರುವೀರ ಸಂಹಾರಕ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು, ಬಾಣರಹಿತನಾಗಿ, ನೋವಿಲ್ಲದವನಾಗಿ ಕೂಡಲೇ ನೆಲದಿಂದ ಎದ್ದನು.
6.101.46
तमुत्थितं तु हरयो भूतलात् प्रेक्ष्य लक्ष्मणम्।
साधुसाध्विति सुप्रीता लक्ष्मणं प्रत्यपूजयन् ॥ ६.१०१.४६ ॥
ನೆಲದಿಂದ ಎದ್ದ ಲಕ್ಷ್ಮಣನನ್ನು ನೋಡಿ ವಾನರರು ಅತ್ಯಂತ ಸಂತೋಷಗೊಂಡು 'ಸಾಧು, ಸಾಧು' ಎನ್ನುತ್ತಾ ಲಕ್ಷ್ಮಣನನ್ನು ಗೌರವಿಸಿದರು.
6.101.47
एह्येहीत्यब्रवीद् रामो लक्ष्मणं परवीरहा।
सस्वजे गाढमालिङ्गय बाष्पपर्याकुलेक्षणः ॥ ६.१०१.४७ ॥
'ಬಾ, ಬಾ' ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಶತ್ರುವೀರ ಸಂಹಾರಕ ರಾಮನು ಲಕ್ಷ್ಮಣನನ್ನು ಗಾಢವಾಗಿ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡನು; ಅವನ ಕಣ್ಣುಗಳು ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದವು.
6.101.48
अब्रवीच्च परिष्वज्य सौमित्रिं राघवस्तदा।
दिष्ट्या त्वां वीर पश्यामि मरणात् पुनरागतम् ॥ ६.१०१.४८ ॥
ಆಗ ರಾಘವನು ಸೌಮಿತ್ರಿಯನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಹೇಳಿದನು: 'ವೀರನೇ, ಅದೃಷ್ಟವಶಾತ್ ಮರಣದಿಂದ ಮರಳಿ ಬಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.'
6.101.49
नहि मे जीवितेनार्थः सीतया च जयेन वा।
को हि मे जीवितेनार्थस्त्वयि पञ्चत्वमागते ॥ ६.१०१.४९ ॥
ನೀನು ಸತ್ತುಹೋದರೆ ನನಗೆ ಜೀವನದಿಂದಾಗಲಿ, ಸೀತೆಯಿಂದಾಗಲಿ, ಜಯದಿಂದಾಗಲಿ ಯಾವ ಪ್ರಯೋಜನವೂ ಇಲ್ಲ.
6.101.50
इत्येवं ब्रुवतस्तस्य राघवस्य महात्मनः।
खिन्नः शिथिलया वाचा लक्ष्मणो वाक्यमब्रवीत् ॥ ६.१०१.५० ॥
ಮಹಾತ್ಮನಾದ ರಾಘವನು ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿರುವಾಗ, ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ದುಃಖದಿಂದ ಕುಗ್ಗಿದ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದನು.
6.101.51
तां प्रतिज्ञां प्रतिज्ञाय पुरा सत्यपराक्रम।
लघुः कश्चिदिवासत्त्वो नैवं त्वं वक्तुमर्हसि ॥ ६.१०१.५१ ॥
ಸತ್ಯಪರಾಕ್ರಮಿಯೇ, ಹಿಂದೆ ನೀನು ಮಾಡಿದ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೋ. ಕ್ಷುಲ್ಲನೂ ದುರ್ಬಲನೂ ಆದವನಂತೆ ನೀನು ಹೀಗೆ ಮಾತನಾಡಬಾರದು.
6.101.52
नहि प्रतिज्ञां कुर्वन्ति वितथां सत्यवादिनः।
लक्षणं हि महत्त्वस्य प्रतिज्ञापरिपालनम् ॥ ६.१०१.५२ ॥
ಸತ್ಯವಾದಿಗಳು ಸುಳ್ಳು ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ಪಾಲಿಸುವುದೇ ಮಹತ್ವದ ಲಕ್ಷಣ.
6.101.53
नैराश्यमुपगन्तुं च नालं ते मत्कृतेऽनघ।
वधेन रावणस्याद्य प्रतिज्ञामनुपालय ॥ ६.१०१.५३ ॥
ನಿಷ್ಪಾಪನೇ, ನನ್ನ ಕಾರಣದಿಂದ ನೀನು ನಿರಾಶನಾಗಬಾರದು. ಇಂದು ರಾವಣನನ್ನು ವಧಿಸಿ ನಿನ್ನ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ಈಡೇರಿಸು.
6.101.54
न जीवन् यास्यते शत्रुस्तव बाणपथं गतः।
नर्दतस्तीक्ष्णदंष्ट्रस्य सिंहस्येव महागजः ॥ ६.१०१.५४ ॥
ನಿನ್ನ ಬಾಣಪಥಕ್ಕೆ ಬಂದ ಶತ್ರು ಜೀವಂತವಾಗಿ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ; ತೀಕ್ಷ್ಣ ದಂತಗಳ ಗರ್ಜಿಸುವ ಸಿಂಹದೆದುರು ಮಹಾಗಜದಂತೆ.
6.101.55
अहं तु वधमच्छामि शीघ्रमस्य दुरात्मनः।
यावदस्तं न यात्येष कृतकर्मा दिवाकरः ॥ ६.१०१.५५ ॥
ಈ ದುರಾತ್ಮನ ವಧೆಯನ್ನು ನಾನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಬಯಸುತ್ತೇನೆ; ತನ್ನ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಿದ ಸೂರ್ಯ ಅಸ್ತವಾಗುವ ಮೊದಲೇ.
6.101.56
यदि वधमिच्छसि रावणस्य संख्ये
यदि च कृतां हि तवेच्छसि प्रतिज्ञाम्।
यदि तव राजसुताभिलाष आर्य
कुरु च वचो मम शीघ्रमद्य वीर ॥ ६.१०१.५६ ॥
ರಾವಣನ ವಧೆಯನ್ನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಬಯಸಿದರೆ, ನೀನು ಮಾಡಿದ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ಈಡೇರಿಸಲು ಬಯಸಿದರೆ, ರಾಜಕುಮಾರಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಆಸೆ ನಿನಗಿದ್ದರೆ, ಓ ಆರ್ಯ ವೀರ, ಇಂದೇ ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಶೀಘ್ರ ಮಾಡು.