ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 6.103
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.103.1
स तु तेन तदा क्रोधात् काकुत्स्थेनार्दितो भृशम्।
रावणः समरश्लाघी महाक्रोधमुपागमत् ॥ ६.१०३.१ ॥
ସେତେବେଳେ କାକୁତ୍ସ୍ଥ (ରାମ) ଦ୍ୱାରା ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆତ୍ମପ୍ରଶଂସାକାରୀ ରାବଣ ମହାକ୍ରୋଧ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲା।
6.103.2
स दीप्तनयनोऽमर्षाच्चापमुद्यम्य वीर्यवान्।
अभ्यर्दयत् सुसंक्रुद्धो राघवं परमाहवे ॥ ६.१०३.२ ॥
କ୍ରୋଧରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଆଖିରେ ସେ ପରାକ୍ରମୀ ଧନୁ ଉଠାଇ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୁଦ୍ଧ ହୋଇ ସେହି ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ରାଘବଙ୍କୁ ପୀଡ଼ା ଦେଲା।
6.103.3
बाणधारासहस्रैस्तैः स तोयद इवाम्बरात्।
राघवं रावणो बाणैस्तटाकमिव पूरयन् ॥ ६.१०३.३ ॥
ଆକାଶରୁ ମେଘ ପରି, ସେହି ହଜାର ହଜାର ବାଣଧାରାରେ ରାବଣ ରାଘବଙ୍କୁ ବାଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି ଦେଲା, ପୋଖରୀ ଜଳରେ ଭରିବା ପରି।
6.103.4
पूरितः शरजालेन धनुर्मुक्तेन संयुगे।
महागिरिरिवाकम्प्यः काकुत्स्थो न प्रकम्पते ॥ ६.१०३.४ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ଧନୁରୁ ନିକ୍ଷିପ୍ତ ବାଣଜାଲରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ମହାପର୍ବତ ପରି ଅଚଳ କାକୁତ୍ସ୍ଥ କମ୍ପନ୍ତି ନାହିଁ।
6.103.5
स शरैः शरजालानि वारयन् समरे स्थितः।
गभस्तीनिव सूर्यस्य प्रतिजग्राह वीर्यवान् ॥ ६.१०३.५ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ଛିଡ଼ା ହୋଇ ବାଣରେ ବାଣଜାଲ ନିବାରଣ କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ କିରଣ ପରି ସେହି ପରାକ୍ରମୀ ସେମାନଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କଲା।
6.103.6
ततः शरसहस्राणि क्षिप्रहस्तो निशाचरः।
निजघानोरसि क्रुद्धो राघवस्य महात्मनः ॥ ६.१०३.६ ॥
ତା'ପରେ କ୍ରୁଦ୍ଧ, କ୍ଷିପ୍ରହସ୍ତ ସେହି ନିଶାଚର ମହାତ୍ମା ରାଘବଙ୍କ ବକ୍ଷରେ ହଜାର ବାଣ ମାରିଲା।
6.103.7
स शोणितसमादिग्धः समरे लक्ष्मणाग्रजः।
दृष्टः फुल्ल इवारण्ये सुमहान् किंशुकद्रुमः ॥ ६.१०३.७ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ରକ୍ତରେ ଲିପ୍ତ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭାଇ ଅରଣ୍ୟରେ ଫୁଲିଥିବା ବିଶାଳ କିଂଶୁକ ଗଛ ପରି ଦେଖାଗଲେ।
6.103.8
शराभिघातसंरब्धः सोऽभिजग्राह सायकान्।
काकुत्स्थः सुमहातेजा युगान्तादित्यवर्चसः ॥ ६.१०३.८ ॥
ବାଣର ଆଘାତରେ କ୍ରୁଦ୍ଧ ହୋଇ ସେ ବାଣଗୁଡ଼ିକୁ ଧରିଲେ। ସେ କାକୁତ୍ସ୍ଥ, ମହାତେଜସ୍ବୀ, ଯୁଗାନ୍ତର ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ଥିଲେ।
6.103.9
ततोऽन्योन्यं सुसंरब्धौ तावुभौ रामरावणौ।
शरान्धकारे समरे नोपलक्षयतां तदा ॥ ६.१०३.९ ॥
ତା'ପରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୁଦ୍ଧ ସେ ଦୁହେଁ, ରାମ ଓ ରାବଣ, ପରସ୍ପର ପ୍ରତି ଧାଇଁଲେ। ସେତେବେଳେ ଯୁଦ୍ଧରେ ବାଣର ଅନ୍ଧକାରରେ ସେମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ଦେଖି ପାରିଲେ ନାହିଁ।
6.103.10
ततः क्रोधसमाविष्टो रामो दशरथात्मजः।
उवाच रावणं वीरः प्रहस्य परुषं वचः ॥ ६.१०३.१० ॥
ତା'ପରେ କ୍ରୋଧରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଦଶରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର ବୀର ରାମ ହସି ହସି ରାବଣଙ୍କୁ କଠୋର ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
6.103.11
मम भार्या जनस्थानादज्ञानाद् राक्षसाधम।
हृता ते विवशा यस्मात् तस्मात् त्वं नासि वीर्यवान् ॥ ६.१०३.११ ॥
ହେ ରାକ୍ଷସାଧମ! ଜନସ୍ଥାନରୁ ମୋ ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ତୁମେ ଅଜ୍ଞାନରୁ, ସେ ଅସହାୟ ଥିବା ବେଳେ ହରଣ କରିଛ; ତେଣୁ ତୁମେ ବୀର୍ଯ୍ୟବାନ ନୁହଁ।
6.103.12
मया विरहितां दीनां वर्तमानां महावने।
वैदेहीं प्रसभं हृत्वा शूरोऽहमिति मन्यसे ॥ ६.१०३.१२ ॥
ମୋଠାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ, ଦୀନ ଅବସ୍ଥାରେ ମହାବନରେ ରହୁଥିବା ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ବଳପୂର୍ବକ ହରଣ କରି ତୁମେ ନିଜକୁ ଶୂର ଭାବୁଛ।
6.103.13
स्त्रीषु शूर विनाथासु परदाराभिमर्शनम्।
कृत्वा कापुरुषं कर्म शूरोऽहमिति मन्यसे ॥ ६.१०३.१३ ॥
ହେ ଶୂର, ଅନାଥା ନାରୀମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ପରସ୍ତ୍ରୀ ସ୍ପର୍ଶ ଭଳି କାପୁରୁଷୋଚିତ କର୍ମ କରି ତୁମେ ଭାବୁଛ ଯେ ମୁଁ ଶୂର।
6.103.14
भिन्नमर्याद निर्लज्ज चारित्रेष्वनवस्थित।
दर्पान्मृत्युमुपादाय शूरोऽहमिति मन्यसे ॥ ६.१०३.१४ ॥
ହେ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଲଂଘନକାରୀ, ନିର୍ଲଜ୍ଜ, ଆଚରଣରେ ଅସ୍ଥିର, ଦର୍ପରେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ବରଣ କରି ତୁମେ ଭାବୁଛ ଯେ ମୁଁ ଶୂର।
6.103.15
शूरेण धनदभ्रात्रा बलैः समुदितेन च।
श्लाघनीयं महत्कर्म यशस्यं च कृतं त्वया ॥ ६.१०३.१५ ॥
ଧନଦ କୁବେରଙ୍କ ଭାଇ, ଶୂର ଓ ବଳସମ୍ପନ୍ନ ତୁମେ ପ୍ରଶଂସନୀୟ ଓ ଯଶଦାୟକ ମହତ କର୍ମ କରିଥିଲ।
6.103.16
उत्सेकेनाभिपन्नस्य गर्हितस्याहितस्य च।
कर्मणः प्राप्नुहीदानीं तस्याद्य सुमहत् फलम् ॥ ६.१०३.१६ ॥
ଅହଂକାରରେ ଗ୍ରସ୍ତ, ନିନ୍ଦନୀୟ ଓ ଅହିତକର କର୍ମର ସେହି ମହାନ ଫଳ ଆଜି ତୁମେ ପାଅ।
6.103.17
शूरोऽहमिति चात्मानमवगच्छसि दुर्मते।
नैव लज्जास्ति ते सीतां चौरवद् व्यपकर्षतः ॥ ६.१०३.१७ ॥
ହେ ଦୁର୍ମତି, ତୁମେ ନିଜକୁ ଶୂର ଭାବୁଛ; କିନ୍ତୁ ଚୋରଙ୍କ ପରି ସୀତାଙ୍କୁ ଟାଣି ନେବାରେ ତୁମର ଟିକିଏ ବି ଲଜ୍ଜା ନାହିଁ।
6.103.18
यदि मत्संनिधौ सीता धर्षिता स्यात् त्वया बलात्।
भ्रातरं तु खरं पश्येस्तदा मत्सायकैर्हतः ॥ ६.१०३.१८ ॥
ଯଦି ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ ତୁମେ ବଳପୂର୍ବକ ସୀତାଙ୍କୁ ଅପମାନ କରିଥାନ୍ତ, ତେବେ ତୁମ ଭାଇ ଖରକୁ ମୋ ବାଣରେ ମରିଥିବାର ତୁମେ ଦେଖିଥାନ୍ତ।
6.103.19
दिष्ट्यासि मम मन्दात्मंश्चक्षुर्विषयमागतः।
अद्य त्वां सायकैस्तीक्ष्णैर्नयामि यमसादनम् ॥ ६.१०३.१९ ॥
ଭାଗ୍ୟବଶରେ ତୁମେ ମୋ ଦୃଷ୍ଟିପଥରେ ଆସିଛ, ହେ ମନ୍ଦବୁଦ୍ଧି। ଆଜି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଯମସଦନକୁ ପଠାଇବି।
6.103.20
अद्य ते मच्छरैश्छिन्नं शिरो ज्वलितकुण्डलम्।
क्रव्यादा व्यपकर्षन्तु विकीर्णं रणपांसुषु ॥ ६.१०३.२० ॥
ଆଜି ମୋ ବାଣରେ ଛିନ୍ନ ତୁମ ମସ୍ତକ, ଜ୍ୱଳନ୍ତ କୁଣ୍ଡଳ ସହିତ, ରଣଧୂଳିରେ ବିକୀର୍ଣ୍ଣ ହେଉ; ମାଂସାହାରୀମାନେ ତାହା ଟାଣି ନେଉନ୍ତୁ।
6.103.21
निपत्योरसि गृध्रास्ते क्षितौ क्षिप्तस्य रावण।
पिबन्तु रुधिरं तर्षाद् बाणशल्यान्तरोत्थितम् ॥ ६.१०३.२१ ॥
ହେ ରାବଣ, ଭୂମିରେ ପକାଯାଇଥିବା ତୁମ ଛାତି ଉପରେ ବସି, ବାଣ-କ୍ଷତରୁ ଉଠୁଥିବା ରକ୍ତ ତୃଷ୍ଣାରେ ଶକୁନିମାନେ ପାନ କରନ୍ତୁ।
6.103.22
अद्य मद्बाणभिन्नस्य गतासोः पतितस्य ते।
कर्षन् त्वन्त्राणि पतगा गरुत्मन्त इवोरगान् ॥ ६.१०३.२२ ॥
ଆଜି ମୋ ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ, ପ୍ରାଣହୀନ ହୋଇ ପଡ଼ିଥିବା ତୁମ ଅନ୍ତ୍ର, ଗରୁଡ ପରି ପକ୍ଷୀମାନେ ସାପ ପରି ଟାଣନ୍ତୁ।
6.103.23
इत्येवं स वदन् वीरो रामः शत्रुनिबर्हणः।
राक्षसेन्द्रं समीपस्थं शरवर्षैरवाकिरत् ॥ ६.१०३.२३ ॥
ଏହିପରି କହି ଶତ୍ରୁସଂହାରକ ବୀର ରାମ ନିକଟରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରକୁ ବାଣ-ବର୍ଷାରେ ଆବୃତ କଲେ।
6.103.24
बभूव द्विगुणं वीर्यं बलं हर्षश्च संयुगे।
रामस्यास्त्रबलं चैव शत्रोर्निधनकांक्षिणः ॥ ६.१०३.२४ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ରାମଙ୍କ ବୀର୍ଯ୍ୟ, ବଳ ଓ ହର୍ଷ ଦ୍ୱିଗୁଣ ହେଲା; ଶତ୍ରୁ-ନାଶ ଇଚ୍ଛୁକ ରାମଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ରବଳ ମଧ୍ୟ ଦ୍ୱିଗୁଣ ହେଲା।
6.103.25
प्रादुर्बभूवुरस्त्राणि सर्वाणि विदितात्मनः।
प्रहर्षाच्च महातेजाः शीघ्रहस्ततरोऽभवत् ॥ ६.१०३.२५ ॥
ଆତ୍ମଜ୍ଞ ରାମଙ୍କ ପାଖରେ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ପ୍ରକଟ ହେଲେ; ମହାତେଜସ୍ୱୀ ରାମ ହର୍ଷରେ ଆହୁରି ଦ୍ରୁତହସ୍ତ ହେଲେ।
6.103.26
शुभान्येतानि चिह्नानि विज्ञायात्मगतानि सः।
भूय एवार्दयद् रामो रावणं राक्षसान्तकृत् ॥ ६.१०३.२६ ॥
ନିଜ ଭିତରେ ଉଦିତ ଏହି ଶୁଭ ଚିହ୍ନଗୁଡ଼ିକ ଜାଣି, ରାକ୍ଷସନାଶକ ରାମ ପୁଣି ରାବଣକୁ ପୀଡ଼ିତ କଲେ।
6.103.27
हरीणां चाश्मनिकरैः शरवर्षैश्च राघवात्।
हन्यमानो दशग्रीवो विघूर्णहृदयोऽभवत् ॥ ६.१०३.२७ ॥
ବାନରମାନଙ୍କ ପଥରବର୍ଷା ଓ ରାଘବଙ୍କ ବାଣବର୍ଷାରେ ଆହତ ଦଶଗ୍ରୀବଙ୍କ ହୃଦୟ ବିଚଳିତ ହେଲା।
6.103.28
यदा च शस्त्रं नारेभे न चकर्ष शरासनम्।
नास्य प्रत्यकरोद् वीर्यं विक्लवेनान्तरात्मना ॥ ६.१०३.२८ ॥
ସେ ଶସ୍ତ୍ର ଧରିଲେ ନାହିଁ, ଧନୁ ଟାଣିଲେ ନାହିଁ; ବିକ୍ଳବ ଅନ୍ତରାତ୍ମା ଯୋଗୁଁ ସେ ନିଜର ପରାକ୍ରମ ଦେଖାଇ ପାରିଲେ ନାହିଁ।
6.103.29
क्षिप्ताश्चाशु शरास्तेन शस्त्राणि विविधानि च।
मरणार्थाय वर्तन्ते मृत्युकालोऽभ्यवर्तत ॥ ६.१०३.२९ ॥
ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶୀଘ୍ର ନିକ୍ଷିପ୍ତ ବାଣ ଓ ବିବିଧ ଅସ୍ତ୍ର ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଁ ଗତି କରୁଛନ୍ତି; ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁକାଳ ଆସିଗଲା।
6.103.30
सूतस्तु रथनेतास्य तदवस्थं निरीक्ष्य तम्।
शनैर्युद्धादसम्भ्रान्तो रथं तस्यापवाहयत् ॥ ६.१०३.३० ॥
ତାଙ୍କ ସେ ଅବସ୍ଥା ଦେଖି ସାରଥି ବିଚଳିତ ନ ହୋଇ ଧୀରେ ଧୀରେ ଯୁଦ୍ଧରୁ ରଥ ଫେରାଇ ନେଲେ।
6.103.31
रथं च तस्याथ जवेन सारथि-
र्निवार्य भीमं जलदस्वनं तदा।
जगाम भीत्या समरान्महीपतिं
निरस्तवीर्यं पतितं समीक्ष्य ॥ ६.१०३.३१ ॥
ଏବେ ସାରଥି ବେଗରେ ତାହାର ରଥ ଫେରାଇଲା; ମେଘ ପରି ଗର୍ଜୁଥିବା ସେହି ଭୟଙ୍କର ଯୋଦ୍ଧାକୁ ରୋକି, ପରାକ୍ରମ ହରାଇ ପଡ଼ିଥିବା ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖି ଭୟରେ ରଣକ୍ଷେତ୍ରରୁ ପଳାଇଗଲା।