వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 6.103
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.103.1
स तु तेन तदा क्रोधात् काकुत्स्थेनार्दितो भृशम्।
रावणः समरश्लाघी महाक्रोधमुपागमत् ॥ ६.१०३.१ ॥
అప్పుడు కాకుత్స్థుడైన రాముని చేత తీవ్రంగా బాధింపబడిన, యుద్ధంలో గొప్పలు చెప్పుకునే రావణుడు గొప్ప కోపాన్ని పొందాడు.
6.103.2
स दीप्तनयनोऽमर्षाच्चापमुद्यम्य वीर्यवान्।
अभ्यर्दयत् सुसंक्रुद्धो राघवं परमाहवे ॥ ६.१०३.२ ॥
అమర్షంతో కళ్ళు మండుతుండగా, పరాక్రమవంతుడైన అతడు విల్లును ఎత్తి, ఎంతో కోపంతో ఆ మహాయుద్ధంలో రాఘవుని పీడించాడు.
6.103.3
बाणधारासहस्रैस्तैः स तोयद इवाम्बरात्।
राघवं रावणो बाणैस्तटाकमिव पूरयन् ॥ ६.१०३.३ ॥
ఆకాశం నుండి మేఘం వలె ఆ వేల బాణధారలతో రావణుడు రాఘవుని బాణాలతో, చెరువును నీటితో నింపినట్లు, నింపివేశాడు.
6.103.4
पूरितः शरजालेन धनुर्मुक्तेन संयुगे।
महागिरिरिवाकम्प्यः काकुत्स्थो न प्रकम्पते ॥ ६.१०३.४ ॥
యుద్ధంలో ధనుస్సు నుండి ప్రయోగించిన బాణాల వలతో నిండినప్పటికీ, మహాపర్వతంలా కదలనివాడైన కాకుత్స్థుడు వణకలేదు.
6.103.5
स शरैः शरजालानि वारयन् समरे स्थितः।
गभस्तीनिव सूर्यस्य प्रतिजग्राह वीर्यवान् ॥ ६.१०३.५ ॥
యుద్ధంలో నిలిచి బాణాలతో బాణజాలాలను అడ్డుకొంటూ, సూర్యకిరణాలను స్వీకరించినట్లుగా ఆ పరాక్రమవంతుడు వాటిని ప్రతిగ్రహించాడు.
6.103.6
ततः शरसहस्राणि क्षिप्रहस्तो निशाचरः।
निजघानोरसि क्रुद्धो राघवस्य महात्मनः ॥ ६.१०३.६ ॥
అప్పుడు కోపించిన, వేగవంతమైన చేతులు గల ఆ రాక్షసుడు మహాత్ముడైన రాఘవుని ఉరస్సుపై వేల బాణాలను కొట్టాడు.
6.103.7
स शोणितसमादिग्धः समरे लक्ष्मणाग्रजः।
दृष्टः फुल्ल इवारण्ये सुमहान् किंशुकद्रुमः ॥ ६.१०३.७ ॥
యుద్ధంలో రక్తంతో తడిసిన లక్ష్మణుని అన్నగారు, అడవిలో పూచిన గొప్ప కింశుక వృక్షంలా కనిపించారు.
6.103.8
शराभिघातसंरब्धः सोऽभिजग्राह सायकान्।
काकुत्स्थः सुमहातेजा युगान्तादित्यवर्चसः ॥ ६.१०३.८ ॥
బాణాల దెబ్బలకు కోపించిన ఆయన బాణాలను పట్టుకున్నారు. ఆయన కాకుత్స్థుడు, మహాతేజస్వి, యుగాంత సూర్యునిలా ప్రకాశించారు.
6.103.9
ततोऽन्योन्यं सुसंरब्धौ तावुभौ रामरावणौ।
शरान्धकारे समरे नोपलक्षयतां तदा ॥ ६.१०३.९ ॥
తరువాత, అత్యంత కోపంతో ఉన్న ఆ ఇద్దరు, రాముడు మరియు రావణుడు, ఒకరిపై ఒకరు విరుచుకుపడ్డారు. అప్పుడు యుద్ధంలో బాణాల చీకటిలో వారు ఒకరినొకరు చూడలేకపోయారు.
6.103.10
ततः क्रोधसमाविष्टो रामो दशरथात्मजः।
उवाच रावणं वीरः प्रहस्य परुषं वचः ॥ ६.१०३.१० ॥
అప్పుడు కోపంతో నిండిన దశరథ కుమారుడు, వీరుడైన రాముడు నవ్వుతూ రావణునితో కఠినమైన మాటలు పలికాడు.
6.103.11
मम भार्या जनस्थानादज्ञानाद् राक्षसाधम।
हृता ते विवशा यस्मात् तस्मात् त्वं नासि वीर्यवान् ॥ ६.१०३.११ ॥
రాక్షసాధమా! జనస్థానం నుండి నా భార్యను నీవు అజ్ఞానంతో, ఆమె నిస్సహాయంగా ఉన్నప్పుడు అపహరించావు; కాబట్టి నీవు వీర్యవంతుడవు కావు.
6.103.12
मया विरहितां दीनां वर्तमानां महावने।
वैदेहीं प्रसभं हृत्वा शूरोऽहमिति मन्यसे ॥ ६.१०३.१२ ॥
నా నుండి విడిపోయి, దీనంగా మహావనంలో ఉన్న వైదేహిని బలవంతంగా అపహరించి, నీవు శూరుడనని భావిస్తున్నావు.
6.103.13
स्त्रीषु शूर विनाथासु परदाराभिमर्शनम्।
कृत्वा कापुरुषं कर्म शूरोऽहमिति मन्यसे ॥ ६.१०३.१३ ॥
ఓ శూరుడా, రక్షకులు లేని స్త్రీలపై పరస్త్రీని తాకడం అనే పిరికివాని పని చేసి, 'నేను శూరుడను' అని నీవు భావిస్తున్నావు.
6.103.14
भिन्नमर्याद निर्लज्ज चारित्रेष्वनवस्थित।
दर्पान्मृत्युमुपादाय शूरोऽहमिति मन्यसे ॥ ६.१०३.१४ ॥
మర్యాదను మీరిన వాడా, సిగ్గులేనివాడా, నడవడికలో నిలకడ లేనివాడా, గర్వంతో మృత్యువును ఆహ్వానించి, 'నేను శూరుడను' అని నీవు భావిస్తున్నావు.
6.103.15
शूरेण धनदभ्रात्रा बलैः समुदितेन च।
श्लाघनीयं महत्कर्म यशस्यं च कृतं त्वया ॥ ६.१०३.१५ ॥
కుబేరుని సోదరుడా, శూరుడవు, బలసంపన్నుడవైన నీవు, ప్రశంసనీయమైనదీ కీర్తిదాయకమైనదీ అయిన గొప్ప కర్మను చేశావు.
6.103.16
उत्सेकेनाभिपन्नस्य गर्हितस्याहितस्य च।
कर्मणः प्राप्नुहीदानीं तस्याद्य सुमहत् फलम् ॥ ६.१०३.१६ ॥
అహంకారంతో ఆవరించబడిన, నిందార్హమైన, హానికరమైన కర్మకు ఇప్పుడు దాని గొప్ప ఫలితాన్ని ఈరోజే నీవు పొందు.
6.103.17
शूरोऽहमिति चात्मानमवगच्छसि दुर्मते।
नैव लज्जास्ति ते सीतां चौरवद् व्यपकर्षतः ॥ ६.१०३.१७ ॥
ఓ దుర్మతీ, నీవు నిన్ను శూరునిగా భావిస్తున్నావు; కానీ దొంగలా సీతను ఈడ్చుకుపోవడంలో నీకు కించిత్తు కూడా సిగ్గు లేదు.
6.103.18
यदि मत्संनिधौ सीता धर्षिता स्यात् त्वया बलात्।
भ्रातरं तु खरं पश्येस्तदा मत्सायकैर्हतः ॥ ६.१०३.१८ ॥
నా సమక్షంలో నీవు బలవంతంగా సీతను అవమానించి ఉంటే, నీ సోదరుడు ఖరుడు నా బాణాలచే హతుడవడం నీవు చూసేవాడివి.
6.103.19
दिष्ट्यासि मम मन्दात्मंश्चक्षुर्विषयमागतः।
अद्य त्वां सायकैस्तीक्ष्णैर्नयामि यमसादनम् ॥ ६.१०३.१९ ॥
అదృష్టవశాత్తు నా దృష్టి పరిధిలోకి వచ్చావు, మందబుద్ధీ. ఈ రోజు పదునైన బాణాలతో నిన్ను యమసదనానికి పంపుతాను.
6.103.20
अद्य ते मच्छरैश्छिन्नं शिरो ज्वलितकुण्डलम्।
क्रव्यादा व्यपकर्षन्तु विकीर्णं रणपांसुषु ॥ ६.१०३.२० ॥
ఈ రోజు నా బాణాలతో తెగిపడిన నీ తల, మెరుస్తున్న కుండలాలతో, యుద్ధధూళిలో చెల్లాచెదురుగా పడి ఉండనీ; మాంసాహారులు దానిని ఈడ్చుకెళ్లనీ.
6.103.21
निपत्योरसि गृध्रास्ते क्षितौ क्षिप्तस्य रावण।
पिबन्तु रुधिरं तर्षाद् बाणशल्यान्तरोत्थितम् ॥ ६.१०३.२१ ॥
ఓ రావణా, నేలపై పడి ఉన్న నీ ఛాతీపై వాలి, బాణం గాయం నుండి ఉబికే రక్తాన్ని దాహంతో గద్దలు త్రాగనీ.
6.103.22
अद्य मद्बाणभिन्नस्य गतासोः पतितस्य ते।
कर्षन् त्वन्त्राणि पतगा गरुत्मन्त इवोरगान् ॥ ६.१०३.२२ ॥
ఈ రోజు నా బాణాలతో గుచ్చబడి, ప్రాణం లేకుండా పడిపోయిన నీ ప్రేగులను, గరుత్మంతుల వంటి పక్షులు సర్పాలను లాగినట్లు లాగనీ.
6.103.23
इत्येवं स वदन् वीरो रामः शत्रुनिबर्हणः।
राक्षसेन्द्रं समीपस्थं शरवर्षैरवाकिरत् ॥ ६.१०३.२३ ॥
ఇలా పలికిన శత్రువులను సంహరించే వీరుడు రాముడు, సమీపంలో ఉన్న రాక్షసరాజును బాణ వర్షంతో కప్పివేశాడు.
6.103.24
बभूव द्विगुणं वीर्यं बलं हर्षश्च संयुगे।
रामस्यास्त्रबलं चैव शत्रोर्निधनकांक्षिणः ॥ ६.१०३.२४ ॥
యుద్ధంలో రాముని పరాక్రమం, బలం, ఆనందం రెట్టింపయ్యాయి; శత్రువు నాశనాన్ని కోరిన రాముని అస్త్రబలమూ రెట్టింపైంది.
6.103.25
प्रादुर्बभूवुरस्त्राणि सर्वाणि विदितात्मनः।
प्रहर्षाच्च महातेजाः शीघ्रहस्ततरोऽभवत् ॥ ६.१०३.२५ ॥
ఆత్మజ్ఞుడైన రాముడికి అన్ని అస్త్రాలు ప్రత్యక్షమయ్యాయి; మహాతేజస్వి అయిన అతడు ఆనందంతో మరింత వేగవంతమైన చేతులు గలవాడయ్యాడు.
6.103.26
शुभान्येतानि चिह्नानि विज्ञायात्मगतानि सः।
भूय एवार्दयद् रामो रावणं राक्षसान्तकृत् ॥ ६.१०३.२६ ॥
తన లోపల కలిగిన ఈ శుభ సూచనలను గ్రహించి, రాక్షసులను అంతం చేసే రాముడు మళ్లీ రావణుడిని పీడించాడు.
6.103.27
हरीणां चाश्मनिकरैः शरवर्षैश्च राघवात्।
हन्यमानो दशग्रीवो विघूर्णहृदयोऽभवत् ॥ ६.१०३.२७ ॥
వానరుల రాళ్ల వర్షంతో, రాఘవుని బాణవర్షంతో కొట్టబడిన దశగ్రీవుని హృదయం కలత చెందింది.
6.103.28
यदा च शस्त्रं नारेभे न चकर्ष शरासनम्।
नास्य प्रत्यकरोद् वीर्यं विक्लवेनान्तरात्मना ॥ ६.१०३.२८ ॥
అతడు శస్త్రాన్ని ఎత్తలేదు, ధనుస్సును లాగలేదు; కలతపడిన అంతరాత్మతో అతడు తన పరాక్రమాన్ని ప్రదర్శించలేకపోయాడు.
6.103.29
क्षिप्ताश्चाशु शरास्तेन शस्त्राणि विविधानि च।
मरणार्थाय वर्तन्ते मृत्युकालोऽभ्यवर्तत ॥ ६.१०३.२९ ॥
అతడు వేగంగా ప్రయోగించిన బాణాలు, వివిధ శస్త్రాలు మరణం కోసం సాగుతున్నాయి; అతని మృత్యుకాలం సమీపించింది.
6.103.30
सूतस्तु रथनेतास्य तदवस्थं निरीक्ष्य तम्।
शनैर्युद्धादसम्भ्रान्तो रथं तस्यापवाहयत् ॥ ६.१०३.३० ॥
అతని ఆ స్థితిని చూసి రథసారథి కలతపడకుండా మెల్లగా అతని రథాన్ని యుద్ధం నుండి తోలి వెనక్కి తీసుకువెళ్లాడు.
6.103.31
रथं च तस्याथ जवेन सारथि-
र्निवार्य भीमं जलदस्वनं तदा।
जगाम भीत्या समरान्महीपतिं
निरस्तवीर्यं पतितं समीक्ष्य ॥ ६.१०३.३१ ॥
అప్పుడు సారథి వేగంగా అతని రథాన్ని తిప్పాడు; మేఘంలా గర్జించే ఆ భయంకరుడిని అడ్డుకుని, పరాక్రమం కోల్పోయి పడిపోయిన రాజును చూసి భయంతో యుద్ధరంగం నుండి పారిపోయాడు.