Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 6.104
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.104.1
स तु मोहात् सुसंक्रुद्धः कृतान्तबलचोदितः।
क्रोधसंरक्तनयनो रावणः सूतमब्रवीत् ॥ ६.१०४.१ ॥
Pero Rāvaṇa, muy enfurecido por el engaño, impulsado por la fuerza de la Muerte, con los ojos enrojecidos de ira, habló al auriga.
6.104.2
हीनवीर्यमिवाशक्तं पौरुषेण विवर्जितम्।
भीरुं लघुमिवासत्त्वं विहीनमिव तेजसा ॥ ६.१०४.२ ॥
Como si fueras impotente y sin valor, privado de virilidad, cobarde, vil, sin ánimo, despojado de brillo.
6.104.3
विमुक्तमिव मायाभिरस्त्रैरिव बहिष्कृतम्।
मामवज्ञाय दुर्बुद्धे स्वया बुद्ध्या विचेष्टसे ॥ ६.१०४.३ ॥
Como si te hubieran abandonado las ilusiones, como si las armas te hubieran expulsado. Menospreciándome, oh necio, actúas según tu propio juicio.
6.104.4
किमर्थं मामवज्ञाय मच्छन्दमनवेक्ष्य च।
त्वया शत्रुसमक्षं मे रथोऽयमपवाहितः ॥ ६.१०४.४ ॥
¿Por qué, menospreciándome y sin atender a mi deseo, has retirado mi carro ante el enemigo?
6.104.5
त्वयाद्य हि ममानार्य चिरकालमुपार्जितम्।
यशो वीर्यं च तेजश्च प्रत्ययश्च विनाशितः ॥ ६.१०४.५ ॥
Hoy has sido tú, oh innoble, quien ha destruido la fama, el valor, el brillo y la reputación que adquirí durante mucho tiempo.
6.104.6
शत्रोः प्रख्यातवीर्यस्य रञ्जनीयस्य विक्रमैः।
पश्यतो युद्धलुब्धोऽहं कृतः कापुरुषस्त्वया ॥ ६.१०४.६ ॥
Mientras yo, ansioso de batalla, miraba al enemigo, famoso por su valor y admirable por sus proezas, tú me has convertido en un cobarde.
6.104.7
यत् त्वं कथमिदं मोहान्न चेद् वहसि दुर्मते।
सत्योऽयं प्रतितर्को मे परेण त्वमुपस्कृतः ॥ ६.१०४.७ ॥
¿Cómo sucede esto, oh de mente perversa, si no lo llevas por ofuscación? Mi conjetura es cierta: has sido incitado por otro.
6.104.8
नहि तद् विद्यते कर्म सुहृदो हितकांक्षिणः।
रिपूणां सदृशं त्वेतद् यत् त्वयैतदनुष्ठितम् ॥ ६.१०४.८ ॥
Tal acción no se encuentra en un amigo que desea tu bien; lo que has hecho es semejante a la de los enemigos.
6.104.9
निवर्तय रथं शीघ्रं यावन्नापैति मे रिपुः।
यदि वाध्युषितोऽसि त्वं स्मर्यते यदि मे गुणः ॥ ६.१०४.९ ॥
Haz girar el carro pronto, antes de que mi enemigo se aleje; si has vivido conmigo y si recuerdas mis virtudes, hazlo.
6.104.10
एवं परुषमुक्तस्तु हितबुद्धिरबुद्धिना।
अब्रवीद् रावणं सूतो हितं सानुनयं वचः ॥ ६.१०४.१० ॥
Aunque el insensato Rāvaṇa le habló así con dureza, el auriga, de intención benévola, dijo a Rāvaṇa palabras benéficas y conciliadoras.
6.104.11
न भीतोऽस्मि न मूढोऽस्मि नोपजप्तोऽस्मि शत्रुभिः।
न प्रमत्तो न निःस्नेहो विस्मृता न च सत्क्रिया ॥ ६.१०४.११ ॥
No estoy asustado, no estoy confundido, no me han engañado los enemigos; no soy descuidado, no carezco de afecto, y no he olvidado el debido respeto.
6.104.12
मया तु हितकामेन यशश्च परिरक्षता।
स्नेहप्रस्कन्नमनसा हितमित्यप्रियं कृतम् ॥ ६.१०४.१२ ॥
Pero yo, deseando tu bien y velando por tu gloria, con el ánimo rebosante de afecto, dije lo que creí beneficioso, aunque resultara desagradable.
6.104.13
नास्मिन्नर्थे महाराज त्वं मां प्रियहिते रतम्।
कश्चिल्लघुरिवानार्यो दोषतो गन्तुमर्हसि ॥ ६.१०४.१३ ॥
Gran rey, en este asunto no debes considerarme culpable, como a un hombre vil e innoble, a mí que me dedico al bienestar de lo que te es querido.
6.104.14
श्रूयतां प्रति दास्यामि यन्निमित्तं मया रथः।
नदीवेग इवाम्भोभिः संयुगे विनिवर्तितः ॥ ६.१०४.१४ ॥
Escucha, y te diré la razón por la que hice retroceder el carro en la batalla, como la corriente de un río es desviada por sus aguas.
6.104.15
श्रमं तवावगच्छामि महता रणकर्मणा।
नहि ते वीर्यसौमुख्यं प्रकर्षं नोपधारये ॥ ६.१०४.१५ ॥
Veo tu cansancio por la gran labor de la batalla; pero no percibo disminución alguna en la excelencia y la favorable muestra de tu valor.
6.104.16
रथोद्वहनखिन्नाश्च भग्ना मे रथवाजिनः।
दीना घर्मपरिश्रान्ता गावो वर्षहता इव ॥ ६.१०४.१६ ॥
Mis caballos del carro, agotados de arrastrarlo, se han quebrado; miserables y rendidos por el calor, son como vacas azotadas por la lluvia.
6.104.17
निमित्तानि च भूयिष्ठं यानि प्रादुर्भवन्ति नः।
तेषु तेष्वभिपन्नेषु लक्षयाम्यप्रदक्षिणम् ॥ ६.१०४.१७ ॥
Y muchos presagios se nos han aparecido; cada vez que ocurren, los observo como desfavorables, desviándose a la izquierda.
6.104.18
देशकालौ च विज्ञेयौ लक्षणानीङ्गितानि च।
दैन्यं हर्षश्च खेदश्च रथिनश्च बलाबलम् ॥ ६.१०४.१८ ॥
Deben conocerse el lugar y el tiempo, las señales y los gestos; también la abatimiento, la alegría, la pena, y la fuerza y debilidad del auriga.
6.104.19
स्थलनिम्नानि भूमेश्च समानि विषमाणि च।
युद्धकालश्च विज्ञेयः परस्यान्तरदर्शनम् ॥ ६.१०४.१९ ॥
Hay que conocer el terreno alto y bajo, los lugares llanos y desiguales, el momento de la batalla y la forma de ver la brecha del enemigo.
6.104.20
उपयानापयाने च स्थानं प्रत्यपसर्पणम्।
सर्वमेतद् रथस्थेन ज्ञेयं रथकुटुम्बिना ॥ ६.१०४.२० ॥
Avanzar y retirarse, tomar posición y replegarse a su vez: todo esto debe saberlo quien está de pie en el carro y el auriga que lo conduce.
6.104.21
तव विश्रामहेतोस्तु तथैषां रथवाजिनाम्।
रौद्रं वर्जयता खेदं क्षमं कृतमिदं मया ॥ ६.१०४.२१ ॥
Por vuestro descanso, y para evitar el violento cansancio de estos caballos del carro, he hecho esto, y con razón.
6.104.22
स्वेच्छया न मया वीर रथोऽयमपवाहितः।
भर्तुः स्नेहपरीतेन मयेदं यत् कृतं प्रभो ॥ ६.१०४.२२ ॥
Oh héroe, no por mi propia voluntad hice retroceder este carro. Oh señor, lleno de afecto por mi amo, esto es lo que he hecho.
6.104.23
आज्ञापय यथातत्त्वं वक्ष्यस्यरिनिषूदन।
तत् करिष्याम्यहं वीर गतानृण्येन चेतसा ॥ ६.१०४.२३ ॥
Oh destructor de enemigos, ordena según lo que verdaderamente dirías; oh héroe, eso haré, con el ánimo libre de deuda.
6.104.24
संतुष्टस्तेन वाक्येन रावणस्तस्य सारथेः।
प्रशस्यैनं बहुविधं युद्धलुब्धोऽब्रवीदिदम् ॥ ६.१०४.२४ ॥
Complacido con aquellas palabras del auriga, Rāvaṇa lo elogió de muchas maneras y, ansioso de batalla, dijo esto.
6.104.25
रथं शीघ्रमिमं सूत राघवाभिमुखं नय।
नाहत्वा समरे शत्रून् निवर्तिष्यति रावणः ॥ ६.१०४.२५ ॥
Cochero, conduce este carro rápidamente hacia Rāghava. Rāvaṇa no regresará sin haber dado muerte a los enemigos en la batalla.
6.104.26
एवमुक्त्वा रथस्थस्य रावणो राक्षसेश्वरः।
ददौ तस्य शुभं ह्येकं हस्ताभरणमुत्तमम्।
श्रुत्वा रावणवाक्यानि सारथिः संन्यवर्तत ॥ ६.१०४.२६ ॥
Tras decir esto, Rāvaṇa, señor de los rākṣasas, entregó al cochero que estaba en el carro una hermosa y excelente joya para la mano. Al oír las palabras de Rāvaṇa, el cochero dio la vuelta.
6.104.27
ततो द्रुतं रावणवाक्यचोदितः
प्रचोदयामास हयान् स सारथिः।
स राक्षसेन्द्रस्य ततो महारथः
क्षणेन रामस्य रणाग्रतोऽभवत् ॥ ६.१०४.२७ ॥
Entonces, impulsado por las palabras de Rāvaṇa, el cochero hizo avanzar rápidamente los caballos, y en un instante aquel gran auriga se encontró ante Rāma, al frente de la batalla.