ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 6.104
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.104.1
स तु मोहात् सुसंक्रुद्धः कृतान्तबलचोदितः।
क्रोधसंरक्तनयनो रावणः सूतमब्रवीत् ॥ ६.१०४.१ ॥
ಆದರೆ ಮೋಹದಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಕ್ರುದ್ಧನಾಗಿ, ಯಮಬಲದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾಗಿ, ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಕೆಂಪಾದ ಕಣ್ಣುಗಳ ರಾವಣನು ಸಾರಥಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.
6.104.2
हीनवीर्यमिवाशक्तं पौरुषेण विवर्जितम्।
भीरुं लघुमिवासत्त्वं विहीनमिव तेजसा ॥ ६.१०४.२ ॥
ವೀರ್ಯವಿಲ್ಲದವನಂತೆ, ಶಕ್ತಿಹೀನನಂತೆ, ಪೌರುಷವಿಲ್ಲದವನಂತೆ, ಭೀರುವಿನಂತೆ, ಕೀಳನಂತೆ, ಧೈರ್ಯವಿಲ್ಲದವನಂತೆ, ತೇಜಸ್ಸಿಲ್ಲದವನಂತೆ.
6.104.3
विमुक्तमिव मायाभिरस्त्रैरिव बहिष्कृतम्।
मामवज्ञाय दुर्बुद्धे स्वया बुद्ध्या विचेष्टसे ॥ ६.१०४.३ ॥
ಮಾಯೆಗಳಿಂದ ಬಿಡಲ್ಪಟ್ಟವನಂತೆ, ಅಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಹೊರಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟವನಂತೆ. ನನ್ನನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಿ, ದುರ್ಬುದ್ಧಿಯೇ, ನಿನ್ನ ಸ್ವಂತ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ವರ್ತಿಸುತ್ತಿರುವೆ.
6.104.4
किमर्थं मामवज्ञाय मच्छन्दमनवेक्ष्य च।
त्वया शत्रुसमक्षं मे रथोऽयमपवाहितः ॥ ६.१०४.४ ॥
ಏಕೆ ನನ್ನನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಿ, ನನ್ನ ಇಷ್ಟವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ, ಶತ್ರುವಿನ ಮುಂದೆ ನನ್ನ ಈ ರಥವನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಓಡಿಸಿದೆ?
6.104.5
त्वयाद्य हि ममानार्य चिरकालमुपार्जितम्।
यशो वीर्यं च तेजश्च प्रत्ययश्च विनाशितः ॥ ६.१०४.५ ॥
ಇಂದು ನೀನೇ, ಓ ಅನಾರ್ಯನೇ, ನಾನು ಬಹುಕಾಲದಿಂದ ಗಳಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿ, ವೀರ್ಯ, ತೇಜಸ್ಸು ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿದೆ.
6.104.6
शत्रोः प्रख्यातवीर्यस्य रञ्जनीयस्य विक्रमैः।
पश्यतो युद्धलुब्धोऽहं कृतः कापुरुषस्त्वया ॥ ६.१०४.६ ॥
ಪ್ರಖ್ಯಾತ ವೀರ್ಯದ, ತನ್ನ ಪರಾಕ್ರಮಗಳಿಂದ ಮನಸೆಳೆಯುವ ಶತ್ರುವನ್ನು ನಾನು ನೋಡುತ್ತಿರುವಾಗ, ಯುದ್ಧಾಸಕ್ತನಾದ ನನ್ನನ್ನು ನೀನು ಹೇಡಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದೆ.
6.104.7
यत् त्वं कथमिदं मोहान्न चेद् वहसि दुर्मते।
सत्योऽयं प्रतितर्को मे परेण त्वमुपस्कृतः ॥ ६.१०४.७ ॥
ಎಲೆ ದುರ್ಬುದ್ಧಿಯವನೇ, ಮೋಹದಿಂದ ನೀನು ಇದನ್ನು ಹೊತ್ತಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಇದು ಹೇಗೆ ಆಗುತ್ತಿತ್ತು? ನನ್ನ ಈ ಊಹೆ ಸತ್ಯ; ನೀನು ಬೇರೆಯವರಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾಗಿದ್ದೀಯ.
6.104.8
नहि तद् विद्यते कर्म सुहृदो हितकांक्षिणः।
रिपूणां सदृशं त्वेतद् यत् त्वयैतदनुष्ठितम् ॥ ६.१०४.८ ॥
ಹಿತವನ್ನು ಬಯಸುವ ಸ್ನೇಹಿತನ ಕೆಲಸ ಅದಲ್ಲ. ನೀನು ಮಾಡಿದ ಈ ಕೆಲಸ ಶತ್ರುಗಳಿಗೆ ಸಮಾನವಾದುದು.
6.104.9
निवर्तय रथं शीघ्रं यावन्नापैति मे रिपुः।
यदि वाध्युषितोऽसि त्वं स्मर्यते यदि मे गुणः ॥ ६.१०४.९ ॥
ನನ್ನ ಶತ್ರು ದೂರ ಹೋಗುವ ಮುನ್ನ ರಥವನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಹಿಂದಿರುಗಿಸು. ನೀನು ನನ್ನೊಡನೆ ವಾಸಿಸಿದ್ದರೆ, ನನ್ನ ಗುಣಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಹಾಗೆ ಮಾಡು.
6.104.10
एवं परुषमुक्तस्तु हितबुद्धिरबुद्धिना।
अब्रवीद् रावणं सूतो हितं सानुनयं वचः ॥ ६.१०४.१० ॥
ಅಬುದ್ಧಿಯಾದ ರಾವಣನು ಹೀಗೆ ಕಠೋರವಾಗಿ ಹೇಳಿದಾಗಲೂ, ಹಿತಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳ ಸಾರಥಿ ರಾವಣನಿಗೆ ವಿನಯದಿಂದ ಹಿತವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನಾಡಿದನು.
6.104.11
न भीतोऽस्मि न मूढोऽस्मि नोपजप्तोऽस्मि शत्रुभिः।
न प्रमत्तो न निःस्नेहो विस्मृता न च सत्क्रिया ॥ ६.१०४.११ ॥
ನಾನು ಭಯಪಟ್ಟಿಲ್ಲ, ಮೂಢನಲ್ಲ, ಶತ್ರುಗಳಿಂದ ವಂಚಿತನಾಗಿಲ್ಲ; ನಾನು ಅಸಡ್ಡೆಯುಳ್ಳವನಲ್ಲ, ಸ್ನೇಹರಹಿತನಲ್ಲ, ಸತ್ಕಾರವನ್ನು ಮರೆತಿಲ್ಲ.
6.104.12
मया तु हितकामेन यशश्च परिरक्षता।
स्नेहप्रस्कन्नमनसा हितमित्यप्रियं कृतम् ॥ ६.१०४.१२ ॥
ಆದರೆ ನಾನು ನಿನ್ನ ಹಿತವನ್ನು ಬಯಸಿ, ನಿನ್ನ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ಬಯಸಿ, ಸ್ನೇಹದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಇದನ್ನು ಹಿತವೆಂದು ಹೇಳಿದೆನು—ಅದು ಅಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ.
6.104.13
नास्मिन्नर्थे महाराज त्वं मां प्रियहिते रतम्।
कश्चिल्लघुरिवानार्यो दोषतो गन्तुमर्हसि ॥ ६.१०४.१३ ॥
ಮಹಾರಾಜ, ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಿಯ ಹಿತದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾದ ನನ್ನನ್ನು ಕ್ಷುದ್ರನಾದ ಅನಾರ್ಯನಂತೆ ದೋಷಿ ಎಂದು ಭಾವಿಸುವುದು ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ.
6.104.14
श्रूयतां प्रति दास्यामि यन्निमित्तं मया रथः।
नदीवेग इवाम्भोभिः संयुगे विनिवर्तितः ॥ ६.१०४.१४ ॥
ಕೇಳಿ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಾನು ಯಾವ ಕಾರಣದಿಂದ ರಥವನ್ನು ತಿರುಗಿಸಿದೆನೆಂದು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ನದಿಯ ವೇಗ ನೀರಿನಿಂದ ತಿರುಗಿದಂತೆ.
6.104.15
श्रमं तवावगच्छामि महता रणकर्मणा।
नहि ते वीर्यसौमुख्यं प्रकर्षं नोपधारये ॥ ६.१०४.१५ ॥
ಮಹಾ ಯುದ್ಧಕಾರ್ಯದಿಂದ ನಿಮಗೆ ಆಯಾಸವಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಾನು ಬಲ್ಲೆ; ಆದರೆ ನಿಮ್ಮ ಪರಾಕ್ರಮದ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಾನು ಕಾಣುತ್ತೇನೆ.
6.104.16
रथोद्वहनखिन्नाश्च भग्ना मे रथवाजिनः।
दीना घर्मपरिश्रान्ता गावो वर्षहता इव ॥ ६.१०४.१६ ॥
ರಥವನ್ನು ಎಳೆದು ದಣಿದ ನನ್ನ ರಥಾಶ್ವಗಳು ಮುರಿದುಹೋಗಿವೆ; ಬಿಸಿಲಿನಿಂದ ದಣಿದು, ಮಳೆಯಿಂದ ಹೊಡೆದ ಹಸುಗಳಂತೆ ದೀನವಾಗಿವೆ.
6.104.17
निमित्तानि च भूयिष्ठं यानि प्रादुर्भवन्ति नः।
तेषु तेष्वभिपन्नेषु लक्षयाम्यप्रदक्षिणम् ॥ ६.१०४.१७ ॥
ನಮ್ಮ ಮುಂದೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿರುವ ಅನೇಕ ಶಕುನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಸಂಭವಿಸಿದಾಗ, ಅವು ಅಪ್ರದಕ್ಷಿಣ (ಅಶುಭ) ಎಂದು ನಾನು ಗಮನಿಸುತ್ತೇನೆ.
6.104.18
देशकालौ च विज्ञेयौ लक्षणानीङ्गितानि च।
दैन्यं हर्षश्च खेदश्च रथिनश्च बलाबलम् ॥ ६.१०४.१८ ॥
ದೇಶ ಮತ್ತು ಕಾಲ, ಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಚನೆಗಳು, ದೀನತೆ, ಹರ್ಷ, ಖೇದ, ರಥಿಕನ ಬಲ ಮತ್ತು ದೌರ್ಬಲ್ಯ ಇವುಗಳನ್ನೂ ತಿಳಿಯಬೇಕು.
6.104.19
स्थलनिम्नानि भूमेश्च समानि विषमाणि च।
युद्धकालश्च विज्ञेयः परस्यान्तरदर्शनम् ॥ ६.१०४.१९ ॥
ಭೂಮಿಯ ಎತ್ತರ-ತಗ್ಗುಗಳು, ಸಮ-ವಿಷಮ ಸ್ಥಳಗಳು, ಯುದ್ಧಕಾಲ, ಶತ್ರುವಿನ ಅಂತರ (ದೌರ್ಬಲ್ಯ) ಕಾಣುವುದು—ಇವುಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು.
6.104.20
उपयानापयाने च स्थानं प्रत्यपसर्पणम्।
सर्वमेतद् रथस्थेन ज्ञेयं रथकुटुम्बिना ॥ ६.१०४.२० ॥
ಮುಂದೆ ಸಾಗುವುದು, ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುವುದು, ನಿಲ್ಲುವ ಸ್ಥಾನ, ಮತ್ತೆ ಹಿಂತೆಗೆಯುವುದು—ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ರಥದ ಮೇಲಿರುವವನು ಮತ್ತು ರಥದ ಸಾರಥಿ ತಿಳಿಯಬೇಕು.
6.104.21
तव विश्रामहेतोस्तु तथैषां रथवाजिनाम्।
रौद्रं वर्जयता खेदं क्षमं कृतमिदं मया ॥ ६.१०४.२१ ॥
ನಿಮ್ಮ ವಿಶ್ರಾಂತಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಈ ರಥದ ಕುದುರೆಗಳ ತೀವ್ರ ಆಯಾಸವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು—ಇದನ್ನು ನಾನು ಸರಿಯಾಗಿಯೇ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ.
6.104.22
स्वेच्छया न मया वीर रथोऽयमपवाहितः।
भर्तुः स्नेहपरीतेन मयेदं यत् कृतं प्रभो ॥ ६.१०४.२२ ॥
ವೀರನೇ! ನಾನು ನನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಈ ರಥವನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿಸಲಿಲ್ಲ. ಪ್ರಭುವೇ! ಒಡೆಯನ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ತುಂಬಿದ ನಾನು ಮಾಡಿದ್ದು ಇದು.
6.104.23
आज्ञापय यथातत्त्वं वक्ष्यस्यरिनिषूदन।
तत् करिष्याम्यहं वीर गतानृण्येन चेतसा ॥ ६.१०४.२३ ॥
ಶತ್ರುನಾಶಕನೇ! ನೀವು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ಏನು ಹೇಳುತ್ತೀರೋ ಅದನ್ನು ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿ. ವೀರನೇ! ಋಣಮುಕ್ತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ನಾನು ಅದನ್ನೇ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ.
6.104.24
संतुष्टस्तेन वाक्येन रावणस्तस्य सारथेः।
प्रशस्यैनं बहुविधं युद्धलुब्धोऽब्रवीदिदम् ॥ ६.१०४.२४ ॥
ಆ ಸಾರಥಿಯ ಆ ಮಾತಿನಿಂದ ರಾವಣನು ಸಂತುಷ್ಟನಾದನು. ಅವನನ್ನು ಹಲವು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಗಳಿ, ಯುದ್ಧಾಸಕ್ತನಾದ ರಾವಣನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
6.104.25
रथं शीघ्रमिमं सूत राघवाभिमुखं नय।
नाहत्वा समरे शत्रून् निवर्तिष्यति रावणः ॥ ६.१०४.२५ ॥
ಸಾರಥಿಯೇ, ಈ ರಥವನ್ನು ಬೇಗನೆ ರಾಘವನ ಕಡೆಗೆ ಓಡಿಸು. ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸದೆ ರಾವಣ ಹಿಂತಿರುಗುವುದಿಲ್ಲ.
6.104.26
एवमुक्त्वा रथस्थस्य रावणो राक्षसेश्वरः।
ददौ तस्य शुभं ह्येकं हस्ताभरणमुत्तमम्।
श्रुत्वा रावणवाक्यानि सारथिः संन्यवर्तत ॥ ६.१०४.२६ ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ರಾಕ್ಷಸೇಶ್ವರ ರಾವಣನು ರಥದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಾರಥಿಗೆ ಒಂದು ಶುಭವಾದ ಉತ್ತಮ ಕೈ ಆಭರಣವನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು. ರಾವಣನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಸಾರಥಿ ಹಿಂತಿರುಗಿದನು.
6.104.27
ततो द्रुतं रावणवाक्यचोदितः
प्रचोदयामास हयान् स सारथिः।
स राक्षसेन्द्रस्य ततो महारथः
क्षणेन रामस्य रणाग्रतोऽभवत् ॥ ६.१०४.२७ ॥
ಆಗ ರಾವಣನ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾದ ಸಾರಥಿ ಬೇಗನೆ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಓಡಿಸಿದನು. ಆ ಮಹಾರಥಿ ಒಂದು ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ರಾಮನ ರಣರಂಗದ ಮುಂದೆ ಬಂದನು.