ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 6.104
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.104.1
स तु मोहात् सुसंक्रुद्धः कृतान्तबलचोदितः।
क्रोधसंरक्तनयनो रावणः सूतमब्रवीत् ॥ ६.१०४.१ ॥
କିନ୍ତୁ ମୋହରୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୁଦ୍ଧ ହୋଇ, କୃତାନ୍ତର ବଳରେ ପ୍ରେରିତ, କ୍ରୋଧରେ ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ନୟନ ରାବଣ ସାରଥିକୁ କହିଲା।
6.104.2
हीनवीर्यमिवाशक्तं पौरुषेण विवर्जितम्।
भीरुं लघुमिवासत्त्वं विहीनमिव तेजसा ॥ ६.१०४.२ ॥
ବୀର୍ଯ୍ୟହୀନ ପରି, ଅଶକ୍ତ ପରି, ପୌରୁଷବର୍ଜିତ ପରି, ଭୀରୁ ପରି, ନୀଚ ପରି, ସତ୍ତ୍ୱହୀନ ପରି, ତେଜହୀନ ପରି।
6.104.3
विमुक्तमिव मायाभिरस्त्रैरिव बहिष्कृतम्।
मामवज्ञाय दुर्बुद्धे स्वया बुद्ध्या विचेष्टसे ॥ ६.१०४.३ ॥
ମାୟାରେ ପରିତ୍ୟକ୍ତ ପରି, ଅସ୍ତ୍ରରେ ବହିଷ୍କୃତ ପରି। ମୋତେ ଅବଜ୍ଞା କରି, ହେ ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧି, ତୁ ନିଜ ବୁଦ୍ଧିରେ ଚାଲୁଛୁ।
6.104.4
किमर्थं मामवज्ञाय मच्छन्दमनवेक्ष्य च।
त्वया शत्रुसमक्षं मे रथोऽयमपवाहितः ॥ ६.१०४.४ ॥
କାହିଁକି ମୋତେ ଅବଜ୍ଞା କରି, ମୋ ଇଚ୍ଛାକୁ ନ ଚାହିଁ, ଶତ୍ରୁ ସମ୍ମୁଖରେ ମୋ ଏହି ରଥକୁ ତୁ ପଛକୁ ନେଲୁ?
6.104.5
त्वयाद्य हि ममानार्य चिरकालमुपार्जितम्।
यशो वीर्यं च तेजश्च प्रत्ययश्च विनाशितः ॥ ६.१०४.५ ॥
ଆଜି ତୁ ହିଁ, ହେ ଅନାର୍ଯ୍ୟ, ମୋର ଦୀର୍ଘକାଳରୁ ଅର୍ଜିତ ଯଶ, ବୀର୍ଯ୍ୟ, ତେଜ ଓ ବିଶ୍ୱାସ ବିନଷ୍ଟ କଲୁ।
6.104.6
शत्रोः प्रख्यातवीर्यस्य रञ्जनीयस्य विक्रमैः।
पश्यतो युद्धलुब्धोऽहं कृतः कापुरुषस्त्वया ॥ ६.१०४.६ ॥
ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବୀର୍ଯ୍ୟ ଓ ନିଜ ପରାକ୍ରମରେ ମନ ହରଣ କରୁଥିବା ଶତ୍ରୁକୁ ମୁଁ ଦେଖୁଥିବା ବେଳେ, ଯୁଦ୍ଧଲୋଭୀ ମୋତେ ତୁ କାପୁରୁଷ କଲୁ।
6.104.7
यत् त्वं कथमिदं मोहान्न चेद् वहसि दुर्मते।
सत्योऽयं प्रतितर्को मे परेण त्वमुपस्कृतः ॥ ६.१०४.७ ॥
ହେ ଦୁର୍ମତି, ମୋହ ଯୋଗୁ ତୁମେ ଏହା ନ ବହିଥାଆନ୍ତ, ତେବେ ଏହା କେମିତି ହୋଇଥାନ୍ତା? ମୋର ଏହି ଅନୁମାନ ସତ୍ୟ; ତୁମେ ଅନ୍ୟ କାହାଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ।
6.104.8
नहि तद् विद्यते कर्म सुहृदो हितकांक्षिणः।
रिपूणां सदृशं त्वेतद् यत् त्वयैतदनुष्ठितम् ॥ ६.१०४.८ ॥
ହିତକାମୀ ସୁହୃଦଙ୍କ କର୍ମ ତାହା ନୁହେଁ। ତୁମେ ଯାହା କରିଛ ତାହା ଶତ୍ରୁଙ୍କ ସଦୃଶ।
6.104.9
निवर्तय रथं शीघ्रं यावन्नापैति मे रिपुः।
यदि वाध्युषितोऽसि त्वं स्मर्यते यदि मे गुणः ॥ ६.१०४.९ ॥
ମୋ ଶତ୍ରୁ ଦୂରେଇ ଯିବା ପୂର୍ବରୁ ଶୀଘ୍ର ରଥ ଫେରାଅ। ଯଦି ତୁମେ ମୋ ସହିତ ବାସ କରିଛ ଓ ମୋ ଗୁଣ ସ୍ମରଣ ହେଉଛି, ତେବେ ତାହା କର।
6.104.10
एवं परुषमुक्तस्तु हितबुद्धिरबुद्धिना।
अब्रवीद् रावणं सूतो हितं सानुनयं वचः ॥ ६.१०४.१० ॥
ଅବୁଦ୍ଧି ରାବଣ ଏପରି କଠୋର କଥା କହିବାରୁ ବି, ହିତବୁଦ୍ଧିସମ୍ପନ୍ନ ସାରଥି ରାବଣଙ୍କୁ ନମ୍ର ଓ ହିତକର କଥା କହିଲେ।
6.104.11
न भीतोऽस्मि न मूढोऽस्मि नोपजप्तोऽस्मि शत्रुभिः।
न प्रमत्तो न निःस्नेहो विस्मृता न च सत्क्रिया ॥ ६.१०४.११ ॥
ମୁଁ ଭୟଭୀତ ନୁହେଁ, ମୂଢ଼ ନୁହେଁ, ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରବଞ୍ଚିତ ବି ନୁହେଁ; ମୁଁ ଅସାବଧାନ ନୁହେଁ, ସ୍ନେହହୀନ ନୁହେଁ, ଏବଂ ଉଚିତ ସତ୍କାର ମଧ୍ୟ ଭୁଲି ନାହିଁ।
6.104.12
मया तु हितकामेन यशश्च परिरक्षता।
स्नेहप्रस्कन्नमनसा हितमित्यप्रियं कृतम् ॥ ६.१०४.१२ ॥
କିନ୍ତୁ ମୁଁ ତୁମର ହିତ ଇଚ୍ଛା କରି ଓ ତୁମ ଯଶ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଚାହିଁ, ସ୍ନେହପୂର୍ଣ୍ଣ ମନରେ ଏହା ହିତକର ବୋଲି କହିଲି—ଯଦିଓ ଏହା ଅପ୍ରିୟ ଲାଗେ।
6.104.13
नास्मिन्नर्थे महाराज त्वं मां प्रियहिते रतम्।
कश्चिल्लघुरिवानार्यो दोषतो गन्तुमर्हसि ॥ ६.१०४.१३ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ଏ ବିଷୟରେ ଆପଣ ପ୍ରିୟ ଓ ହିତରେ ରତ ମୋତେ କୌଣସି ଲଘୁଚେତା ଅନାର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୋଷୀ ଭାବିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
6.104.14
श्रूयतां प्रति दास्यामि यन्निमित्तं मया रथः।
नदीवेग इवाम्भोभिः संयुगे विनिवर्तितः ॥ ६.१०४.१४ ॥
ଶୁଣନ୍ତୁ, ଯୁଦ୍ଧରେ କେଉଁ କାରଣରୁ ମୁଁ ରଥ ଫେରାଇଲି ତାହା କହୁଛି; ନଦୀର ବେଗ ଜଳରେ ଫେରିଯିବା ପରି।
6.104.15
श्रमं तवावगच्छामि महता रणकर्मणा।
नहि ते वीर्यसौमुख्यं प्रकर्षं नोपधारये ॥ ६.१०४.१५ ॥
ମହାନ ଯୁଦ୍ଧକର୍ମରୁ ଆପଣଙ୍କର ଶ୍ରମ ହୋଇଛି ବୋଲି ମୁଁ ଜାଣେ; କିନ୍ତୁ ଆପଣଙ୍କ ବୀର୍ଯ୍ୟର ଉତ୍କର୍ଷ କମିଛି ବୋଲି ମୁଁ ଦେଖେ ନାହିଁ।
6.104.16
रथोद्वहनखिन्नाश्च भग्ना मे रथवाजिनः।
दीना घर्मपरिश्रान्ता गावो वर्षहता इव ॥ ६.१०४.१६ ॥
ରଥ ଟାଣିବାରୁ କ୍ଳାନ୍ତ ମୋର ରଥାଶ୍ୱମାନେ ଭାଙ୍ଗିପଡ଼ିଛନ୍ତି; ଖରାରେ କ୍ଳାନ୍ତ, ବର୍ଷାରେ ଆହତ ଗାଈ ପରି ସେମାନେ ଦୀନ ହୋଇଛନ୍ତି।
6.104.17
निमित्तानि च भूयिष्ठं यानि प्रादुर्भवन्ति नः।
तेषु तेष्वभिपन्नेषु लक्षयाम्यप्रदक्षिणम् ॥ ६.१०४.१७ ॥
ଆମ ସମ୍ମୁଖରେ ଦେଖାଦେଉଥିବା ଅନେକ ଶୁଭାଶୁଭ ଚିହ୍ନ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଘଟିଲେ ମୁଁ ଅପ୍ରଦକ୍ଷିଣ (ଅଶୁଭ) ଦେଖେ।
6.104.18
देशकालौ च विज्ञेयौ लक्षणानीङ्गितानि च।
दैन्यं हर्षश्च खेदश्च रथिनश्च बलाबलम् ॥ ६.१०४.१८ ॥
ଦେଶ ଓ କାଳ, ଲକ୍ଷଣ ଓ ସଙ୍କେତ, ଦୈନ୍ୟ, ହର୍ଷ, ଖେଦ, ଏବଂ ରଥୀର ବଳ ଓ ଦୁର୍ବଳତା ମଧ୍ୟ ଜାଣିବା ଉଚିତ।
6.104.19
स्थलनिम्नानि भूमेश्च समानि विषमाणि च।
युद्धकालश्च विज्ञेयः परस्यान्तरदर्शनम् ॥ ६.१०४.१९ ॥
ଭୂମିର ଉଚ୍ଚ-ନୀଚ ଓ ସମ-ବିଷମ ସ୍ଥାନ, ଯୁଦ୍ଧର ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟ ଏବଂ ଶତ୍ରୁର ଦୁର୍ବଳତା (ଅନ୍ତର) ଦେଖିବା—ଏସବୁ ଜାଣିବା ଉଚିତ।
6.104.20
उपयानापयाने च स्थानं प्रत्यपसर्पणम्।
सर्वमेतद् रथस्थेन ज्ञेयं रथकुटुम्बिना ॥ ६.१०४.२० ॥
ଆଗକୁ ବଢ଼ିବା ଓ ପଛକୁ ଫେରିବା, ସ୍ଥାନ ନେବା ଓ ପୁନର୍ବାର ସରିଯିବା—ଏସବୁ ରଥରେ ଠିଆ ହେଉଥିବା ଯୋଦ୍ଧା ଓ ରଥ-ସାରଥି ଜାଣିବା ଉଚିତ।
6.104.21
तव विश्रामहेतोस्तु तथैषां रथवाजिनाम्।
रौद्रं वर्जयता खेदं क्षमं कृतमिदं मया ॥ ६.१०४.२१ ॥
ଆପଣଙ୍କ ବିଶ୍ରାମ ପାଇଁ ଏବଂ ଏହି ରଥର ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କର ପ୍ରଚଣ୍ଡ କ୍ଳାନ୍ତି ଏଡ଼ାଇବା ପାଇଁ—ମୁଁ ଏହା ଉଚିତ ଭାବରେ କରିଛି।
6.104.22
स्वेच्छया न मया वीर रथोऽयमपवाहितः।
भर्तुः स्नेहपरीतेन मयेदं यत् कृतं प्रभो ॥ ६.१०४.२२ ॥
ହେ ବୀର! ମୁଁ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଏହି ରଥ ପଛକୁ ଫେରାଇ ନାହିଁ। ହେ ପ୍ରଭୁ! ମାଲିକଙ୍କ ପ୍ରତି ସ୍ନେହରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ମୁଁ ଯାହା କରିଛି, ତାହା ଏହିଥିଲା।
6.104.23
आज्ञापय यथातत्त्वं वक्ष्यस्यरिनिषूदन।
तत् करिष्याम्यहं वीर गतानृण्येन चेतसा ॥ ६.१०४.२३ ॥
ହେ ଶତ୍ରୁନାଶକ! ଆପଣ ଯଥାର୍ଥରେ ଯାହା କହିବେ, ସେହି ଆଜ୍ଞା ଦିଅନ୍ତୁ। ହେ ବୀର! ଋଣମୁକ୍ତ ମନରେ ମୁଁ ତାହା ହିଁ କରିବି।
6.104.24
संतुष्टस्तेन वाक्येन रावणस्तस्य सारथेः।
प्रशस्यैनं बहुविधं युद्धलुब्धोऽब्रवीदिदम् ॥ ६.१०४.२४ ॥
ସେହି ସାରଥିର ସେହି କଥାରେ ରାବଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲା। ତାହାକୁ ନାନା ପ୍ରକାରେ ପ୍ରଶଂସା କରି, ଯୁଦ୍ଧଲୋଭୀ ରାବଣ ଏହା କହିଲା।
6.104.25
रथं शीघ्रमिमं सूत राघवाभिमुखं नय।
नाहत्वा समरे शत्रून् निवर्तिष्यति रावणः ॥ ६.१०४.२५ ॥
ସାରଥି, ଏହି ରଥକୁ ଶୀଘ୍ର ରାଘବଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ଚଳାଅ। ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ବଧ ନ କରି ରାବଣ ଫେରିବେ ନାହିଁ।
6.104.26
एवमुक्त्वा रथस्थस्य रावणो राक्षसेश्वरः।
ददौ तस्य शुभं ह्येकं हस्ताभरणमुत्तमम्।
श्रुत्वा रावणवाक्यानि सारथिः संन्यवर्तत ॥ ६.१०४.२६ ॥
ଏହିପରି କହି ରାକ୍ଷସେଶ୍ୱର ରାବଣ ରଥରେ ଥିବା ସାରଥିକୁ ଏକ ଶୁଭ ଓ ଉତ୍ତମ ହସ୍ତାଭରଣ ଦେଲେ। ରାବଣଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ସାରଥି ଫେରିଗଲା।
6.104.27
ततो द्रुतं रावणवाक्यचोदितः
प्रचोदयामास हयान् स सारथिः।
स राक्षसेन्द्रस्य ततो महारथः
क्षणेन रामस्य रणाग्रतोऽभवत् ॥ ६.१०४.२७ ॥
ତେବେ ରାବଣଙ୍କ କଥାରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ସାରଥି ଶୀଘ୍ର ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କୁ ଚଳାଇଲା। ସେ ମହାରଥୀ କ୍ଷଣମଧ୍ୟରେ ରାମଙ୍କ ରଣମୁଖ ସମ୍ମୁଖରେ ପହଞ୍ଚିଗଲା।