વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 6.106
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.106.1
सारथिः स रथं हृष्टः परसैन्यप्रधर्षणम्।
गन्धर्वनगराकारं समुच्छ्रितपताकिनम् ॥ ६.१०६.१ ॥
તે સારથિ આનંદથી તે રથ હાંકવા લાગ્યો; તે શત્રુસેનાને કચડનારો, ગંધર્વનગર જેવો અને ઊંચી પતાકાઓવાળો હતો.
6.106.2
युक्तं परमसम्पन्नैर्वाजिभिर्हेममालिभिः।
युद्धोपकरणैः पूर्णं पताकाध्वजमालिनम् ॥ ६.१०६.२ ॥
તે રથ અત્યંત ઉત્તમ, સોનાની માળાવાળા ઘોડાઓથી જોડાયેલો, યુદ્ધસામગ્રીથી ભરેલો અને પતાકા તથા ધ્વજમાળાઓથી શોભતો હતો.
6.106.3
ग्रसन्तमिव चाकाशं नादयन्तं वसुंधराम्।
प्रणाशं परसैन्यानां स्वसैन्यस्य प्रहर्षणम् ॥ ६.१०६.३ ॥
તે જાણે આકાશને ગળી જતું, પૃથ્વીને ગજવતું હતું; શત્રુસેનાનો વિનાશ અને પોતાની સેનાનો આનંદ હતું.
6.106.4
रावणस्य रथं क्षिप्रं चोदयामास सारथिः।
तमापतन्तं सहसा स्वनवन्तं महाध्वजम् ॥ ६.१०६.४ ॥
સારથિએ તરત રાવણનો તે રથ આગળ હાંક્યો; તે અચાનક ધસી આવતો, ગર્જતો અને મોટી ધ્વજાવાળો હતો.
6.106.5
रथं राक्षसराजस्य नरराजो ददर्श ह।
कृष्णवाजिसमायुक्तं युक्तं रौद्रेण वर्चसा ॥ ६.१०६.५ ॥
રાક્ષસરાજનો તે રથ નરરાજે (રામે) જોયો; તે કાળા ઘોડાઓથી જોડાયેલો અને ભયંકર તેજવાળો હતો.
6.106.6
दीप्यमानमिवाकाशे विमानं सूर्यवर्चसम्।
तडित्पताकागहनं दर्शितेन्द्रायुधप्रभम् ॥ ६.१०६.६ ॥
તે આકાશમાં ઝળહળતા વિમાન જેવો, સૂર્ય સમાન તેજવાળો, વીજળી જેવી પતાકાઓથી ઘેરાયેલો અને ઇન્દ્રધનુષની આભાવાળો હતો.
6.106.7
शरधारा विमुञ्चन्तं धाराधरमिवाम्बुदम्।
स दृष्ट्वा मेघसंकाशमापतन्तं रथं रिपोः ॥ ६.१०६.७ ॥
બાણોની ધારા વરસાવતા મેઘ જેવો આવતો શત્રુનો રથ, મેઘ સમાન જોઈને (રામ).
6.106.8
गिरेर्वज्राभिमृष्टस्य दीर्यतः सदृशस्वनम्।
विस्फारयन् वै वेगेन बालचन्द्रानतं धनुः ॥ ६.१०६.८ ॥
વજ્રથી પ્રહાર પામેલા પર્વતના ભાંગવા જેવો અવાજ કરતું, બાળચંદ્ર સમ વળેલું ધનુષ્ય વેગથી ખેંચીને.
6.106.9
उवाच मातलिं रामः सहस्राक्षस्य सारथिम्।
मातले पश्य संरब्धमापतन्तं रथं रिपोः ॥ ६.१०६.९ ॥
રામે સહસ્રાક્ષ (ઇન્દ્ર)ના સારથિ માતલિને કહ્યું: હે માતલિ, ક્રોધથી આવતો શત્રુનો રથ જુઓ.
6.106.10
यथापसव्यं पतता वेगेन महता पुनः।
समरे हन्तुमात्मानं तथानेन कृता मतिः ॥ ६.१०६.१० ॥
તે ડાબી બાજુથી ફરી મહાવેગે ધસીને યુદ્ધમાં મને મારવાનો નિશ્ચય કરતો હતો, તેમ આણે પણ મને મારવાનો નિશ્ચય કર્યો છે.
6.106.11
तदप्रमादमातिष्ठ प्रत्युद्गच्छ रथं रिपोः।
विध्वंसयितुमिच्छामि वायुर्मेघमिवोत्थितम् ॥ ६.१०६.११ ॥
તેથી સાવધ રહો; શત્રુના રથની સામે આગળ વધો. ઊભરેલા મેઘને વાયુ વિખેરે તેમ હું તેનો નાશ કરવા ઇચ્છું છું.
6.106.12
अविक्लवमसम्भ्रान्तमव्यग्रहृदयेक्षणम्।
रश्मिसंचारनियतं प्रचोदय रथं द्रुतम् ॥ ६.१०६.१२ ॥
ડગ્યા વિના, ગભરાયા વિના, સ્થિર હૃદય અને દૃષ્ટિ સાથે, લગામના સંચાલનમાં દૃઢ રહી ઝડપથી રથ હાંકો.
6.106.13
कामं न त्वं समाधेयः पुरंदररथोचितः।
युयुत्सुरहमेकाग्रः स्मारये त्वां न शिक्षये ॥ ६.१०६.१३ ॥
તમે ઇન્દ્રના રથને યોગ્ય છો; તમને શિખવવાની જરૂર નથી. યુદ્ધની ઇચ્છાથી એકાગ્ર એવો હું માત્ર તમને યાદ કરાવું છું, શીખવતો નથી.
6.106.14
परितुष्टः स रामस्य तेन वाक्येन मातलिः।
प्रचोदयामास रथं सुरसारथिरुत्तमः ॥ ६.१०६.१४ ॥
રામના તે વચનથી સંતુષ્ટ થયેલા દેવતાઓના ઉત્તમ સારથિ માતલિએ રથને આગળ ધપાવ્યો.
6.106.15
अपसव्यं ततः कुर्वन् रावणस्य महारथम्।
चक्रसम्भूतरजसा रावणं व्यवधूनयत् ॥ ६.१०६.१५ ॥
પછી રાવણના મહારથને ડાબી બાજુ વાળીને, પૈડાંથી ઊડેલી ધૂળથી રાવણને હલાવી નાખ્યો.
6.106.16
ततः क्रुद्धो दशग्रीवस्ताम्रविस्फारितेक्षणः।
रथप्रतिमुखं रामं सायकैरवधूनयत् ॥ ६.१०६.१६ ॥
પછી ક્રોધિત દશગ્રીવે, લાલ અને પહોળી આંખોથી, રથની સામે ઊભેલા રામને બાણોથી હલાવી નાખ્યા.
6.106.17
धर्षणामर्षितो रामो धैर्यं रोषेण लम्भयन्।
जग्राह सुमहावेगमैन्द्रं युधि शरासनम् ॥ ६.१०६.१७ ॥
અપમાનથી રોષે ભરાયેલા રામે, ધીરજને ક્રોધમાં ફેરવીને, યુદ્ધમાં ઇન્દ્રનું અતિ વેગવાન ધનુષ્ય ઉપાડ્યું.
6.106.18
शरांश्च सुमहावेगान् सूर्यरश्मिसमप्रभान्।
तदुपोढं महद् युद्धमन्योन्यवधकांक्षिणोः।
परस्पराभिमुखयोर्दृप्तयोरिव सिंहयोः ॥ ६.१०६.१८ ॥
સૂર્યકિરણો જેવા તેજસ્વી અતિ વેગવાન બાણો છૂટ્યા; એકબીજાનો વધ ઇચ્છતા બંને વચ્ચે મહાયુદ્ધ શરૂ થયું, જેમ બે ગર્વિષ્ઠ સિંહ સામસામે ભીડાય.
6.106.19
ततो देवाः सगन्धर्वाः सिद्धाश्च परमर्षयः।
समीयुर्द्वैरथं द्रष्टुं रावणक्षयकांक्षिणः ॥ ६.१०६.१९ ॥
ત્યારે દેવો, ગંધર્વો, સિદ્ધો અને પરમ ઋષિઓ રાવણના વિનાશની ઇચ્છાથી દ્વૈરથ યુદ્ધ જોવા એકઠા થયા.
6.106.20
समुत्पेतुरथोत्पाता दारुणा रोमहर्षणाः।
रावणस्य विनाशाय राघवस्योदयाय च ॥ ६.१०६.२० ॥
રાવણના વિનાશ અને રાઘવના ઉદય માટે ભયંકર, રૂંવાડાં ઊભાં કરે એવાં અપશુકન પ્રગટ્યાં.
6.106.21
ववर्ष रुधिरं देवो रावणस्य रथोपरि।
वाता मण्डलिनस्तीव्रा व्यपसव्यं प्रचक्रमुः ॥ ६.१०६.२१ ॥
દેવે રાવણના રથ પર લોહીની વર્ષા કરી; પ્રચંડ ચક્રાકાર પવનો અપસવ્ય દિશામાં ફરવા લાગ્યા.
6.106.22
महद्गृध्रकुलं चास्य भ्रममाणं नभस्थले।
येन येन रथो याति तेन तेन प्रधावति ॥ ६.१०६.२२ ॥
આકાશમાં ચક્કર મારતું ગીધોનું મોટું ટોળું તેની પાછળ લાગ્યું; રથ જે દિશામાં જાય, તેઓ પણ ત્યાં દોડતાં.
6.106.23
संध्यया चावृता लङ्का जपापुष्पनिकाशया।
दृश्यते सम्प्रदीप्तेव दिवसेऽपि वसुंधरा ॥ ६.१०६.२३ ॥
જાસૂદના ફૂલ જેવી સંધ્યાની લાલીથી ઘેરાયેલી લંકા દિવસે પણ સળગતી હોય એવી દેખાતી હતી.
6.106.24
सनिर्घाता महोल्काश्च सम्प्रपेतुर्महास्वनाः।
विषादयंस्ते रक्षांसि रावणस्य तदाहिताः ॥ ६.१०६.२४ ॥
ગર્જના સાથે મોટી ઉલ્કાઓ ભારે અવાજે પડી; રાવણના રાક્ષસોને વિષાદમાં નાખતી તેમના પર ત્રાટકી.
6.106.25
रावणश्च यतस्तत्र प्रचचाल वसुंधरा।
रक्षसां च प्रहरतां गृहीता इव बाहवः ॥ ६.१०६.२५ ॥
જ્યાં રાવણ હતો ત્યાં પૃથ્વી ધ્રૂજી ઊઠી; પ્રહાર કરતા રાક્ષસોના બાહુ જાણે પકડાઈ ગયા હતા.
6.106.26
ताम्राः पीताः सिताः श्वेताः पतिताः सूर्यरश्मयः।
दृश्यन्ते रावणस्याग्रे पर्वतस्येव धातवः ॥ ६.१०६.२६ ॥
તાંબાવર્ણી, પીળી, કાળી અને સફેદ સૂર્યકિરણો પડેલાં રાવણની સામે પર્વતની ધાતુઓ જેવાં દેખાયાં.
6.106.27
गृध्रैरनुगताश्चास्य वमन्त्यो ज्वलनं मुखैः।
प्रणेदुर्मुखमीक्षन्त्यः संरब्धमशिवं शिवाः ॥ ६.१०६.२७ ॥
ગીધો પાછળ પડ્યાં હતાં ત્યારે, મોઢામાંથી આગ ઓકતી, ક્રોધિત અને અશુભ મુખ તરફ જોતી શિયાળીઓ ચીસો પાડી ઊઠી.
6.106.28
प्रतिकूलं ववौ वायू रणे पांसून् समुत्किरन्।
तस्य राक्षसराजस्य कुर्वन् दृष्टिविलोपनम् ॥ ६.१०६.२८ ॥
યુદ્ધમાં પ્રતિકૂળ પવન વાયો; ધૂળ ઉડાડીને તે રાક્ષસરાજની દૃષ્ટિ રોકી.
6.106.29
निपेतुरिन्द्राशनयः सैन्ये चास्य समन्ततः।
दुर्विषह्यस्वरा घोरा विना जलधरोदयम् ॥ ६.१०६.२९ ॥
વાદળો ઊગ્યા વિના, અસહ્ય અને ભયંકર અવાજે ઇન્દ્રના વજ્ર તેની સેના પર ચારેબાજુ પડ્યા.
6.106.30
दिशश्च प्रदिशः सर्वा बभूवुस्तिमिरावृताः।
पांसुवर्षेण महता दुर्दर्शं च नभोऽभवत् ॥ ६.१०६.३० ॥
બધી દિશાઓ અને ઉપદિશાઓ અંધકારથી ઘેરાઈ ગઈ; મોટા ધૂળવરસાદથી આકાશ જોવું દુર્લભ બન્યું.
6.106.31
कुर्वन्त्यः कलहं घोरं सारिकास्तद्रथं प्रति।
निपेतुः शतशस्तत्र दारुणा दारुणारुताः ॥ ६.१०६.३१ ॥
ભયંકર કોલાહલ કરતાં સારિકાઓ તે રથ તરફ સેંકડોની સંખ્યામાં ત્યાં પડી; તેઓ ભયાનક અવાજે ચીસો પાડતી હતી.
6.106.32
जघनेभ्यः स्फुलिङ्गाश्च नेत्रेभ्योऽश्रूणि संततम्।
मुमुचुस्तस्य तुरगास्तुल्यमग्निं च वारि च ॥ ६.१०६.३२ ॥
તેના ઘોડાઓએ પાછળના ભાગોમાંથી તણખા અને આંખોમાંથી સતત આંસુ છોડ્યાં; અગ્નિ અને જળ સમાનપણે બહાર આવ્યાં.
6.106.33
एवंप्रकारा बहवः समुत्पाता भयावहाः।
रावणस्य विनाशाय दारुणाः सम्प्रजज्ञिरे ॥ ६.१०६.३३ ॥
એવાં ઘણાં ભયાવહ અને ભીષણ અપશુકન રાવણના વિનાશ માટે પ્રગટ થયાં.
6.106.34
रामस्यापि निमित्तानि सौम्यानि च शिवानि च।
बभूवुर्जयशंसीनि प्रादुर्भूतानि सर्वशः ॥ ६.१०६.३४ ॥
રામને પણ સૌમ્ય અને શુભ શુકન દેખાયાં; તેઓ સર્વત્ર વિજયની ઘોષણા કરતાં હતાં.
6.106.35
निमित्तानीह सौम्यानि राघवः स्वजयाय वै।
दृष्ट्वा परमसंहृष्टो हतं मेने च रावणम् ॥ ६.१०६.३५ ॥
અહીંનાં સૌમ્ય શુકન જોઈને, તે પોતાના વિજયનાં ચિહ્નો છે એમ માની, અત્યંત હર્ષિત થયેલા રાઘવે રાવણ હણાયો છે એમ માન્યું.
6.106.36
ततो निरीक्ष्यात्मगतानि राघवो
रणे निमित्तानि निमित्तकोविदः।
जगाम हर्षं च परां च निर्वृतिं
चकार युद्धे ह्यधिकं च विक्रमम् ॥ ६.१०६.३६ ॥
ત્યારે શુકનશાસ્ત્રમાં નિપુણ રાઘવ, રણમાં પોતાને લગતાં તે શુકનો જોઈને, પરમ હર્ષ અને પરમ શાંતિ પામ્યા, અને યુદ્ધમાં વધુ પરાક્રમ બતાવ્યું.